{"id":26794,"date":"2020-02-07T14:25:46","date_gmt":"2020-02-07T14:25:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26794"},"modified":"2020-02-07T14:25:53","modified_gmt":"2020-02-07T14:25:53","slug":"fasizma-li-ser-kavilan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26794","title":{"rendered":"Fa\u015f\u00eezma li ser kavilan"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Mihemed \u015eah\u00een\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Erd\u00eaja her\u00ee mezin \u00fb ya her\u00ee dijwar a daw\u00een di 17\u2019y\u00ea tebaxa 1999\u2019an de bi p\u00eeleya 7.5 li Golcik\u00ea p\u00eak hat. P\u00eeleya 7,5 li welat\u00ean wek\u00ee Japonya, \u015eil\u00ee, Amer\u00eeka \u00fb gelek welat\u00ean din qet nabe sedema zirar \u00fb ziyanan li Tirkiyey\u00ea b\u00fbb\u00fb sedema mirina 20 hezar kes\u00ee, 50 hezar br\u00eendar\u00ee \u00fb r\u00fbx\u00eena bi dehan hezar avahiyan.<\/p>\n<p>Ji ber qelsb\u00fbna binesaz\u00ee \u00fb avahiyan, ji ber xemsar\u00ee \u00fb negirtina bergir\u00ean p\u00eaw\u00eest civak\u00ean Tirkiyey\u00ea her car\u00ee di erdh\u00eaj\u00ean p\u00eele bi\u00e7\u00fbk de j\u00ee bi berdil\u00ean gelek giran re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eenin. Di encama her erdh\u00eajek\u00ea de bi w\u00earanb\u00fbna ni\u015ftec\u00eehan re hi\u015fmendiya gemar\u00ee ya talanker \u00fb w\u00earanker j\u00ee di bin kavilan de dim\u00eene.<\/p>\n<p>Di erdh\u00eaja Golcuk\u00ea de, ji ber negirtina bergir \u00fb tuneb\u00fbna amadekariy\u00ean p\u00eaw\u00eest di \u015fexs\u00ea hik\u00fbmeta w\u00ea dem\u00ea de desthilatdariy\u00ean dewleta tirk y\u00ean ber\u00ea hem\u00fb bi zimanek\u00ee tund hatin rexnekirin.<\/p>\n<p>Rayedar\u00ean hik\u00fbmeta w\u00ea dem\u00ea ji bo pi\u015ftgir\u00ee \u00fb alikariya gel\u00ea Golcuk\u00ea ji bo demeke derbasdar baceke taybet a erdh\u00eaj\u00ea li ser hem\u00fb civak\u00ean Tirkiyey\u00ea ferz kirin.<\/p>\n<p>Di hilbijartin\u00ean 3\u2019y\u00ea mijdara 2002\u2019yan de hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea hat ser kar. Pi\u015ft\u00ee \u00e7ar mehan di 1\u2019\u00ea gulana 2003\u2019yan de bi p\u00eeleya 6,4 erdh\u00eaja \u00c7ewlik\u00ea \u00e7\u00eab\u00fb. Her \u00e7iqas\u00ee p\u00eeleya erdh\u00eaja \u00c7ewlik\u00ea z\u00eade bilind nebe j\u00ee di encam\u00ea de 176 kes\u00ee jiyana xwe ji dest da \u00fb 625 kes j\u00ee bir\u00eendar b\u00fbn.<\/p>\n<p>Serok\u00ea hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea Erdogan \u00ea ku \u00e7ar meh ber\u00ea hatib\u00fb ser kar ji encam\u00ean erdh\u00eaja \u00c7ewlik\u00ea hik\u00fbmet\u00ean beriya xwe berpirsiyar girtib\u00fb \u00fb wiha axiv\u00eeb\u00fb; \u201cYa ku li \u00c7ewlik\u00ea \u015fikestiye ne xeta fay\u00ea ye, ya ku \u015fikestiye xeta damara \u015ferm\u00ea ye. Sedema r\u00fbx\u00eena avahiyan ne erdh\u00eaje, sedema esil diziya ji exlaq\u00ea ye, diziya ji