{"id":47148,"date":"2022-02-20T10:03:54","date_gmt":"2022-02-20T08:03:54","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=47148"},"modified":"2022-02-20T10:03:54","modified_gmt":"2022-02-20T08:03:54","slug":"zimane-dilgirti-kurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=47148","title":{"rendered":"Ziman\u00ea d\u00eelgirt\u00ee; kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Rauf Karako\u00e7an<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Di wan dem\u00ean daw\u00een de li Tirkiy\u00ea li ser qeb\u00fblkirina ziman\u00ea kurd\u00ee wek dersa hilbijart\u00ee n\u00eeqa\u015fek heye. Hin qeb\u00fbl dikin, hin j\u00ee qeb\u00fbl nakin. Y\u00ean her\u00ee z\u00eade dipar\u00eazin j\u00ee \u00e7apemaniya Ba\u015f\u00fbr \u00fb hin derdor\u00ean n\u00eejadperest\u00ean kevneperest in.<\/p>\n<p>Ev n\u00eeqa\u015f\u00ean li ser zimanek\u00ee d\u00eelgirt\u00ee \u00e7i qas\u00ee bi k\u00earhat\u00ee ne, wateya wan \u00e7i ye, div\u00ea \u00e7awa b\u00ean xwendin? Ji bo ku em bala xwe bidin n\u00eeqa\u015f\u00ean li ser ziman\u00ea dayik\u00ea, div\u00ea em di ser\u00ee de l\u00ea p\u00eanaseya ziman bin\u00earin.<\/p>\n<p>Ziman sedemeke heb\u00fbna civak\u00ea ye. H\u00eamana her\u00ee gir\u00eeng e ku \u00e7and\u00ea diguher\u00eene an j\u00ee \u00eefade dike. R\u00eaber Abdullah Ocalan di par\u00eaznamey\u00ean xwe de li ser ziman\u00ea kurd\u00ee \u00eezahatan dike. Serok Apo dib\u00eaje \u201cZiman bi xwe berhevb\u00fbna civak\u00ee ya z\u00eehniyet, exlaq \u00fb hest\u00ean estet\u00eek \u00fb fikr\u00ee ye, nasname \u00fb heb\u00fbna wate \u00fb hest\u00ea ye ku hatiye hi\u015fmedkirin.\u201d<\/p>\n<p>\u00cari\u015f\u00ean li ser ziman\u00ea kurd\u00ee \u00eesbat dikin ku li ser gel\u00ea Kurd m\u00eatinger\u00ee heye. Qedexekirina ziman \u00fb \u00e7and\u00ea ji ber qirkirina gel e. Bi van qedexeyan hewl didin bi salan civak\u00ea as\u00eem\u00eele bikin, di nava neteweya serdest de bihel\u00eenin \u00fb b\u00ea nasname bih\u00ealin. Qada ku m\u00eatinger\u00ee her\u00ee z\u00eade l\u00ea bi bandor e \u00fb her\u00ee z\u00eade l\u00ea t\u00ea bir\u00eaxistinkirin, qada ziman \u00fb \u00e7and\u00ea ye. Ziman\u00ea neteweya serdest ku ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea dewlet\u00ea ye, dixin nava hem\u00fb qad\u00ean jiyan\u00ea. Hem\u00fb nav\u00ean ku bi ziman\u00ean zikmak\u00ee ne, t\u00ean guherandin. Di hem\u00fb qad\u00ean jiyan\u00ea de xwe \u00eefadekirin t\u00ea astengkirin. Avab\u00fbna civakeke nexwe\u015f encama qedexe \u00fb as\u00eem\u00eelekirina ziman \u00fb \u00e7and\u00ea ye.<\/p>\n<p>D\u00fbrketina ji ziman\u00ea dayik\u00ea, li dibistanan dest p\u00ea dike. Li s\u00fbk\u00ea, li da\u00eerey\u00ean dewlet\u00ea, li qad\u00ean jiyana rojane dewam dike \u00fb heta dikeve nava malan j\u00ee. Niha li malan j\u00ee hema b\u00eaje ziman\u00ea dayik\u00ea nam\u00eene. Di encama pol\u00eet\u00eekay\u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea y\u00ean dewleta m\u00eatinger de gel ji ziman\u00ea xwe y\u00ea resen t\u00ea d\u00fbrxistin. \u00cad\u00ee dor t\u00ea heta otoas\u00eem\u00eelasyon\u00ea.