{"id":26588,"date":"2020-01-29T04:00:14","date_gmt":"2020-01-29T04:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26588"},"modified":"2020-01-27T11:10:48","modified_gmt":"2020-01-27T11:10:48","slug":"ziman-u-mejiye-kurdistani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=26588","title":{"rendered":"Ziman u m\u00eajiy\u00ea Kurdistan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Medeni FERHO<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ola p\u00ean\u00fbs\u00ea n\u00eene, l\u00ea exlaq\u00ea p\u00ean\u00fbs\u00ea heye \u00fb c\u00eehan\u015fim\u00fbl\u00ee ye..<\/p>\n<p>Di dem\u00ean daw\u00ee de, li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea gelek saziy\u00ean w\u00eajey\u00ee ava b\u00fbn, komciv\u00een \u00e7\u00eab\u00fbn, gelek pirt\u00fbk\u00ean Kurd\u00ee t\u00ean we\u015fandin. Ev hewldan\u00ean avakirin \u00fb pop\u00fbleriya dem\u00ea ne \u00fb kar\u00ean p\u00eeroz in.<\/p>\n<p>Ziman, pal\u00ea m\u00eaj\u00ee ye, m\u00eaj\u00ee bi k\u00eejan babet\u00ea mij\u00fbl be, ziman w\u00ea babet\u00ea vedib\u00eaje. Li Kurdistan\u00ea rew\u015feke cuda heye. Be\u015fek\u00ee ji niv\u00eeskar\u00ean Kurd, mixabin \u00a0ziman\u00ea hafizeya civaka n\u00fb bi kar naynin..<\/p>\n<p>Kurdistan, xasbax\u00e7eyek ji ya c\u00eehan\u00ea ye; gelek ol, netewe \u00fb baweriy\u00ean cuda l\u00ea hene. Ev ol, netewe \u00fb baweriy\u00ean cuda heman dest\u00eeniy\u00ea dij\u00een. Ji bo v\u00ea j\u00ee, r\u00eabaz \u00fb parametrey\u00ean niv\u00eeskar\u00ean Kurdistan\u00ea, ji niv\u00eeskar\u00ean c\u00eehan\u00ea cuda ne. Niv\u00eeskar\u00ean Kurdistan\u00ea, nikarin ji hast\u00ean kollekt\u00eef y\u00ean Kurdistaniyan d\u00fbr bikevin.<\/p>\n<p>Div\u00ea ziman\u00ea niv\u00eeskar\u00ean Kurdistan\u00ea j\u00ee, di aliy\u00ea felsef\u00ee, civaknas\u00ee \u00fb giyan\u00ee de, li gor\u00ee serdem\u00ea af\u00eer\u00eener be. Af\u00eer\u00eener\u00ee j\u00ee, bi \u00eedeolojiya \u201cgel\u00ean demokrat\u00eek\u201d dikare \u00e7\u00eabe. Ne ten\u00ea li Tirkiy\u00ea, li \u00e7ar dewlet\u00ean li ser axa Kurdistan\u00ea pelax b\u00fbne \u00fb li tevahiya Rojhilata Nav\u00ee demokras\u00ee n\u00eene. Dag\u00eerker\u00ean \u00a0Kurdistan\u00ea j\u00ee, bandorek gelek\u00a0 xerab,\u00a0 li d\u00eerok, \u00e7and, \u00fb hi\u015fmendiya gel\u00ean Kurdistan\u00ea kirine. Ziman j\u00ee k\u00fblot-k\u00fbloke kirine.<\/p>\n<p>Pirsgir\u00eak mezin e, giran e. Lewma, p\u00eadiv\u00ee bi hemleyeke xurt, k\u00fbr \u00fb demdir\u00eaj ya \u00e7and\u00ee heye. Lewma, p\u00eangav\u00ean ku li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea hatine av\u00eatin, gir\u00eeng in, p\u00eeroz in. P\u00eangav didin xuyakirin ku, niv\u00eeskar\u00ean Kurd, (zimanzan j\u00ee di nav\u00ea de) ji qonaxa rastniv\u00ees\u00ea, tewanbariya devokan her\u00eam\u00ee derbas kirine, gir\u00eengiy\u00ea didin r\u00eabaz \u00fb parametrey\u00ean naverok, siyaset \u00fb r\u00eaxistina ziman. Ev ba\u015f e \u00fb p\u00eaw\u00eest e!