{"id":238321,"date":"2026-07-05T08:34:43","date_gmt":"2026-07-05T06:34:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238321"},"modified":"2026-07-05T08:34:43","modified_gmt":"2026-07-05T06:34:43","slug":"bi-guhertina-reyen-bazirganiye-re-we-dewleta-tirk-li-pas-bimine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238321","title":{"rendered":"Bi Guhertina R\u00eay\u00ean Bazirganiy\u00ea re w\u00ea Dewleta Tirk li Pa\u015f Bim\u00eene"},"content":{"rendered":"<p><strong>Leyla Wa\u015f\u00fbkan\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Tekez gerek em pir ba\u015f li ser guhertina r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea \u00fb siyaseta li pey wan r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean nu fambikin; ji bo ku em h\u00een ba\u015ftir fambikin \u00fb weke netewa Kurd j\u00ee em bizanin b\u00eaka li ser me weke milet \u00fb her\u00eam, \u00e7i siyaset t\u00eaye gerandin. Weke ku t\u00ea zan\u00een di van \u00e7end sal\u00ean dawiy\u00ea de \u00fb nexasim, j\u00ee di sala 2023 de \u00fb bi taybet j\u00ee, di civ\u00een\u00ean ku hatin li darxistin, de weke wan civ\u00een\u00ean di pileya netew\u00ee de \u00fb bi taybet j\u00ee y\u00ean dawiy\u00ea pir giringin b\u00fbn, wek l\u00fbtkeya NATO gelek\u00ee giring b\u00fb \u00fb hilbijartin\u00ean ku li tirkiy\u00eay\u00ea j\u00ee pir giring b\u00fbn. Ji xwe \u015fer\u00ea ku li \u00dbkranya y\u00ea \u00fb mijara, endemtiya \u00cesve\u00e7 \u00fb Filandiya j\u00ee di rojev\u00ea deb\u00fb, ji xwe n\u00eaz\u00eekatiy\u00ean ku derketine p\u00ea\u015f y\u00ean wek ferdperest, s\u00fbdmend \u00fb teng mohra xwe li l\u00fbtkeya NATO daye. Ji bo hinek s\u00fbd girtina ji \u00dbkranya t\u00eako\u015f\u00een kirin.<\/p>\n<p>Di mijara endamtiya \u00cesve\u00e7\u00ea ya NATO y\u00ea, hinek nermb\u00fbn dan siyaset\u00ea \u00fb hi\u015fmandiya r\u00eavaberiya Erdoxan a dijminatiya Kurdan \u00fb pi\u015ftgir\u00ee dan\u00ea \u00fb ew ji mirin\u00ea xelas kirin. Ji bo demeke kurt hilwe\u015f\u00eena w\u00ee asteng kirin, ger ku wiha neba w\u00ea bi t\u00eako\u015f\u00eena gel\u00ea Kurd, gel\u00ea Tirk \u00fb jinan w\u00ea\u00a0 \u00a0\u00a0hilwa\u015f\u00eeba. L\u00ea wan h\u00eaz\u00ean tar\u00ee \u00fb komploger w\u00ee li ser lingan hi\u015ftin \u00fb ger ku, wiha berdewam bike tekez w\u00ea v\u00ea car\u00ea xelas nebe \u00fb w\u00ea pir j\u00ee demdir\u00eaj berdewam neke. Serok\u00ean partiya her\u00ee z\u00eade bi desthilatdariya; difikirin \u00fb nikarin xwe, ji hesab\u00ean xwe y\u00ean ferd\u00ee xelas bibin \u00fb ji berjewendiy\u00ean welat \u00fb gel z\u00eadetir; bi berjewendiy\u00ean xwe y\u00ean kesayet\u00ee dihizirin \u00fb nikarin gav\u00ean mezin, bav\u00eajin \u00fb tirsa wan ji \u00e7areseriy\u00ea heye. L\u00ea gerek were zan\u00een ku tirsa wan ji \u00e7areseriy\u00ea w\u00ea bi wan, bide wenda kirin.