{"id":238397,"date":"2026-07-08T07:52:07","date_gmt":"2026-07-08T05:52:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238397"},"modified":"2026-07-08T07:52:07","modified_gmt":"2026-07-08T05:52:07","slug":"zihniyeta-nijadperest-gefa-li-ser-civaka-pircandi-ye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238397","title":{"rendered":"Zihniyeta nijadperest gefa li ser civaka pir\u00e7and\u00ee ye"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aryen Hesen<\/strong><\/p>\n<p><strong>Civaka pir\u00e7and\u00ee modelek\u00ee civak\u00ee ye ku t\u00ea de kom\u00ean xwed\u00ee ol, ziman, netew, \u00e7and, b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean cuda di nav heman s\u00eestema siyas\u00ee \u00fb hiq\u00fbq\u00ee de bi hev re jiyan dikin, l\u00ea bi serdema kap\u00eetal\u00eezim \u00fb p\u00ea\u015fketina zihniyeta nijadperestiy\u00ea re, gef\u00ean li ser v\u00ea model\u00ea z\u00eade dibin.<\/strong><\/p>\n<p>Civaka pir\u00e7and\u00ee ku dewlemendiya \u00e7anda tevilhev ya huner, xwarin, muz\u00eek \u00fb w\u00eajey, \u00e7and\u00ean cuda, jiyana civak\u00ee ge\u015f \u00fb reng\u00een dike. Dema ku hem\u00fb kom h\u00ees bikin maf\u00ean wan t\u00ea parastin, \u015fer\u00ea navxwey\u00ee \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean etn\u00eek\u00ee k\u00eam dibin, di heman dem\u00ea de a\u015ft\u00ee \u00fb \u00eest\u00eeqrar p\u00eakan dibe. Afir\u00eener\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fkeftina n\u00ear\u00een\u00ean cuda y\u00ean li ser pirsgir\u00eakan, r\u00ea li ber \u00e7areseriy\u00ean n\u00fbjen \u00fb afir\u00eener vedikin. L\u00ea bel\u00ea li beramber\u00ee mod\u00eala civaka pir\u00e7and\u00ee zihniyata nijandperest \u00fb neqb\u00fblkirina etn\u00eek\u00ee p\u00ea\u015f dikeve ku armanca w\u00ea ruxandina s\u00eestema pir\u00e7andiya civak\u00ee ye \u00fb avakirina civkeke yek reng\u00ee ye, ev zihniyet j\u00ee jiyana pir\u00e7andiya civak\u00ee dixwe nava gef\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Civaka pir\u00e7and\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Civaka pir\u00e7and\u00ee modelek\u00ee civak\u00ea ye ku t\u00ea de kom\u00ean xwed\u00ee ol, ziman, netew, \u00e7and, b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean cuda di nav heman s\u00eestema siyas\u00ee \u00fb hiq\u00fbq\u00ee de bi hev re dij\u00een. Di v\u00ea civak\u00ea de yek \u00e7and li ser \u00e7and\u00ean din nay\u00ea ferzkirin, berovaj\u00ee v\u00ea ti\u015ft\u00ean cuda wek\u00ee dewlemendiyek\u00ea t\u00ean d\u00eetin \u00fb parastin. Civaka pir\u00e7and\u00ee n\u00ee\u015faneya jiyana kom\u00eenale, ku di navbera gelek netew \u00fb p\u00eakhateyan de ye. Her yek ji wan li gor\u00ee kevne\u015fop\u00ee \u00fb \u00e7anda xwe dime\u015fe \u00fb r\u00eazdariy\u00ea ji \u00e7and\u00ean d\u00eetir re dike, di heman dem\u00ea de bi hevre cejn\u00ean hevdu p\u00eeroz dikin. Jiyana pir\u00e7and\u00ee di nava xwe de hem\u00fb c\u00fbreyan digire \u00fb wan hemb\u00eaz dike, civaka pirreng\u00ee dibe nim\u00fbneya a\u015ft\u00ee \u00fb wekehviy\u00ea ku hem\u00fb bi hevre di nava civakek\u00ea de jiyan dikin \u00fb daxwaza jiyanek bi ewle \u00fb a\u015ftiyane dikin.