{"id":38036,"date":"2021-03-12T13:52:25","date_gmt":"2021-03-12T11:52:25","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=38036"},"modified":"2024-05-12T10:03:55","modified_gmt":"2024-05-12T08:03:55","slug":"xebata-kurdan-li-ewropa-enstituyen-kurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=38036","title":{"rendered":"Xebata  Kurdan li Ewropa: Enstituy\u00ean Kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Derw\u00ea\u015f M. FERHO<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Mijara niv\u00eesa ber\u00ea li ser xebata Komeley\u00ean Kurdan li Ewropa b\u00fb. Di v\u00ea niv\u00ees\u00ea de Enstituy\u00ean Kurd\u00ee ye. Kurt be j\u00ee, em \u00e7avek\u00ee li d\u00eeroka avakirina wan, armanc \u00fb firaza xebat\u00ea bin\u00earin.<br \/>\nWek hatib\u00fb niv\u00ees\u00een r\u00eaxistin\u00ean Kurdan li Ewropa ji sal\u00ean \u201960 ve peyda b\u00fbne. Enstituy\u00ean Kurd\u00ee bi avakirina Enstituya Kurd\u00ee ya Par\u00ees\u00ea (1983) dest p\u00ea kir. Di heman sal\u00ea de li Bon\u00ea ava b\u00fb, l\u00ea di 1989 de deriy\u00ea xwe as\u00ea kir. Enstituya Kurd\u00ee ya Bruksel\u00ea (1989), li ser h\u00eem\u00ea yek\u00eetiya Karker \u00fb Xwendekar\u00ean Kurd li Belj\u00eeka \u2013T\u00eako\u015fer- (1978) bi navgugehrtin\u00ea ava b\u00fb. \u00censt\u00eet\u00fbta Kurd\u00ee li Berl\u00een (1994), \u00censt\u00eet\u00fbya Kurd\u00ee li Stockholm\u00ea (1996), \u00censt\u00eet\u00fbta Kurdzaniy\u00ea li Wien (1994) ava dibin.<br \/>\nMeriv dib\u00een\u00ea ku heta bi nav\u00ean wan j\u00ee bi \u00e7end awayan t\u00eane niv\u00ees\u00een. Ev j\u00ee bila bibe mijara munqe\u015faya navbera zimannasan.<br \/>\nWek t\u00ea zan\u00een, her Enstitu di avakirina xwe de dest\u00fbreke taybet\u00ee, di nava \u00e7ar\u00e7eweya welat\u00ea t\u00ea de amade dike. Wek prens\u00eeb armanc\u00ean w\u00ea dest\u00fbr\u00ea p\u00eak t\u00eenin. Bi kurt\u00ee li \u00e7end m\u00eenakan bin\u00earin.<br \/>\nEnstituya Par\u00ees\u00ea xebata kult\u00fbr\u00ee, ne siyas\u00ee, hevkariya rew\u015fenv\u00eer\u00ean Kurd, hunermend, pirt\u00fbkxane, ziman, d\u00eerok, \u00fb integrasyon da ber xwe. Ya Stockholm\u00ea l\u00eakol\u00een, p\u00ea\u015fvexistina ziman, w\u00eaje, danas\u00eena \u00e7and, berhevkirin, xurtkirin, danas\u00eena m\u00eerateya Kurd\u00ee da ber xwe. Armanca Enstituya Almanya di malpera wan de j\u00ee xuya n\u00eene. Ya Wien\u00ea, l\u00eakol\u00een\u00ean li ser ziman, \u00e7and, nasnameya Kurd\u00ee, p\u00eakan\u00eena pirek\u00ea di navbera Awusturya-Ewropa \u00fb Kurdistan ava bike da ye ber xwe. Ya Bruksel\u00ea, xebata al\u00eekariya civak\u00ee, li ser h\u00eem\u00ea demokrat\u00eek, hevkar, di jayan p\u00eakhev de be\u015fdar, maf\u00ean merovan \u00fb gelan, da ye ber xwe.<br \/>\nBe\u015fa kult\u00fbr\u00ee, pirt\u00fbkxane, ziman, d\u00eerok, l\u00eakol\u00een, w\u00eaje, berhevkirin, xurtkirin \u00fb danas\u00eena m\u00eerateya Kurd\u00ee ji aliy\u00ea pirraniya wan Enstituyan, bi Kurd\u00ee, k\u00eam be j\u00ee dibe. L\u00ea ji aliy\u00ea du heban bi ziman\u00ea welat\u00ea ew l\u00ea ba\u015f p\u00eak t\u00ea. Y\u00ean din di xebat\u00ea de pirr ze\u00eef in. Hem\u00fb Enstitu bi Kurd\u00ee siyaset\u00ea dikin \u00fb d\u00eesa du ji wan bi ziman\u00ea welat\u00ea l\u00ea di xebata xwe de siyaset\u00ea bi r\u00eaya agahdariy\u00ean gi\u015ft\u00ee dikin. Ango y\u00ean ne siyas\u00ee n\u00eenin.