{"id":34096,"date":"2020-11-09T14:24:56","date_gmt":"2020-11-09T12:24:56","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=34096"},"modified":"2020-11-09T14:24:56","modified_gmt":"2020-11-09T12:24:56","slug":"edi-ne-bes-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=34096","title":{"rendered":"\u00cad\u00ee ne bes e?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Mihemed \u015eAH\u00ceN<\/em> <\/strong><\/p>\n<p>Beriya b\u00fby\u00eena Hz \u00cesa di sal\u00ean 550\u2019yan de bi \u00eexaneta Harpagos r\u00eaveberiya Konfederasyona MED\u2019an derbas\u00ee dest\u00ea Dar\u00eeus\u00ea pers\u00ee dibe.<\/p>\n<p>J\u00ee w\u00ea roj\u00ea vir ve ye kurd b\u00fbne mehk\u00fbm\u00ea \u00eexanet\u00ea. Ji w\u00ea roj\u00ea vir ve ye kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean \u015fikandin, kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean t\u00eakbirin, kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean qetilkirin.<\/p>\n<p>Weke ku kurd di neol\u00eet\u00eek\u00ea de as\u00ea mane wisa di xeta \u00eexaneta Harpagosde j\u00ee as\u00ea mane. 2.500 sale dagirker\u00ean Kurdistan\u00ea xeta \u00eexanet\u00ea weke qedera re\u015f li ser kurdan didin ferzkirin.<\/p>\n<p>Em d\u00eeroka hezar salan bih\u00ealin li milek\u00ee, ten\u00ea d\u00eeroka 200 sal\u00ean daw\u00een t\u00ear\u00ee vegotin \u00fb f\u00eamkirina dijwariya xeta \u00eexan\u00eat\u00ea ya kambax dike.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee mudaxaleya desthilatdariya osmaniyan a pergala xweseriya civaka kurd ji serhildana M\u00eer Evdirehman\u00ea Baban\u00ee y\u00ea 1806\u2019an vir ve 214 sale kurd li dij\u00ee desthilatdar\u00ean tirk li berxwe didin. Di 214 sal\u00ean daw\u00een de n\u00eaz\u00eek\u00ea 70 serhildan\u00ean kurdan p\u00eak hatine. Ev 70 serhildan hem\u00fb bi dest\u00ea xeta \u00eexaneta kurd bi t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ea re r\u00fbbir\u00fb mane.<\/p>\n<p>Ji wan serhildanan \u00e7end serhildan\u00ean sereke \u00fb \u00eexanet\u00ean p\u00eak hat\u00eene wihane;<\/p>\n<p>Di sala 1806\u2019de li her\u00eama bajar\u00ea Sil\u00eaman\u00ee M\u00eer Evdirehman\u00ea Baban\u00ee li dij\u00ee desthilatdariya tirk ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta biray\u00ea xwe Xalit Beg re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1812\u2019de kur\u00ea M\u00eer Evdirehman Ahmed Beg ser\u00ee hildide. Hetan\u00ee Bexday\u00ea heremeke dorfireh bidest dixe. Ew j\u00ee bi \u00eexanet\u00ean pismam\u00ean xwe re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1837\u2019an de M\u00eer Mihemed\u00ea Rewandiz\u00ee li her\u00eama soran ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta Mele Had\u00ee (Bap\u00eer\u00ea Barzaniyan) re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene. Di heman dem\u00ee de Mir\u00ea Botan\u00ea Bedirxan Beg j\u00ee pi\u015ftgir\u00ea osmaniyan e.<\/p>\n<p>Di sala 1846\u2019an de M\u00eer\u00ea Botan Bedirxan Beg ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta birarziy\u00ea xwe Yezdan \u00cezed\u00een \u015e\u00ear re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1880\u2019yan de \u015e\u00eax Ubeydullah\u00ea Nehr\u00ee li dij\u00ee \u00ceran \u00fb Osmaniyan ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta e\u015f\u00eera Celal\u00ee re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1907\u2019an de \u015e\u00eax Evdilselam (biray\u00ea mezin \u00ea Mele Mistefa Barzan\u00ee ye, yek ji p\u00ea\u015feng\u00ean Ter\u00eeqata Neq\u015f\u00eebend\u00ee ye) ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta Sof\u00ee Evdila re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene. Di sala 1914\u2019yan de bi dest\u00ea waliy\u00ea M\u00fbsil\u00ea Sil\u00eaman Naz\u00eef \u00ea kurd t\u00ea dardekirin.