{"id":33508,"date":"2020-10-19T10:00:59","date_gmt":"2020-10-19T08:00:59","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=33508"},"modified":"2020-10-19T10:00:59","modified_gmt":"2020-10-19T08:00:59","slug":"kula-turkiye-u-azerbeycan-nagorno-karabach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=33508","title":{"rendered":"Kula Turkiy\u00ea \u00fb Azerbeycan:  Nagorno-Karabach"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Derw\u00ea\u015f M. FERHO<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Pirsgir\u00eaka Nagorno-Karabax kuleke sedsal e ku li ser dil\u00ea Azer\u00ee \u00fb Ermeniyan \u00e7areser neb\u00fbye. Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea j\u00ee dur\u00fbt\u00ee kiriye \u00fb ev pirs b\u00ea \u00e7are hi\u015ftiye. \u00c7awa Sovyet ji hev belav b\u00fb ev agir li w\u00ea her\u00eam\u00ea dest p\u00ea kir. Dewleta Turk j\u00ee, bi serokatiya Erdogan benz\u00een\u00ea diav\u00eaje ser v\u00ee agir\u00ee \u00fb gurr dike. Bi h\u00eaza xwe ya le\u015fker\u00ee, \u00e7ek \u00fb \u015ferr\u00ea ps\u00eekoloj\u00eek, ji nava Turkiy\u00ea \u00fb Suriy\u00ea \u00e7etey\u00ean \u00ceslam\u00ee di\u015f\u00eene her\u00eam\u00ea ku \u015ferr\u00ea Ermeniyan bikin.<br \/>\nAzeriy\u00ean demek dir\u00eaj wek Tatar dihatin binav kirin her tim bi Ermeniyan re di \u015ferr de b\u00fbne. Ji b\u00eer nekin ku li Bak\u00fb, Nagorno-Karabax \u00fb \u00car\u00eevan di 1905-1906 de bi hezaran Ermen\u00ee hatin ku\u015ftin.<br \/>\nDi 1918 de Ermen\u00eestan xwes serbixwe be, l\u00ea bi gomana er\u00ee\u015fen Turkan xwe bi Sovyet\u00ea re gir\u00eada. Jenos\u00eeda 1915 taze b\u00fbb\u00fb. P\u00eadiviya wan bi hevalbendiya h\u00eazeke xurt heb\u00fb. L\u00ea komun\u00eest\u00ean Sovyet\u00ea, bi serokatiya Len\u00een, ne dixwestin Turkan ji xwe bixeyid\u00eenin. Ev yek ji sedem\u00ean ku Len\u00een di 1920 de Konferansa Gel\u00ean Rojhilat li Bak\u00fb p\u00eak an\u00ee. Xuya b\u00fb ku Len\u00een di bin tes\u00eera Sultan Galiev, navdar\u00ea xwediy\u00ea \u201cKom\u00fbn\u00eezma Netewey\u00ee\u201d ku ji misilmanan re der\u00ee vedikir b\u00fb.<br \/>\nDi navbera 1923-1929 de li her\u00eam\u00ea Kurdistana Sor ava dibe. La\u00e7\u00een serbajar e. Du bajar\u00ean din Qubadl\u00ee \u00fb Kelbajar civakeke Kurd mezin heye. Di niv\u00eeseke din de bi berfereh\u00ee li ser v\u00ea mijar\u00ea radiwestin.<br \/>\nBaweriya Ermeniyan ji Turkan \u015fikestib\u00fb. Her\u00e7end e dema Osmaniyan sadiq\u00ea \u00eemparatoriyet\u00ea b\u00fbn j\u00ee, ji jenos\u00eed\u00ea xelas neb\u00fbn. Di 1894 de 300.000 Ermen\u00ee hatin ku\u015ftin. Di 1915 jenos\u00eed domand \u00fb d\u00eesa 1 500 000 kes hat ku\u015ftin. Ev jenos\u00eed heta \u00eeroj\u00ee bi away\u00ean cuda p\u00eak t\u00ea.<br \/>\nDi 1920 de Sovyet\u00ea biryar stend ku Nagorno-Karabax, ku ji sed\u00ee 95 Ermen\u00ee ne bi Ermen\u00eestan ve were gir\u00eadan. L\u00ea ev salek b\u00fb ku Azeriyan n\u00ea\u00e7\u00eera Ermeniyan dikir \u00fb bi qas\u00ee 600 kes ku\u015ftin.