{"id":238301,"date":"2026-07-05T07:37:31","date_gmt":"2026-07-05T05:37:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238301"},"modified":"2026-07-05T07:37:31","modified_gmt":"2026-07-05T05:37:31","slug":"diyardeya-xwekustine-sedem-u-reyen-pesilegirtine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238301","title":{"rendered":"Diyardeya xweku\u015ftin\u00ea; sedem \u00fb r\u00eay\u00ean p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtin\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xweku\u015ftin diyardeyeke civak\u00ee \u00fb der\u00fbn\u00ee ya her\u00ee bi \u00ea\u015f \u00fb metirs\u00eedar e. Sedem\u00ean sereke y\u00ean v\u00ea diyardey\u00ea nexwe\u015fiy\u00ean der\u00fbn\u00ee, k\u00ea\u015fey\u00ean abor\u00ee, zext\u00ean civak\u00ee, pirsgir\u00eak\u00ean malbat\u00ee \u00fb \u015fer\u00ean demdir\u00eaj in ku dibin sedema b\u00eah\u00eav\u00eetiy\u00ea. <\/strong><\/p>\n<p>Xweku\u015ftin yek ji diyardey\u00ean civak\u00ee y\u00ean her\u00ee bi \u00ea\u015f e. Ji ber ku valahiyek di peywendiy\u00ean civak\u00ee, kesayet\u00ee, abor\u00ee, siyas\u00ee \u00fb exlaq\u00ee de diafir\u00eene \u00fb ev valah\u00ee bandora ney\u00een\u00ee heta dawiy\u00ea li civak\u00ea dike.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee amar\u00ean ferm\u00ee y\u00ean saziy\u00ean navnetewey\u00ee di sal\u00ean daw\u00ee de, diyardeya xweku\u015ftin\u00ea \u00a0\u00fb hewldan\u00ean xweku\u015ftin\u00ea bi awayek\u00ee berbi\u00e7av z\u00eade b\u00fbye, bi taybet di nava jin \u00fb ciwanan de. Rapor\u00ean navnetewey\u00ee destn\u00ee\u015fan dikin ku xweku\u015ftin ne bi welatek\u00ee an komeke temen\u00ee ya taybet\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ye, l\u00ea dikare di haw\u00eerdor \u00fb \u00e7and\u00ean c\u00fbda de, wek\u00ee encamek t\u00eakiliya gelek faktor\u00ean ps\u00eekoloj\u00eek, civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb tenduristiy\u00ea, \u00e7\u00eabibe.<\/p>\n<p><strong>B\u00eelan\u00e7o xeteriy\u00ea didin xuyakirin<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean R\u00eaxistina Tenduristiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea, her sal li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea z\u00eadetir\u00ee 720 hezar kes bi xwe dikujin, ku ev yek di her deqeyek\u00ea de bi qas\u00ee yek mirin\u00ea ye. Texm\u00een her wiha destn\u00ee\u015fan dikin ku hejmara hewldan\u00ean xweku\u015ftin\u00ea ji hejmara rast\u00een a mirinan pir z\u00eadetir e, ji bo her mirin\u00ea z\u00eadetir\u00ee b\u00eest hewldan\u00ean nekujer hene. Herwiha b\u00eelan\u00e7o n\u00ee\u015fan didin ku xweku\u015ftin bi qas\u00ee ji sed\u00ee yek hem\u00ee mirinan li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea p\u00eak t\u00eene \u00fb di nav sedem\u00ean sereke y\u00ean mirin\u00ea de di nav ciwanan de ye, wek\u00ee s\u00eayem\u00een sedema sereke ya mirin\u00ea ji bo kes\u00ean di navbera 15 \u00fb 29 sal\u00ee de t\u00ea hesibandin. Be\u015fek gir\u00eeng a van mirinan li welat\u00ean k\u00eam dahat \u00fb nav\u00een \u00e7\u00eadibin, ku pir caran di peydakirina kar\u00fbbar\u00ean tenduristiya der\u00fbn\u00ee \u00fb pi\u015ftgiriya civak\u00ee de bi pirsgir\u00eakan re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin.<\/p>\n<p>Xweku\u015ftin k\u00eam caran encama sedemek yekane ye, berevaj\u00ee v\u00ea, ew encama tevliheviy\u00ean a \u00e7end faktoran e. Nexwe\u015fiy\u00ean tenduristiya der\u00fbn\u00ee, bi taybet\u00ee depresyon, nexwe\u015fiy\u00ean fikar\u00ea \u00fb nexwe\u015fiya duqutb\u00ee, di nav faktor\u00ean her\u00ee berbi\u00e7av de ne ku bi z\u00eadeb\u00fbna xetera xweku\u015ftin\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne. Zext\u00ean abor\u00ee j\u00ee roleke gir\u00eeng dil\u00eezin, wek b\u00eakar\u00ee, xizan\u00ee, komb\u00fbna deynan \u00fb windakirina dahat\u00ea, nemaze di dema kr\u00eez\u00ean abor\u00ee de. Pirsgir\u00eak\u00ean malbat\u00ee, \u015f\u00eedeta navmal\u00ee, \u00e7ewisandin, tecr\u00eeda civak\u00ee \u00fb windakirina kesek\u00ee hezkir\u00ee j\u00ee dikarin hin kesan ber bi b\u00eah\u00eav\u00eetiy\u00ea ve bibin. Faktor\u00ean din \u00ean ku \u00eeht\u00eemala xweku\u015ftin\u00ea z\u00eade dikin ev in, \u00eestismara alkoh\u00fbl \u00fb madey\u00ean hi\u015fber, nexwe\u015fiy\u00ean kron\u00eek an \u00ea\u015fa domdar \u00fb r\u00fbbir\u00fbb\u00fbna bi \u015fer, karesatan an ko\u00e7beriya bi zor\u00ea, \u015fert \u00fb merc\u00ean ku dikarin bandorek giran li ser tenduristiya der\u00fbn\u00ee bikin.<\/p>\n<p>Her \u00e7end xweku\u015ftin dikare di her temen\u00ee de \u00e7\u00eabibe j\u00ee, ciwan\u00a0 di nav kom\u00ean her\u00ee z\u00eade bandordar de ne. Mezin\u00ean p\u00eer \u00ean ku ten\u00eat\u00ee an nexwe\u015fiy\u00ean kron\u00eek dij\u00een j\u00ee di xetereya z\u00eadetir de ne. L\u00eakol\u00een n\u00ee\u015fan didin ku li gelek welatan r\u00eajeya xweku\u015ftin\u00ea ya m\u00earan bilindtir e, di heman dem\u00ea de hewldan\u00ean xweku\u015ftin\u00ea y\u00ean nekujer dibe ku di nav jinan de li hin civakan de pirtir bin. L\u00eabel\u00ea, ev \u015f\u00eawaz li gor\u00ee faktor\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee \u00fb heb\u00fbna l\u00eanih\u00ear\u00eena tenduristiy\u00ea diguherin.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean her\u00ee daw\u00ee y\u00ean R\u00eaxistina Tenduristiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea diyardeya xeku\u015ftin\u00ea li hin welat\u00ean c\u00eehan\u00ea\u00a0 di nava salek\u00ea de wiha ne:<\/p>\n<p>Li Hindistan\u00ea z\u00eadetir\u00ee 170 hezar kes, \u00c7\u00een di navbera 120 heta 130 hezar kes, Amer\u00eeka 49 hezar kes, R\u00fbsya 25-35 hezar kes, Japonya 20 hezar kes, Ba\u015f\u00fbr\u00ea K\u00fbriya 13-14 hezar kes, Almanya 10 hezar \u00fb Ferensa 9 hezar kes. Li gor\u00ee texm\u00een\u00ean R\u00eaxistina Tenduristiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea, nav\u00eena ya c\u00eehan\u00ee salane ji 720 hezar\u00ee z\u00eadetir b\u00fbyer\u00ean xweku\u015ftin\u00ea \u00e7\u00eadibin, an j\u00ee ji her 100 mirinan yek li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Bandor\u00ean civak\u00ee \u00fb abor\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Bandor\u00ean xweku\u015ftin\u00ea ji windakirina jiyan\u00ea w\u00eadetir dir\u00eaj dibin. Ew bandor\u00ean k\u00fbr \u00ean ps\u00eekoloj\u00eek li ser endam\u00ean malbat\u00ea, heval \u00fb hevkar\u00ean xwe dihew\u00eenin \u00fb dikarin bibin sedema pirsgir\u00eak\u00ean demdir\u00eaj \u00ean wek\u00ee xemg\u00eeniy\u00ea \u00fb pirsgir\u00eak\u00ean tenduristiya der\u00fbn\u00ee ji bo kes\u00ean n\u00eaz\u00eek\u00ee wan. Welat di heman dem\u00ea de bar\u00ean abor\u00ee y\u00ean ku ji ber windakirina ked\u00ea, l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean l\u00eanih\u00ear\u00eena tenduristiy\u00ea, p\u00eavajoy\u00ean qan\u00fbn\u00ee \u00fb windakirina hilber\u00een\u00ea \u00e7\u00eadibin hildigirin. Ev yek istismar\u00ea li p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina xweku\u015ftin\u00ea hem mirov\u00ee \u00fb hem j\u00ee abor\u00ee dike.