<\/p>\n<p>Di sala 1925\u2019an de \u015e\u00eax Se\u00eed ser\u00ee hildide. Bi \u00eexaneta xizm\u00ea xwe Serdar Kasim (B\u00eenba\u015f\u0131 Kasim) re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1927\u2019an de di p\u00ea\u015fengiya r\u00eaxsitina Xoyb\u00fbn\u00ea de serhildana Agir\u00ee dest p\u00ea dike. Bi \u00eexaneta e\u015f\u00eera Keskoy\u00ee \u00fb t\u00eema m\u00eel\u00ees\u00ean Em\u00eerxan re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di sala 1937\u2019an de di p\u00ea\u015fengiya Sey\u00eed Riza de berxwedana D\u00earsim\u00ea dest p\u00ea dike. P\u00ea\u015feng \u00fb aqilmend\u00ean berxwedan\u00ea El\u00ee\u015f\u00ear \u00fb hevsera xwe Zar\u00eefe bi dest\u00ea R\u00eaber\u00ea birarziy\u00ea Sey\u00eed Riza hatin qetilkirin. Yek ji p\u00ea\u015feng\u00ean berxwedan\u00ea y\u00ea her\u00ee gir\u00eeng \u015eah\u00een Axa bi dest\u00ea birarziy\u00ea xwe ve t\u00ea qetilkirin.<\/p>\n<p>Ez bawer dikim trajediyeke wisa di c\u00eehan\u00ea de tune ye. Ji ber \u00eexanet\u00ean navxwey\u00ee piraniya van serhildanan dem kurt in. An \u00e7end meh, an j\u00ee 1-2 sal dewam kirine.<\/p>\n<p>Weke ku di van m\u00eenakan de j\u00ee em dib\u00eenin dijmin\u00ea kurdan \u00ea her\u00ee mezin xeta \u00eexaneta kurd e. Yan\u00ee kurm\u00ea dar\u00ea ye. D\u00eesa em dib\u00eenin ku piraniya m\u00eer, beg \u00fb axay\u00ean kurdan bi dagirkeran re di nava hevkariy\u00ea de b\u00fbne \u00fb ji xeta \u00eexanet\u00ea re xizmet kirine. Di \u015f\u00fbna berjewendiy\u00ean netewey\u00ee de berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean \u015fexs\u00ee, y\u00ea malabat\u00ee \u00fb e\u015f\u00eer\u00ee esas girtine. Hevkariya wan a bi serdestan re nehi\u015ftiye tifaqa netewey\u00ee p\u00eak were. B\u00eatifaq\u00ee j\u00ee b\u00fbye bingeha t\u00eak\u00e7\u00fbyina civaka kurd.<\/p>\n<p>Gelo haya malabata Barzaniyan ji v\u00ea d\u00eeroka kambax tune ye, gelo bi v\u00ea heq\u00eeqeta dilsoj nizan in. Ez bawer dikim ji me hem\u00fbyan ba\u015ftir dizanin. Nexwe \u00e7ima di xeta \u00eexanet\u00ea de ji kujer\u00ea bav \u00fb kal\u00ean xwe re xizmet\u00ea dikin. Yek sedemek heye, ew j\u00ee weke ku em di karektera piraniya axa \u00fb began de dib\u00eenin berjewendiya \u015fexs\u00ee, malbat\u00ee \u00fb e\u015f\u00eeriye. Weke her car\u00ee berjewendiya netewa kurd a 50 m\u00eelyon\u00ee ji berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean malbat\u00ee \u00fb e\u015f\u00eer\u00ee re dikin qurban\u00ee.<\/p>\n<p>Di 15\u2019\u00ea tebaxa sala 1984\u2019an de di p\u00ea\u015fengiya R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Ocalan de Tevgera Azadiya Kurd bi zanistiya v\u00ea heq\u00eeqet\u00ea dest bi serhildan\u00ea kir. Lewre fi\u015feka xwe ya yekem\u00een li dij\u00ee xeta \u00eexanetkar teqand. Ji ber w\u00ea ye ku li gel hem\u00fb dek \u00fb dolab\u00ean dagirkeran, li gel p\u00eakan\u00eena hem\u00fb curey\u00ean \u00eexantan nekar\u00een Tevgera Aazadiya Kurd tasfiye bikin. Di d\u00eerok\u00ea de cara yekem\u00eene ku serhildaneke kurd 40 sale b\u00ea navber li berxwe dide. Ev li ser dil\u00ea dagirkeran b\u00fbye kul. D\u00ea \u00eexaneta Barzaniyan j\u00ee t\u00ear\u00ee neke w\u00ee kul\u00ee ji dil\u00ea wan derix\u00eene.<\/p>\n<p>H\u00eav\u00eedarim \u015fereke navxwey\u00ee p\u00eak ney\u00ea. L\u00ea li gel hem\u00fb hi\u015fyariyan heke PDK di helwesta xwe ya \u015fer de israr bike d\u00ea ev \u015fer \u015fer\u00ea xeta \u00eexanet\u00ea \u00fb ya xeta azadiy\u00ea be.<\/p>\n<p>Di p\u00ea\u015fengiya b\u00eerdoziya R\u00eaber Apo de 50 milyon kurd d\u00ea dest\u00fbr nede careke din serkeftina xeta \u00eexanet\u00ea weke qedera re\u015f li ser kurdan b\u00ea ferzkirin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eAH\u00ceN Beriya b\u00fby\u00eena Hz \u00cesa di sal\u00ean 550\u2019yan de bi \u00eexaneta Harpagos r\u00eaveberiya Konfederasyona MED\u2019an derbas\u00ee dest\u00ea Dar\u00eeus\u00ea pers\u00ee dibe. J\u00ee w\u00ea roj\u00ea vir ve ye kurd b\u00fbne mehk\u00fbm\u00ea \u00eexanet\u00ea. Ji w\u00ea roj\u00ea vir ve ye kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean \u015fikandin, kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean t\u00eakbirin, kurd bi dest\u00ea kurd t\u00ean qetilkirin. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33355,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-34096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34096"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34097,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34096\/revisions\/34097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/33355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}