{"id":238394,"date":"2026-07-08T07:50:03","date_gmt":"2026-07-08T05:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238394"},"modified":"2026-07-08T07:50:03","modified_gmt":"2026-07-08T05:50:03","slug":"desthilatdariya-suriye-aboriya-xwe-xurt-dike-u-gel-birci-dihele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238394","title":{"rendered":"Desthilatdariya S\u00fbriy\u00ea aboriya xwe xurt dike \u00fb gel bir\u00e7\u00ee dih\u00eale"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hikumeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea li ser terz\u00ea r\u00eaj\u00eema Baas \u00eero bi r\u00eaya peyman\u00ean gaz \u00fb petrol\u00ea heb\u00fbna xwe ya siyas\u00ee herwiha qada abor\u00ee xurt dike \u00fb gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea bir\u00e7\u00ee dih\u00eale. R\u00fbsya, dewleta Tirk, \u00cemarat \u00fb DYA kompany\u00ean xwe li S\u00fbriy\u00ea kirine dewrey\u00ea, pirs ew e gelo w\u00ea ev projey\u00ean abor\u00ee bikevin xizmeta gel an h\u00eaz\u00ean hegemon \u00fb desthilatdariya S\u00fbriy\u00ea?<\/strong><\/p>\n<p>Ji Rim\u00ealan heya D\u00earazor\u00ea, Berava S\u00fbriy\u00ea, Heleb, Idlib \u00fb \u015eam\u00ea projey\u00ean abor\u00ee bi serweriya hikumeta S\u00fbriy\u00ea \u00fb bi destwerdana Kompany\u00ean biyan\u00ee hatine destp\u00eakirin, projey\u00ean abor\u00ee derbar\u00ea petrol \u00fb madey\u00ean sotemeniy\u00ea ne. Ev bazar \u00fb peyman\u00ean abor\u00ee di demek\u00ea de p\u00eakt\u00ean ku gel li tevahiya S\u00fbriy\u00ea di qeyraneke elektr\u00eek, mazot \u00fb dahat\u00ean jiyan\u00ee de dij\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Tirkiy\u00ea p\u00ea\u015fenga welat\u00ean ku cih\u00ea xwe di projey\u00ea de digirin<\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ean komkujiy\u00ean li her\u00eam\u00ean Berav\u00ea S\u00fbriy\u00ea, niha t\u00eako\u015f\u00eeneke mezin a enerjiy\u00ea diqewime. Peyman\u00ean hatine \u00e7\u00eakirin e\u015fkere dikin ku k\u00eejan dewlet xaz\u00ea li Berav\u00ea dist\u00eenin. Ber\u00ea hatib\u00fb e\u015fkerekirin ku R\u00eaxistina \u00cest\u00eexbarata Netewey\u00ee ya Tirkiyey\u00ea (M\u00ceT) ku di komkujiya z\u00eadetir\u00ee hezar siv\u00eel\u00ean Elew\u00ee li bajar\u00ean Berav\u00ea y\u00ean wek\u00ee Lazkiy\u00ea, Tart\u00fbs \u00fb Cebley\u00ea de rolek l\u00eestiye, bi\u00a0z\u00eadekirina tevger\u00ean xwe y\u00ean \u00eest\u00eexbarat\u00ee\u00a0li her\u00eam\u00ea bingeha stratejiyeke demdir\u00eaj daniye \u00fb bi r\u00eaya\u00a0\u00e7etey\u00ean rad\u00eekal \u00ean ku ji \u00cedlib\u00ea veguheztine dever\u00ean Berav\u00ea, \u00ear\u00ee\u015f\u00ean komkujiy\u00ea y\u00ean n\u00fb plan dike. Niha hatiye zan\u00een ku dewleta Tirk heb\u00fbna xwe ya le\u015fker\u00ee \u00fb \u00eest\u00eexbarat\u00ee li her\u00eam\u00ea xurt dike, bi r\u00eaya Kompanyan j\u00ee li d\u00fb parek mezin ji gaza her\u00eam\u00ea ye. Li gor\u00ee agahiy\u00ean ku ji \u00e7avkaniy\u00ean p\u00eabawer \u00ean Malpera L\u00eakol\u00een hatine wergirtin, Kompanya Tirk\u00ee Limak \u00fb Kompanya S\u00fbr\u00ee Phoenix li Girava Arwad \u00fb derdora w\u00ea ku bi qas\u00ee 3 km d\u00fbr\u00ee Berava Tart\u00fbs, S\u00fbriy\u00ea ye, projeyek derxistina gaz\u00ea dane destp\u00eakirin. Hat diyarkirin ku proje plan dike binesaziya gaz\u00ea ya n\u00fbjen di bin nav\u00ea saziy\u00ean ge\u015ftiyariy\u00ea de bi \u015f\u00eawaza m\u00eemariya kevn a Ereb\u00ee were avakirin.