<\/p>\n<p>Otoas\u00eem\u00eelasyon; bi zaneb\u00fbn an j\u00ee nezan\u00ee d\u00fbrketina \u015fexs, p\u00eakhate an j\u00ee gelek\u00ee ji ziman\u00ea xwe ye. Xwe li ber as\u00eem\u00eelasyon\u00ea b\u00ea parastin dih\u00eale. R\u00ea li ber xwe\u00eenkar\u00ea vedike. Mirov \u00e7ima ji ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea d\u00fbr dikeve \u00fb ferzkirin\u00ean pergala serwer, m\u00eatingeriy\u00ea qeb\u00fbl dike? \u00c7ima, bi zaneb\u00fbn an na, mirov di nava s\u00eestema dewleta m\u00eatinger de dihele \u00fb dibe m\u00eena dijmin\u00ea xwe? \u00c7ima ziman-\u00e7anda dewleta kolonyal\u00eest qeb\u00fbl dike \u00fb dibe yek ji wan, dibe xer\u00eeb\u00ea ziman \u00fb \u00e7anda xwe? Otoas\u00eem\u00eelasyon b\u00eay\u00ee f\u00eahmkirina v\u00ea rew\u015f\u00ea, nikare were \u00eezahkirin.<\/p>\n<p>Ew qas \u00eari\u015f li ser ziman \u00fb \u00e7anda t\u00ean kirin ku hema b\u00eaje tu j\u00eengeh j\u00ea re nam\u00eene. M\u00eena ku \u00eero li Kurdan dikin. Strangotina li kolanan j\u00ee qedexe ye, dibe sedema girtin\u00ea. Axaftina bi ziman\u00ea dayik\u00ea, jiyandina \u00e7anda xwe wek &#8216;pa\u015fver\u00fbt\u00ee&#8217; t\u00ea qeb\u00fblkirin. Mirov\u00ean ku xwe j\u00ea xelas nekin, ber\u00ea xwe bidin ziman \u00fb \u00e7anda neteweya serdest, pi bi h\u00easan\u00ee as\u00eem\u00eele dibin. Di encam\u00ea de xwe \u00eenkar dikin \u00fb jiyana wan ber bi xiyanet\u00ea ve di\u00e7e.<\/p>\n<p>Ziman\u00ea dayik\u00ea mafek\u00ee xwezay\u00ee ye. Qedexekirin, astengkirin \u00fb tunehesibandina w\u00ee, r\u00eabazek e ku dewlet\u00ean m\u00eatinger gelek caran bi kar t\u00eenin. As\u00eem\u00eelasyon bi cudakirin, marj\u00eenalkirin, ziman \u00fb \u00e7and\u00ea dest p\u00ea dike. \u015e\u00eaweyek\u00ee komkujiy\u00ea ye ku wek qirkirineke sp\u00ee t\u00ea p\u00eanasekirin ku civakek ji ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea b\u00ea d\u00fbrxistin.<\/p>\n<p>Wateyeke din a ziman; berhevb\u00fbna z\u00eehniyet, raman, nirx\u00ean exlaq\u00ee \u00fb hestyar\u00ee ye \u00fb qedexekirina ziman mehr\u00fbmkirina ji van nirxan e. Heta ku ev ney\u00ean d\u00eetin ne mimkun e ku encam\u00ean k\u00earhat\u00ee ji n\u00eeqa\u015f\u00ean &#8216;ders\u00ean hilbijart\u00ee&#8217; derkevin. Gotineke p\u00ea\u015fiyan heye; \u201cA\u015f \u00e7\u00fbye, li pey \u00e7ek\u00e7eqok\u00ea ketiye.\u201d Ji bo kes\u00ean ku ders\u00ean hilbijart\u00ee dipar\u00eazin, ev bersiva her\u00ee ba\u015f e.<\/p>\n<p>Pol\u00eet\u00eekay\u00ean dewlet\u00ean m\u00eatinger, d\u00eezayn\u00ean avakirina netewedewletan in. Neteweperest\u00ee \u00e7avkaniya z\u00eehniyeta yekpar\u00eaz e. \u00c7awa ku rayedar\u00ean dewleta Tirk gelek caran bi b\u00eer dixin; yek dewlet, yek milet, yek welat \u00fb yek al e. Bi komkuj\u00ee yan j\u00ee as\u00eem\u00eelekirina hem\u00fb cudahiyan digih\u00eaje armanca xwe. Ya ku li Kurdistan\u00ea hate kirin \u00fb li ser gel\u00ea Kurd hate ferzkirin, ev e. Div\u00ea \u2018dersa hilbijart\u00ee\u2019 j\u00ee wek yek ji van ferzkirinan b\u00ea d\u00eetin. Heta ku ev z\u00eehniyet neguhere, zext\u00ean li ser ziman\u00ea dayik\u00ea \u00fb \u00e7and\u00ea d\u00ea dewam bikin.<\/p>\n<p>Gelo dewleta m\u00eatinger ku ziman\u00ea kurd\u00ee qedexe dike, \u00e7ima dixwaze kurd\u00ee wek dersa hilbijart\u00ee were h\u00eenkirin an j\u00ee derseke wiha d\u00ea \u00e7i feydey\u00ea bide Kurdan?<\/p>\n<p>Ziman asta p\u00ea\u015fketina civak\u00ea n\u00ee\u015fan dide. Bi qedexey\u00ean li ser ziman\u00ea dayik\u00ea \u00fb \u00e7and\u00ea re civak t\u00ea astengkirin. M\u00eatingeriy\u00ea nehi\u015ft ku civak ge\u015f bibe \u00fb nah\u00eale bij\u00ee j\u00ee. Ev rew\u015feke t\u00eakildar\u00ee heb\u00fbna civak\u00ea ye. Div\u00ea em qedexeya li ser \u00e7and \u00fb ziman \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean as\u00eem\u00eelasyon\u00ea di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de bib\u00eenin.