{"id":29378,"date":"2020-05-18T12:34:53","date_gmt":"2020-05-18T10:34:53","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=29378"},"modified":"2020-05-18T12:34:53","modified_gmt":"2020-05-18T10:34:53","slug":"ziman-felsefe-u-rastiya-kurd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=29378","title":{"rendered":"ZIMAN, FELSEFE \u00db RASTIYA KURD"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Medeni FERHO<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ziman, ji serdema ant\u00eek \u00fb f\u00earkirina \u201cheft huner\u00ean azad\u201d, pi\u015ftre derketina kar\u00ean f\u00eeloloj\u00eek \u00fb di serdema me de j\u00ee, xebat\u00ean \u201czanista ziman\u201d her dem di rojev\u00ea de ye. Bi taybet\u00ee, pi\u015ft\u00ee \u201czanista ziman\u201d,\u00a0 zimanzanan ber\u00ea xwe da felsef\u00ea \u00fb di p\u00ea\u015fketina ziman j\u00ee\u00a0 de felsef\u00ea de d\u00eetin. (Guman dikim ku Shaekespeara \u00fb Dante, ev d\u00eetin\u00a0 hinek\u00ee waj\u00ee kirin mirov dikare n\u00eeqa\u015f bike).<\/p>\n<p>Bi gotineke din, d\u00eenam\u00eezma ziman di m\u00eaj\u00ee de, enerjiyia m\u00eaj\u00ee di zimande ye.<\/p>\n<p>Ji serdema Ar\u00eestoteles\u00a0 ve, t\u00eakiliya ziman, m\u00eaj\u00ee \u00fb felsefe, d\u00eenam\u00eek \u00fb enerjiya mirov, di\u00a0 kesayeta mirova de enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eeka civak\u00ea t\u00ea n\u00eeqa\u015f kirin. Em Kurd, gelek caran p\u00eadiviy\u00ea bi k\u00fbrb\u00fbn\u00ea nab\u00eenin, daba\u015fan sere sere digirine dest.<\/p>\n<p>Di cejna ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb beyanat\u00ean hatin dayin de j\u00ee, ev svikay\u00ee heb\u00fb, kes li ser \u00e7anda devk\u00ee ya civaka Kurd, d\u00eenam\u00eezm \u00fb enerjiya di v\u00ea huner\u00ea de, ku\u00a0 bi r\u00eetm \u00fb aheng\u00ee derketiye hol\u00ea ned\u00eet, yan j\u00ee p\u00eadiv\u00ee bi v\u00ea rastiy\u00ea ned\u00eetin.<\/p>\n<p>L\u00ea em dib\u00eenin ku ev enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eezm, \u00eero j\u00ee di civaka Kurd de heye.<\/p>\n<p>Ar\u00eetotales, di m\u00eenaka\u00a0 \u00e7\u00eakirina avan\u00ee \u00fb hostatiya avaniy\u00ea\u00a0 bal\u00ea diki\u015f\u00eene ser enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eezma huner\u00ea m\u00eaj\u00ee \u00fb ziman\u00ea civak\u00ea. Ev, kulturek medd\u00ee j\u00ee be, pergala bi m\u00eaj\u00ee \u00fb ziman ve gir\u00eaday\u00ee destn\u00ee\u015fan dike.<\/p>\n<p>Noam Chomsky j\u00ee, her \u00e7iqas\u00ee, di \u00e7ar\u00e7oveya\u00a0 felsefeya Decartes, ziman weke cewher\u00ea xas y\u00ea mirov bi nav bike j\u00ee, \u201cv\u00ee cewher\u00ee wek h\u00eaza afirger\u00ee\u201d derdixe p\u00ea\u015f \u00fb bal\u00ea diki\u015f\u00eene ser felsefe \u00fb ziman. Avan\u00ee \u00fb hostatiya\u00a0 Ar\u00eetotales j\u00ee, ev e \u00fb di cewher\u00ea m\u00eemariy\u00ea de, berhemdariya m\u00eaj\u00ee \u00fb ziman derdixe p\u00ea\u015f. Dinam\u00eezm \u00fb enerjiya civak\u00ee,\u00a0 v\u00ea rastiy\u00ea de ye, Kurd j\u00ee xwed\u00ee v\u00ee cewher\u00ee ne.