&#8230;<\/p>\n<p>Ya gir\u00eeng, heb\u00fbna ziman, nasnameya ziman, p\u00eadiv\u00ee \u00fb bikaran\u00eena ziman e\u2026 Ji bo v\u00ea j\u00ee, div\u00ea\u00a0 parametre \u00fb r\u00eabaz ba\u015f werin destn\u00ee\u015fankirin \u00fb zemtkirin. Berxwedana li Kurdistan\u00ea kollekt\u00eef e,\u00a0 div\u00ea niv\u00eeskariya li Kurdistan\u00ea j\u00ee kollektiv\u00eezma nasnamey\u00ean cuda zemt bike. Bar\u00ea Kurdan giran e, eger niv\u00eeskar diyalekt\u00eeka ziman\u00ea serdem\u00ea zemt neke, nikare di bin\u00ea v\u00ee bar\u00ea giran de rabe. Dest\u00eeniya civak\u00ean li Kurdistan\u00ea yek e \u00fb berpirsiyariya niv\u00eeskariya li Kurdistan\u00ea j\u00ee, parastina v\u00ea dest\u00eeniya hevpar e\u2026<\/p>\n<p>Dibe ku ziman\u00ea civak\u00ean li Kurdistan\u00ea cuda bin, l\u00ea ziman\u00ea niv\u00eeskariy\u00ea dikare kollekt\u00eewizm\u00ea zemt bike \u00fb bikeve xizmeta dest\u00eeniya hevpar. Li Tirkiy\u00ea, sed \u00fb hin sal in, tinekirina fiz\u00eek\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee heye. Fa\u015f\u00eezma \u00cett\u00eehad\u00ee, molek\u00fbl\u00ean bedena gelan \u00fb civak\u00ean cuda tine dike. Ev qutkirina \u015fahdamer\u00ea heb\u00fbn\u00ea ye; lewma,\u00a0 Kurd, netewe \u00fb civak\u00ean cuda, di t\u00eako\u015f\u00eeneke hevpar de ne.<\/p>\n<p>Di destp\u00eaka sedsala b\u00eestan de, \u00cett\u00eehadiyan, bi b\u00eerdoziyeke fa\u015f\u00eezan\u00a0 gel\u00ean li Kurdistan\u00ea\u00a0 tine kirin; Kurd bi kar an\u00een. Pi\u015ft re Kurdan d\u00eet ku bi ku\u015ftina hemwelat\u00ee, xizim \u00fb biray\u00ean xwe, \u00a0xwe ku\u015ftine. F\u00eahm kirin ku dijmin, bi r\u00eabaz \u00fb teknik\u00ean cuda bi par\u00e7ekirina molek\u00fbl\u00ean beden\u00ea, wan j\u00ee tine dikin. Di dema Osmaniyan \u00fb dema Komar\u00ea de, bi \u201cnizamnamey\u00ean seferberiy\u00ea\u201d \u00ear\u00ee\u015f\u00ee gelan kirin;\u00a0\u00a0 \u00eero j\u00ee bi heman reng\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ee Kurdan dikin. Ji bo v\u00ea j\u00ee, niv\u00eeskar nikare, civak \u00fb siyaset\u00ea, kultur \u00fb siyaset\u00ea, edebiyat \u00fb siyaset\u00ea, ziman \u00fb siyaset\u00ea ji hev cuda bike. Diyalekt\u00eeka jiyan\u00ea v\u00ea qeb\u00fbl nake. B\u00eaguman ziman\u00ea w\u00eajey\u00ea \u00fb ziman\u00ea siyaset\u00ea, ji hev cuda ne, l\u00ea w\u00eaje herdem b\u00fbye akademiya siyaset \u00fb perwerdeya civak\u00ea.<\/p>\n<p>Ji bo v\u00ea j\u00ee, div\u00ea siyasmedar\u00ean Kurd j\u00ee tevl\u00ee van pengav\u00ean entelektuel\u00ee \u00fb pop\u00fbler\u00ee bibin. Ziman\u00ea Kurd\u00ee, t\u00eakildar\u00ee m\u00eajiy\u00ea Kurd\u00ee ye, bi qedexekirina ziman\u00ea Kurd\u00ee, m\u00eajiy\u00ea Kurd j\u00ee t\u00ea qedexekirin. Hing\u00ee hi\u015fmendiya Kurd j\u00ee, feylesofiya civaka Kurd j\u00ee, ji hol\u00ea radibe.<\/p>\n<p>L\u00ea cudatiyeke din heye; div\u00ea niv\u00eeskar\u00ean Kurd, di niv\u00ees\u00ean xwe de, ne ten\u00ea ava k\u00eemyew\u00ee ya m\u00eajiy\u00ea Kurd, div\u00ea ava k\u00eemyew\u00ee ya m\u00eajiy\u00ea Kurdistan\u00ea bi kar b\u00eenin. Ev m\u00eaj\u00ee, w\u00ea r\u00ea li ber l\u00eestik\u00ean dag\u00eerkeran \u00fb cudab\u00fbn\u00ea dikin bigire.