<\/p>\n<p>Di prosesa firotina gaza S\u00fbriy\u00ea bi taybet a li Berava S\u00fbriy\u00ea gelek kompan\u00ee hene, ji y\u00ean Amer\u00eek\u00ee bigire heya R\u00fbs\u00ee \u00fb Tirk\u00ee, \u00cemarat\u00ee \u00fb hwd\u2026 Ji wan Kompanya Limak a Tirkiy\u00ea, Kompanya Fenike ya S\u00fbriy\u00ea, El-Hayat International a \u00cemarat, Chevron ya DYA \u00fb Rabit et-Teknik a R\u00fbsya (Kompanya R\u00fbs\u00ee d\u00ea boriy\u00ea deyne) ye. Li gor\u00ee peymana destp\u00eak\u00ea ya hey\u00ee, belavkirina parkirin\u00ea wiha ye: Tirkiye: %30, R\u00fbsya: %30, DYA \u00fb welat\u00ean Kendav\u00ea: %30, S\u00fbriye: %10 Di demek\u00ea de ku hik\u00fbmeta demk\u00ee ya \u015eam\u00ea rezerv\u00ean gaz\u00ea y\u00ean li her\u00eama perav\u00ea dide dewlet\u00ean din, ew al\u00ee ye ku para her\u00ee k\u00eam a \u00e7avkaniy\u00ean gaz\u00ea di av\u00ean xwe y\u00ean her\u00eam\u00ee de werdigire. Rezerv\u00ean dewlemend \u00ean gaz\u00ea \u00fb cih\u00ea jeostratej\u00eek \u00ea perava S\u00fbriyey\u00ea v\u00ea p\u00ea\u015fbaziya dijwar rave dikin. Me destn\u00ee\u015fan kir ku di navbera Em\u00eertiy\u00ean Ereb\u00ee y\u00ean Yekb\u00fby\u00ee \u00fb Tirkiyey\u00ea de ji bo projey\u00ean abor\u00ee \u00fb enerjiy\u00ea li perava S\u00fbriyey\u00ea, bi taybet\u00ee di dem\u00ean daw\u00ee de, p\u00ea\u015fbaziyek e\u015fkere heye. Herwiha hate zan\u00een ku di \u00e7ar\u00e7oveya projey\u00ea de, \u015f\u00eerketa R\u00fbs\u00ee d\u00ea ji Girava Arwad heta Tartus\u00ea boriyek gaz\u00ea deyne \u00fb Chevron, digel hevkar\u00ean xwe y\u00ean Kendav\u00ea, d\u00ea maf\u00ea hilber\u00eena m\u00eeqdarek gir\u00eeng a gaz\u00ea bi dest bixe.<\/p>\n<p><strong>Hikumeta demk\u00ee li ser terz\u00ea r\u00eaj\u00eema Baas berhem\u00ean S\u00fbriy\u00ea difiro\u015fe!<\/strong><\/p>\n<p>Be\u015fdarb\u00fbna \u00ceran \u00fb R\u00fbsyay\u00ea di war\u00ea aboriya S\u00fbriy\u00ea de armanc j\u00ea ew b\u00fb ku pi\u015ftgiriya r\u00eaj\u00eema Baas bikin. Moskow\u00ea \u00eemtiyaz\u00ean mezin ji \u015eam\u00ea bi dest xistin ber\u00ee ku r\u00eaj\u00eem t\u00eakbi\u00e7e, di heman dem\u00ea de Tehran ji h\u00eala gelek faktoran ve hatib\u00fb astengkirin, ew bi keyfa xwe tevnedigeriya ji ber ku gendeliya di nava saziy\u00ean hikumeta ber\u00ea ya S\u00fbriy\u00ea de, hem j\u00ee astengiy\u00ean burokrasiy\u00ea, p\u00ea\u015fbaziya bi aktor\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb R\u00fbsyay\u00ea re \u00fb dan\u00eena cezay\u00ean Qeyser li ser r\u00eaj\u00eema Baas \u00fb pi\u015ftgira w\u00ea \u00ceran. R\u00fbsya di l\u00fbtkeya destwerdana xwe ya le\u015fker\u00ee ya sala 2015\u2019an de, IHS Jane&#8217;s ku saziyeke Bir\u00eetan\u00ee ye da zan\u00een ku l\u00ea\u00e7\u00fbna destwerdana R\u00fbsyay\u00ea di navbera 2.4 \u00fb 4 milyon dolar de ye di roj\u00ea de \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean gi\u015ft\u00ee y\u00ean R\u00fbsyay\u00ea ji \u00celona 2015\u2019an heya 2019\u2019an ten\u00ea digih\u00eene navbera 2.5 \u00fb 4.5 milyar dolar\u00ee. Di heman dem\u00ea de Wezareta Derve ya Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee texm\u00een kir ku \u00ceran\u00ea ji sala 2012\u2019an heya 2019\u2019an ve z\u00eadetir\u00ee 16 milyar dolar li S\u00fbriy\u00ea xerc kiriye. Li gor\u00ee El\u00ee Ekber Welayet\u00ee, \u015f\u00eawirmend\u00ea bilind \u00ea R\u00eaber\u00ea Bilind \u00ea \u00ceran\u00ea di kar\u00fbbar\u00ean