<\/p>\n<p>Dibe ku Erdogan bi xwe j\u00ee weke ferd \u00fb part\u00ee j\u00ee zerer\u00ea bibine \u00fb wenda bike, ji xwe dema ku ney\u00ea \u00e7areseriy\u00ea w\u00ea h\u00een z\u00eadetir wenda bike. Ji xwe her\u00ee dawiy\u00ea Kazakistan\u00ea j\u00ee di civ\u00eena Astanay\u00ea ya dawiy\u00ea de, gotin ku em\u00ea hew malavaniy\u00ea bikin \u00fb ev j\u00ee t\u00eaye wateya ku p\u00eavajoya ku hinase dida Erdogan j\u00ee li wir xerab\u00fb. Ji xwe di hevd\u00eetina ku her\u00ee dawiy\u00ea bi P\u00fbt\u00een re kiriye de ti encam negirtiye \u00fb ji ber ku, siyaseta wan hatiye naskirin \u00fb hew kes ji wan bawer dike. T\u00ea naskirin ku ew aliy\u00ean c\u00fcda ku Erdogan h\u00eaviy\u00ean xwe bi wan ve, daye gir\u00eadan j\u00ee j\u00eare ti\u015ftek\u00ee nakin ji ber ku ew j\u00ee xwed\u00ee berjewand\u00ee ne. Erdogan weke serok dewlet di wan berjewandiy\u00ean xwe de, zehmetiy\u00ean xwe hene ji ber w\u00ea pi\u015ftgir\u00eey\u00ea dixwazin, l\u00ea wiha li wan hat ku ne diyare b\u00eaka w\u00ea k\u00ee\u00a0 bi k\u00eare pi\u015ftgir\u00ee bike.<\/p>\n<p>Wiha li wan hat ku ti\u015fta ku w\u00ea weke dewlet encam j\u00ea bigirta nema. T\u00ea gotin ku Put\u00een hesebek\u00ee pir cid\u00ee dike. Ew niha li ser raghandin\u00ea, diyar dikin ku r\u00eaveberiya Put\u00een di al\u00eekar\u00ee \u00fb pi\u015ftgiriya r\u00eaveberiya Erdoxan re w\u00ea \u015fa\u015ftiyek d\u00eerok\u00ee be. Her \u00e7iqas\u00ee raste mirov nizane l\u00ea di dem\u00ean dawiy\u00ea de li ser ragihandin\u00ea, aliy\u00ean rast y\u00ea v\u00ea nirxand\u00ea t\u00ea d\u00eetin. D\u00eamek\u00ee herd\u00fb j\u00ee hevd\u00fb bi kar t\u00een\u00een, l\u00ea ji niha \u00fb \u015f\u00fbnde nema dikarin hevd\u00fb bi kar j\u00ee b\u00eenin \u00fb w\u00ea dijberiya wan j\u00ee bi hevre \u00e7\u00eabibe. Ev l\u00fbtkeya G 20 ya dawiy\u00ea de j\u00ee z\u00eadetir p\u00ea\u015fketin\u00ean bi v\u00ee away\u00ee diyar dikin. Heyan\u00ee n\u00ee\u015fan j\u00ee dan ku, di asta gerd\u00fbn\u00ee de siyaseta dewleta \u00fb teko\u015f\u00eena wan di navber\u00ean h\u00eaz\u00ean navand\u00ee de \u00e7awa dime\u015fe t\u00eakil\u00ee- nakok\u00ee y\u00ean ku w\u00ea encam\u00ean \u00e7awa derxistine hol\u00ea. Balk\u00ea\u015fe ku ev rew\u015fa ku demeke t\u00eaye gotin ku gift\u00fbgo kirine, \u00c7\u00een\u00ea tewriya bi nav\u00ea nif\u015fek; pirojak a r\u00ea av\u00eate hol\u00ea.