<br \/>\nSovyet ne durust e \u00fb ji bo dil\u00ea Turka xwe\u015f bike di 1921 de her\u00eama Nax\u00e7\u00eevan\u00ea tesl\u00eem\u00ea Azerbeycan\u00ea kir. 50 000 Ermen\u00ee ko\u00e7 ber b\u00fbn. Di 1923 de Nagorno-Karabax j\u00ee dane Azerbeycan. Ermeniy\u00ean her\u00eam\u00ea di 1965 de ji Sovyet\u00ea xwestin ku Nagorno-Karabach vegere ser Ermen\u00eestan. Di 1988 parlementoya w\u00ea her\u00eam\u00ea biryar stend ku tev Ermen\u00eestan bibin. Ne Moskow\u00ea ne j\u00ee Bak\u00fb ev yek pejirand. Ev b\u00fb sedema \u015ferrek\u00ee taze. Ermeniyan Nagorno-Karabax di \u015ferr de stend.<br \/>\nEncama \u015ferr 30 000 ku\u015ft\u00ee ji her du aliyan. L\u00ea \u015ferr neqeda. Pirsgir\u00eak \u00e7areser neb\u00fb.<br \/>\nHaydar Aliev, serok\u00ea Azerbeycan \u00fb bi peywendiy\u00ean xwe y\u00ean xurt di 1994 de bi h\u00eaza petrol\u00ea ku bi xeta Zeryaya Mazandaran, Gurcistan heta Ceyhan\u00ea (Turkiy\u00ea) rew\u015f ji bo xwe da guhertin. Li Ermen\u00eestan j\u00ee hik\u00fbmet bi skandal\u00ean ru\u015fwet \u00fb diziy\u00ea bi nav hev ketib\u00fbn.<br \/>\nRayedar\u00ean Azerbeycan di v\u00ea navber\u00ea de h\u00eaza xwe ya le\u015fker\u00ee xurt kirin. Ilham Aliyev, ji 2009 het 2018 bi 17 milyar euro \u00e7ek kirr\u00ee. Turkiye \u00fb \u00cesra\u00eel al\u00eekariy\u00ea didom\u00eenin. L\u00ea Ermen\u00ee ji Rusya bi goman in. Dib\u00eenin ku Turk li Zeryaya Sp\u00ee, Suriy\u00ea, Libya \u00fb Kafkas\u00ea \u00e7i dikin \u00fb d\u00eesa \u00e7av\u00ea xwe li Turkan digrin. Weha xuya ye ku Rus naxwazin dil\u00ea Turkan ji xwe bi\u015fk\u00eenin. Rus j\u00ee \u00fb dinya din j\u00ee dizane ku \u00e7etey\u00ean Dai\u015f\u00ea her meh di navbera 1200 \u00fb 2000 dolar ji dewleta Turk m\u00fb\u00e7e dist\u00eenin. L\u00ea b\u00eadeng\u00ee \u00fb b\u00eabext\u00ee didome.<br \/>\n\u015eerr\u00ea li Nagorno Karabax dom dike. Rew\u015fa Ermeniyan j\u00ee ba\u015f xuya nake. Eger Ermeniy\u00ean diyaspora, Raya gi\u015ft\u00ee, Ewropa, YDA deng\u00ea xwe bilind nekin jenos\u00eed\u00ean din li p\u00ea\u015f Ermeniyan in.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derw\u00ea\u015f M. FERHO Pirsgir\u00eaka Nagorno-Karabax kuleke sedsal e ku li ser dil\u00ea Azer\u00ee \u00fb Ermeniyan \u00e7areser neb\u00fbye. Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea j\u00ee dur\u00fbt\u00ee kiriye \u00fb ev pirs b\u00ea \u00e7are hi\u015ftiye. \u00c7awa Sovyet ji hev belav b\u00fb ev agir li w\u00ea her\u00eam\u00ea dest p\u00ea kir. Dewleta Turk j\u00ee, bi serokatiya Erdogan benz\u00een\u00ea diav\u00eaje ser v\u00ee agir\u00ee \u00fb gurr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-33508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33509,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33508\/revisions\/33509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}