<\/p>\n<p><strong>Taybetmendiy\u00ean sereke y\u00ean Civaka pir\u00e7and\u00ee<\/strong><\/p>\n<p><strong>Parastina siyas\u00ee \u00fb hiq\u00fbq\u00ee:<\/strong> S\u00eestema dewlet\u00ea an r\u00eaveberiy\u00ea maf\u00ean hem\u00fb koman (k\u00eamnetewe an piran\u00ee) bi qan\u00fbnan dipar\u00eaze.<\/p>\n<p><strong>Xwer\u00eaveber\u00ee \u00fb be\u015fdarb\u00fbn:<\/strong> Hem\u00fb kom\u00ean cuda dikarin di biryar\u00ean siyas\u00ee de cih bigirin \u00fb n\u00fbner\u00ean xwe hilbij\u00earin.<\/p>\n<p><strong>R\u00eazgirtin:<\/strong> Di navbera koman de qeb\u00fblkirin heye, her kes r\u00eaz\u00ea li \u015f\u00eawaza jiyan \u00fb baweriya y\u00ea din digire.<\/p>\n<p><strong>Parastina ziman \u00fb \u00e7and\u00ea:<\/strong> Maf\u00ea her komek\u00ea heye ku bi ziman\u00ea xwe perwerdehiy\u00ea bib\u00eene, ol\u00ea xwe bij\u00ee \u00fb cejn\u00ean xwe p\u00eeroz bike.<\/p>\n<p><strong>Nim\u00fbney\u00ean jiyana pir\u00e7and\u00ee li c\u00eehan\u00ea <\/strong><\/p>\n<p><strong>Kanada \u00fb Siw\u00eesra:<\/strong> Ev her du dewlet di asta c\u00eehan\u00ee de wek\u00ee model\u00ean her\u00ee serkeft\u00ee y\u00ean pir\u00e7andiy\u00ea t\u00ean naskirin. Li Sw\u00eesrey\u00ea 4 ziman\u00ean ferm\u00ee hene \u00fb \u00e7and\u00ean cuda bi aheng\u00ee dij\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Afr\u00eekya Ba\u015f\u00fbr:<\/strong> Weke &#8220;Welat\u00ea Rainbow&#8221; (Neteweya Keskesor) t\u00ea naskirin ji ber ku bi dehan kom\u00ean etn\u00ees\u00eetey\u00ean cuda \u00fb 11 ziman\u00ean ferm\u00ee y\u00ean cuda hene, \u00a0di nava a\u015ft\u00ee \u00fb hevbe\u015fiy\u00ea de l\u00ea dij\u00een.<\/p>\n<p><strong>Awistralya<\/strong>: Civaka w\u00ea ji z\u00eadetir\u00ee 200 hawirdor\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb ziman\u00ee y\u00ean cuda p\u00eak t\u00ea. Dewlet pol\u00eet\u00eekay\u00ean taybet ji bo parastina \u00e7anda welatiy\u00ean resen \u00fb \u00e7anda ko\u00e7beran dime\u015f\u00eene.<\/p>\n<p><strong>S\u00eengap\u00fbr<\/strong>: Welatek\u00ee pi\u00e7\u00fbk e, l\u00ea \u00e7ar kom\u00ean \u00e7and\u00ee y\u00ean mezin (\u00e7\u00een\u00ee, malay\u00ee, hind\u00ee \u00fb ewrop\u00ee) bi parastina cejn, ziman \u00fb ol\u00ean xwe re di nav hevsengiyeke mezin de bi hev re dij\u00een.<\/p>\n<p><strong>Gel\u00ea Kurd di nava xwe de hem\u00fb netew \u00fb p\u00eakhateyan hemb\u00eaz dike<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea:<\/strong> Kurd, Tirkmen, A\u015f\u00fbr\u00ee, Kildan, Ermen \u00fb Ereb bi hev re dij\u00een. Herwiha di nava xwe de gelek ol\u00ean weke; Misilman, xiristiyan, \u00cazid\u00ee, Kakey\u00ee (Yarsan), Zerde\u015ft\u00ee \u00fb Cih\u00fby\u00ean digire. Li Wezareta Awqaf \u00fb Kar\u00fbbar\u00ean Ol\u00ee, n\u00fbnertiya 8 ol \u00fb baweriy\u00ean cuda bi ferm\u00ee heye.