<\/p>\n<p>V\u00ea hi\u015fmendiya avakirina r\u00eay\u00ean n\u00fb y\u00ean enerj\u00eey\u00ea ava kirin. Bi rast\u00ee di \u015fer\u00ea Rojhilata Nav\u00een \u00fb \u00dbkraniya de, bi qas\u00ee ku dixwazin ku bibin xwediy\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean enerjiy\u00ea, ewqas\u00ee j\u00ee dixwazin ku hi\u015fmendiya xwe bandor\u00ea li ser xet\u00ean enerj\u00ean \u00e7\u00eabikin \u00fb bibin xwed\u00ee roleke giring. Yek ji sedem\u00ean van \u015feran j\u00ee eve. Di desp\u00eaka \u015fer\u00ea \u00dbkranyey\u00ea de j\u00ee gelek ner\u00een, nirxandin \u00fb tesb\u00eet j\u00ee heb\u00fbn ku p\u00ea\u015fketin\u00ean hey\u00ee j\u00ee wan tesp\u00eetan bi\u015ftrast derx\u00eenin. Li vir rew\u015fa r\u00eaveberiya \u00dbkranya j\u00ee bi bandor b\u00fb, \u00dbkranya di mijar\u00ean enerjiy\u00ea de xwed\u00ee giringiyeke, pir mezine \u00fb her kes w\u00ea berhema wan ya enerjiy\u00ea dizane. Di mijara ku w\u00ea k\u00ee li kude bi bandor be, ji wan re gir\u00eenge \u00fb \u015fer j\u00ee hinek\u00ee ji ber v\u00ea hate li darxistin l\u00ea \u2013ev ne sedemeke yekane ye. Cardin j\u00ee wiha t\u00ea d\u00eetin ku sedem pir giringin.<\/p>\n<p>D\u00eesa \u015fer\u00ean li Rojhilta Nav\u00een y\u00ea \u00ceraq \u00fb Efganistan\u00ea \u00fb nexasim j\u00ee pi\u015ft\u00ee w\u00ea, veki\u015f\u00eena DYE ya ji Efganistan\u00ea \u00fb g\u00fbft\u00fbgoy\u00ean NATO y\u00ea hevd\u00eetin\u00ean li Rojhilata Nav\u00een, y\u00ea DYE- \u00cesray\u00eel d\u00eesa hevd\u00eetin\u00ean ku navenda w\u00ea Sud\u00ee Arabistan b\u00fbye \u00fb \u00c7\u00een -\u00ceran hevd\u00eetin \u00e7\u00eakirin, \u00cesra\u00eel bi Yunanistan\u00ea \u00fb welat\u00ean Arab re, hevdtin \u00e7\u00eakirin \u00fb li ser w\u00ea bingeh\u00ea j\u00ee li hev kirin. Lihevhatina wan ku pol\u00eet\u00eekayeke akt\u00eef bi hevre bi me\u015f\u00eenin. Di civ\u00eena dawiy\u00ea ya G 20 de, r\u00eay\u00ean enerjiy\u00ea hatin niqa\u015f kirin \u00fb bi hevd\u00fbre zelal kirin \u00fb \u00eet\u00eefaqa xwe pa\u015f\u00ee temam kirin. Bi rast\u00ee ev pir giringe, li ser v\u00ea bingeh\u00ea qala du r\u00eayan kirin. R\u00eayek ji wan w\u00ea di ser, \u00c7\u00een- R\u00fbsya re heyan\u00ee Bakur\u00ea Deryaya Re\u015f re \u00fb ji wir, j\u00ee w\u00ea derbas\u00ee Ewropa y\u00ea bibe. Ev bi gi\u015ft\u00ee r\u00eaya bejahiya. \u015eer\u00ea li \u00dbkranya y\u00ea w\u00ea di heman dem\u00ea de bibe \u015fer\u00ea her\u00ee bi bandor li ser v\u00ea r\u00eay\u00ea be. Weteyek v\u00ea j\u00ee teqaz j\u00ee eve.<\/p>\n<p>Vekirina v\u00ea r\u00eay\u00ea j\u00ee b\u00ea guman w\u00ea \u015fer bi xwe re bi daw\u00ee bike. W\u00ea bidem\u00eare \u015fer\u00ea \u00dbkranya j\u00ee hinek j\u00ee diyar bibe \u00fb ew j\u00ee vekirina v\u00ea r\u00eay\u00ea ye. \u015eer\u00ea ku d\u00ea li ser v\u00ea r\u00eay\u00ea, ku w\u00ea k\u00ee \u00e7iqas\u00ee par bigre ye. Ger ku lihevkirin \u00e7\u00eabibin w\u00ea \u015fer bi daw\u00ee bibe. Heyan\u00ee ku li hevkirin \u00e7\u00eanebe j\u00ee w\u00ea \u015fer\u00ea berjewendiyan j\u00ee berdewam be. R\u00eaya din j\u00ee