<\/p>\n<p>R\u00eaxistina Tenduristiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea p\u00ea\u015fniyar dike ku k\u00eamkirina xweku\u015ftin\u00ea p\u00eadiv\u00ee bi komek tedb\u00eer\u00ean berfireh heye, di nav de berfirehkirina xizmet\u00ean tenduristiya der\u00fbn\u00ee, perwerdekirina pispor\u00ean tenduristiy\u00ea ji bo destn\u00ee\u015fankirina kes\u00ean di xeterey\u00ea de, xurtkirina bernamey\u00ean hi\u015fyariya civak\u00ea, k\u00eamkirina gih\u00ee\u015ftina r\u00eabaz\u00ean xweku\u015ftin\u00ea dema ku gengaz be \u00fb ba\u015ftirkirina pi\u015ftgiriya ps\u00eekoloj\u00eek di dema kr\u00eez \u00fb karesatan de. Te\u015fw\u00eeqkirina kesan ji bo axaftina li ser hest\u00ean xwe \u00fb l\u00eager\u00eena pi\u015ftgiriy\u00ea ji malbat, heval an pisporan j\u00ee dikare jiyanan xilas bike, ji ber ku destwerdana z\u00fb pir caran faktorek gir\u00eeng di p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtin\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Xweku\u015ftin h\u00een j\u00ee pirsgir\u00eakek c\u00eehan\u00ee ye ku hevkariya di navbera hik\u00fbmetan, saziy\u00ean tendurist\u00ee, perwerde \u00fb medyay\u00ea, her wiha civaka siv\u00eel de hewce dike. Li pi\u015ft her bilan\u00e7oyek\u00ea \u00e7\u00eeroka kesek, malbatek \u00fb civatek heye ku ji windahiyek bi \u00ea\u015f bandor b\u00fbye. Ev yek p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina xweku\u015ftin\u00ea dike berpirsiyariyek hevpar ku hi\u015fyariy\u00ea z\u00eade dike, xurtkirina kar\u00fbbar\u00ean tenduristiya der\u00fbn\u00ee \u00fb avakirina j\u00eengeh\u00ean pi\u015ftgir\u00ee \u00fb hevgirt\u00eetir hewce dike. Ev rapor li ser texm\u00een\u00ean her\u00ee daw\u00ee y\u00ean ku ji h\u00eala R\u00eaxistina Tenduristiy\u00ea ya C\u00eehan\u00ea ve hatine we\u015fandin hatiye \u00e7\u00eakirin, ku n\u00ee\u015fan didin ku salane z\u00eadetir\u00ee 720,000 kes li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea bi xweku\u015ftin\u00ea dimirin. Xweku\u015ftin sedemek sereke ya mirin\u00ea di nav ciwanan de ye \u00fb t\u00ea tekez kirin ku p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtin bi destwerdan\u00ean tendurist\u00ee \u00fb civak\u00ea y\u00ean bi bandor gengaz e.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo Xweku\u015ftin diyardeyeke civak\u00ee \u00fb der\u00fbn\u00ee ya her\u00ee bi \u00ea\u015f \u00fb metirs\u00eedar e. Sedem\u00ean sereke y\u00ean v\u00ea diyardey\u00ea nexwe\u015fiy\u00ean der\u00fbn\u00ee, k\u00ea\u015fey\u00ean abor\u00ee, zext\u00ean civak\u00ee, pirsgir\u00eak\u00ean malbat\u00ee \u00fb \u015fer\u00ean demdir\u00eaj in ku dibin sedema b\u00eah\u00eav\u00eetiy\u00ea. Xweku\u015ftin yek ji diyardey\u00ean civak\u00ee y\u00ean her\u00ee bi \u00ea\u015f e. Ji ber ku valahiyek di peywendiy\u00ean civak\u00ee, kesayet\u00ee, abor\u00ee, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":238302,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-238301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238303,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238301\/revisions\/238303"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}