{"id":26895,"date":"2020-02-15T10:00:24","date_gmt":"2020-02-15T10:00:24","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26895"},"modified":"2020-02-15T10:00:47","modified_gmt":"2020-02-15T10:00:47","slug":"15e-sibate-li-diji-bir-u-vina-kurd-e","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26895","title":{"rendered":"15&#8217;\u00ea sibat\u00ea li dij\u00ee b\u00eer \u00fb v\u00eena Kurd e"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Mehmet \u015eah\u00een<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bi ser roja re\u015f 15\u2019sibata 1999\u2019an re 21 sal derbas b\u00fbn \u00fb em dikevin sala 22 yem\u00een. 21 sal in R\u00eaber Apo \u00fb gel\u00ea Kurd li dij\u00ee komlogeran b\u00eanavber li berxwe didin, bi \u015f\u00eerove \u00fb nirxandin\u00ean xwe y\u00ean giranbuha hewl didin komploy\u00ea f\u00eam bikin \u00fb bidin f\u00eamkirin. L\u00ea ev nay\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku komplo bi tevayiya k\u00fbrayiya xwe \u00fb bi tev\u00ee encam\u00ean xwe ve ji sed\u00ee sed hatiye f\u00eamkirin. W\u00ea hewldan\u00ean me y\u00ean f\u00eamkirin\u00ea heta \u00fb heta bidomin.<\/p>\n<p>Bi qas\u00ea ku h\u00eaza min t\u00ear\u00ea bike ez dixwazim di v\u00ea niv\u00eesa xwe de bala we bik\u015f\u00eenim ser binesaziya hi\u015fmendiya komploy\u00ea ya d\u00eerok\u00ee.<\/p>\n<p>Hewldan\u00ean b\u00ea b\u00eer, b\u00ea v\u00een \u00fb b\u00ea ruh hi\u015ftina civaka Kurd 2.500 sal ber\u00ea bi xiyaneta Harpagos dest p\u00ea kir. Ji w\u00ea roj\u00ea vir ve ye ji bo may\u00eendekirina serweriya xwe dag\u00eerkeran her tim xwestiye civaka Kurd ji b\u00eera hezar\u00ea salan a rabird\u00fby\u00ea \u00fb ji v\u00eena avakirina jiyana dahat\u00fby\u00ea qut bikin \u00fb b\u00eapar bih\u00ealin. Xwestine t\u00eakiliya dil \u00fb m\u00eaj\u00fbya Kurdan ji hev qut bikin. B\u00eaguman qutb\u00fbna t\u00eakiliya dil \u00fb m\u00eaj\u00fby\u00ea dibe destp\u00eaka p\u00eavajoya t\u00eak\u00e7\u00fbn, koleb\u00fbn \u00fb tineb\u00fbna civaka Kurd.<\/p>\n<p>Wek\u00ee ku t\u00ea zan\u00een, bi p\u00ea\u015fengiya civaka Kurd bi berxwedana hevpar a civak\u00ean Mezopotamyay\u00ea Dehaq\u00ea xw\u00eenmij \u00ea qral\u00ea As\u00fbran t\u00eak di\u00e7e \u00fb li ser felsefeya Zerde\u015ft\u00ea Kal a mirov \u00fb xwezapar\u00eaz di sal\u00ean BZ. 750-725\u2019an de Konfederasyona Medan ava dibe. Heta w\u00ea roj\u00ea civaka Kurd \u00fb civaka Persan wek\u00ee du bira her tim bi hev re jiyab\u00fbn \u00fb r\u00eavebriya her du civakan di dest\u00ea Kurdan de b\u00fb. Di sala BZ.550\u2019an de bi xiyaneta Harpagos r\u00eaveberiya Konfederasyona Medan ji dest\u00ea Kurdan derbas\u00ee dest\u00ea Persan dibe. Cara yekem\u00een Pers dibin p\u00ea\u015feng \u00fb erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea dikeve bin\u00ea serweriya wan.