{"id":33089,"date":"2020-10-05T13:20:25","date_gmt":"2020-10-05T11:20:25","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=33089"},"modified":"2020-10-05T13:20:25","modified_gmt":"2020-10-05T11:20:25","slug":"metirsiya-komkujiyen-1915an-li-ber-cavan-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=33089","title":{"rendered":"Metirsiya Komkujiy\u00ean 1915\u2019an Li Ber \u00c7avan E"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Idr\u00ees Henan<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Nagorno Karabax ango Erdsax; her\u00eameke \u00e7iyay\u00ee li ko\u015feya rojavay\u00ea Azarb\u00eecan \u00fb rojhilat\u00ea Ermenistan\u00ea ye. Di b\u00eesteka sedsala bor\u00ee de, her\u00eameke ni\u015fteciy\u00ean w\u00ea kurd\u00ean \u00eaz\u00eed\u00ee \u00fb ermen\u00ee b\u00fb. Di serdema Len\u00een de yekem\u00een komara Kurdistana Sor li ser ava dibe. L\u00ea bi hatina Stal\u00een re \u00fb ji ber berjewendiy\u00ean petrol\u00ea bi \u00ceran \u00fb Tirkiy\u00ea re gel\u00ean Kurdistana Sor qir dike \u00fb mi\u015fext\u00ee S\u00eeb\u00eeryay\u00ea dike ku r\u00eajeya bilind ji \u015f\u00eaniyan li ser r\u00eaya mi\u015fextiy\u00ea jiyana xwe ji dest didin. Bi v\u00ee away\u00ee Kurdistana Sor di sal\u00ean 1923\u2019an de tevl\u00ee s\u00eenor\u00ean Azarb\u00eecana \u00eero dibe \u00fb herdu gel\u00ean Kurd \u00fb Ermen li w\u00ea her\u00eam\u00ea t\u00eane qirkirin. Stal\u00een j\u00ee bi r\u00eabaza togay\u00ean sultan\u00ea Osman\u00ee Abdulhem\u00eed tov\u00ean nakok\u00ee \u00fb k\u00ea\u015feyan li w\u00ea her\u00eam\u00ea di\u00e7\u00eene ku serweriya xwe misoger bike. Ji lew re ji wan salan \u00fb heya roja me ya \u00eero pirsgir\u00eak \u00fb nakokiy\u00ean li w\u00ea her\u00eam\u00ea ji ber mudexeley\u00ean \u00ceran \u00fb Tirkiy\u00ea dewam dikin ku \u00eero bi \u015fikl\u00ea \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan teqiyane.<\/p>\n<p>Di sal\u00ean 1988\u2019an de tov\u00ean hev\u00e7\u00fbn \u00fb dijatiy\u00ea di navbera herdu welatan de diteqe \u00fb bi veqet\u00eena ji Sofyetan hev\u00e7\u00fbna herdu welatan digihe l\u00fbtkey\u00ea. Parelel\u00ee hev\u00e7\u00fbna herdu welatan her\u00eama Nagorno Karabax serxweb\u00fbna xwe radigih\u00eene. Hik\u00fbmeta Azarb\u00eecan\u00ea qeb\u00fbl nake \u00fb \u00eari\u015f\u00ee her\u00eam\u00ea dike \u00fb \u015fer dest p\u00ea dike. Di w\u00ee \u015fer\u00ee de, li gor\u00ee detey\u00ean bi raya gi\u015ft\u00ee re hatine parvekirin, z\u00eadetir\u00ee 30 hezar ermen\u00ee \u00fb azar\u00ee jiyana xwe ji dest didin. L\u00ea bi \u015fer re hinek rastiy\u00ea demograf\u00eek \u00fb cograf\u00eek \u00ean n\u00fb derdikevin p\u00ea\u015f; di encama \u015fer de p\u00eala ko\u00e7beriya etn\u00eek\u00ee navbera herdu welatan de dest p\u00ea dike \u00fb li her\u00eam\u00ea serweriya etn\u00eek\u00ee ya ermen\u00ee \u00e7\u00eadibe. Ango hindikayiy\u00ean azar\u00ee ku li her\u00eam\u00ea jiyan dikirin j\u00ee reviyan Azarb\u00eecan\u00ea \u00fb berovaj\u00ee w\u00ea j\u00ee rast e.<\/p>\n<p>Konseya Ewlekariy\u00ea ya NY di sala 1993\u2019an de biryara rawestandina \u015fer dide. Sala 1994\u2019an j\u00ee agirbest t\u00ea ragihandin \u00fb wisan k\u00ea\u015feyan herdu welatan b\u00ea destwerdanek cid\u00ee ya navnetewey\u00ee heya roja me ya \u00eero dewam dike. Di v\u00ea p\u00eavajoya agirbest\u00ea de, di encama mudexeleya rasterast a Tirkiy\u00ea \u00fb b\u00eadengiya R\u00fbsyay\u00ea de, gelek caran art\u00ea\u015f\u00ean herdu welatan li hev dikevin \u00fb bi dehan \u015f\u00ean\u00ee jiyana xwe ji dest didin.