navnetewey\u00ee de, hat diyarkirin ku Tehran salane 8 milyar dolar dida ji bo berdewamiya hikum\u00ea rej\u00eema Baas. Lewma j\u00ee \u00ceran\u00ea bi deh hezaran \u00e7ekdar li S\u00fbriy\u00ea bi cih kirib\u00fbn \u00fb cebilxane \u015fandib\u00fb, berhem\u00ean petrol\u00ea y\u00ean S\u00fbriy\u00ea peyda dikir \u00fb bi kar tan\u00ee. Rast e R\u00fbsya \u00fb \u00ceran pi\u015ftgir\u00ee didan r\u00eaj\u00eema Baas, l\u00ea wan ev pi\u015ftgir\u00ee weke xal\u00ean ji bo destn\u00ee\u015fankirina qad\u00ean bandora xwe li ser qad\u00ean cuda didan p\u00eakan\u00een, hem j\u00ee hewldana misogerkirina berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean demdir\u00eaj li S\u00fbriy\u00ea did\u00eetin. L\u00ea bel\u00ea ev t\u00eakiliya tevl\u00eehev di derbar\u00ea jin\u00fbveavakirin \u00fb derfet\u00ean veberh\u00eanan\u00ea de her ku di\u00e7\u00fb aloztir dib\u00fb. Sedem j\u00ee ew b\u00fb ku r\u00eaj\u00eema Baas\u00ea p\u00eavajoy\u00ean vej\u00eena abor\u00ee \u00fb peyman\u00ean ku \u00eemze dikirin ya duyem, Kompany\u00ean \u00ceran\u00ee \u00fb R\u00fbs\u00ee nedixwestin di war\u00ea aboriya S\u00fbriy\u00ea de istismar\u00ea bikin, sedem j\u00ee xeterey\u00ean mezin \u00ean ewleh\u00ee \u00fb daray\u00ee y\u00ean hey\u00ee b\u00fb. Di \u00c7ileya 2017\u2019an de, hikumet\u00ean S\u00fbriy\u00ea ya t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee \u00fb \u00ceran\u00ea lihevkirineke abor\u00ee \u00eemze kirin armanc j\u00ea ew b\u00fb ku maf\u00ea \u00ceran\u00ea heye fosfat\u00ea ji zeviya \u015eerqiya ya n\u00eaz\u00eek\u00ee Tedmur\u00ea di nav xwe de digirt derx\u00eene. L\u00ea bel\u00ea pi\u015ft\u00ee \u015fe\u015f mehan bi \u015f\u00fbn de r\u00eaj\u00eema Baas peymanek taybet da Stroytransgaz bi Kompanya taybet a R\u00fbs\u00ee \u00eemze kir da ku salane 2.2 m\u00eelyon ton fosfat ji heman maden\u00ea ji bo 50 salan derx\u00eene \u00fb bifro\u015fe \u00fb ji sed\u00ee 30 dahat\u00ea ji dewleta S\u00fbriy\u00ea re were veqetandin. Pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena r\u00eaj\u00eema Baas tevahiya gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea h\u00eav\u00ee dikirin ku ew war\u00ea abor\u00ee \u00fb hem\u00fb qad\u00ean din bi r\u00ea ve bibin, aboriya xwe xurt bikin, Kompany\u00ean xwe ava bikin \u00fb li p\u00ea\u015f bixin da ku r\u00eajeya b\u00eakariy\u00ea nem\u00eene \u00fb bikaribin bi r\u00fbmetdar\u00ee bij\u00een. L\u00ea hi\u015fmendiya kes \u00fb hikumeta ku hatiye ser desthilata S\u00fbriy\u00ea ya demk\u00ee xewn\u00ean gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea y\u00ean bi ron\u00ee veguherandin kab\u00fbs\u00ean tar\u00ee. Siyaseta hikumeta demk\u00ee wiha ye, m\u00eena siyaseta r\u00eaj\u00eema Baas e, siyaseta r\u00eaj\u00eema Baas wiha b\u00fb ku aboriya xwe radest\u00ee h\u00eaz\u00ean R\u00fbs\u00ee \u00fb \u00ceran\u00ee dikir da ku heb\u00fbna xwe ya siyas\u00ee berdewam bike, w\u00ea gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea di r\u00eajeya her\u00ee k\u00eam a belengaziy\u00ea de dihi\u015ft \u00fb hikumeta xwe bi h\u00eaz dikir. Em \u00eero li rew\u015fa gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea bin\u00earin \u00fb binirx\u00eenin em \u00ea bib\u00eajin ku rew\u015fa gel ya di serdema r\u00eaj\u00eema Baas tev\u00ee heb\u00fbna Cezay\u00ean Qeyser\u00ea j\u00ee ji serdema \u00eero \u00e7\u00eatir e, sedem j\u00ee hegemoniya desthilata n\u00fb ya abor\u00ee ye, hikumeteke ku diran\u00ea xwe li go\u015ft\u00ea la\u015f gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea t\u00fbj kiriye \u00fb dixwaze xw\u00eena wan vexwe, \u00e7i bi riya pol\u00eet\u00eekay\u00ean qirj ji bi fetisandina abor\u00ee ew dixwaze xwe li ser hesab\u00ea gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea bi h\u00eaz bike.