<\/p>\n<p>Civaka Kurd xwediy\u00ea felsefeya her\u00ee xurt \u00fb her\u00ee p\u00ea\u015fket\u00ee ya serdem\u00ea ye. Civakeke zana \u00fb p\u00ea\u015fket\u00ee ye. Heta w\u00ea serdem\u00ea Pers j\u00ee di nav\u00ea de ji civak\u00ean Rojhilata Nav\u00een hem\u00fbyan re p\u00ea\u015feng\u00ee kirine. Persan dizan\u00ee ku ji civakeke wisa zana \u00fb p\u00ea\u015fket\u00ee re p\u00ea\u015feng\u00eekirin \u00fb wan di bin serweriya xwe de girtin \u00fb bir\u00eavebirina wan w\u00ea ewqas\u00ee ne h\u00easan be. Lewre pi\u015ft\u00ee ku r\u00eavberiya Konfederasyona Medan dikeve dest\u00ea Persan li dij\u00ee Kurdan dest bi qirkirineke dijwar a ku di c\u00eehan\u00ea de m\u00eenak\u00ean w\u00ea tinene dikin. Li ser civaka Kurd wah\u015feteke mezin p\u00eak t\u00eenin. Serok \u00fb r\u00eaberan, zanyar \u00fb rew\u015fenb\u00eeran, Mag \u00fb Maxan, p\u00eer \u00fb kal\u00ean xwediy\u00ea cerebeyan j\u00ee di nav\u00ea de serok \u00fb p\u00ea\u015feng\u00ean civaka Kurd tevan dikujin.<\/p>\n<p>Pers bi wan qetl\u00eeaman b\u00eer \u00fb wijdana civaka Kurd a hezar\u00ea salan tine dikin, h\u00eaza xweb\u00fbn \u00fb xwe r\u00eavebirin\u00ea tine dikin, t\u00eakiliya rabird\u00fby\u00ea ya bi serdem\u00ea re, t\u00eakiliya rabird\u00fby\u00ea ya bi dahat\u00fby\u00ea re qut dikin. H\u00eaz \u00fb cewher\u00ean jiyan\u00ea y\u00ean mad\u00ee \u00fb manew\u00ee hem\u00fbyan ji dest civaka Kurd t\u00ean girtin. Civaka Kurd ji kok \u00fb reh\u00ean xwe y\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean hezar\u00ea salan t\u00ea qutkirin. Bi kurtah\u00ee t\u00eakiliya dil \u00fb mej\u00fbya Kurdan ji hev t\u00ea qutkirin \u00fb civaka Kurd b\u00ea b\u00eer \u00fb b\u00ea mej\u00fb t\u00ea hi\u015ftin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee w\u00ea wah\u015fet\u00ea civaka Kurd bi sed\u00ea salan bi ser hi\u015f\u00ea xwe ve nay\u00ea. Refleks\u00ean w\u00ea y\u00ean civak\u00ee, v\u00een \u00fb baweriya w\u00ea ya civak\u00ee tine dibin. Bi kurtah\u00ee xweb\u00fbn \u00fb xwe parastina w\u00ea ya cewher\u00ee tine dibe. Tineb\u00fbna wan r\u00ea li xiyanet\u00ean mezin vedike. Xiyanet\u00ean navxwey\u00ee serkeftina siyaseta dag\u00eerkeran h\u00easantir dikin. Serkeftina siyaseta dag\u00eerkeran j\u00ee mixabin t\u00ea wateya hel\u00een \u00fb tineb\u00fbna civak Kurd.<\/p>\n<p>Heman p\u00eavajo \u00fb heman wah\u015fet di destp\u00eaka sedsala 19\u2019em\u00een de \u00eecar bi dest\u00ea dewleta Osman\u00ee li ser civaka Kurd p\u00eak t\u00ea. M\u00eerekiy\u00ean ku di stat\u00fby\u00ean xwe y\u00ean xweser de \u00e7anda civaka Kurd a hezar\u00ea salan diparastin yek bi yek ji hol\u00ea t\u00ean rakirin. Careke din serok, r\u00eaber, zana \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ean civaka Kurd y\u00ean ku tesl\u00eem\u00ea wan nabin \u00fb nakevin xizmeta wan \u00fb li gel\u00ea xwe xiyanet\u00ea nakin yek bi yek t\u00ean ku\u015ftin. Di bin hi\u015fmendiya ter\u00eeqet\u00ean wek\u00ee Nak\u015f\u00ee \u00fb Kadir\u00ee de \u00fb di bin r\u00eaveberiya axay\u00ean nezan, tesl\u00eemkar y\u00ean hevkar\u00ean xwe de jiyaneke b\u00eastat\u00fb \u00fb b\u00eanasname, ya ji b\u00eer, ji d\u00eerok \u00fb \u00e7anda hezar\u00ea salan qutb\u00fby\u00ee bi ser civaka Kurd de t\u00ea sepandin. Ji bo may\u00eendekirina siyaseta xwe ya kambax \u00fb k\u00fbrkirina xeta xiyanet\u00ea ya navxwey\u00ee ya Kurd li Stenbol\u00ea ji bo zarok\u00ean axa \u00fb \u015f\u00eaxan dibistan t\u00ean vekirin. Di wan dibistanan de hi\u015fmend\u00ee \u00fb kesayeta wan a kurdewar ji wan t\u00ea girtin. Her yek dibe hevkar\u00ea dijmin\u00ean gel\u00ea xwe. Ev r\u00eabazeke qirkirina sp\u00ee b\u00fb \u00fb fetihkirina kelh\u00ea ji h\u00eala hundir ve b\u00fb.