<\/p>\n<p>Diyar e dewlemendiya Azarb\u00eecan\u00ea ya gaz \u00fb petrol\u00ea gil\u00eaza R\u00fbsyay\u00ea herikandiye ku di p\u00ea\u015fbirka \u00e7ekdar\u00eeb\u00fbn\u00ea bi Ermenistan\u00ea re bi ser dikeve. Ermenistana ku s\u00eenor\u00ean w\u00ea y\u00ean bi Tirkiy\u00ea \u00fb Azarb\u00eecan\u00ea re girt\u00eene, gelek k\u00ea\u015fey\u00ean abor\u00ee jiyan dike. L\u00ea bi serweriya li ser bilindah\u00ee \u00fb \u00e7iyay\u00ean stratec\u00eek y\u00ean li dora her\u00eam\u00ea, di t\u00eak\u00eeliy\u00ean bi R\u00fbsyay\u00ea re vediguhere hevlabendek p\u00eabawer. Armanca R\u00fbsyaya \u00eero ne d\u00fbr\u00ee armanc\u00ean Stal\u00een in. Ew j\u00ee dixwaze bi heman r\u00eabaz\u00ea ku herdu welatan bi \u00e7ek dike, parastina serweriya xwe ya le\u015fker\u00ee \u00fb siyas\u00ee li her\u00eam\u00ea bixe bin garantiy\u00ea. R\u00fbsya ba\u015f t\u00eadigih\u00eaje gir\u00eengiya her\u00eam\u00ea ya ceosiyas\u00ee. Ji ber gir\u00eengiya cograf\u00eek a her\u00eam\u00ea ku herdu xet\u00ean gaz \u00fb nefta ku di\u00e7e Ewr\u00fbpa t\u00eare derbas dibin, helwesta R\u00fbsyay\u00ea pas\u00eef e. Ewr\u00fbpa dixwaze ji bin bar\u00ea enerjiya R\u00fbsya derkeve \u00fb \u00e7i \u015ferek\u00ee mezin li w\u00ea her\u00eam\u00ea biqewime d\u00ea projey\u00ean xet\u00ean gaz\u00ea y\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea xira bike.<\/p>\n<p>Tirkiy\u00ea bi slogan\u00ean nijadperest \u00ean etn\u00ees\u00eetey\u00ee hewl dide gaza Azarb\u00eecan\u00ea weke altirnat\u00eef li dij\u00ee hegemoniya R\u00fbsyay\u00ea bi kar b\u00eene. Tev\u00ee ku di Tirkiy\u00ea de tu j\u00eader\u00ean gaz petrol\u00ea n\u00eenin, l\u00ea s\u00fbd\u00ea ji \u015f\u00fbngeha xwe ya cograf\u00eek digire ku ji bo Ewr\u00fbpa b\u00fbya xeta transit.<\/p>\n<p>Hewl dide hem\u00fb enerjiya ku di\u00e7e Ewr\u00fbpa di nav Tirkiy\u00ea re biherike \u00fb li gor\u00ee w\u00ea j\u00ee \u015fert\u00ean xwe y\u00ean siyas\u00ee \u00fb abor\u00ee li ser Ewr\u00fbpa ferz bike. Ji lew re em dikarin nakokiyek n\u00fb li t\u00eak\u00eeliy\u00ean Tirkiy\u00ea \u00fb R\u00fbsyay\u00ea li v\u00ea her\u00eam\u00ea, pi\u015ft\u00ee S\u00fbriy\u00ea \u00fb L\u00eebya z\u00eade bikin.<\/p>\n<p>\u00cero j\u00ee Tirkiy\u00ea bi r\u00eabaz\u00ean komkuj\u00ee \u00fb qirkirin\u00ean li dij\u00ee Ermen, As\u00fbr \u00fb Kurdan mudexeley\u00ee Qoqaz\u00ea dike \u00fb \u00e7awa ku li rojhilat\u00ee behra Sp\u00ee, S\u00fbriy\u00ea \u00fb L\u00eebyay\u00ea dike hewl dide li wir j\u00ee bike. Di bin man\u015f\u00eat\u00ean nijadperest \u00ean Erdogan de, hewl dide kir\u00eez\u00ean xwe y\u00ean desthilatdariy\u00ea, siyas\u00ee \u00fb abor\u00ee bi r\u00eabaza c\u00eenos\u00eed\u00ea derbas bike \u00fb di nex\u015feya n\u00fb ya her\u00eam\u00ea de m\u00eerata Osman\u00ee bivej\u00eene. L\u00ea ev \u00e7iqas gengaz \u00fb derferdar e, mejarek mewzubehs \u00fb gir\u00eaday\u00ee p\u00ea\u015fketin\u00ean p\u00ea\u015feroja n\u00eaz e?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Idr\u00ees Henan Nagorno Karabax ango Erdsax; her\u00eameke \u00e7iyay\u00ee li ko\u015feya rojavay\u00ea Azarb\u00eecan \u00fb rojhilat\u00ea Ermenistan\u00ea ye. Di b\u00eesteka sedsala bor\u00ee de, her\u00eameke ni\u015fteciy\u00ean w\u00ea kurd\u00ean \u00eaz\u00eed\u00ee \u00fb ermen\u00ee b\u00fb. Di serdema Len\u00een de yekem\u00een komara Kurdistana Sor li ser ava dibe. L\u00ea bi hatina Stal\u00een re \u00fb ji ber berjewendiy\u00ean petrol\u00ea bi \u00ceran \u00fb Tirkiy\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27782,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-33089","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=33089"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33090,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/33089\/revisions\/33090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=33089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=33089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=33089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}