{"id":238205,"date":"2026-06-30T13:26:44","date_gmt":"2026-06-30T11:26:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238205"},"modified":"2026-06-30T13:26:44","modified_gmt":"2026-06-30T11:26:44","slug":"nivgirava-qerm-erdnigariya-giring-ji-bo-rusya-u-ukraynaye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=238205","title":{"rendered":"N\u00eevgirava Qerm; Erdn\u00eegariya gir\u00eeng ji bo R\u00fbsya \u00fb Ukraynay\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p><strong>N\u00eevgirava Qerm ji serdema dagirkirina Osman\u00ee heya serxweb\u00fbn \u00fb kontrolkirina R\u00fbsyay\u00ea j\u00ea ve d\u00eesa bi ferm\u00ee gir\u00eaday\u00ee Ukraynay\u00ea ye. Ji destp\u00eaka \u015fer\u00ea Ukrayna \u00fb R\u00fbsyay\u00ea ve, ev erdn\u00eegar\u00ee xwed\u00ee gir\u00eengiyeke mezin ji bo her du aliyan e \u00fb gelek caran rast\u00ee \u00eari\u015fan hatiye, \u00eero j\u00ee plan\u00ean Ukraynay\u00ea hene ku Qerm ji bin kontrola R\u00fbsyay\u00ea derx\u00eene.<\/strong><\/p>\n<p>Komara Qerm bi ferm\u00ee be\u015fek ji Ukraynay\u00ea ye, li n\u00eevgiravek li ba\u015f\u00fbr\u00ea Ukraynay\u00ea di navbera Deryaya Re\u015f \u00fb Deryaya Azov\u00ea de ye. Ew ji rojhilat ve bi Tengava K\u00ear\u015f\u00ea ji R\u00fbsyay\u00ea veqetand\u00ee ye.<\/p>\n<p><strong>Gir\u00eengiya d\u00eerok\u00ee ya n\u00eevgirava Qerm <\/strong><\/p>\n<p>Di destp\u00eaka sala 2014\u2019an de, Qerm b\u00fb navenda kir\u00eeza her\u00ee giran a Rojhilat-Rojava ji \u015eer\u00ea Sar \u00fb vir ve, bi taybet pi\u015ft\u00ee ku serok\u00ea Ukraynay\u00ea \u00fb al\u00eegir\u00ea R\u00fbsyay\u00ea Viktor Yanukovych, di xwep\u00ea\u015fandan\u00ean girse de li Kiy\u00eav\u00ea hat t\u00eakbirin.<\/p>\n<p>H\u00eaz\u00ean ku ji h\u00eala R\u00fbsyay\u00ea ve t\u00eane pi\u015ftgir\u00eekirin w\u00ea dem\u00ea dest\u00ea xwe dan\u00een ser Qerm \u00fb ni\u015ftecih\u00ean her\u00eam\u00ea bi piran\u00ee R\u00fbs\u00ean resen in di referand\u00fbmek\u00ea de deng dan ku tevl\u00ee Federasyona R\u00fbsyay\u00ea bibin. L\u00ea bel\u00ea Ukrayna \u00fb welat\u00ean rojavay\u00ee referandom neqan\u00fbn\u00ee bi nav kirin.<\/p>\n<p>\u00cemperatoriya R\u00fbsyay\u00ea di sala 1783\u2019an de di bin serokatiya Katerina mezin de desset dan\u00ee ser N\u00eevgirava Qerm \u00fb ew heta sala 1954\u2019an be\u015fek ji R\u00fbsyay\u00ea ma. Ji bo p\u00ea\u015fxistina yek\u00eetiya di navbera R\u00fbs \u00fb Ukrayn\u00eeyan de serok\u00ea Sovyet\u00ea N\u00eek\u00eeta Khrushchev ew diyar\u00ee Komara Sosyal\u00eest a Sovyet\u00ea ya Ukraynay\u00ea kir.<\/p>\n<p>Piraniya welatiy\u00ean Qerm R\u00fbs in, l\u00ea p\u00eakhatey\u00ean gir\u00eeng \u00ean Ukrayn\u00ee \u00fb Tatar j\u00ee li wir dij\u00een.<\/p>\n<p>N\u00eevgirava Qerm\u00ea bi sedsalan di bin desthilatdariya Yewnan\u00ee \u00fb Romay\u00ee de b\u00fb, l\u00ea di sala 1443\u2019an de ew b\u00fb navenda dewletek Tatar \u00fb pa\u015f\u00ea ji h\u00eala Osmaniyan ve hate dagirkirin.