<\/p>\n<p>Ya rast\u00ee mijara min ne felsefe \u00fb ziman e,\u00a0 ne ziman \u00fb felsefe ye; Cejna Ziman\u00ea Kurd\u00ee\u00a0 ye. Ji ber ku t\u00eakildar\u00ee hev in, min bi kurt\u00ee daba\u015f dikirand. Daba\u015fa min,\u00a0 mesaj, nirxandin \u00fb niv\u00ees\u00ean ji bo Cejna Ziman\u00ea Kurd\u00ee\u00a0 hatin dayin \u00fb we\u015fandin e; \u00e7i b\u00eajim, min r\u00eetma rastiya serdem\u00ea, enerj\u00ee \u00fb d\u00eenamizma serdem\u00ea di wan mesaj, niv\u00ees \u00fb nirxandinan de ne d\u00eet.\u00a0 (Nirxandina bi riya d\u00eemen ya li ser Baba Tahir\u00ea Uryan ya li Amed\u00ea c\u00fbda.)<\/p>\n<p>Her kes\u00ee daxwaz, p\u00ea\u015fniyaz \u00fb \u015f\u00eeret kirin. Lewma dib\u00eajim, min enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eeka di w\u00eajeya devk\u00ee ya Kurdan de, ku derbixin p\u00ea\u015f \u00fb ji bo civak\u00ea bibe mesaj,\u00a0 di van beyanat, nirxandin \u00fb p\u00ea\u015fniyazan de ned\u00eet.\u00a0 Di \u00e7anda devk\u00ee ya Kurdan de, d\u00eenam\u00eezm \u00fb enerjiya\u00a0 ku Ar\u00eetotales behsa w\u00ea dike heye.<\/p>\n<p>Em vegerin ser daba\u015fa xwe:<\/p>\n<p>Beriya 88 salan \u201cHawar\u201d derket, enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eek ya yek kes\u00ee \u00fb di berdewama t\u00eako\u00eena Kurdand e, d\u00eenam\u00eezm \u00fb enerjiya civaka bi r\u00eaxisin\u00ee, Plaza Medya Kurd\u00ee\u00a0 ava kir. \u00cero art\u00ea\u015fek rojnamevan, niv\u00eeskar\u00ean Kurd, televizyon, radyo, ajans, we\u015fanxane, zan\u00eengeh \u00fb enst\u00eetu hene.<\/p>\n<p>Hember\u00ee ku \u00ear\u00ee\u015f\u00ean, \u201cbi rabita\u201d \u00fb \u201cb\u00ea rabite\u201d hene j\u00ee, p\u00ea\u015fketin er\u00ean\u00ee ye, \u015fore\u015fek heye!&#8230;<\/p>\n<p>Di v\u00ea serdama ku c\u00eehan ketiye xe\u015f\u00eemek tar\u00ee \u00fb ronahiy\u00ea nab\u00eene;\u00a0 fa\u015f\u00eezma dew\u015firme ku dixwaze hem\u00fb qad\u00ean jiyana Kurdan dagir bike; li \u00e7ar para\u00e7eyn Kurdistan\u00ea enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eezmek heye. Yek ji qad\u00ean ku fa\u015fz\u00eema dew\u015f\u00eerme dixwaze dagir bike ziman \u00fb felsefeya Kurd e.<\/p>\n<p>Kurd \u015for\u015fer\u00ea dikin; ji bo \u015for\u015fe\u00ea 3 ti\u015ft p\u00eawist in; 1-Ferd&#8230;Ev ferd\u00ea ku peyamberiy\u00ea bike \u00fb endesyariya civak\u00ea bike&#8230; 2-Civak \u00fb hi\u015femdiya di \u00e7a\u00e7roveya peyamber de xwe r\u00eaxisin\u00ee bike. 3- Hi\u015f \u00fb rama, t\u00eagi\u015ftina organ\u00eeasyona mezin&#8230;<\/p>\n<p>Em dewam dikin: 15\u00ea Gulan\u00ea, roja derketina kovara HAWAR, li \u015eam\u00ea ye.