<\/p>\n<p>Pol\u00eet\u00eekaya tinekirin\u00ea ya ku di dest\u00eap\u00eaka sal\u00ean 1800\u2019an de Osmaniyan dab\u00fb destp\u00eakirin heta 1920\u2019an b\u00ea navber dewam kir. Ji sal\u00ean 1920\u2019an ve di serdema komara Tirk a n\u00fb de j\u00ee heman pol\u00eet\u00eekay\u00ea bi awayek\u00ee her\u00ee dijwar dewam kir. Bi makeqan\u00fbna 1924\u2019an re \u00e7and \u00fb nasnameya Kurd bi inkareke mutleq re r\u00fbbir\u00fb ma. Kelepora Kurd a mad\u00ee \u00fb manew\u00ee ya hezar\u00ea salan b\u00fb hedef. Nav\u00ean gund, bajar, \u00e7iya, zozan \u00fb wargehan \u00ean ku bi hezar\u00ee salan b\u00fb kurd\u00ee b\u00fbn di carek\u00ea de hatin guhertin \u00fb b\u00fbn tirk\u00ee. \u00c7and, ziman kelepora kurd\u00ee hat qedexekirin. Xeyn\u00ea tirkb\u00fbyin\u00ea maf\u00ea jiyan\u00ea ji bo Kurdan tineb\u00fb. Bi qirkirina sp\u00ee ya ku ti p\u00eevan \u00fb exlaq nas nedikir xwestin pol\u00eetikaya Osmaniyan a tinekirina civaka Kurd bi serkeftin\u00ea encam bikin.<\/p>\n<p>Armanca qirkirina Persan a BZ 550-520\u2019an ka \u00e7i b\u00fb, armanca qirkirina dewleta Osman\u00ee \u00fb berdewama w\u00ea komara Tirk j\u00ee heman ti\u015ft b\u00fb. Yekane armanc, tesl\u00eemgirtin, helandin \u00fb tinekirina civaka Kurd b\u00fb.<\/p>\n<p>Li rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea dem bi dem navber bidin j\u00ee siyaseta Persan 2.500 sal in li ser kar e. Li bakur\u00ea Kurdistan\u00ea siyaseta Osmaniyan ku di destp\u00eaka sal\u00ean 1800\u2019an de dest p\u00ea kirib\u00fb 220 sal in b\u00ea navber li ser kar e. Her du dag\u00eerkeran bi pi\u015ftgir\u00ee \u00fb al\u00eekariya h\u00eaz\u00ean emperyal\u00eest \u00ean hegemon di encama siyaset\u00ean xwe y\u00ean kambax de civaka Kurd par\u00e7e par\u00e7e kirin. Di nava civaka Kurd de bi hezaran hevkar \u00fb xay\u00een afirandin \u00fb bi saya wan hevkar \u00fb xay\u00een\u00ean xwe kar\u00een serdestiya xwe ya qirker \u00fb tineker bi ser civaka Kurd de bisep\u00eenin \u00fb bi seda\u00ea salan bidom\u00eenin.<\/p>\n<p>Di sal\u00ean 1970\u2019an de, di p\u00eavajoya ku h\u00eaz\u00ean hegomon \u00fb dag\u00eerker di siyaseta xwe ya tineker de gav bi gav ber bi serkeftin\u00ea ve di\u00e7\u00fbn de R\u00eaber\u00ea Gel\u00ea Kurd Ocalan bi felsefaya xwe, bi b\u00eera xwe, \u00fb bi hi\u015fmendiya Kurd\u00ea azad \u00ea heza\u00ea salan derket p\u00ea\u015fber\u00ea wan. R\u00eazdar Ocalan, bi felsefeya xwe, bi zaneb\u00fbna xwe, bi hi\u015fmendiya xwe, bi sekna xwe, bi t\u00eako\u015f\u00eena xwe b\u00fb b\u00eera civaka Kurd. Di navbera Kurd\u00ea \u00eero \u00fb b\u00eera civak\u00ea ya hezar\u00ea salan de, di navbera Kurd\u00ea \u00eero \u00fb \u00e7anda Kurd\u00ea berxwed\u00ear \u00ea hezar\u00ea salan de b\u00fb pir. Bi kurtay\u00ee, b\u00eer \u00fb hi\u015fmendiya kurdewar a ku dag\u00eerkeran dixwest heft tebeqan bikin bin\u00ea erd\u00ea rakir ser piyan \u00fb hesab\u00ean nebix\u00ear \u00ean li ser civaka Kurd \u00fb ser civak\u00ean Rojhilata Nav\u00een ser\u00fbbino kirin.