<\/p>\n<p>P\u00ea\u015fbaziya di navbera h\u00eaz\u00ean mezin de di n\u00eev\u00ea sedsala 19\u2019an de b\u00fb sedema \u015eer\u00ea Qerm\u00ea, t\u00ea de Br\u00eetanya \u00fb Fransa ji armanc\u00ean R\u00fbsyay\u00ea li Balkanan metirs\u00eedar b\u00fbn ku R\u00fbsya bermahiy\u00ean \u00cemperatoriya Osman\u00ee y\u00ean hilwe\u015fiyay\u00ee bixe bin serweriya xwe.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u015eore\u015fa Bol\u015fev\u00eek a 1917\u2019an, Qerm wek\u00ee komar di nav Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea de otonom\u00ee wergirt. Ber\u00ee ku were rizgarkirin di destp\u00eaka sal\u00ean 1940\u2019an de ji h\u00eala Naziyan ve hate dagirkirin.<\/p>\n<p><strong>Ko\u00e7kirina Tetaran ji n\u00eevgirava Qerm\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaber\u00ea Sovyet\u00ea Joseph Stalin Tatar\u00ean Qerm bi hevkariya dagirker\u00ean Naz\u00ee tawanbar kir \u00fb ji ber v\u00ea yek\u00ea di sala 1944\u2019an de ew serg\u00fbn\u00ee Asyaya Nav\u00een \u00fb S\u00eeb\u00eeryay\u00ea kirin, di encama v\u00ea operasyon\u00ea de gelek kesan jiyana xwe ji dest da. Heta pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea, dest\u00fbr nehat day\u00een ku Tatar vegerin welat\u00ea bav \u00fb kal\u00ean xwe. Dema ku ew vegeriyan hejmara wan n\u00eaz\u00eek\u00ee 250 hezar b\u00fb. Di destp\u00eaka sal\u00ean 1990\u2019\u00ee de ew xwe li dewleta n\u00fb ya serbixwe ya Ukraynay\u00ea d\u00eetin, li wir bi b\u00eakariy\u00ea \u00fb \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ee y\u00ean dijwar re r\u00fb bi r\u00fb man. Di encam\u00ea de aloz\u00ee \u00fb xwep\u00ea\u015fandan\u00ean berdewam li ser maf\u00ean milk derketin hol\u00ea ji ber mijara erd li Qirim\u00ea ji bo Tataran li Ukraynay\u00ea mijarek nakok b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee ragihandina serxweb\u00fbna Ukraynay\u00ea, siyasetmedar\u00ean R\u00fbs\u00ee li Qerm\u00ea hewl dan ku bi r\u00eaya r\u00eazetedb\u00eeran t\u00eakil\u00eey\u00ean n\u00eevgirav\u00ea bi R\u00fbsyay\u00ea re xurt bikin \u00fb serweriya w\u00ea xurt bikin, Ukraynay\u00ea ev yek ne li gor\u00ee dest\u00fbr\u00ea dihesiband.<\/p>\n<p>Dest\u00fbra Ukraynay\u00ea ya 1996\u2019an statuya komara xweser dide Qerm\u00ea, l\u00ea destn\u00ee\u015fan dike ku zagon\u00ean ku li Qerm\u00ea b\u00ean derxistin div\u00ea li gor\u00ee zagona Ukraynay\u00ea bin.<\/p>\n<p>Qerim xwed\u00ee parleman \u00fb hikumeta xwe ye \u00fb desthilatdariya w\u00ea li ser mijar\u00ean \u00e7andin\u00ee, ge\u015ftiyar\u00ee \u00fb binesaziy\u00ea heye.<\/p>\n<p>Tatar\u00ean Qerm\u00ea xwed\u00ee parlementoyeke ne ferm\u00ee ye, nav\u00ea w\u00ea Meclis e \u00fb ew dib\u00eajin armanc j\u00ea ew e ku maf \u00fb berjewendiy\u00ean wan li p\u00ea\u015f bixe.