{"id":237877,"date":"2026-06-20T07:35:47","date_gmt":"2026-06-20T05:35:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237877"},"modified":"2026-06-20T07:35:47","modified_gmt":"2026-06-20T05:35:47","slug":"roja-cihani-ya-penaberan-esa-berdewam-u-heviyen-nu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237877","title":{"rendered":"Roja C\u00eehan\u00ee ya Penaberan: \u00ca\u015fa berdewam \u00fb h\u00eaviy\u00ean n\u00fb"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bi boneya Roja Penaberan a C\u00eehan\u00ea di 20\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea de, bang\u00ean navnetewey\u00ee ji n\u00fb ve t\u00eane kirin da ku bi m\u00eelyonan ko\u00e7ber li her aliy\u00ean c\u00eehan\u00ea werin parastin, maf\u00ean wan \u00ean bingeh\u00een werin garant\u00eekirin \u00fb hevgirtina mirov\u00ee bi wan re were xurtkirin, di ronahiya kr\u00eez \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean ku wan ne\u00e7ar dikin ku birevin \u00fb li ewlehiy\u00ea bigerin.<\/strong><\/p>\n<p>Roja 20\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea her sal, c\u00eehan roja c\u00eehan\u00ee ya ko\u00e7beran p\u00eeroz dike, ku ji aliy\u00ea Netew\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ve bi armanca naskirina biryardar\u00ee \u00fb h\u00eaza ko\u00e7beran li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea \u00fb qurbaniy\u00ean karesat \u00fb qeyranan ku ne\u00e7ar mane mal \u00fb milk\u00ean xwe bih\u00ealin, hatiye damezrandin. Ev derfetek e ku em hevxemiy\u00ea \u00fb t\u00eagih\u00ee\u015ftin\u00ea ji bo rew\u015fa wan bist\u00eenin \u00fb bi biryardariya wan a ji n\u00fb ve avakirina jiyana xwe bidin pejirandin. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee dib\u00eaje ku her deqeyek\u00ea b\u00eest kes ji \u015fer \u00fb \u00e7ewsandin\u00ea direvin. Ti\u015ft\u00ea ku wan ber bi w\u00ea bijartina xirab a jic\u00eehwarkirin\u00ea an Ko\u00e7beriy\u00ea ve dibe ev e ku ji ti\u015ftek xirabtir d\u00fbr bikevin.<\/p>\n<p>B\u00eeran\u00eena v\u00ea roj\u00ea di sala 2026\u201dan de di demek\u00ea de t\u00ea ku kr\u00eez\u00ean mirov\u00ee y\u00ean aloz li gelek her\u00eam\u00ean c\u00eehan\u00ea berdewam dikin, ev yek j\u00ee pirsgir\u00eaka penaber\u00ee \u00fb ko\u00e7beriy\u00ea dike yek ji mezintir\u00een pirsgir\u00eak\u00ean mirov\u00ee y\u00ean serdema n\u00fbjen. Kr\u00eeza ko\u00e7beran ji ber \u00e7end sedeman \u00e7\u00eadibe, di nav wan de \u015fer\u00ea navxwey\u00ee, binp\u00eakirin\u00ean maf\u00ean mirovan, \u015fert \u00fb merc\u00ean j\u00eengeh\u00ea \u00fb guher\u00eena avheway\u00ea. Gelek welatan di dem\u00ean daw\u00ee de \u015fer, pev\u00e7\u00fbn \u00fb \u015fert \u00fb merc\u00ean xerab d\u00eetine. Lewma ev b\u00fb sedema z\u00eadeb\u00fbna ko\u00e7beran li her \u00e7ar aliy\u00ean c\u00eehan\u00ea ku bi armanca jiyaneka ba\u015ftir bij\u00een ko\u00e7ber dibin, yan j\u00ee ji ber \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean di welat\u00ea wan de, t\u00ean ko\u00e7berkirin bi dare zor\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Hejmar\u00ean jicihwarkirina bi zor\u00ea \u00ean tomar b\u00fbne<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapora her\u00ee daw\u00ee ya Kom\u00eeseriya Bilind a Penaberan a Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (UNHCR), hejmara kes\u00ean ku li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea ne\u00e7ar mane ko\u00e7 bikin, heta dawiya sala 2025\u201dan gihi\u015ftiye 117,8 m\u00eelyon kes\u00ee, di nav wan de 41,6 m\u00eelyon ko\u00e7ber \u00fb 9 m\u00eelyon maf\u00ean ko\u00e7beriy\u00ea dixwazin, ji bil\u00ee 68,7 m\u00eelyon mirov\u00ean di nav s\u00eenor\u00ean welat\u00ean xwe de jic\u00eeh\u00fbwar b\u00fbne. Daney\u00ean diyar dikin ku \u00eero li c\u00eehan\u00ea ji her 70 kes\u00ee yek di rew\u015feke ko\u00e7beriy\u00ea bi dar\u00ea zor\u00ea de ji ber \u015fer, \u00e7ewisandin, an binp\u00eakirina maf\u00ean mirovan dij\u00ee. Amar her wiha pi\u015ftrast dikin ku zarok n\u00eaz\u00eek\u00ee 39% ji tevaya ko\u00e7beran li seranser\u00ea c\u00eehan\u00ea p\u00eak t\u00eenin, ev j\u00ee mezinahiya bandora kr\u00eezan li ser nif\u015f\u00ean ciwan \u00fb pa\u015feroja wan n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p>\u015eer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean \u00e7ekdar\u00ee li S\u00fbdan, S\u00fbriye, Ukrayna, Afganistan, Myanmar \u00fb her\u00eam\u00ean din berdewam dike ku bi m\u00eelyonan kesan ne\u00e7ar dike ku li nav \u00fb dervey\u00ee welat\u00ean xwe ewlehiy\u00ea bigerin. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee destn\u00ee\u015fan dike ku ji her deh ko\u00e7beran heft ji ten\u00ea \u015fe\u015f \u200b\u200bwelatan in, ku ev yek j\u00ee asta kr\u00eez\u00ean dir\u00eaj \u00ean li wan welatan n\u00ee\u015fan dide. Her \u00e7end t\u00ea texm\u00eenkirin ku di sala 2025\u201dan de n\u00eaz\u00eek\u00ee 14.7 m\u00eelyon kes, di nav de 4.4 m\u00eelyon ko\u00e7ber, vegeriyan dever\u00ean xwe y\u00ean resen an welat\u00ean xwe, piraniya v\u00ea veger\u00ea di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar \u00fb ne ewle de p\u00eak hat, ku fikaran li ser domdariya \u00e7areseriyan \u00fb potansiyela ji n\u00fb ve ko\u00e7berb\u00fbn\u00ea z\u00eade kir.<\/p>\n<p>Berevaj\u00ee baweriya belavb\u00fby\u00ee, piraniya ko\u00e7ber ber\u00ea xwe nadin welat\u00ean dewlemend, bel\u00ea ber\u00ea xwe didin welat\u00ean k\u00eam dahat \u00fb nav\u00een n\u00eaz\u00eek\u00ee %68\u2019\u00ea ko\u00e7ber\u00ean c\u00eehan\u00ea dihew\u00eenin. Wek\u00ee din, n\u00eaz\u00eek\u00ee %65\u2019\u00ea ko\u00e7beran li welat\u00ean c\u00eeran\u00ea welat\u00ean wan \u00ean resen dij\u00een, ku ev yek j\u00ee barek\u00ee giran li ser xizmet, binesaz\u00ee \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean her\u00eam\u00ee y\u00ean li welat\u00ean m\u00eavandar \u00e7\u00eadike. Ko\u00e7ber rojane bi zehmetiyan re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin, di nav de gih\u00ee\u015ftina perwerdehiy\u00ea, l\u00eanih\u00ear\u00eena tenduristiy\u00ea, derfet\u00ean kar \u00fb xaniy\u00ean ewle. R\u00eaxistin\u00ean mirov\u00ee her wiha bi k\u00eamb\u00fbna temw\u00eel\u00ea re t\u00eadiko\u015fin ji ber ku hejmara mirov\u00ean ku hewcey\u00ea al\u00eekariy\u00ea ne z\u00eade dibe \u00fb ev yek gef\u00ea li k\u00eamkirina asta xizmet\u00ean ku ji bo bi m\u00eelyonan kesan li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea t\u00eane peyda kirin dixwe. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee hi\u015fyar\u00ee dide ku heya ku \u00e7areseriy\u00ean siyas\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbn\u00ea y\u00ean domdar ney\u00ean d\u00eetin, dibe ku di sal\u00ean p\u00ea\u015f de pev\u00e7\u00fbn\u00ean \u00e7ekdar\u00ee y\u00ean berdewam, guher\u00eena avheway\u00ea \u00fb kr\u00eez\u00ean abor\u00ee bibin sedema p\u00eal\u00ean n\u00fb y\u00ean ko\u00e7beriy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Peyama Roja Ko\u00e7beran a C\u00eehan\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Roja Ko\u00e7beran a C\u00eehan\u00ee derfetek e ji bo ji n\u00fb ve pi\u015ftrastkirina nirx\u00ean hevgirtina mirovan \u00fb r\u00eazgirtina ji bo r\u00fbmeta mirovan \u00fb ji bo b\u00eeran\u00eena me ku ko\u00e7ber ne ten\u00ea hejmar in, l\u00ea mirov\u00ean ku mal \u00fb ewlehiya xwe winda kirine \u00fb li \u015fansek n\u00fb ya jiyan\u00ea digerin. Ev roj her wiha bang li hik\u00fbmetan, saziy\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb civakan dike ku pi\u015ftgir\u00ee \u00fb parastina ko\u00e7beran xurt bikin \u00fb ji bo \u00e7areserkirina sedem\u00ean bingeh\u00een \u00ean ko\u00e7beriya bi dar\u00ea zor\u00ea bixebitin, her wiha maf\u00ea her kes\u00ee y\u00ea jiyanek bi ewleh\u00ee \u00fb r\u00fbmet misoger bikin. Digel ku c\u00eehan dir\u00fb\u015fmey\u00ean hevgirtin\u00ea bi ko\u00e7beran re bilind dike, berpirsiyariya kolekt\u00eef dim\u00eene ku van dir\u00fb\u015fmeyan veguher\u00eene gav\u00ean prat\u00eek\u00ee ku ji bo bi m\u00eelyonan kesan h\u00eaviyek rast\u00een ji bo p\u00ea\u015ferojek ewletir \u00fb aramtir bidin. \u00c7avkan\u00ee \u00fb daney\u00ean di v\u00ea rapor\u00ea de li ser daney\u00ean her\u00ee daw\u00ee y\u00ean UNHCR\u2019\u00ea y\u00ean 2025-2026\u201dan hatiye \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo Bi boneya Roja Penaberan a C\u00eehan\u00ea di 20\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea de, bang\u00ean navnetewey\u00ee ji n\u00fb ve t\u00eane kirin da ku bi m\u00eelyonan ko\u00e7ber li her aliy\u00ean c\u00eehan\u00ea werin parastin, maf\u00ean wan \u00ean bingeh\u00een werin garant\u00eekirin \u00fb hevgirtina mirov\u00ee bi wan re were xurtkirin, di ronahiya kr\u00eez \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean ku wan ne\u00e7ar dikin ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-237877","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237877"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237879,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237877\/revisions\/237879"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}