<\/p>\n<p><strong>D\u00ea projey\u00ean abor\u00ee \u00fb enerjiy\u00ea bikevin xizmeta gel?<\/strong><\/p>\n<p>Di dema daw\u00ee de S\u00fbriy\u00ea b\u00fbye qada p\u00ea\u015fbaziya enerjiy\u00ea, petrol \u00fb gaz am\u00fbra v\u00ea p\u00ea\u015fbaziy\u00ea ye \u00fb ev yek b\u00fbye sedem ku gelek h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee hewl bidin cih\u00ea xwe di projey\u00ean enerjiy\u00ea de misoger bikin. Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, Tirkiye, R\u00fbsya, Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee \u00fb hin welat\u00ean Kendav\u00ea bi away\u00ean cuda dixebitin ku di p\u00eavajoya derxistina \u00e7avkaniy\u00ean enerjiy\u00ea de rolek mezin bist\u00eenin. Ji aliy\u00ea siyas\u00ee ve, ev p\u00ea\u015fbaziya abor\u00ee bi gelek pirs\u00ean gir\u00eeng ve gir\u00eaday\u00ee ye. Yek ji wan ew e ku gelo hikumeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea dikare berjewendiy\u00ean gelan bipar\u00eaze an j\u00ee ji bo desthilata xwe dixebite \u00fb be\u015feke mezin ji \u00e7avkaniy\u00ean S\u00fbriy\u00ea radest\u00ee kompan\u00ee \u00fb dewlet\u00ean biyan\u00ee bike. Gelek al\u00ee v\u00ea yek\u00ea rexne dikin \u00fb tekez dikin ku para S\u00fbriye ji van projeyan werdigire gelek\u00ee k\u00eam e ev yek j\u00ee dih\u00eale neraz\u00eeb\u00fbna gel \u00fb qada siyas\u00ee derkeve p\u00ea\u015f. Destwerdan \u00fb serweriya h\u00eaz\u00ean desthilatdar weke Tirkiy\u00ea, R\u00fbsya, Em\u00eerat \u00fb Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ne ten\u00ea li ser war\u00ea abor\u00ee, ew di war\u00ea heb\u00fbna xwe \u00fb tevgera xwe ya jeopol\u00eet\u00eek li Rojhilata Nav\u00een de misoger dikin. Her aliyek hewl dide ku bi r\u00eaya projey\u00ean binesaz\u00ee \u00fb peyman\u00ean abor\u00ee cih\u00ea xwe di siberoja siyas\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea de bih\u00eaz bike. Ji bo gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea, pirs\u00ea bingeh\u00een ew e ku gelo ev proje d\u00ea bibin destek ji wan re, ew \u00ea vej\u00eena abor\u00ee \u00fb afirandina derfet\u00ean kar bi xwe re b\u00eenin, an j\u00ee w\u00ea ten\u00ea berjewendiy\u00ean S\u00fbriy\u00ea \u00fb dewlet\u00ean biyan\u00ee de bipar\u00eazin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Hikumeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea li ser terz\u00ea r\u00eaj\u00eema Baas \u00eero bi r\u00eaya peyman\u00ean gaz \u00fb petrol\u00ea heb\u00fbna xwe ya siyas\u00ee herwiha qada abor\u00ee xurt dike \u00fb gel\u00ean S\u00fbriy\u00ea bir\u00e7\u00ee dih\u00eale. R\u00fbsya, dewleta Tirk, \u00cemarat \u00fb DYA kompany\u00ean xwe li S\u00fbriy\u00ea kirine dewrey\u00ea, pirs ew e gelo w\u00ea ev projey\u00ean abor\u00ee bikevin xizmeta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":238395,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-238394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238396,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238394\/revisions\/238396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}