{"id":237949,"date":"2026-06-21T08:27:44","date_gmt":"2026-06-21T06:27:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237949"},"modified":"2026-06-21T08:27:44","modified_gmt":"2026-06-21T06:27:44","slug":"giringiya-stratijik-ya-tengavan-u-bandora-we-li-ser-bazirganiya-cihani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237949","title":{"rendered":"Gir\u00eengiya strat\u00eej\u00eek ya tengavan \u00fb bandora w\u00ea li ser bazirganiya c\u00eehan\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tengav \u00fb dergeh\u00ean deryay\u00ee yek ji h\u00eaman\u00ean erdn\u00eegar\u00ee ne ku d\u00eeroka bazirganiy\u00ea di c\u00eehan\u00ea de p\u00eakaniye. Herwiha ev dergeh ne ten\u00ea derbasb\u00fbna ke\u015fteyan h\u00easan dike, l\u00ea bel\u00ea xal\u00ean kontrolkirina stat\u00eej\u00eek ya tevgera enerj\u00ee \u00fb kel\u00fbpelan di navbera parzem\u00eenan de tems\u00eel dike.<\/strong><\/p>\n<p>Dergeh \u00fb tengav\u00ean av\u00ea roleke sereke \u00fb gir\u00eeng di gir\u00eadana derya \u00fb okyasnosan de, dil\u00eeze. Herwiha dih\u00eale ku d\u00fbrahiya derya, dem \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbnan k\u00eam bike, li \u015f\u00fbna r\u00eaw\u00eetiya li derdora parzem\u00eenan, dergeh \u00fb tengav dih\u00eale ku derbasb\u00fbn bi awayek\u00ee rasterast \u00e7\u00eabibe, ev yek bandorek\u00ea li ser buhay\u00ean kel\u00fbpelan \u00fb r\u00eazedab\u00eenkirina c\u00eehan\u00ee n\u00ee\u015fan dide, ji ber v\u00ea yek\u00ea her astengiyek ku di van dergehan de erkeve, dikare bibe sedema kir\u00eezeke berfireh di bazar\u00ean navnetewey\u00ee de.<\/p>\n<p>Gir\u00eengiya dergeh \u00fb tengavan ne ten\u00ea di aliy\u00ea abor\u00ee de s\u00eenordar e, l\u00ea dir\u00eaj\u00ee aliy\u00ea siyas\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee j\u00ee dibe. Gelek caran ev dergeh b\u00fbne cih\u00ea p\u00ea\u015fbaziya di navbera h\u00eaz\u00ean mezin de, ji ber ku ew dikare bandor\u00ea li ser tevegera c\u00eehan\u00ee bike di heman dem\u00ea de desthilatdariyeke mezin dide dewlet\u00ean ku kontrola w\u00ea dikin, ev yek dikare di dem\u00ean kir\u00eezan an pev\u00e7\u00fbn\u00ean navnetewey\u00ee were bikar an\u00een. Di v\u00ea rapor\u00ea de em \u00ea bal\u00ea bik\u00eenin li ser 7 dergeh \u00fb tengav\u00ean her\u00ee gin\u00eeng \u00fb strat\u00eej\u00eek di c\u00eehan\u00ea de.<\/p>\n<p><strong>Tengava Hurmuz<\/strong><\/p>\n<p>Tengava Hurmuz di navbera \u00ceran \u00fb Uman\u00ea de ye, ji ber cih\u00ea w\u00ea y\u00ea strat\u00eej\u00eek ku Kendav\u00ea bi kendava Uman\u00ea ve herwiha bi okyanosa Hind\u00ee ve gir\u00eadide, yek ji gir\u00eengtir\u00een dergeh\u00ean deryay\u00ee di c\u00eehan\u00ea de t\u00ea hesibandin. Ev cih ew kiriye xaleke sereke ji bo derbasb\u00fbna tanker\u00ean veguhestina petrol\u00ea y\u00ean ku ji welat\u00ean kendav\u00ea t\u00ean \u00fb ber bi bazar\u00ean c\u00eehan\u00ee ve di\u00e7in.