<\/p>\n<p>22 N\u00eesan\u00ea, derketina rojnameya \u201cKURDISTAN\u201d , li\u00a0 Qahir\u00ea\u00a0 ye.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee hewqas salan,\u00a0 di sala 1995an, MED TV j\u00ee, li nav\u00e7eyeke bi\u00e7\u00fbk ya Bel\u00e7\u00eeka Debderleeuw dest bi we\u015fan\u00ea kir.<\/p>\n<p>Encam:\u00a0 HAWAR, \u00a0KURDISTAN \u00a0\u00fb MED TV qonax\u00ean c\u00fbda y\u00ean t\u00eako\u015f\u00eena ji bo azadiya ziman, kultur, azad\u00ee \u00fb cogrfayay\u00ea ne.\u00a0 Di van serdeman\u00a0 de, ezman, hewa \u00fb erda Kurdistan\u00ea bi bar\u00fbd \u00fb \u015fewata bombeyan heb\u00fb..<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee vekirina MED TV, \u00fb gihi\u015ftina qonaxa \u00eero, rew\u015fek c\u00fbda heye. Di v\u00ea rew\u015fa c\u00fbda de, dijminatiya dew\u015firmey\u00ean \u00cett\u00eehad\u00ee, weke destp\u00eaka rojnameya Kurdsiatan \u00fb destp\u00eaka Hawar\u00ea dewam dike&#8230;\u00a0 Ji bil\u00ee tekn\u00eeka p\u00ea\u015fket\u00ee ti cudat\u00ee (dijwar \u00fb ne dijwar) n\u00eene, .<\/p>\n<p>L\u00ea , hem enerjiya ku Ar\u00eestotales behsa w\u00ea dike, hem cewher\u00ea\u00a0 ku Chomsky behsa w\u00ea dike,\u00a0\u00a0 enerj\u00ee \u00fb d\u00eenam\u00eezma civaka Kurd,, wek \u00eero dernkete hol\u00ea, Belk\u00ee mirov\u00a0 behsa berxwedana Agir\u00ee\u00a0 \u00fb helwesta Xoybun\u00ea bike, l\u00ea felsefe \u00fb ziman\u00ea w\u00ea serdem\u00ea t\u00eara gihi\u015ftine qonaxek serket\u00ee nekir.<\/p>\n<p>Ez\u00a0 karwan\u00ea \u015feh\u00eed\u00ean rojnamevan\u00ean Kurd bib\u00eer t\u00eenim \u00fb dewam dikim;<\/p>\n<p>Potansiyal dijmin\u00ean gel\u00ea Kurd, ji demokras\u00ee, maf\u00ean mirovan, ademiyet \u00fb nirx\u00ean baweriy\u00ea semaw\u00ee b\u00ea par in.\u00a0 Ev h\u00eaz\u00ean ku\u00a0 gotina \u201cAllahuekber\u201d, kirine slogana xwe, wek\u00a0 sosyolog\u00ea Tirk Nez\u00eeh Mer\u00ee\u00e7 dib\u00eaje; \u201cwan Xweda ku\u015ftiye, text\u00ea Xwed\u00ea j\u00ee\u00a0 kirine hevpar\u00ea kujeriy\u00ean xwe\u201d, nirx\u00ea her\u00ee p\u00eeroz y\u00ea mirovahiy\u00ea, exlak j\u00ee tunekirine.<\/p>\n<p>Helbet, em \u00ea kronoljiya d\u00eeroka dijmin\u00ea ku fa\u015f\u00eezmek taybet afirandine \u00fb l\u00eestik\u00ean wan y\u00ean cambaziya li ser s\u00ea \u015fel\u00eetan li ber \u00e7avan bigirin. Helbet, wek her kes\u00ean ku mesaj dan, bang kirin, p\u00ea\u015fniyaz r\u00eaz kirin,\u00a0 em \u00ea b\u00eajin; ferd pal\u00ean ziman in, di ferdan de gotin, yan j\u00ee axaftin wek heb\u00fbnek\u00ea ye \u00fb\u00a0 dibe enerj\u00ee \u00fb dinam\u00eezm \u00fb\u00a0 civak\u00ea\u00a0 himb\u00eaz dike. Helbet em\u00ea b\u00eajin,\u00a0 ziman di civak\u00ea de, civak di ziman de xwe dib\u00eene \u00fb dibe nasname.<\/p>\n<p>L\u00ea div\u00ea em \u00eeradeya siyas\u00ee, hem civak\u00ee-hem ewlekar\u00ee jib\u00eer nekin.