{"id":34986,"date":"2020-12-10T11:30:10","date_gmt":"2020-12-10T09:30:10","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=34986"},"modified":"2020-12-10T11:30:10","modified_gmt":"2020-12-10T09:30:10","slug":"jiyaneke-di-oxira-azadiye-de-mandela","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=34986","title":{"rendered":"Jiyaneke di oxira azadiy\u00ea de; Mandela"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Mihemed \u015eAH\u00ceN<\/em> <\/strong><\/p>\n<p>Di 5\u2019\u00ea kan\u00fbna 2013\u2019yan de par\u00eazer\u00ea yekem\u00een \u00ea re\u015fik\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea, sembol\u00ea berxwedana li dij\u00ee n\u00eejadperestiy\u00ea, mehk\u00fbm\u00ea her\u00ee navdar \u00ea c\u00eehan\u00ea, \u015fore\u015feger\u00ea xwediy\u00ea xelata Nobel\u00ea Nelson Mandela, bi nav\u00ea xwe y\u00ea di nava qab\u00eelaya xwe de Mad\u00eeba \u00e7\u00fb ser dilovaniya xwe.<\/p>\n<p>Mandela ji bo azadiya civaka xwe ya re\u015fik\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea ser\u00ee hilda \u00fb t\u00eako\u015fiya. Weke parezer\u00ea civaka xwe derket r\u00ea l\u00ea \u00eero hem\u00fb civak\u00ean bindest w\u00ee weke par\u00eazer\u00ea xwe dib\u00eenin, hem\u00fb \u015fore\u015fger \u00fb t\u00eako\u015fer\u00ean azadiy\u00ea w\u00ee weke r\u00eaheval\u00ea xwe dib\u00eenin. Di d\u00eeroka mirovahiy\u00ea de gelek p\u00ea\u015f\u00eang \u00fb serok derketin ser dika d\u00eerok\u00ea l\u00ea k\u00eam kes weke Mad\u00eeba di dil\u00ea mirovahiy\u00ea de b\u00fbn xwediy\u00ea payeyeke bilind \u00fb bi r\u00fbmet. B\u00eaguman ev netesetuf\u00ee b\u00fb. Di berd\u00eala w\u00ea de bex\u015fkirina jiyaneke berxwed\u00ear heye, \u015for\u015fgeriyeke b\u00eahempa heye, sekneke bi nirx \u00fb bi r\u00fbmet a b\u00ea taw\u00eez heye.<\/p>\n<p>Di sala 1964\u2019an de, di encama darazeke derhiq\u00fbq\u00ee de bi hinceta \u2018gel rakiriye serhildan\u00ea \u00fb xwestiye hik\u00fbmeta hey\u00ee ji hol\u00ea rake\u2019 cezaya heta hetay\u00ea li Mandelay\u00ea 46 sal\u00ee t\u00eabir\u00een. Ji sala 1964\u2019an heta sala 1982\u2019yan 18 salan li Zindana Girava Robben (Fok) t\u00ea girtin. Di sala 1982\u2019yan de w\u00ee sewq\u00ea girt\u00eegeha Pollsmoor\u00ea dikin \u00fb heta berdana xwe ya sala 1990 di v\u00ee zindan\u00ea de dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di p\u00eavajoya ku Mandela di zindan\u00ea de dim\u00eene berxwedana ANC qels nabe \u00fb daw\u00ee l\u00ea nay\u00ea. Roj bi roj xurtir dibe. Bi awayek xurt dewamkirina berxwedan\u00ea r\u00ea li muzekerayan vedike. Deshilatdariya Aparthe\u00eed\u00ea ne\u00e7ar dim\u00eene Mad\u00eeba muxtab bigire r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean \u00e7areseriy\u00ea p\u00ea re n\u00eeqa\u015f bike. Serkeftina berxwedana bi dehan salan di encama wan n\u00eeqa\u015f \u00fb muzakereyan de t\u00ea bidestxistin.<\/p>\n<p>Di destp\u00eaka sal\u00ean 1980\u2019yan de li gelemperiya c\u00eehan\u00ea p\u00eala t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee n\u00eejadperestiy\u00ea bilind dibe. Di heman p\u00eavajoy\u00ea de ji bo berdana Mandela kampanyayeke navnetewey\u00ee dest p\u00ea dike. Di encama w\u00ea kampanyay\u00ea de zext \u00fb zor\u00ean dewletan li ser hik\u00fbmeta Aparthe\u00eed\u00ea z\u00eade dibin.<\/p>\n<p>Di encama zext \u00fb zor \u00fb ambargoy\u00ean navnetewey\u00ee de serok\u00ea hik\u00fbmeta Aparthe\u00eed\u00ea FW de Klerk, pi\u015ft\u00ee 27 salan di 1990 de, b\u00ea \u015fert \u00fb \u015f\u00fbrt Mandela berdide \u00fb qedexeya li ser ANC j\u00ee radike. Mandela dibe serok\u00ea ANC\u2019\u00ea.