<\/p>\n<p>Dir\u00eajahiya w\u00ea n\u00eaz\u00ee 176 k\u00eelometre ye, firehb\u00fbna w\u00ea di navbera 52 k\u00eelometre ye di xala her\u00ee berfireh ji tengav\u00ea \u00fb n\u00eaz\u00ee 33 k\u00eelometere di xala her\u00ee teng de.<\/p>\n<p>Di tengav\u00ea de ji sed\u00ee 20 ji dab\u00eenkirin\u00ean petrola c\u00eehan\u00ee t\u00ea de derbas dibe, welat\u00ean hilber\u00eener \u00ean enerjiy\u00ea bi aweyek\u00ee mezin ji bo hinardekirina kel\u00fbpel\u00ean xwe bi tengav\u00ea re gir\u00eaday\u00ee ne, her astengiyeke an kir\u00eezeke ku di tengav\u00ea de derkeve, dikare bandor\u00ea li ser buhay\u00ean petrol\u00ea di c\u00eehan\u00ea \u00fb aboriy\u00ean dewlet\u00ean mezin de, bike.<\/p>\n<p>Di dema daw\u00ee de Pasder\u00ean \u015eore\u015f\u00ea y\u00ean \u00ceran\u00ea girtina tengav\u00ea li p\u00ea\u015fiya derbasb\u00fbna ke\u015fteyan raghandib\u00fb, bi taybet y\u00ean gir\u00eaday\u00ee DYA \u00fb \u00cesra\u00eel\u00ea ve. Ev yek wek\u00ee bertekek rasterast li ser \u00eari\u015f\u00ean le\u015fker\u00ee ku li dij\u00ee \u00ceran\u00ea di Sibata 2026\u2019an de p\u00eak hat, hat n\u00ee\u015fan dan. V\u00ea helwest\u00ea hi\u015ft ku tevgera ke\u015ftevaniya bazirgan\u00ee di tengav\u00ea de heta astek\u00ea b\u00ea rawestandin, ji ber xeteriya \u00eari\u015f \u00fb gef\u00ean ewlehiy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Kanala Suweys\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Kanala Suweys\u00ea li Misr\u00ea yek ji gir\u00eengtir\u00een kenal\u00ean av\u00ea di c\u00eehan\u00ea de ye. Ew Deryaya Sor bi Deryaya Sp\u00ee ve gir\u00eadide, herwiha r\u00eayeke kurt di navbera Ewropa \u00fb Asya dab\u00een dike b\u00eay\u00ee ku li derdora parzem\u00eena Afr\u00eeqay\u00ea bigere. Kenal roleke gir\u00eeng di bazirganiya c\u00eehan\u00ea dil\u00eeze, bi taybet tanker\u00ean petrol \u00fb gaz\u00ea. Di heman dem\u00ea de \u00e7avkaniyeke sereke ji bo derbara ewlehiya Misr\u00ea ye \u00fb rasterast bandor\u00ea li ser aboriya c\u00eehan\u00ee dike.<\/p>\n<p>Kolandina Kanala Suwey\u015f\u00ea di serdema waliy\u00ea Misr\u00ea Se\u00eed Ba\u015fa sala 1858\u2019an dest p\u00ea kir, ku dest\u00fbrnameya xebata kolandin\u00ea dab\u00fb kompaniyeke Frans\u00ee bi serokatiya Ferdinand de Lesseps. Proje derdora 10 salan dewam kir \u00fb bi fermi di 17\u2019\u00ea cotmeha sala 1869\u2019an har vekirin di serdema Xid\u00eaw\u00ee \u00cesma\u00eel.<\/p>\n<p><strong>Tengava Bab Mendeb<\/strong><\/p>\n<p>Tengava Bab Mendeb ji okyanosa Hind\u00ee ber bi deryaya Ereb \u00fb kendava Eden dir\u00eaj dibe, di r\u00eaya Bab Mendeb ber bi Deryaya Sor pi\u015ftre Deryaya Sp\u00ee di r\u00eaya Kanala Suwey\u015f\u00ea, s\u00eenor\u00ea w\u00ea ji aliy\u00ea Asya Yemen e \u00fb li aliy\u00ea Afr\u00eeq\u00ee C\u00eebot\u00ee \u00fb Er\u00eetiya ye.