<\/p>\n<p>C\u00eehan, kultur \u00fb ziman, felsefe \u00fb d\u00eerok bi \u00eeradeyek r\u00eaxistin\u00ee derketine hol\u00ea \u00fb hatine parastin.<\/p>\n<p>Gelo ev \u00eeradeya r\u00eaxistinkir\u00ee \u00e7iye?\u00a0 Partiyek e, komek e, saz\u00ee ne, yan j\u00ee h\u00eaza esker\u00ee ye?<\/p>\n<p>\u00cero de, ev h\u00eaz teva li Kurdistan\u00ea hene; wek \u00eeradeyek siyas\u00ee, kultur\u00ee, \u00e7ekdar\u00ee \u00fb civak\u00ee t\u00eako\u015f\u00een\u00ea dikin.Ligel ku noker\u00ee j\u00ee p\u00ea\u015fketiye, mirov\u00ean Kurd, ku di \u00e7ar\u00e7oveya\u00a0 peyamberiya xwed\u00ee hi\u015f \u00fb raman\u00ea felsefa bi ziman\u00ea dyaik\u00ea, ziman\u00ea dayik\u00ea bi felsefa civak\u00ee\u00a0 weke h\u00eazek\u00ea derxistiye p\u00ea\u015f, girt\u00eegeh j\u00ee kirine eniya t\u00eako\u015f\u00een\u00ea!&#8230; Ev, b\u00ea m\u00eaj\u00ee, b\u00ea ziman \u00fb felsefe n\u00eenin; ev t\u00ea wateya ku civaka Kurd,\u00a0 li hember\u00ee\u00a0\u00a0 barbariya\u00a0 di reng\u00ea mogolan de, li hemebr\u00ee r\u00eabaz\u00ean d\u00eenazro\u00ee ya DAI\u015e\u00ea de \u00fb bi plan\u00ean stratej\u00eek y\u00ean \u00cett\u00eehadiy\u00ean dew\u015f\u00eerme\u00a0 \u00ear\u00ee\u015fan dikin berxwedan\u00ea dikin.<\/p>\n<p>Pirs: Gelo di ziman \u00fb felsef\u00ea de, niv\u00eeskar \u00fb rew\u015fenb\u00eeriya Kurd,\u00a0 r\u00eetm \u00fb ahenga t\u00eako\u015f\u00eene Kurd zemt kiriye? Ya duyem\u00een, gelo\u00a0 me,\u00a0 r\u00eetm \u00fb ahengiya Fer\u00eed\u00fbn \u00fb Kaway\u00ea hesinker, ya\u00a0\u00a0 Teyr\u00ea S\u00eem\u00fbr \u00fb Rastem\u00ee Zal, ya\u00a0 n\u00eegark\u00ea\u015fiya\u00a0 Man\u00ee \u00fb \u00cebrah\u00een Heqqi y\u00ea Erzirum\u00ee, ku di pirt\u00fbk\u00ean xwe digel gotin\u00ea mot\u00eef\u00ean t\u00eetm \u00fb ahengiya w\u00eaneg\u00eer\u00ee bikaran\u00eene zemt kiriye?<\/p>\n<p>Min behsa nokeriy\u00ea kir, hestiy\u00ean gorbihi\u015ft\u00ee Ehmed\u00ea Xan\u00ee, di gor\u00ea qolinc\u00ee b\u00fbne. Ji ber ku em banga Ehmed\u00ea Xan\u00ee di ratsiya dem\u00ea de naq\u00eerin.\u00a0 Div\u00ea em zanibin ku p\u00eakan\u00eena \u00a0ahengiya ziman \u00fb felsefa Kurd\u00ee\u00a0 dikare bibe bingeh ahenga siyas\u00ee j\u00ee&#8230;<\/p>\n<p>Xwed\u00ee derketina li ziman \u00fb r\u00ea girtina li ber asimilayson \u00fb otoasimilasyon\u00ea,\u00a0 bi\u00a0 ahenga ziman \u00fb felsef\u00ea \u00e7\u00eadibe; v\u00eace ne di aliy\u00ea siyas\u00ee de, ne di aliy\u00ea d\u00eeplomas\u00ee de\u00a0 r\u00eetm \u00fb aheng ne hatiye zemt kirin; div\u00ea niv\u00eeskar\u00ean Kurd, rew\u015fenb\u00eer\u00ean Kurd ji hest\u00ean \u201chebenka dilxwe\u015fan\u201d\u00a0 d\u00fbr bikevin.<\/p>\n<p>Bi gotina Ibn\u00ee S\u00eena; \u201cher ti\u015ft, li derve, di m\u00eaj\u00ee de, di ziman \u00fb niv\u00ees\u00ea de xwed\u00ee heb\u00fbnek \u201ce.