{"id":39842,"date":"2021-05-11T11:45:41","date_gmt":"2021-05-11T09:45:41","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=39842"},"modified":"2021-05-11T11:45:41","modified_gmt":"2021-05-11T09:45:41","slug":"suriye-li-careseri-u-demokrasiye-digere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=39842","title":{"rendered":"S\u00fbriye li \u00e7areser\u00ee \u00fb demokrasiy\u00ea digere"},"content":{"rendered":"<p>Zek\u00ee Bedran<\/p>\n<p>Li Rojhilata Nav\u00ee p\u00eavajoyeke ronakb\u00fbn \u00fb reforman \u00e7\u00eaneb\u00fb. Ji ber w\u00ea baweriy\u00ean \u00e7and\u00ee y\u00ean ol\u00ee \u00fb tevger\u00ean miliyetgir y\u00ean dewlet-neteweyan p\u00ea\u015f xist\u00een serdest b\u00fbn. Navend\u00ean hi\u015fk y\u00ean dewlet-neteweyan b\u00fb sedem ku hi\u015fmendiya yekperest\u00ee \u00fb rejim\u00ean otor\u00eeter bibandor bin. Ji ber ku h\u00eaz\u00ean hundir p\u00ea\u015f neketin \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena \u00eedeoloj\u00eek, demokrat\u00eek \u00fb \u00e7\u00eenayet\u00ee lewaz man, kar\u00ea rejim\u00ean otor\u00eeter h\u00easan b\u00fb. Destwerdana dewlet\u00ean m\u00eat\u00eeger \u00fb emperyal\u00eest ya her\u00eam\u00ea, herwiha sepandin\u00ean kap\u00eetal\u00eezm\u00ea nakok\u00ee k\u00fbrtir kirin. T\u00eakiliya van rejim\u00ean zordar y\u00ean hevkariya bi emperyal\u00eezm\u00ea re wisa kir ku temen\u00ea wan dir\u00eaj bibe.<\/p>\n<p>Neraz\u00eeb\u00fbna gel ya 2010an ya girsey\u00ee Rojhilata Nav\u00ee xist p\u00eavajoyeke n\u00fb. Digel ku van tevgeran rejim hejandin \u00fb hin hikumet xistin, \u00eeredeya gelan bibandor nekirin. Lewre ev tevger ne bir\u00eaxistinkir\u00ee b\u00fbn. Ne xwediy\u00ean r\u00eabertiy\u00ean xurt \u00fb bernamey\u00ean demokrat\u00eek b\u00fbn. Weke li S\u00fbriy\u00ea ber bi \u015ferek\u00ee w\u00earanker \u00fb destwerdana derve ve \u00e7\u00fb. Rew\u015fa Iraq\u00fb li hol\u00ea ye. Yeman di nava \u015ferek\u00ee navxwey\u00ee \u00fb penc\u00fbn destwerdana derve de ye. Libya di heman rew\u015f\u00ea de ye. Axaftina li ser van tevan mijara xebateke din e.<\/p>\n<p>Em dixwazin hinek\u00ee li ser rew\u015fa S\u00fbriy\u00ea rawestn. \u00c7awa ku t\u00ea zan\u00een S\u00fbriye m\u00eat\u00eengeheke Fransa b\u00fb. Sal\u00ean 1936\u2019an Fransa \u00fb Tirkiy\u00ea li hev kirin \u00fb her\u00eam\u00ean weke Antakya ji Tirkran re hi\u015ftin. P\u00eavajoyeke siyas\u00ee ya tevl\u00eehev dest p\u00ea kir. Pi\u015ft\u00ee sal\u00ean 1960\u2019\u00ee bi giran\u00ee miliyetgiriya Ereban \u00fb desthilatdariya Be\u00b4es\u00ea mohra xwe li p\u00eavajoy\u00ea dan. Be\u00b4es\u00ea s\u00eestema yekpart\u00ee ava kir. Li \u015f\u00fbna ku r\u00ea ji civakeke demokrat\u00eek re veke, di bin\u00ea desthilatiya Hafiz Esed de s\u00eestemeke otor\u00eeter \u00fb milietgiriya Ereb\u00ee ava b\u00fb. V\u00ea s\u00eestem\u00ea r\u00ea neda ku r\u00eaxistn\u00ean s\u00eevl\u00ee-civak\u00ee, part\u00ee \u00fb fikr\u00ean cuda p\u00ea\u015f bikevin. Miliyetkir\u00ee ewqas p\u00ea\u015f ket ku nav\u00ea dewlet\u00ea kirin Komara Ereb\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea. Halbik\u00fb li S\u00fbriy\u00ea ji bil\u00ee Ereban gel \u00fb civak\u00ean din heb\u00fbn. Dewlet li \u015f\u00fbna ku p\u00eadiviy\u00ean gel p\u00eak b\u00eene \u00fb bibe mekan\u00eezmayeke r\u00eavebirina kar, b\u00fb am\u00fbreke wisa ku gel xizmeta w\u00ea bike \u00fb li ser her ti\u015ft\u00ee serdest be.