<\/p>\n<p><strong>Li Bakur\u00ea Kurdistan\u00ea: <\/strong>Tev\u00ee pol\u00eet\u00eekay\u00ean asimilasyon\u00ea y\u00ean d\u00eerok\u00ee j\u00ee, civak bi xwezay\u00ee pir\u00e7and\u00eeb\u00fbna xwe parastiye.M\u00eard\u00een sembola her\u00ee mezin a jiyana pir\u00e7and\u00ee ye. Kurd, Ereb, Tirk \u00fb Suryan\u00ee bi sedsalan e, li heman taxan c\u00eerantiy\u00ea dikin. Deng\u00ea azan\u00ea \u00fb zengila d\u00ear\u00ea li v\u00ee bajar\u00ee tevl\u00ee hev dibin.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea: <\/strong>Li bajar \u00fb de\u015fta Urmiyey\u00ea m\u00eenakeke pir reng\u00ee gelekin. Kurd (bi zaravay\u00ean kurmanc\u00ee \u00fb soran\u00ee), Azer\u00ee (tirk), A\u015f\u00fbr\u00ee \u00fb Ermen bi sedsalan e bi hev re di nav peywendiy\u00ean abor\u00ee \u00fb civak\u00ee de ne, herwiha di nava xwe de bawariy\u00ean cuda digirin.<\/p>\n<p><strong>Li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea<\/strong>: Pergala R\u00eaveberiya Xweser a ku li v\u00ee par\u00e7ey\u00ee ava b\u00fbye, li ser bingeha felsefeya &#8220;Neteweya Demokrat\u00eek&#8221; pir\u00e7and\u00eeb\u00fbn\u00ea dipar\u00eaze. Di nava her\u00eam\u00ean xwe ango li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea de Kurd, Ereb, Suryan\u00ee, As\u00fbr\u00ee, Turkmen, Ermen, xiristiyan \u00fb \u00c7erkez\u00ee di nava xwe de digire. Herwiha hem\u00fb gel \u00fb p\u00eakhate di nava saz\u00ee \u00fb dazgeh\u00ean de xwed\u00ee rolon \u00fb di bin s\u00eestema hevserokatiy\u00ea de bi wekhev\u00ee cih digirin. Di heman dem\u00ea de di nava dibistan\u00ean xwe de hem\u00fb xwendekaran ji netew\u00ean c\u00fbda digirin \u00fb li gor\u00ee ziman\u00ea wan t\u00ean perwerdekirin, ku s\u00ea ziman\u00ean Ferm\u00ee li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea hene weke Kurd\u00ee, Ereb\u00ee \u00fb Suryan\u00ee bi hev re wek\u00ee ziman\u00ean ferm\u00ee t\u00ean bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Taybetmendiy\u00ean Hevpar \u00ean pir\u00e7and\u00eeb\u00fbna Kurdistan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p><strong>Cejn\u00ean Hevpar:<\/strong> Newroz ji bo hem\u00fb gel\u00ean Kurdistan\u00ea wek\u00ee cejna netewey\u00ee \u00fb bihar\u00ea t\u00ea p\u00eerozkirin. Di heman dem\u00ea de, cejn\u00ean misilmanan (Remezan \u00fb Qurban), y\u00ean \u00eazidiyan (\u00c7ar\u015fema Sor) \u00fb y\u00ean xiristiyanan (Ak\u00eetu \u00fb Noel) li ser asta civak\u00ee \u00fb ferm\u00ee r\u00eaz l\u00ea t\u00ea girtin \u00fb hem\u00fb j\u00ee bi hev re p\u00eeroz dikin \u00fb li cejn\u00ean hev amade dibin.<\/p>\n<p><strong>M\u00fbz\u00eek \u00fb Xwarin:<\/strong> Li \u00e7arpar\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea gelel netew, p\u00eakhate \u00fb gel\u00ean c\u00fbda hene ku stran\u00ean wan y\u00ean taybet hene, l\u00ea bel\u00ea ev stran ji aliy\u00ea hem\u00fbyan ve t\u00ean guhdarkirin \u00fb hezkirin. Di heman dem\u00ea de bi pirb\u00fbna p\u00eakhateyan re c\u00fbrey\u00ean xwarin\u00ea y\u00ean c\u00fbda derdikevin \u00fb di nava w\u00ea civak\u00ea de t\u00ean belav kirin \u00fb hezkirin.