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fbk\u00ean Kurdistan\u00ea, ji \u00e7\u00fbk\u00ean c\u00eehan\u00ea cudatir, bi diyalekt\u00eeka ziman\u00ea jiyana hevpar ya Kurdistan\u00ea dilor\u00eenin. Ronahiya kozm\u00eek \u00fb germa cografya Kurdistan\u00ea bandor li ziman\u00ea \u00e7\u00fbkan j\u00ee kiriye. Ev derseke cid\u00ee ye!&#8230; Eger niv\u00eeskar\u00ean Kurdistan\u00ea, weke \u00e7\u00fbkan, ziman\u00ea diyalekt\u00eeka jiyana Kurdistan\u00ea\u00a0 zemt bikin, w\u00ea b\u00ea d\u00eetin ku, ziman\u00ea di dehhezar sal\u00ean dijwar de stewaye \u00fb dikare bersiva tevayiya bask\u00ean zanist\u00ee bide.<\/p>\n<p>Civaka Kurd, di \u015fer\u00ea 40 sal\u00ee de, mezin b\u00fbye, ji zarokatiy\u00ea rizgar b\u00fbye, hem molek\u00fbl\u00ean beden\u00ee yekgirt\u00ee kirine, hem felsefeya civak\u00ee derxistiye hol\u00ea\u2026 Hember\u00ee ku dijmin, cografya Kurdistaniyan bi bombeyan tar\u00fbmar dike, her bostek ji ax\u00ea le\u015fkerek, pol\u00eesek, cerdevanek \u00fb s\u00eexurek, wek dar\u00ea ten\u00fbr\u00ea t\u00ea de \u00e7ikandiye, bi ser neketiye;\u00a0 bandor li temat\u00eeka ziman\u00ea Kurd\u00ee kiribe j\u00ee, li m\u00eemariya ziman\u00ea Kurd\u00ee nekiriye.<\/p>\n<p>Eger ji bo m\u00eemariya entelekt\u00fbel\u00ee \u00fb pop\u00fblar\u00ee, ke\u015ff\u00ean n\u00fb, fikr\u00ean n\u00fb \u00fb guhertin\u00ean fiz\u00eek\u00ee \u00fb k\u00eemyew\u00ee \u00e7\u00eabin, asoy\u00ean pa\u015frojan j\u00ee ron\u00ee ne.. Ji bo serketin\u00ea, p\u00eadiv\u00ee bi s\u00ea ti\u015ftan heye: Yek; zemtkirina felsefeya zihn\u00ee ya serdem\u00ea. Du; me\u015fa di riya Ehmed\u00ea Xan\u00ee de. S\u00ea; terkkirina derfet \u00fb dildariya zihn\u00ee ya dag\u00eerkeran\u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Medeni FERHO Ola p\u00ean\u00fbs\u00ea n\u00eene, l\u00ea exlaq\u00ea p\u00ean\u00fbs\u00ea heye \u00fb c\u00eehan\u015fim\u00fbl\u00ee ye.. Di dem\u00ean daw\u00ee de, li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea gelek saziy\u00ean w\u00eajey\u00ee ava b\u00fbn, komciv\u00een \u00e7\u00eab\u00fbn, gelek pirt\u00fbk\u00ean Kurd\u00ee t\u00ean we\u015fandin. Ev hewldan\u00ean avakirin \u00fb pop\u00fbleriya dem\u00ea ne \u00fb kar\u00ean p\u00eeroz in. Ziman, pal\u00ea m\u00eaj\u00ee ye, m\u00eaj\u00ee bi k\u00eejan babet\u00ea mij\u00fbl be, ziman w\u00ea babet\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25295,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-26588","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=26588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26589,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/26588\/revisions\/26589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=26588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=26588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=26588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}