<\/p>\n<p>R\u00fbbera di navbera herdu qerax\u00ean tengav\u00ea de, ji Ras Menhaliy\u00ea li aliy\u00ea Asyay\u00ea heta Ras Siyan li aliy\u00ea Afr\u00eekay\u00ea, n\u00eaz\u00eek\u00ee 30 k\u00eelometreyan heye, di heman dem\u00ea de firehiya kanala ke\u015ftevaniy\u00ea ya di navbera Girava Perim \u00fb parzem\u00eena Afr\u00eeqay\u00ea de n\u00eaz\u00eek\u00ee 16 k\u00eelometreyan e, k\u00fbrahiya w\u00ea digih\u00eaje navbera 100 \u00fb 200 metreyan, ku ev yek w\u00ea dike her\u00eamek pir guncav ji bo derbasb\u00fbna ke\u015fte \u00fb tankeran di her du aliyan de.<\/p>\n<p>Tengav xwed\u00ee strat\u00eejiyeke gir\u00eeng e, ew yek ji r\u00eay\u00ean deryay\u00ee y\u00ea her\u00ee kurt di navbera rojhilat\u00ea Asya \u00fb Ewropa de ye, ji ber cih\u00ea w\u00ea di navbera quncika ba\u015f\u00fbr\u00ea rojava y\u00ea n\u00eevgirava Ereb\u00ee \u00fb rojhilat\u00ea Afr\u00eeqay\u00ea de.<\/p>\n<p>Be\u015fek mezin ji ke\u015ftey\u00ean ku di navbera Asya \u00fb Ewropay\u00ea de di\u00e7in \u00fb t\u00ean, ji wir derbas dibin, ev yek w\u00ea dike xaleke derbasb\u00fbn\u00ea ya sereke di r\u00eaze dab\u00eenkirin\u00ean navnetewey\u00ee de, herwiha ew bi r\u00eay\u00ean deryay\u00ee y\u00ean her\u00ee kurt ve rasterast bi bazar\u00ean c\u00eehan\u00ee ve gir\u00eadide.<\/p>\n<p><strong>Tengava Cebel Tariq<\/strong><\/p>\n<p>Tengava Cebel Tariq di navbera bakur\u00ea Muxrib \u00fb ba\u015f\u00fbr\u00ea Spaniyay\u00ea de ye, digel heb\u00fbna her\u00eama Cebel Tariq ya di bin serweriya Bir\u00eetaniyay\u00ea di aliy\u00ea w\u00ea y\u00ea Ewrop\u00ee de, ev yek heb\u00fbneke strat\u00eej\u00eek a bi bandor dide Bir\u00eetaniya di v\u00ea dergeha gir\u00eeng de, ku Deryaya Sp\u00ee bi okyanosa Etles gir\u00eadide. Dir\u00eajahiya tengav\u00ea n\u00eaz\u00ee 51 k\u00eelometre ye \u00fb firehiya w\u00ea di navbera 14 \u00fb 32 k\u00eelometre herwiha kurahiya w\u00ea z\u00eadetir\u00ee 300 metre ye.<\/p>\n<p>Gir\u00eengiya w\u00ea ji ber ku ew r\u00eayeke sereke ji bo tevgera ke\u015fteyan di navbera Ewropa, Afr\u00eeqa \u00fb Amer\u00eekaya bakur \u00fb ba\u015f\u00fbr de ye, ev yek w\u00ea dike xaleke sereke di bazirganiya c\u00eehan\u00ee de, herwiha dibe al\u00eekar ku gelek bazaran bi r\u00eayeke deryay\u00ee ya yekane ve gir\u00ea bide.<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de Tengava Cebel Tariq xwed\u00ee gir\u00eengiyeke le\u015fker\u00ee \u00fb siyas\u00ee ye, ji ber ku n\u00eaz\u00eek\u00ee parzem\u00eena Ewropay\u00ea ye \u00fb yek ji gir\u00eengtir\u00een deriy\u00ean deryay\u00ee y\u00ean c\u00eehan\u00ea di dest\u00ea w\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Di nav nakokiy\u00ean her\u00ee berbi\u00e7av \u00ean ku \u00e7\u00eab\u00fbne, ew \u00ean ku bi p\u00ea\u015fbaziya kolonyal\u00eest a ku bi sed\u00ea salan ve di navbera h\u00eaz\u00ean Ewrop\u00ee, nemaze Br\u00eetanya \u00fb Spanyay\u00ea