<\/p>\n<p>Mandela \u00fb FW de Klerk ji bo avakirina pergaleke demokrat\u00eek dest bi xebatan dikin. Di destp\u00eak\u00ea de ji bo avakirina mecliseke hem\u00fb deng \u00fb reng\u00ean civak\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea tems\u00eel bike dikevin nava liv \u00fb tevger\u00ea.<\/p>\n<p>Xebat\u00ean wan \u00ean avakirina pergaleke demokrat\u00eek \u00fb p\u00eakan\u00eena a\u015ftiyeke mayinde di 10\u2019\u00ea gulana 1994\u2019an de bi hilbijartineke demokrat\u00eek a yekem\u00een t\u00ean tac\u00eedarkirin. Di hilbijartina 10\u2019\u00ea gulana 1994\u2019an de cara yekem\u00een namzet\u00ean hem\u00fb etn\u00ees\u00eetey\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea bi awayeke azad dikar\u00een tevil\u00ea hilbijartinan bibin. Cara yekem\u00een hem\u00fb deng \u00fb reng bi awayeke azad tems\u00eelkar\u00ean xwe dib\u00eaj\u00earin.<\/p>\n<p>Di hilbijartin\u00ean 10\u2019\u00ea gulana 1994\u2019an de \u015fervan\u00ea azadiy\u00ea, mehk\u00fbm\u00ea her\u00ee navdar\u00ea ku 27 sal\u00ea xwe di zindan\u00ea de derbas kirib\u00fbn Nelson Mandela (Mad\u00eeba) bi r\u00eajeyeke gelek bilind dibe serokdewlet\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea. Cara yekem\u00eene ku kesek ji civaka re\u015f\u00eek dibe serokdewlet. Ev bi tena ser\u00ea xwe bi qas\u00ea \u015fore\u015fek\u00ea gir\u00eeng \u00fb watedar b\u00fb. \u00cad\u00ee daw\u00ee li desthilatdariya Aparthe\u00eed a fa\u015f\u00eest hatib\u00fb.<\/p>\n<p>Mandela di p\u00eavajoya serokdewletiya xwe de makezagoneke n\u00fb ya demokrat\u00eek amade dike, reforma erd p\u00eak t\u00eene, pol\u00eet\u00eekay\u00ean t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee xizaniy\u00ea dixe meriyet\u00ea \u00fb ji bo l\u00eakol\u00eena b\u00fbyer\u00ean derhiq\u00fbqiy\u00ean ku di p\u00eavajoya berxwedan\u00ea de hatine jiy\u00een lijneya heq\u00eeqet\u00ea ava dike. Li gel hem\u00fb daxwaz \u00fb israran di hilbijartin\u00ean duyem\u00een de nabe namzet \u00fb cih\u00ea xwe dih\u00eale ji al\u00eekar\u00ea xwe Thabo Mhek\u00ee re.<\/p>\n<p>Mandela di nirxandineke xwe de wiha dib\u00eaje; \u201cT\u00eako\u015f\u00een jiyana min e, heta dawiya emr\u00ea xwe ez \u00ea ji bo azadiya civaka xwe ya re\u015fik t\u00eabiko\u015fim. Heke hewce bike ez \u00ea b\u00eafikar can\u00ea xwe j\u00ee bidim\u201d. Mandela li dij\u00ee tahakuma deshilatdariya Aparthe\u00eed a fa\u015f\u00eest a li ser civaka re\u015fik t\u00eako\u015fiya \u00fb bi ser ket. Lewre, ew li dij\u00ee hem\u00fb desthilatdariy\u00ean fa\u015f\u00eest \u00fb tahakuman b\u00fb. Bi w\u00ee sekna xwe ya bir\u00fbmet weke l\u00eaheng \u00fb \u015fervaneke azadiy\u00ea di dil\u00ea mirovahiy\u00ea de cih\u00ea xwe girtib\u00fb.<\/p>\n<p>Mehk\u00fbm\u00ea her\u00ee navdar Mandela ed\u00ee keseke her\u00ee bi qimet \u00fb r\u00fbmet b\u00fb. Di p\u00eavajoya berxwedaniya xwe ya 40 salan de xelata A\u015ftiy\u00ea ya Nobel\u00ea j\u00ee di nav de n\u00eazik\u00ea 250 xelat\u00ean her\u00ee bi nirx \u00fb r\u00fbmet wergirtib\u00fbn.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee destp\u00eakirina t\u00eako\u015f\u00eena \u00e7ekdariya Tevgera Azadiya Kurd a 15\u2019\u00ea tebaxa 1984\u2019an dewleta tirk li Kurdistan\u00ea dest bi qirkirinan kirib\u00fb. Bi hezaran gund hatib\u00fbn valakirin \u00fb bi hezaran kurd hatib\u00fbn qetilkirin. Dewleta tirk ji bo \u015fer\u00ea xwe y\u00ea kir\u00eat \u00fb b\u00eap\u00eevan\u00ea ku li Kurdistan\u00ea dime\u015f\u00eene binuxum\u00eene xwest nav\u00ea Mandela y\u00ea her\u00ee bi qedir \u00fb q\u00eemet ji xwe re weke am\u00fbr bikar b\u00eene. Bi w\u00ea mabest\u00ea di sala 1992\u2019yan de rayedar\u00ean dewleta tirk biryar dan ku Xelata A\u015ftiy\u00ea ya Ataturk\u00ea bidin Mandela.