demokrasiy\u00ea ye, diziya ji hiq\u00fbq\u00ea ye,p\u00eaxwasiya siyas\u00ee, sextekariya r\u00eavberiya ferm\u00ee ya dewlet\u00ea ye. Di erdh\u00eajan de sedema mirina mirovan ne ten\u00ea diziya malzemey\u00ean avah\u00eesaziyane, di heman dem\u00ea de diziya mirovahiy\u00ea ye. Em nikarin bib\u00eajin erdh\u00eaj qedere \u00fb l\u00ea bibuhurin, hewceye em aqil\u00ea xwe bikar b\u00eenin \u00fb berg\u00eer\u00ean xwe bigrin, wesf\u00ea mirov \u00ea her\u00ee mezin aqil e. Ji ber ku Tirkiye bi salane bi awayeke b\u00easexb\u00ear t\u00ea bir\u00eavebirin lewre ev encam\u00ean giran derdikevin hol\u00ea. Hewceye em heq\u00eeqet\u00ea biaxivin, bi salane ji bo erdh\u00eaj\u00ea tu bergir nehatine girtin, bi salane \u00e7areseriyek nehatiye afirandin, ten\u00ea soz hatine kirin. Pirsgir\u00eak ne ten\u00ea diz\u00eena malzemy\u00ean avah\u00eesaziyane. Bobelat\u00ean ku di erdh\u00eajan de derdikevin hol\u00ea sedem\u00ean wan \u00ean rast\u00ee nelir\u00eatiy\u00ean pergala dewlet\u00ea ne, pirsgir\u00eak\u00ean r\u00eaveberiy\u00ea ne\u2026\u201d<\/p>\n<p>Axaftina Erdogan li ser nav\u00ea desthilatdariya dewlet\u00ea wek\u00ee xwerexnedayin\u00ea b\u00fb. Hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea ji bo bergir\u00ean p\u00eaw\u00eest b\u00ean girtin \u00fb civak\u00ean Tirkiyey\u00ea careke din bi bobelat\u00ean giran \u00ean erdh\u00eaj\u00ea re r\u00fbbir\u00fb nem\u00eenin baca ku ji bo demeke derbasdar hatib\u00fb dan\u00een di sala 2004\u2019an de kir mayinde. Di p\u00eavajoya desthilatdariya hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea y\u00ea 17 sal\u00ean de di bin nav\u00ea baca erdh\u00eaj\u00ea de 36 milyar dolar pere hatin komkirin.<\/p>\n<p>Bi ser rexney\u00ean Erdogan \u00ean 2003\u2019yan re 17 sal derbas b\u00fbn \u00fb ji bo girtina bergir\u00ean erdh\u00eaj\u00ea 36 milyar dolar hat komkirin. Pi\u015ft\u00ee 17 sal\u00ee \u00fb komkirina 36 milyar dolar\u00ee di 24\u2019\u00ea \u00e7ileya 2020\u2019an de li nav\u00e7eya Xox\u00ea ya Xarp\u00eat\u00ea bi p\u00eeleya 6,8 erdh\u00eaj \u00e7\u00eab\u00fb. Di v\u00ea erdh\u00eaj\u00ea de derket hol\u00ea ku hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea wek\u00ee her car\u00ee gelek ti\u015ft gotine l\u00ea tu ti\u015ftek nekiriye. Di p\u00eavajoya desthilatdariya xwe ya 17 salan de der bar\u00ea \u00a0bergir \u00fb amadekariy\u00ean erdh\u00eaje de bi qas\u00ea ser\u00ea derziy\u00ea ti\u015ftek nekirine. 36 milyar dolar pere kom kirine l\u00ea yek kuri\u015f ji bo amadekariy\u00ean erdh\u00eaj\u00ea \u00fb tenduristiya civak\u00ea xerc nekirine. Bi ser de erdh\u00eaja Xarpet\u00ea y\u00ea 8\u2019\u00ea adara 2010\u2019an ku li nav\u00e7eya Qowan\u00e7iyan b\u00fbb\u00fb sedema mirina 51 kes\u00ee \u00fb erdh\u00eaja Wan\u00ea y\u00ea 23\u2019\u00ea cotmeha 2011\u2019an ku b\u00fb sedema mirina 604 kes\u00ee \u00fb brindarb\u00fbna 4152 kes\u00ee jib\u00eer kirine. Ya her\u00ee gir\u00eeng j\u00ee ji meha cotmeh\u00ea vir ve hi\u015fyariy\u00ean ku ji h\u00eala zanyaran ve ji bo erdh\u00eaja Xox\u00ea hatine kirin hem\u00fb pi\u015ftguh kirine \u00fb xemsar tevgeriyane.