<br \/>\nPirseke din heye ku pirr giring e. Enstituy\u00ean Kurd\u00ee, du heb ji wan ne t\u00ea de, \u00e7iqas\u00ee dikarin bi civaka ne Kurd re, li welat\u00ea l\u00ea ava b\u00fb ye di nav t\u00eakiliy\u00ean ferm\u00ee, r\u00eaxistin\u00ean m\u00eena xwe \u00fb dezgeh\u00ean w\u00ee welat\u00ee de ne? Ew \u00e7iqas\u00ee dikarin di nava xebata xwe de bandor\u00ea li ser tewra saziy\u00ean m\u00eena xwe bikin ku ji bo berjewendiy\u00ean Kurdistan\u00ee bi awayek\u00ee er\u00ean\u00ee firaze bide? Di xebata xwe ya agahdariyan de \u00e7iqas\u00ee dikarin tes\u00eer\u00ea li ser siyaseta w\u00ee welat\u00ee bikin ku h\u00eaza loby (ya welat\u00ean m\u00eena Turkiy\u00ea, \u00ceran, Iraq \u00fb Suriy\u00ea) b\u00eates\u00eer, berteref bibe? Ew \u00e7iqas\u00ee dikarin ber\u00ea civaka Kurd\u00ee di w\u00ee welat\u00ee de bi awayek\u00ee er\u00ean\u00ee, ji bo jiyaneke hevpar, t\u00eagihi\u015ftineke demokrat\u00eek, ji berjewendiy\u00ean azadiya Kurdistan derneket\u00ee t\u00eakin xizmet\u00ea? Integrasyona bi naxnameya Kurd\u00ee \u00e7iqas\u00ee serket\u00ee ye?<br \/>\nEnstituy\u00ean me \u00e7iqas\u00ee dikarin ber\u00ea ciwan \u00fb xwendekkaran ber bi perwerdeya berdewam, ango heta mimkiniyeta zan\u00eengehan p\u00eak b\u00eenin? Her kes dizane \u00e7iqas\u00ee derfet\u00ean perwerd\u00ea li van welatan heye. Yan j\u00ee ew \u00e7iqas\u00ee dikarin bibin \u015f\u00eawirmend\u00ean xwendekar \u00fb y\u00ean xwendina bilind qedandine bi awayek\u00ee r\u00eak\u00fbp\u00eak li hev bighin hev? K\u00eejan Enstitu \u00e7iqas\u00ee rew\u015fenb\u00eeran li hev dide hev \u00fb al\u00eekar\u00ea xebata hunermenda ye?<br \/>\nEw di xebata xwe de \u00e7iqas\u00ee dibin sebeb\u00ea p\u00eakhatin \u00fb xurtkirina peywendiy\u00ean dezgeh\u00ean welat\u00ea ew t\u00ea de \u00fb y\u00ean Kurdistan\u00ee? Bi \u00e7end saziy\u00ean m\u00eena xwe, di welat\u00ean t\u00ea de ne di nava t\u00eakiliy\u00ean xurt \u00fb berdewam de ne? Bi hevra \u00e7i dikin? Gelo k\u00eejan Estitu dikare bandore li ser saziy\u00ean derdor\u00ea xwe bike ji bo ew bi xwe xebateke ji bo berjewendiy\u00ean Kurdan \u00fb Kurdistan\u00ea? Gelo \u00e7i ders\u00ea ji derdor\u00ea xwe digrin?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derw\u00ea\u015f M. FERHO Mijara niv\u00eesa ber\u00ea li ser xebata Komeley\u00ean Kurdan li Ewropa b\u00fb. Di v\u00ea niv\u00ees\u00ea de Enstituy\u00ean Kurd\u00ee ye. Kurt be j\u00ee, em \u00e7avek\u00ee li d\u00eeroka avakirina wan, armanc \u00fb firaza xebat\u00ea bin\u00earin. Wek hatib\u00fb niv\u00ees\u00een r\u00eaxistin\u00ean Kurdan li Ewropa ji sal\u00ean \u201960 ve peyda b\u00fbne. Enstituy\u00ean Kurd\u00ee bi avakirina Enstituya Kurd\u00ee ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16472,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-38036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=38036"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38037,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/38036\/revisions\/38037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=38036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=38036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=38036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}