<\/p>\n<p>Ev heb\u00fbn\u00a0 di rastiya civaka Kurd e \u00fb\u00a0 di t\u00eako\u015f\u00eena li dij\u00ee met\u00eengeriya li Kurdistan\u00ea de heye. Merc\u00ean par\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea j\u00ee hev c\u00fbda n\u00eenin, kultur \u00fb ziman \u00fb felsefe j\u00ee, li gor\u00ee partiyan r\u00eaxistinan nay\u00ea guhertin. Heta Kurdistan azad nebe w\u00ea ev\u00a0 rast\u00ee\u00a0 w\u00ea her \u00fb her yek \u00fb slogan azadkirina Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ye!&#8230;<\/p>\n<p>Dest\u00een\u00ee xerab e, destp\u00eak mi\u015fext\u00ee ye, \u00eero j\u00ee Hawar, Kurdistan \u00fb MED TV\u00a0 mi\u015fext\u00ee ye, ne ten\u00ea p\u00ea\u015fniyaz \u00fb banga, kiryar \u00fb p\u00eakan\u00een&#8230;. Xwed\u00ee derketina li nirx\u00ean civaka Kurd\u00ee&#8230; Div em, ji ber\u00ea \u00fb saziy\u00ean ku\u00a0 dewleta Tirk vekirin \u00fb gelek Kurd \u015femitandin dersan bigirin.<\/p>\n<p>H\u00eaza li p\u00ea\u015fiya p\u00eakan\u00eena yek\u00eetiya Kurd j\u00ee, ew h\u00eaz e, bi reng hov\u00eetiya\u00a0 mogol\u00ee, dirrindetiya\u00a0 DAI\u015e\u00ea \u00fb\u00a0 plangeriya fa\u015f\u00eezma dew\u015firme, di yek potay\u00ea de hatie helandin\u00a0 \u00ear\u00ee\u015fan dike.<br \/>\nEncam \u00e7iye: D\u00eenam\u00eezm \u00fb enerjiya pi\u015ft\u00ee 88 salan ya HAWAR, pi\u015ft\u00ee\u00a0 122 salan rojnameya Kurdistan,\u00a0 \u00fb\u00a0 pi\u015ft\u00ee 25 salan MED TV, wek heb\u00fbnek\u00ea derketiye hol\u00ea, Ev heb\u00fbn niv\u00ees, belge, n\u00eegark\u00ea\u015f\u00ee, huner\u00ee, d\u00eeplomat\u00eek \u00fb ekser\u00ee ye!&#8230;<\/p>\n<p>U felsefeyk derketiye hol\u00ea, tirsa dijmin j\u00ee ev felsefe\u00a0 ye. Ji ber ku felesefe \u00e7av\u00ean m\u00eaj\u00ee ye, ziman j\u00ee berdevk\u00ea\u00a0 m\u00eajiy\u00ea t\u00eagihi\u015ft\u00ee ye.\u00a0\u00a0\u00a0 Div\u00ea kurd, ji ziman\u00ea hestan b\u00eahtir,\u00a0 bi \u00e7av\u00ean mej\u00ee bib\u00eenin \u00fb bi ziman\u00ea m\u00eaj\u00ee biaxivin.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medeni FERHO Ziman, ji serdema ant\u00eek \u00fb f\u00earkirina \u201cheft huner\u00ean azad\u201d, pi\u015ftre derketina kar\u00ean f\u00eeloloj\u00eek \u00fb di serdema me de j\u00ee, xebat\u00ean \u201czanista ziman\u201d her dem di rojev\u00ea de ye. Bi taybet\u00ee, pi\u015ft\u00ee \u201czanista ziman\u201d,\u00a0 zimanzanan ber\u00ea xwe da felsef\u00ea \u00fb di p\u00ea\u015fketina ziman j\u00ee\u00a0 de felsef\u00ea de d\u00eetin. (Guman dikim ku Shaekespeara \u00fb Dante, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28035,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-29378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29379,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29378\/revisions\/29379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28035"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}