<\/p>\n<p>Ji ber negirtina bergiran \u00fb xemsariya hik\u00fbmta AKP\u2019\u00ea mixabin wek\u00ee her car\u00ee di erdh\u00eaja Xox\u00ea de j\u00ee civak bi bobelateke giran re r\u00fb bir \u00fb ma. 41 kes\u00ee jiyana xwe ji dest da, 1.607 kes bir\u00eendar b\u00fbn, bi rojan hemwelat\u00ee bi tev\u00ee sewal\u00ean xwe ve di bin kavil\u00ean avahiyan de man, bi sedan avah\u00ee r\u00fbxiyan, bi hezaran avah\u00ee li benda r\u00fbxandin\u00ea ne \u00fb hinek gund hene ku h\u00eaj\u00ee kes ne\u00e7\u00fbne serdana wan. Bi dehan hezar\u00ee malbat di meha \u00e7iley\u00ea de li derve mane \u00fb mehk\u00fbm\u00ea jiyana \u00e7adiran b\u00fbne.<\/p>\n<p>Ya her\u00ee sosret j\u00ee, wek\u00ee ku bi salane ji bo rojeke wisa 36 milyar dolar nehatibe komkirin \u00fb wek\u00ee ku rayedar\u00ean hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea ji bo komkirina pereyan li benda hincetan bin, pi\u015ft\u00ee erdh\u00eaj\u00ea demildest bangewaziya komkirina pereyan li gel kirin. Bi ser de wez\u00eer\u00ea AKP\u2019\u00ea y\u00ea enerj\u00ee \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee got; \u201c bila hemwelat\u00ee ji bo her ti\u015ft\u00ee li benda dewlet\u00ea nebin, bila li \u00e7areya ser\u00ea xwe bin\u00earin, pi\u015ftgir\u00ee \u00fb hevkariya hev bikin\u201d<\/p>\n<p>Di erdh\u00eaja Xox\u00ea de careke din diyar b\u00fb ku di p\u00eavajoya desthilatdariya hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea y\u00ea 17 sal\u00ee de bi qas\u00ea ser\u00ea derziy\u00ea guher\u00een \u00e7\u00eaneb\u00fbye. Lewre rexney\u00ean ku di sala 2003\u2019yan de Erdogan li hik\u00fbmet\u00ean beriya xwe kirib\u00fbn hem\u00fb bi z\u00eadeh\u00ee ji bo hik\u00fbmeta Erdogan derbasdarin. L\u00ea rexney\u00ean ku Erdogan \u00fb der\u00fbdor\u00ean din karib\u00fbn li hik\u00fbmet\u00ean beriya AKP\u2019\u00ea bikin niha nikarin wan rexneyan li Erdogan \u00fb hik\u00fbmeta w\u00ee bikin. Y\u00ea ku rexneyeke her\u00ee bi\u00e7\u00fbk j\u00ee bike bi xayiniya welat, bi b\u00eaexlaq\u00ee \u00fb b\u00eaedebiy\u00ea t\u00ea tewanbarkirin \u00fb gef li wan t\u00ean xwarin. Dev ji rexneyan j\u00ee berdin, y\u00ean ku di peyam\u00ean xwe de gotine \u201cXarp\u00eat derbas\u00ee be\u201d j\u00ee di navde k\u00ee\/k\u00ea der bar\u00ea erdh\u00eaja Xox\u00ea de peyam parve kiribe hem\u00fb ketine ber tora l\u00eapirs\u00een\u00ea.