<\/p>\n<p>Di 12\u2019y\u00ea gulana 1992\u2019yan de berdevk\u00ea partiya ANC\u2019\u00ea Gill Marc\u00fbs ragihand ku Mandela ji ber \u015fer\u00ea dewleta tirk a li Kurdistan\u00ea \u00fb ji ber binp\u00eakirina maf\u00ean mirovan \u00fb cotstandartiya li dij\u00ee civaka kurd wergirtina xelat\u00ea red kiriye. Cara yekem\u00een Xelata Azadiy\u00ea ya Ataturk\u00ea dihat redkirin. Biryara Mandela dewleta tirk \u015fa\u015fwaz\u00ee kirib\u00fb. R\u00fbpo\u015fa dewleta tirk xistib\u00fb xwar\u00ea \u00fb di qada navnetewey\u00ee de ew te\u015fh\u00eer kirib\u00fb. Bi kurtah\u00ee bi redkirina xelat\u00ea Mandela ev peyam da b\u00fb c\u00eehan\u00ea, \u2018Bi day\u00eena xelat\u00ean azadiy\u00ea dewlet nabin azad \u00fb nabin demokrat\u2019. Her wiha, Mandela di axaftineke xwe de bi hevoka xwe ya \u201cji bo ku h\u00fbn zilma dewleta tirk f\u00eam bikin ten\u00ea rojek bibin kurd bes e\u201d bala c\u00eehan\u00ea ki\u015fandib\u00fb ser fa\u015f\u00eezma dewleta tirk. Mandela bi w\u00ee helwesta xwe ya bi r\u00fbmet n\u00ee\u015fan da ku ten\u00ea ne \u015fervan \u00fb parzavan\u00ea azadiya civaka xwe ye, \u015fervan \u00fb parzavan\u00ea azadiya hem\u00fb civak\u00ean bindest e.<\/p>\n<p>D\u00fbre par\u00eazer \u00fb berdevk\u00ea Mandela Essa Moosa got; \u201cMandela xwestiye di lijneya hiq\u00fbq\u00ea ya ku ji bo R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Ocalan b\u00eaavakirin de cih bigire l\u00ea tenduristiya w\u00ea dest\u00fbr nedaye w\u00ea daxwaza xwe b\u00eene cih\u201d.<\/p>\n<p>B\u00eaguman \u00ea ku Mandela kiriye hezkiriy\u00ea dil\u00ea mirovahiy\u00ea ew sekna w\u00ee ya berxwed\u00ear \u00fb bi r\u00fbmeta ku di her \u015fert \u00fb merc\u00ee de tu caran ji nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean xwe taw\u00eez nedaye.<\/p>\n<p>Kes\u00ean ku bi sekna xwe, bi t\u00eako\u015f\u00eena xwe, bi fikr \u00fb raman\u00ean xwe di dil\u00ea civakan de cih bigirin tu caran namirin. Bi awayeke fizik\u00ee tune bin j\u00ee ew her tim dil\u00ea \u015fopdar \u00fb heskiriy\u00ean xwe de dij\u00een. Mandela j\u00ee ji yek ji wan kesan e.<\/p>\n<p>Her \u00e7iqas\u00ee zalim \u00fb zordar nexwazin nav\u00ea w\u00ee were bib\u00eeran\u00een j\u00ee, d\u00ea civak\u00ean ev\u00eendar\u00ean azadiy\u00ea tu caran w\u00ee ji b\u00eer nekin \u00fb di \u015fopa w\u00ee de ber bi azadiy\u00ea ve bibezin \u00fb d\u00ea her tim di dil\u00ea r\u00eaheval\u00ean xwe y\u00ean \u015fervan\u00ean azadiy\u00ea de bij\u00ee \u00fb her tim bi r\u00eazdar\u00ee were bib\u00eeran\u00een.<\/p>\n<p>Bel\u00ea, Mad\u00eeba bi awayeke fizik\u00ee d\u00ea ne di nava me de be l\u00ea d\u00ea heta hetay\u00ea di dil\u00ea me de bij\u00ee.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eAH\u00ceN Di 5\u2019\u00ea kan\u00fbna 2013\u2019yan de par\u00eazer\u00ea yekem\u00een \u00ea re\u015fik\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea, sembol\u00ea berxwedana li dij\u00ee n\u00eejadperestiy\u00ea, mehk\u00fbm\u00ea her\u00ee navdar \u00ea c\u00eehan\u00ea, \u015fore\u015feger\u00ea xwediy\u00ea xelata Nobel\u00ea Nelson Mandela, bi nav\u00ea xwe y\u00ea di nava qab\u00eelaya xwe de Mad\u00eeba \u00e7\u00fb ser dilovaniya xwe. Mandela ji bo azadiya civaka xwe ya re\u015fik\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea ser\u00ee hilda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33355,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-34986","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34987,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34986\/revisions\/34987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}