<\/p>\n<p>K\u00ee hesta dayikeke ku bi tirk\u00ee nizane, l\u00ea ne\u00e7ar dim\u00eene di girt\u00eegeh\u00ea de ji zarok\u00ea xwe re b\u00eaje &#8216;Kamber Ate\u015f, nasilsin? (Kamber Ate\u015f, tu \u00e7awa y\u00ee?) f\u00eam dike? Dersa hilbijart\u00ee ya dewleta Tirk ku zilmeke ew qas\u00ee mezin kiriye, ne lutfek e. Daxwaza v\u00ea j\u00ee qeb\u00fblkirina kolonyal\u00eezm\u00ea ye. Astengkirina kurd\u00ee nay\u00ea qeb\u00fblkirin.<\/p>\n<p>Jixwe neb\u00fbna perwerde \u00fb h\u00eendekariya bi ziman\u00ea dayik\u00ea sedema sereke ya pirsgir\u00eaka netewey\u00ee ya Kurd e. Ev \u00eenkarkirina gelek\u00ee ye. Naskirina ziman \u00fb \u00e7and\u00ea di heman dem\u00ea de t\u00ea wateya naskirina Kurdan. Her \u00e7end rew\u015fa Iraq \u00fb \u00ceran\u00ea bi qism\u00ee cuda be j\u00ee, di encam\u00ea de heb\u00fbna pirsgir\u00eak\u00ean li hem\u00fb par\u00e7eyan m\u00eena hev e. Pirsgir\u00eaka Kurd pirsgir\u00eaka neteweya m\u00eatingehkir\u00ee ye. Heke dewlet\u00ean kolonyal\u00eest d\u00ea pirsgir\u00eaka kurd \u00e7areser bikin, div\u00ea daw\u00ee qedexekirina ziman\u00ea kurd\u00ee \u00fb esareta \u00e7and\u00ee b\u00eenin.<\/p>\n<p>Dersa hilbijart\u00ee ji bo Kurdan n\u00eeqa\u015feke pa\u015fdemay\u00ee ye. Maf\u00ea gel\u00ea Kurd heye ku ziman\u00ea xwe b\u00ea s\u00eenor, b\u00ea asteng\u00ee bi kar b\u00eene \u00fb f\u00ear bibe. Div\u00ea tu car\u00ee ney\u00ea qeb\u00fblkirin ku dersa hilbijart\u00ee ya neaqilane t\u00ear were d\u00eetin. Neteweperestiya kevneperest a Kurdan xwed\u00ee li w\u00ea derdikeve \u00fb sedema w\u00ea j\u00ee ew e ku li ber pol\u00eet\u00eekay\u00ean dewleta Tirk amade ye. Meseleya berjewendiyan e.<\/p>\n<p>Ziman\u00ea kurd\u00ee ew qas kevnar e ku nabe bibe dersa hilbijart\u00ee. T\u00eako\u015f\u00eena li qada ziman \u00fb \u00e7and\u00ea di heman dem\u00ea de t\u00eako\u015f\u00eena heb\u00fbn\u00ea ye. Gel\u00ea Kurd tu car\u00ee nikare dest ji v\u00ea t\u00eako\u015f\u00een\u00ea berde. Div\u00ea ev yek di Roja Ziman\u00ea Dayik\u00ea ya C\u00eehan\u00ea de bersiva her\u00ee watedar a li hember\u00ee dijmin be. Div\u00ea her Kurdek bizane ku bi qas\u00ee \u015f\u00eer\u00ea sp\u00ee y\u00ea dayika me helal e \u00fb h\u00een bibe, bixw\u00eene, biniv\u00ees\u00eene, di perwerde \u00fb h\u00eendekariy\u00ea de bi kar b\u00eene. Parastina ziman\u00ea xwe y\u00ea dayik\u00ea div\u00ea wek qadeke her\u00ee bingeh\u00een a t\u00eako\u015f\u00eena azadiy\u00ea b\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p><strong>ANHA<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rauf Karako\u00e7an &nbsp; Di wan dem\u00ean daw\u00een de li Tirkiy\u00ea li ser qeb\u00fblkirina ziman\u00ea kurd\u00ee wek dersa hilbijart\u00ee n\u00eeqa\u015fek heye. Hin qeb\u00fbl dikin, hin j\u00ee qeb\u00fbl nakin. Y\u00ean her\u00ee z\u00eade dipar\u00eazin j\u00ee \u00e7apemaniya Ba\u015f\u00fbr \u00fb hin derdor\u00ean n\u00eejadperest\u00ean kevneperest in. Ev n\u00eeqa\u015f\u00ean li ser zimanek\u00ee d\u00eelgirt\u00ee \u00e7i qas\u00ee bi k\u00earhat\u00ee ne, wateya wan \u00e7i ye, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":45239,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-47148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47149,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47148\/revisions\/47149"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/45239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}