<\/p>\n<p><strong>Gelo pi\u015ft\u00ee serdema kap\u00eetal\u00eezim\u00ea \u00fb p\u00ea\u015fketina zihniyeta nijadperestiy\u00ea Pir\u00e7andiya Civak\u00ee di \u00e7i ast\u00ea de ye? <\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee serdema kap\u00eetal\u00eezm\u00ea \u00fb p\u00ea\u015fketina nijadperestiy\u00ea bi taybet di Rojhilata Nav\u00een de jiyana pir\u00e7and\u00ee h\u00ead\u00ee, h\u00ead\u00ee k\u00eam dibe. Di nava civakan de neqeb\u00fblkirin derdikeve p\u00ea\u015f \u00fb li beramber\u00ee w\u00ea \u00e7anda ezeztiy\u00ea p\u00ea\u015f dikeve. Civaka ku hem\u00fb reng \u00fb p\u00eakhateyan di nava de digire veguher\u00ee cih\u00ea c\u00fbdah\u00ee \u00fb neraz\u00eeb\u00fbn\u00ea, ev j\u00ee encama p\u00ea\u015fketina kap\u00eetal\u00eezim \u00fb di heman dem\u00ea de armanc\u00ean siyas\u00ee y\u00ean hin kesan di dever\u00ean c\u00eehan\u00ea y\u00ean c\u00fbda ye.<\/p>\n<p>Bi taybet ev yek niha li S\u00fbriy\u00ea t\u00ea d\u00eetin, S\u00fbriy\u00ea bi pirrengiya xwe t\u00ea naskirin ku di nava w\u00ea de gelek netew, gel \u00fb p\u00eakhate digire. L\u00ea S\u00fbriy\u00ea veguheriye wargeha \u015fer \u00fb nijadperestiy\u00ea, ku p\u00eakhate hevdu qeb\u00fblnakin ango ji ber tu ji hin p\u00eakhatey\u00eay\u00ee t\u00ea ku\u015ftin. Bi taybet pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena r\u00eaj\u00eema baas \u00fb hatina hikumeta n\u00fb a bi nav\u00ea hikumeta demk\u00ee a S\u00fbriy\u00ea ev yek hate d\u00eetin. Kurd, Elew\u00ee, Durz\u00ee \u00fb hwd.. nay\u00ean qeb\u00fblkirin \u00fb hewaldidin ku heb\u00fbna wan tune bikin.<\/p>\n<p>Herwiha li k\u00ealek\u00ea w\u00ea j\u00ee hewldidin tecr\u00fbbe ango pir\u00e7andiya ku li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea sal\u00ean dir\u00eaje t\u00eaye jiyan kirin hilwe\u015f\u00eenin \u00fb \u015fer\u00ea p\u00eakhateyan derxw\u00eenin hole, bi her away\u00ee dixwazin nefret \u00fb k\u00eenan di nava wan p\u00eakhateyan de avabikin, da ku civaka pir\u00e7and\u00ee hilwe\u015f\u00eenin \u00fb S\u00fbriy\u00ea ber bi \u015fereke navxwey\u00ee ya dijwar ve bibin \u00fb di encam\u00ea de armanc \u00fb berjewendia hin dewlet, serok \u00fb hikumetan p\u00eak were ku hertin siv\u00eel \u00fb gel dibin qurbaniya pln\u00ean wan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aryen Hesen Civaka pir\u00e7and\u00ee modelek\u00ee civak\u00ee ye ku t\u00ea de kom\u00ean xwed\u00ee ol, ziman, netew, \u00e7and, b\u00eer \u00fb baweriy\u00ean cuda di nav heman s\u00eestema siyas\u00ee \u00fb hiq\u00fbq\u00ee de bi hev re jiyan dikin, l\u00ea bi serdema kap\u00eetal\u00eezim \u00fb p\u00ea\u015fketina zihniyeta nijadperestiy\u00ea re, gef\u00ean li ser v\u00ea model\u00ea z\u00eade dibin. Civaka pir\u00e7and\u00ee ku dewlemendiya \u00e7anda tevilhev [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":238398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-238397","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238397"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238397\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238399,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238397\/revisions\/238399"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238398"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}