<\/p>\n<p>Ev s\u00eestem ji ber ku ji demokrasiy\u00ea re girt\u00ee b\u00fb, firset neda r\u00eaxistin\u00ean cuda \u00fb rexneyan. Daxwaziy\u00ean demokrat\u00ee, rexne \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean cuda tev hatin serkutkirin, qedexekirin \u00fb bi xiyanet\u00ea hatin binavkirin. Xwediy\u00ean fikr\u00ean cuda yan hatin ku\u015ftin yan di zindanan de riziyan, yan ji welat reviyan. Bi v\u00ee away\u00ee s\u00eestemeke li gor\u00ee keyfa y\u00ean desthilatdar derket meydan\u00ea. Ti kes\u00ee nikar\u00ee r\u00eaveberan rexne bike \u00fb hesab bipirse. \u00ceradeya gel hat b\u00eadengkirin. \u00cad\u00ee dewlet b\u00fb \u00e7avkaniya her xerabiy\u00ea. V\u00ea zordestiy\u00ea civak ji eyar\u00ean wan derxistin \u00fb afr\u00eeneriya wan kor kir. Kurd, As\u00fbr\u00ee-Suryan\u00ee, Ermen\u00ee, Durz\u00ee \u00fb civak\u00ean din ko doza nasname \u00fb \u00e7and\u00ean xwe kirin, gefa ku\u015ftin \u00fb qirkirin\u00ea li wan hat xwarin. Di war\u00ea abor\u00ee de j\u00ee gel ji xizaniy\u00ea rizgar neb\u00fb. Jixwe li dervey\u00ee siyaset\u00ea mab\u00fbn. S\u00eestemeke ku ji gel re digot, desthilat\u00ee, r\u00eaveber\u00ee \u00fb bikaran\u00eena \u00e7avkaniy\u00ean aboriy\u00ea kar\u00ea min in, tu sirf bixebite ku zik\u00ea xwe t\u00ear bik\u00ee. Girsey\u00ean gel ji bo kar ji gund \u00fb tax\u00ean xwe qut b\u00fbn \u00fb ber\u00ea xwe dan bajaran yan j\u00ee welat\u00ean derve.<\/p>\n<p>Rew\u015feke wisa derket, li saziy\u00ean dewlet\u00ea, b\u00ea bert\u00eel \u00fb b\u00ea pi\u00e7\u00fbkxistin gel nikar\u00ee kar\u00ea xwe bime\u015f\u00eene. Baweriya gel ya bixwe \u015fkestib\u00fb. Li \u015f\u00fbna ku bibe welatiyek\u00ee dewlet\u00ea y\u00ea azad \u00fb wekhev, b\u00fbb\u00fb koley\u00ea w\u00ea. Ti\u015fta ku dewlet\u00ea dixwest j\u00ee ev b\u00fb.<\/p>\n<p>Ev hi\u015fmend\u00ee \u00eero li S\u00fbriyeya hilwe\u015fiyay\u00ee j\u00ee derdikeve p\u00ea\u015fiya me. Hi\u015fmendiya Be\u00b4e \u00fb desthilatiya w\u00ea xwe li dervey\u00ee rexne \u00fb hesabpirs\u00een\u00ea dib\u00eene. \u00c7awa ku li hember\u00ee v\u00ea rox\u00een\u00ea, \u015fer\u00ea navxwey\u00ee \u00fb ji dag\u00eerkeriy\u00ea re vekir\u00ee ti berpirsiyariya w\u00ea tinebe tev digere. Weke ber\u00ee 2011an dixwaze hakimiyeteke m\u00fbtleq ava bike \u00fb gel st\u00fby\u00ea xwe j\u00ea re xwar bike. H\u00ea heb\u00fbna Kurdan \u00fb maf\u00ean wan nas nake. H\u00ea qeb\u00fbl nake ku part\u00ee \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean cuda xwe bi r\u00eaxistin bikin. Di hi\u015fmend\u00ee \u00fb z\u00eahniyeta r\u00eaveberiy\u00ea de ti guhertin \u00e7\u00eaneb\u00fbne. Ev hi\u015fmend\u00ee ne dikare ti\u015ftek\u00ee bide gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea \u00fb ne h\u00eaviya p\u00ea\u015froj\u00ea j\u00ea heye. Ji ber w\u00ea kes\u00ean li S\u00fbri\u00ea azad\u00ee \u00fb demokrasiy\u00ea dixwazin, kes\u00ean dixwazin bi ked \u00fb \u00eeradeya xwe bi\u015f\u00een, kes\u00ean kedkar, jin \u00fb ciwan, rew\u015fenb\u00eer \u00fb hunermend div\u00ea di projeya S\u00fbriyeya demokrat\u00eek de bigihin hev \u00fb derketina ji v\u00ea tengezariy\u00ea erk\u00ea wan y\u00ea p\u00ea\u015f\u00ee \u00fb sereke ye.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zek\u00ee Bedran Li Rojhilata Nav\u00ee p\u00eavajoyeke ronakb\u00fbn \u00fb reforman \u00e7\u00eaneb\u00fb. Ji ber w\u00ea baweriy\u00ean \u00e7and\u00ee y\u00ean ol\u00ee \u00fb tevger\u00ean miliyetgir y\u00ean dewlet-neteweyan p\u00ea\u015f xist\u00een serdest b\u00fbn. Navend\u00ean hi\u015fk y\u00ean dewlet-neteweyan b\u00fb sedem ku hi\u015fmendiya yekperest\u00ee \u00fb rejim\u00ean otor\u00eeter bibandor bin. Ji ber ku h\u00eaz\u00ean hundir p\u00ea\u015f neketin \u00fb t\u00eako\u015f\u00eena \u00eedeoloj\u00eek, demokrat\u00eek \u00fb \u00e7\u00eenayet\u00ee lewaz man, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-39842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39843,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39842\/revisions\/39843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}