de ve gir\u00eaday\u00ee ne. Br\u00eetanyay\u00ea di sala 1704\u2019an de kontrola xwe li ser her\u00eama Cebel Tariq dan\u00eeb\u00fb, dema ku h\u00eaz\u00ean Br\u00eetan\u00ee-Holand\u00ee her\u00eam bi dest xistin. Ev kontrol pa\u015f\u00ea bi ferm\u00ee di Peymana Utrecht\u00ea ya sala 1713\u2019an de hate detsn\u00ee\u015fan kirin, ku t\u00ea de Spanyay\u00ea taw\u00eeza Cebel Tariq bo Bir\u00eetaniyay\u00ea kir. Herwiha di navbera Muxrib \u00fb Spanyay\u00ea de li ser hin girav\u00ean pi\u00e7\u00fbk \u00ean n\u00eaz\u00eek\u00ee tengav\u00ea wek Girava Leyla (Tora), nakokiy\u00ean dubare derketin hol\u00ea, di sala 2002\u2019an de kr\u00eezek s\u00eenorkir\u00ee derbas kir, ev yek hesasiyeta rew\u015fa ewleh\u00ee \u00fb serweriy\u00ea ya li her\u00eam\u00ea n\u00ee\u015fan da.<\/p>\n<p>Her \u00e7end ev nakok\u00ee di serdema n\u00fbjen de neb\u00fbne pev\u00e7\u00fbn\u00ean mezin j\u00ee, cih\u00ea stratej\u00eek \u00ea tengav\u00ea ew dike navenda eleqeyeke le\u015fker\u00ee \u00fb siyas\u00ee ya berdewam ji bo h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee, ji ber ku hem\u00fb al\u00ee dixwazin pi\u015ftrast bikin ku nav\u00eegasyon t\u00ea de aram \u00fb ewle bim\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Kenala Benma<\/strong><\/p>\n<p>Kenala Benma li Amer\u00eeka Nav\u00een e, ew dergeheke av\u00ee ya \u00e7\u00eakir\u00ee ye, okyanosa Had\u00ee \u00fb Etles\u00ee di r\u00eaya Benma bi hev gir\u00eadide.<\/p>\n<p>Dir\u00eajahiya w\u00ea 82 k\u00eelometre ye, li gor\u00ee hejmar\u00ean ji Banka Navdewlet\u00ee ji sed\u00ea 5 ji bazirganiya c\u00eehan\u00ea t\u00ea re derbas dibe, niha salane bi buhayeke n\u00eaz\u00ee 270 milyar dolar ji kel\u00fbpelan t\u00ea re derbas dibe.<\/p>\n<p>Ev kenal roleke gir\u00eeng di bazirganiya c\u00eehan\u00ee de dil\u00eeze, bi taybet di veguhestina kel\u00fbplan di navbera Amer\u00eeka ba\u015f\u00fbr \u00fb bakur herwiha Asya de. Ji bo z\u00eadekirina kapas\u00eeteya w\u00ea ya wergirtin \u00fb veguhestina m\u00eeqdar\u00ean mezintir \u00ean ke\u015ft\u00ee \u00fb kel\u00fbpelan, xebat\u00ean n\u00fb y\u00ean p\u00ea\u015fketin \u00fb berfirehkirin\u00ea hatine kirin, da ku ew bikaribe bi z\u00eadeb\u00fbna berdewam a bazirganiya c\u00eehan\u00ee re gav bi gav bi\u00e7e.<\/p>\n<p>Xebat\u00ean kolandina Kanala Benmay\u00ea di sala 1881\u2019an de bi \u00een\u00eesiyat\u00eefeke Frans\u00ee ya bi serokatiya Ferdinand de Lesseps dest p\u00ea kir, di w\u00ea dem\u00ea de Benma be\u015fek ji Kolombiyay\u00ea b\u00fb. L\u00eabel\u00ea, proje t\u00eak \u00fb rawestiya, pi\u015ft\u00ee Benma ji Kolombiyay\u00ea bi pi\u015ftgiriya Amer\u00eekay\u00ea cuda b\u00fb di sala 1903\u2019an ji n\u00fbve dest p\u00ea kir. Kanal di 15\u2019\u00ea Tebaxa 1914\u2019an de, di dema serokatiya Woodrow Wilson de y\u00ea Amer\u00eekay\u00ea, hate temamkirin \u00fb bi ferm\u00ee hate vekirin. Serok\u00ea Banamay\u00ea w\u00ea dem\u00ea Belisario Porras Barahona b\u00fb, ku di navbera 1912 \u00fb 1916\u2019an de hukim girt.