<\/p>\n<p><strong>Destp\u00eaka rage\u015fiya di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraynay\u00ea de<\/strong><\/p>\n<p>Bendera Sevastopol\u00ea baregeheke deryay\u00ee ya sereke ye \u00fb ji serdema Sovyet\u00ea ve baregeha H\u00eaza Deryaya Re\u015f a R\u00fbsyay\u00ea ye. Pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea, h\u00eaza deryay\u00ee di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraynay\u00ea de hat dabe\u015fkirin.<\/p>\n<p>Heb\u00fbna H\u00eaza Deryay\u00ee ya R\u00fbsyay\u00ea li Sevastopol\u00ea ji w\u00ea dem\u00ea ve di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraynay\u00ea de b\u00fbb\u00fb sedema rage\u015fiy\u00ea. Di sala 2008\u2019an de Ukrayna di bin serokatiya Serok\u00ea al\u00eegir\u00ea Rojava Viktor Yushchenko de daxwaz kir ku R\u00fbsya di pev\u00e7\u00fbna xwe ya bi Gurcistan\u00ea re ji karan\u00eena H\u00eaza Deryaya Re\u015f d\u00fbr bisekine. Her du welatan li hev kirin ku h\u00eaza deryay\u00ee ya R\u00fbsyay\u00ea heta sala 2017\u2019an li Sevastopol\u00ea bim\u00eene. L\u00ea bel\u00ea pi\u015ft\u00ee hilbijartina Viktor Yanukovych \u00ea al\u00eegir\u00ea R\u00fbsyay\u00ea wek\u00ee serok\u00ea Ukraynay\u00ea di sala 2010\u2019an de Ukrayna qeb\u00fbl kir ku may\u00eena h\u00eaza Deryaya Re\u015f li Sevastopol\u00ea ji sala 2017\u2019an p\u00ea ve 25 salan dir\u00eaj bike da ku Ukray\u00eena gaza R\u00fbsyay\u00ea bi buhayek\u00ee ba\u015f bikire.<\/p>\n<p><strong>Di dema daw\u00ee de rew\u015fa n\u00eevgirava Qerm <\/strong><\/p>\n<p>Berpirs\u00ean R\u00fbs\u00ee di v\u00ea heftiy\u00ea de ango dawiya meha P\u00fb\u015fper\u00ea li Qerm\u00ea rew\u015fa awarte ya her\u00eam\u00ee ragihandin, ev yek j\u00ee bi hinceta bandora \u00ear\u00ee\u015f\u00ean daw\u00ee y\u00ean Ukraynay\u00ea ku b\u00fbn sedema k\u00eamb\u00fbna sotemen\u00ee \u00fb elektr\u00eek\u00ea.<\/p>\n<p>Ev daxuyan\u00ee di demeke ku rayedaran firotina sotemeniy\u00ea ji kesan re rawestandine \u00fb qutb\u00fbna elektr\u00eek\u00ea ji ber \u00ear\u00ee\u015f\u00ean Ukraynay\u00ea y\u00ean ku r\u00eay\u00ean dab\u00eenkirin\u00ea \u00fb saziy\u00ean petrol\u00ea li seranser\u00ea Qerm\u00ea hedef girtin, \u00e7\u00eab\u00fb. Lewma biryarek hatiye day\u00een ku ferman\u00ean ku rew\u015fa awarte ya her\u00eam\u00ee li Qerm\u00ea \u00fb bajar\u00ea Sevastopol\u00ea ragihandine werin \u00eemzekirin. Herwiha Sergei Aksyonov ku hakim\u00ea ji h\u00eala Moskow\u00ea ve hatib\u00fb destn\u00ee\u015fankirin di daxuyaniyek\u00ea de li ser Telegram\u00ea got, \u201cBiryar hat girtin ku rew\u015fa awarte ya her\u00eam\u00ee li Komara Qerm\u00ea \u00fb bajar\u00ea Sevastopol\u00ea were ragihandin. \u00c7ar\u00e7oveya yasay\u00ee ya rew\u015fa awarte dih\u00eale ku pirsgir\u00eak\u00ean t\u00eakildar\u00ee meken\u00eezmeya xebitandina hem\u00ee sektor\u00ean gir\u00eeng di leztir\u00een dem de werin \u00e7areser kirin.\u201d<\/p>\n<p>Wezareta Parastin\u00ea ya R\u00fbsyay\u00ea ragihand ku wan di \u015fevek\u00ea de 660 dron\u00ean Ukraynay\u00ea xistine xwar\u00ea, di nav wan de li ser Moskow \u00fb Qerm\u00ea j\u00ee p\u00eakhatin, ev \u00eari\u015f yek ji hejmar\u00ean her\u00ee \u00eari\u015f\u00ean dijwar ji destp\u00eaka pev\u00e7\u00fbn\u00ea di Sibata 2022an de heta roja \u00eero hatine p\u00eakan\u00een.