Hindisatn\u00ea ber bi S\u00fbd\u00ee Arabistan\u00ea ve \u00fb ji wir j\u00ee w\u00ea di ser \u00dbrdin\u00ea re heyan\u00ee &#8220;\u00cesrayl, kibrsa ba\u015f\u00fbr \u00cesra\u00eel, Q\u00fbbrisa Ba\u015f\u00fbr \u00fb heyan\u00ee Yunanistan\u00ea, di Deryaya Sip\u00ee re r\u00eaya duyem\u00eene. Ev r\u00ea hem deryayiye hem j\u00ee bejahiye. Nex\u015feya w\u00ea hatiye diyar kirin \u00fb zelal j\u00ee kirin e. Ji demek\u00ee heya niha hevd\u00eetin\u00ean dewlet\u00ean t\u00eak\u00eeldar \u00e7\u00eeb\u00fbn. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea civ\u00eena G 20 \u00ea giha\u015ftin \u00eet\u00eefaqa xwe \u00fb pa\u015f\u00ee \u00eelan kirin. Hindidatan bi \u00c7\u00een\u00eere dibe yek. Bi v\u00ee away\u00ee \u00c7\u00een hem di Bak\u00fbr\u00ea Deryaya Re\u015f re r\u00eaya bejah\u00ee, hem j\u00ee di ser Hindistan, Erebistana S\u00fbd\u00ee, \u00cesra\u00eel \u00fb Deryay\u00ea Sip\u00ee a Rojhilat re xwe gir\u00eaday\u00ee Ewropa y\u00ea dike.<\/p>\n<p>T\u00eaye gotin ku \u00e7avkaniy\u00ean din y\u00ean enerjiy\u00ea, d\u00ea bi van r\u00eayan re b\u00ean gir\u00eadan, \u00fb her wiha w\u00ea, enerjiy\u00ea derbas\u00ee wan r\u00eakan j\u00ee bikin. Dema ku mirov li rew\u015f\u00ea tema\u015fe dike ji mirov re pirseke wiha, dert\u00ea p\u00ea\u015fde ba\u015fe niha- ev t\u00eaye \u00e7i watey\u00ea? R\u00eaya d\u00eerok\u00ee ya hevr\u00ee\u015fm\u00ea w\u00ea ji d\u00eerok\u00ee were rakirin \u00fb ev j\u00ee t\u00ea, weteya ku mohr kirina w\u00ea yan\u00ee li \u015f\u00fbna w\u00ea \u00e7awa \u00eet\u00eefaqa n\u00fb \u00e7\u00eadibe \u00fb r\u00eay\u00ean n\u00fb t\u00eane peyda kirin. R\u00eaya hevr\u00ee\u015fm\u00ea di tengavan re di ser Tirkiya, \u00ceran, Efganistan re t\u00eane derbaskirin \u00fb heyan\u00ee \u00c7\u00een\u00ea j\u00ee&#8217; di\u00e7e. Ev r\u00eaya kerwana ya bihezar\u00ea salan xizmeta bazirganiy\u00ea kiriye \u00fb \u00eed\u00ee ji d\u00eerok\u00ea, t\u00eaye rakirin \u00fb giringiya xwe ya d\u00eerok\u00ee winda dike \u00fb ev r\u00ea tine dibe. Li \u015f\u00fbna w\u00ea du r\u00eay\u00ean din ji Bak\u00fbr\u00ea Deryaya Re\u015f \u00fb Hindisatan, \u00cesray\u00eel \u00fb Rojhilat re derbas\u00ee Ewropay\u00ea dibe. T\u00ea diyar kirin ku w\u00ea ev r\u00ea r\u00eay\u00ean ku me li j\u00ear dane diyar kirin, cih\u00ea r\u00eaya hevr\u00ee\u015fm\u00ea bigirin. Ji ber w\u00ea j\u00ee r\u00eaya hevr\u00ee\u015fm ji d\u00eerok\u00ea radikin. Ev t\u00ea \u00e7i wetey\u00ea?