<\/p>\n<p>Di demokrasiya pergala Erdogan a \u201cp\u00ea\u015fket\u00ee\u201d de kes nikare li hik\u00fbmeta Erdogan rexneyan bike \u00fb hesab\u00ea 36 milyar dolar\u00ee ji wan bipirse. Kes nikare qala diz\u00ee, talanker\u00ee \u00fb w\u00earankeriya wan bike. Kes nikare, ji desthilatdariya Erdogan a fa\u015f\u00eest bipirse, h\u00fbn \u00e7ima bi baca gel ji xwe re qesr\u00ean ji hezar odey\u00ee \u00e7\u00eadikin, h\u00fbn \u00e7ima bi baca gel art\u00ea\u015fa \u00e7etey\u00ean tecawizkar li S\u00fbriy\u00ea xwed\u00ee dikin. Kes nikare ji wan re bib\u00eaje gelo h\u00fbn \u00e7ima 8 milyar dolar\u00ean ku ji bo erdh\u00eaj\u00ea hatib\u00fbn komkirin didin cemaeta Ensar\u00ea ku di yurd\u00ean xwe de tecawiz\u00ee zarokan dikin. Kes nikare ji wan re bib\u00eaje h\u00fbn \u00e7ima karmend\u00ean dewlet\u00ea bi ziman\u00ea kurd\u00ee y\u00ea ku her\u00ee k\u00eam 25 milyon hemwelat\u00ee p\u00ea diaxivin perwerde nakin ku karibin bi ziman\u00ea xaltiy\u00ea bang li xaltiy\u00ean bin kavilan de may\u00ee bikin. Kes nikare ji hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea re bib\u00eaje ev 41 kes ji ber erdh\u00eaj\u00ea nemirin ji ber xemsariya we mirin, ji ber xemsariya we mal \u00fb avahiy\u00ean gel li wan b\u00fbn goristan. Lewre, p\u00eadiviya civak\u00ea bi qanal Stenbol \u00fb mega projeyan tune ye, p\u00eadiviya civak\u00ea bi projey\u00ean ewleh\u00ee \u00fb tenduristiy\u00ea heye&#8230; K\u00ee qala van heq\u00eeqetan bike \u2018xayin\u00ea welate, pi\u015ftgir\u00ea teror\u00ea dike\u2019.<\/p>\n<p>Erdogan \u00fb wez\u00eer\u00ean xwe ne di taya gel de ne, ne di taya mirov\u00ean di bin kavilan de ne. Ne di xema \u2018xalt\u00ee\u2019 \u00fb \u2018ziman\u00ea xalt\u00ee\u2019 de ne. Ew di xema propogandaya desthilatdariya xwe ya fa\u015f\u00eest de ne, di xema bi dest xistina ranta siyas\u00ee de ne, di xema n\u00ee\u015fandana h\u00eaz \u00fb qudreta xwe ya derew\u00een de ne, di xema ranta karsaz\u00ean xwe de ne. \u00c7apemeniya hewz\u00ea ya b\u00eap\u00eevan \u00fb b\u00eaexlaq ji bo w\u00ea bi ruh\u00ea seferberiy\u00ea li ser kar b\u00fb. Bi pirs\u00ean xwe y\u00ean b\u00eanirx \u00fb sosret hewldidan \u2018\u015fad\u00ee \u00fb bextewariya\u2019 kes\u00ean di bin kavilande li benda mirin\u00ea ne n\u00ee\u015fan bidin.<\/p>\n<p>Lewre, nedixwestin xeyn\u00ea wan kes qala erdh\u00eaj\u00ea bike, qala jan \u00fb kula civak\u00ea bike, qala trajediy\u00ean ku t\u00ean jiy\u00een bike, qala h\u00ears \u00fb bertek\u00ean civak\u00ea bike, qala k\u00eamasiy\u00ean desthilatdariya AKP-MHP\u2019\u00ea ya fa\u015f\u00eest bike. Nedixwestin kes\u00ean ku ne di hi\u015fmendiya wan a gemar\u00ee de bin bikevin nava civak\u00ea \u00fb heq\u00eeqet\u00ea bib\u00eenin \u00fb veb\u00eajin. Ji ber w\u00ea b\u00fb ku al\u00eekariy\u00ean HDP\u2019\u00ea \u00fb y\u00ean der\u00fbdor\u00ean din hem\u00fb hatin astengkirin.