<\/p>\n<p>Serok\u00ea Ukraynay\u00ea Volodymyr Zelenskyy li ser medyaya civak\u00ee got: &#8220;Em her ti\u015ft\u00ee dikin da ku R\u00fbsyay\u00ea ne\u00e7ar bikin ku \u015fer bi daw\u00ee bike \u00fb edalet\u00ea p\u00eakb\u00eene. Qerm di dil\u00ea v\u00ea siyaseta ku armanc dike edalet\u00ea misoger bike de ye.<\/p>\n<p>Li n\u00eevgirava Qerm\u00ea gelek baregeh\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean R\u00fbsyay\u00ea hene \u00fb wek\u00ee qadeke sereke ya destp\u00eakirin\u00ea \u015fer xizmet\u00ea dike.<\/p>\n<p>Zelensky da zan\u00een ku Ukrayna R\u00fbsyay\u00ea ji v\u00ea qada destp\u00eakirin\u00ea b\u00eapar dih\u00eale \u00fb daw\u00ee li hewldan\u00ean w\u00ea y\u00ean ji bo normal\u00eezekirina \u015fer t\u00eene.<\/p>\n<p>Ukrayna gelek caran saziy\u00ean hilberandin \u00fb hinardekirina petrol\u00ea y\u00ean R\u00fbsyay\u00ea hedef digire da ku Kremlin\u00ea ji \u00e7avkaniyek gir\u00eeng a dahat\u00ea b\u00eapar bike \u00fb hewl\u00ean xwe y\u00ean \u015fer f\u00eenanse bike.<\/p>\n<p>\u00car\u00ee\u015fa ku hefteya bor\u00ee ji h\u00eala Kiy\u00eav\u00ea ve hate destp\u00eakirin b\u00fb sedema agir\u00ea mezin li parz\u00fbngeha petrol\u00ea ya li ba\u015f\u00fbr-rojhilat\u00ea Moskow\u00ea<\/p>\n<p>R\u00fbsyay\u00ea ji sala 2014\u2019an de Qerm\u00ea xist bin serweriya xwe, l\u00ea piraniya welatan, di nav de gelek hevalbend\u00ean Moskow\u00ea, fermiyet nedan v\u00ea gav\u00ea.<\/p>\n<p>Her\u00eama Deryaya Re\u015f ji bo Vladimir Putin xwed\u00ee gir\u00eengiyek taybet e, serweriya w\u00ee ji Qerm\u00ea re wek\u00ee serkeftinek d\u00eerok\u00ee bi nav dike, h\u00eajay\u00ee bib\u00eerxistin\u00ea ye ku ji sala 2014\u2019an vir ve Qerm di bin serwiya R\u00fbsyay\u00ea de ye. L\u00ea Ukrayna tekez dike ku Qerm be\u015fek yekgirt\u00ee ya axa w\u00ea ye \u00fb d\u00ea tu car\u00ee bi ferm\u00ee w\u00ea ji dest nede.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan N\u00eevgirava Qerm ji serdema dagirkirina Osman\u00ee heya serxweb\u00fbn \u00fb kontrolkirina R\u00fbsyay\u00ea j\u00ea ve d\u00eesa bi ferm\u00ee gir\u00eaday\u00ee Ukraynay\u00ea ye. Ji destp\u00eaka \u015fer\u00ea Ukrayna \u00fb R\u00fbsyay\u00ea ve, ev erdn\u00eegar\u00ee xwed\u00ee gir\u00eengiyeke mezin ji bo her du aliyan e \u00fb gelek caran rast\u00ee \u00eari\u015fan hatiye, \u00eero j\u00ee plan\u00ean Ukraynay\u00ea hene ku Qerm ji bin kontrola [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":238206,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-238205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238205"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238207,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238205\/revisions\/238207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/238206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}