<\/p>\n<p>Ax\u00ean ku r\u00eaya hevr\u00ea\u015fm\u00ea t\u00eare derbas dib\u00fbn \u00fb ciy\u00ean bazirganiy\u00ea b\u00fbn, w\u00ea werin betal kirin. \u00ced\u00ee w\u00ea nebe r\u00eaya bazirganiy\u00ea ji ber w\u00ea, gir\u00eeng\u00ee \u00fb akt\u00eefb\u00fbna xwe wenda dikin, yan\u00ee w\u00ea s\u00fbd\u00ea ji bazirganiy\u00ea negirin. Di ser\u00ea wan hereman de j\u00ee Tirkiya t\u00ea, em pir ba\u015f di zanin ku Komara Tirkiy\u00ea \u00fb \u00e7\u00eena w\u00ea ya serdest, xwe ji bo ku herdem bazirganiya c\u00eehan\u00ea bike amede dikir. Ew r\u00eaya j\u00ee pir \u00cestirat\u00eej\u00eek b\u00fb dewlet\u00ea xwe bi w\u00ea r\u00eay\u00ea li ser lingan digirt, gelo w\u00ea niha \u00e7awa bike? Ev giringiya \u00eestirt\u00eej\u00eek a Tirkiy\u00ea ji bo w\u00ea r\u00eay\u00ea b\u00fb. R\u00eay\u00ea bazirganiy\u00ea ew j\u00ee r\u00eaya hevr\u00ee\u015fm\u00ea b\u00fbye. \u00ced\u00ee r\u00eaya ku Asya bi Ewropa ve dida gir\u00eadan j\u00ee ji hol\u00ea rab\u00fb, yan\u00ee Tirkiy\u00ea b\u00ea wete dibe \u00fb ji xwe rola Tirkiy\u00ea ya \u00eestirt\u00eej\u00eek rab\u00fb w\u00ea Tirkiy\u00ea nema karibe para; xwe ji bazirganiy\u00ea bigire \u00fb w\u00ea zerar\u00ean mezin bib\u00eene.<\/p>\n<p>W\u00ea Tirkiya di h\u00eal\u00ean abor\u00ee, siyas\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee de t\u00eakeve rew\u015fa pa\u015fketin\u00ea \u00fb w\u00ea tengasiy\u00ea biki\u015f\u00eene. Rew\u015fa Tirkiy\u00ea ya ku di civ\u00eena G 20 de hate niqa\u015f kirin eve. Raghandina AKP \u00fb Erdoxan dib\u00eajin ku em wan r\u00eaya, na pejir\u00eenin \u00fb dixwazin ku pirovakasyonan \u00e7\u00eabikin. Ji xwe herti\u015ft temam j\u00ee b\u00fbye \u00fb her kes\u00ee \u00eetfaqa xwe \u00e7\u00eakiriye \u00fb Tirkiy\u00ea ji derve maye. Gelo \u00e7ima hat v\u00ea ast\u00ea ji ber ku dewleta Tirk her ji \u00e7areseriy\u00ea direvin \u00fb li R\u00eaber Apo guhdar\u00ee, nakin \u00fb ger ku wiha berdewam bikin w\u00ea xeteriy\u00ean pir mezin jiyan bikin \u00fb w\u00ea sedsaleke; din j\u00ee ji \u015fer \u00fb tundiy\u00ea jiyan bikin \u00fb ger ku dixwazin pirsgir\u00eak\u00ean xwe, \u00e7areser bikin w\u00ea zagon\u00ean destura bingeh\u00ee biguherin \u00fb w\u00ea li R\u00eaber Apo guhdar\u00ee bikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leyla Wa\u015f\u00fbkan\u00ee Tekez gerek em pir ba\u015f li ser guhertina r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea \u00fb siyaseta li pey wan r\u00eay\u00ean bazirganiy\u00ea y\u00ean nu fambikin; ji bo ku em h\u00een ba\u015ftir fambikin \u00fb weke netewa Kurd j\u00ee em bizanin b\u00eaka li ser me weke milet \u00fb her\u00eam, \u00e7i siyaset t\u00eaye gerandin. Weke ku t\u00ea zan\u00een di van \u00e7end [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-238321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238321"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238322,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238321\/revisions\/238322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/227288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}