<\/p>\n<p>Ya ku li Xox\u00ea \u015fikest ne xeta fay\u00ea b\u00fb, xeta fa\u015f\u00eezma dersthilatdariya AKP-MHP\u2019\u00ea b\u00fb. Sedema r\u00fbx\u00eena avahiyan, sedema mirina 41 kes\u00ee \u00fb bir\u00eendarb\u00fbna 1.607 kes\u00ee \u00a0ne erdh\u00eaj b\u00fb \u00fb ne diziy\u00ean malzeme y\u00ean avah\u00eesaziy\u00ea b\u00fbn, sedema sereke diziya exlaq\u00ea b\u00fb, diziya demokrasiy\u00ea b\u00fb, diziya hiq\u00fbq \u00fb edalet\u00ea b\u00fb, p\u00eaxwaziya siyas\u00ee b\u00fb, diziya nirx \u00fb p\u00eevan\u00ean mirovahiy\u00ea b\u00fbn, sextekariya r\u00eaveberiya ferm\u00ee ya desthilatdariya AKP-MHP\u2019\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Di erdh\u00eaja 1999\u2019an a Golcuk\u00ea \u00fb ya 2003\u2019\u00ea ya \u00c7ewlik\u00ea de \u00e7ewa em nikarib\u00fbn bib\u00eajin qedere \u00fb l\u00ea bibuhurin erdh\u00eaja Xox\u00ea j\u00ee em nikarin bib\u00eajin qedere \u00fb l\u00eabibuhurin. Tirkiye 17 sale ji h\u00eala hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea ve bi awayeke b\u00easexb\u00ear t\u00ea bir\u00eavebirin. 17 sale ten\u00ea waed hatine kirin, ji bo erdh\u00eaj\u00ea tu berg\u00eereke p\u00eaw\u00eest nehatiye girtin \u00fb \u00e7areseriyeke mayinde nehatiye afirandin. \u00c7ewa desthilatdariy\u00ean ber\u00ea guh nedan zanyaran, aqilane tevnegeriyan \u00fb berg\u00eer\u00ean p\u00eawist negirtin, desthilatdariya AKP\u2019\u00ea j\u00ee guh neda zanyaran, aqilane tevnegeriya \u00fb ji bo ewleh\u00ee \u00fb tenduristiya civak\u00ea berg\u00eer\u00ean p\u00eaw\u00eest negirtin. Perey\u00ean ku ji bo erdh\u00eaj\u00ea hatine komkirin ji y\u00ean der\u00fbdor\u00ean xwe re kirine rant. Mixabin li gel hem\u00fb rexne \u00fb neraz\u00eeb\u00fbn\u00ean gel p\u00eadiv\u00ee bi hesabdayin\u00ea j\u00ee nab\u00eenin.<\/p>\n<p>B\u00eaguman, sedema derketina wan encam\u00ean giran ne ten\u00ea negirtina berg\u00eer \u00fb tineb\u00fbna amadekariyane. Sedema mezin nelir\u00eatiy\u00ean hik\u00fbmeta AKP\u2019\u00ea ne, hi\u015fmendiya desthilatdariya AKP-MHP\u2019\u00ea ya fa\u015f\u00eest bi xwe ye. Lewre, encam\u00ea ku derketiye hol\u00ea ne qedere, berhema hi\u015fmendiya desthilatdariya AKP\u2019\u00ea y\u00ea 17 sal\u00ee ye.<\/p>\n<p>Bi kurt \u00fb kurmanc\u00ee, y\u00ea ku li Xarp\u00eate derketiye hol\u00ea w\u00eaneya fa\u015f\u00eezma desthilatdariya AKP-MHP\u2019\u00ea \u00fb r\u00fbre\u015fiya \u00e7apemeniya hewz\u00ea ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mihemed \u015eah\u00een\u00a0 Erd\u00eaja her\u00ee mezin \u00fb ya her\u00ee dijwar a daw\u00een di 17\u2019y\u00ea tebaxa 1999\u2019an de bi p\u00eeleya 7.5 li Golcik\u00ea p\u00eak hat. P\u00eeleya 7,5 li welat\u00ean wek\u00ee Japonya, \u015eil\u00ee, Amer\u00eeka \u00fb gelek welat\u00ean din qet nabe sedema zirar \u00fb ziyanan li Tirkiyey\u00ea b\u00fbb\u00fb sedema mirina 20 hezar kes\u00ee, 50 hezar br\u00eendar\u00ee \u00fb r\u00fbx\u00eena bi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26795,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-26794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26796,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26794\/revisions\/26796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/26795"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}