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee ku h\u00eaz\u00ean hegomon \u00fb dag\u00eerker d\u00eetin ku, R\u00eazdar Ocalan bi heb\u00fbna xwe, bi felesefeya xwe, bi zaneb\u00fbna xwe b\u00fbye b\u00eer \u00fb hi\u015fmenidya civaka Kurd \u00fb \u015fewq\u00ea dide civak\u00ean Rojhilta Nav\u00een tevan \u00fb heta ew hebe w\u00ea serkeftina siyaseta tinekerina civaka Kurd nep\u00eakan be, dest dan hev \u00fb di 15\u2019\u00ea Sibata 1999\u2019an de bi komployeke navnetewey\u00ee d\u00eel girtin \u00fb xistin tecr\u00eeda pergala \u00cemral\u00ee ya ku di c\u00eehan\u00ea de m\u00eenak\u00ean w\u00ea n\u00eenin.<\/p>\n<p>Ji ber w\u00ea, d\u00eelgiritina R\u00eazdar Ocalan ne d\u00eelgiritina kesayetek\u00ee ye, ne d\u00eelgirtina serok \u00fb r\u00eaberek\u00ee ji r\u00eaz\u00ea ye. D\u00eelgirtina R\u00eazdar Ocalan, d\u00eelgirtina b\u00eer, v\u00een \u00fb hi\u015fmendiya civaka Kurd \u00fb civak\u00ean Rojhilata Nav\u00een tevan e. D\u00eelgirtina \u00e7and \u00fb nasnameya Kurd a bi hezar\u00ea salane. D\u00eelgirtina p\u00ea\u015feroj \u00fb pa\u015feroja civaka Kurd e.<\/p>\n<p>Bi d\u00eelgirtin \u00fb tecr\u00eedkirina R\u00eazdar Ocalan xwestin careke din pira navbera civaka Kurd \u00fb b\u00eera w\u00ea ya hezar\u00ea salan tine bikin \u00fb civaka Kurd b\u00ea b\u00eer bih\u00ealin. B\u00eaguman tinekirina w\u00ea pir\u00ea \u00fb b\u00eab\u00eerhi\u015ftina civak\u00ea ji bo Kurdan bobelata her\u00ee mezine. Roj\u00ean bi bobelat j\u00ee roj\u00ean re\u015f in.<\/p>\n<p>Bel\u00ea, komplogeran xwest p\u00ea\u015feroj \u00fb pa\u015feroja civaka Kurd di re\u015ftariya 15\u2019\u00ea Sibata 1999\u2019an de tine bikin. L\u00ea R\u00eazdar Ocalan \u00fb gel\u00ea xwe bi berxwedana xwe ya b\u00eahempa dest\u00fbr nedan ew plansaziya wan a nebix\u00ear bi ser bikeve. Ji ber ku komploya wan bi ser neketiye w\u00ea wek\u00ee 21 sal\u00ean bor\u00ee di sala 22 yem\u00een de j\u00ee bi tevayiya dijwariya xwe di meriyet\u00ea de be.<\/p>\n<p>Her Kurd\u00ea ku naxwaze bibe \u015fir\u00eek\u00ea xiyaneta Arpagos \u00fb \u015fopdar\u00ea w\u00ee y\u00ea serdem\u00ea div\u00ea di berxwedana li dij\u00ee komploy\u00ea de cih\u00ea xwe y\u00ea bir\u00fbmet bigire \u00fb sala 22. di \u015fexs\u00ea R\u00eazdar Ocalan de bike sala azadiya v\u00een \u00fb b\u00eera xwe.<\/p>\n<p>Serkeftina parad\u00eegamaya demokrat\u00eek w\u00ea daw\u00ee li \u00e7anda komploger a 5 hezar sal\u00ee b\u00eene.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mehmet \u015eah\u00een Bi ser roja re\u015f 15\u2019sibata 1999\u2019an re 21 sal derbas b\u00fbn \u00fb em dikevin sala 22 yem\u00een. 21 sal in R\u00eaber Apo \u00fb gel\u00ea Kurd li dij\u00ee komlogeran b\u00eanavber li berxwe didin, bi \u015f\u00eerove \u00fb nirxandin\u00ean xwe y\u00ean giranbuha hewl didin komploy\u00ea f\u00eam bikin \u00fb bidin f\u00eamkirin. L\u00ea ev nay\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26896,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8,2],"tags":[],"class_list":["post-26895","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26895","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26895"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26895\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26897,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26895\/revisions\/26897"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26895"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26895"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26895"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}