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee vekirina kenal\u00ea bi deh\u00ea salan di bin desthilatdariya Amer\u00eekay\u00ea de ma, ev yek hi\u015ft ku rage\u015f\u00ee \u00fb bertek\u00ean berfireh li Benmay\u00ea derkevin hol\u00ea. Di sala 1964\u2019an de di navbera gel\u00ea Benmay\u00ea \u00fb h\u00eaz\u00ean Amer\u00eekay\u00ea pev\u00e7\u00fbneke xw\u00een\u00ee r\u00fb da.<\/p>\n<p>Di sal\u00ean 70\u2019\u00ea de, di r\u00eaya peymanan de serweriya kenal\u00ea giha\u015ft Benma \u00fb bi ferm\u00ee ev yek di sala 1999\u2019an de hat bidest xistin. Tev\u00ee bidaw\u00eeb\u00fbna pev\u00e7\u00fbna serweriy\u00ea, heya niha j\u00ee kenal bi astengiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb abor\u00ee r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene, lewma carnan bandor\u00ea li ser tevgera n\u00eev\u00eegasyon\u00ea dike \u00fb ji n\u00fb ve bal\u00ea dik\u015f\u00eene li ser gir\u00eengiya w\u00ea ya strat\u00eej\u00eek.<\/p>\n<p><strong>Tengava Melqa<\/strong><\/p>\n<p>Tengava Melqa di navbera Malezya \u00fb Endonezya de ye. Yek ji dergeh\u00ean deryay\u00ee y\u00ean her\u00ee qerebalix di c\u00eehan\u00ea de ye, okyanosa Hind\u00ee \u00fb Deryaya \u00c7\u00een\u00ea ya ba\u015f\u00fbr bi hev gir\u00eadide. Ev tengav r\u00eayeke sereke ji bo ke\u015ftey\u00ean bazirganiy\u00ea di navbera Rojhilata Nav\u00een \u00fb rojhilat\u00ea Asya tems\u00eel dike.<\/p>\n<p>Gir\u00eengiya w\u00ea diyar e ku ew r\u00eaya her\u00ee kurt e ji bo veguhestina petrol \u00fb kel\u00fbpelan bo aboriy\u00ean mezin \u00ean wek\u00ee \u00c7\u00een \u00fb Japonya, ev yek w\u00ea dike h\u00eamaneke sereke di r\u00eaze dab\u00eenkirin\u00ean c\u00eehan\u00ee de \u00fb gelek welat ji bo misogerkirina herik\u00eena domdar a madey\u00ean xav \u00fb enerjiy\u00ea p\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne.<\/p>\n<p>Yek ji wan zehmetiy\u00ean her\u00ee berbi\u00e7av \u00ean ku hat d\u00eetin, belavb\u00fbna (korsan\u00eeya deryay\u00ee) b\u00fb, bi taybet\u00ee di navbera sal\u00ean 2000 \u00fb 2005\u2019an de, dema ku ke\u015ftey\u00ean bazirgan\u00ee li hin dever\u00ean hesas \u00ean tengav\u00ea rast\u00ee \u00eari\u015f\u00ean dubare hatin, ku ev yek hi\u015ft welat\u00ean her\u00eam\u00ea y\u00ean wek\u00ee Malezya, Endonezya \u00fb S\u00eengap\u00fbr\u00ea hevkariya ewlehiy\u00ea xurt bikin \u00fb dewriyey\u00ean hevbe\u015f p\u00eak b\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>Tengav\u00ean Bosfor \u00fb Dardanel\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Tengava Bosfor\u00ea, li Stenbol\u00ea, Tirkiyey\u00ea ye, parzem\u00een\u00ean Asya \u00fb Ewropay\u00ea ji hev vediqet\u00eene, Deryaya Re\u015f bi Deryaya Mermaray\u00ea ve gir\u00eadide. Ji ber cih\u00ea xwe y\u00ea erdn\u00eegar\u00ee, ew yek ji gir\u00eengtir\u00een tengav\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean c\u00eehan\u00ea ye. Dir\u00eajahiya w\u00ea 32 k\u00eelometre ye \u00fb firehiya w\u00ea di xala xwe ya her\u00ee fireh de di navbera 700 metre \u00fb 3,5 k\u00eelometreyan de diguhere.<\/p>\n<p>Ev tengav di veguhestina petrol, gaz \u00fb kel\u00fbpelan ji welat\u00ean Deryaya Re\u015f bo bazar\u00ean c\u00eehan\u00ee de roleke gir\u00eeng dil\u00eeze. Herwiha ew r\u00eayeke sereke ye ji bo ke\u015ftey\u00ean bazirgan\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee, Tirkiye li gor\u00ee peyman\u00ean navnetewey\u00ee r\u00eaxistina traf\u00eek\u00ea t\u00ea de kontrol dike.<\/p>\n<p>Gir\u00eengiya w\u00ea j\u00ee ew e ku ew xalek hevd\u00eetin\u00ea di navbera Rojhilat \u00fb Rojava de ye, ku ev yek j\u00ee aliyek\u00ee jeopol\u00eet\u00eek \u00ea berbi\u00e7av dide w\u00ea. Her wiha ji ber hesasiyeta cih\u00ea w\u00ea \u00fb bandora w\u00ea li ser hevsengiy\u00ean navnetewey\u00ee, ew di ewlehiya her\u00eam\u00ee de h\u00eamanek bingeh\u00een p\u00eak t\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Tengava Dardanel\u00ea<\/strong> j\u00ee di nav Tirkiy\u00ea de ye \u00fb Deryaya Egey\u00ea (ku be\u015fek ji Deryaya Sp\u00ee ye) \u00fb Deryaya Mermaray\u00ea ya li Tirkiy\u00ea bi hev ve gir\u00eadide. Ew dir\u00eajkirina Tengava Bosfor\u00ea ye di nav r\u00eay\u00ean av\u00ea y\u00ean Tirkiy\u00ea de ku Deryaya Re\u015f bi Deryaya Sp\u00ee ve gir\u00eadide<\/p>\n<p>Tengav xwed\u00ee gir\u00eengiyeke stat\u00eej\u00eek a mezin e, wek r\u00eayeke derbasb\u00fbna ke\u015ftey\u00ean bazirganiy\u00ea ku kel\u00fbpelan di navbera Ewropa \u00fb Asiya vedguhez\u00eenin, t\u00ea bikar an\u00een. Herwiha ew be\u015feke ji pergala nav\u00eegasyona navdewlet\u00ee ku bi r\u00eak\u00fbp\u00eak p\u00eak t\u00eene, ye.<\/p>\n<p>Her du tengav li gor\u00ee Peymana Montreux a 1936\u2019an di bin kontrola Tirkiy\u00ea de ne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean Tengav \u00fb dergeh\u00ean deryay\u00ee yek ji h\u00eaman\u00ean erdn\u00eegar\u00ee ne ku d\u00eeroka bazirganiy\u00ea di c\u00eehan\u00ea de p\u00eakaniye. Herwiha ev dergeh ne ten\u00ea derbasb\u00fbna ke\u015fteyan h\u00easan dike, l\u00ea bel\u00ea xal\u00ean kontrolkirina stat\u00eej\u00eek ya tevgera enerj\u00ee \u00fb kel\u00fbpelan di navbera parzem\u00eenan de tems\u00eel dike. Dergeh \u00fb tengav\u00ean av\u00ea roleke sereke \u00fb gir\u00eeng di gir\u00eadana derya \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237950,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-237949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237951,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237949\/revisions\/237951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}