{"id":237845,"date":"2026-06-17T07:50:06","date_gmt":"2026-06-17T05:50:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237845"},"modified":"2026-06-17T07:50:06","modified_gmt":"2026-06-17T05:50:06","slug":"rola-jinen-kurd-di-parastina-hunera-cekirina-tevne-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237845","title":{"rendered":"Rola jin\u00ean Kurd di parastina hunera \u00e7\u00eakirina tevn\u00ea de"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bi dest\u00ean afir\u00eener, jin\u00ean Kurd tevn\u00ean kevne\u015fop\u00ee kirine zimanek\u00ee \u00e7and\u00ee ku nasnamey\u00ea n\u00ee\u015fan dide, m\u00eerata gel\u00ear\u00ee dipar\u00eaze \u00fb \u00e7\u00eerokeke afir\u00eeneriy\u00ea ji nif\u015fan re vedib\u00eaje.<\/strong> <strong>Jin\u00ean Kurd di parastina v\u00ea m\u00eeratey\u00ee de roleke gir\u00eeng l\u00eestin.<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ee\u015fesaziya tevn\u00ea pir kevnar e, d\u00eeroka w\u00ea vedigere 5000-6000 BZ. Ew li Hindistan, \u00c7\u00een, Levant \u00fb Misr\u00ea derketiye hol\u00ea, ji wir ber bi welat\u00ean din ve belav b\u00fbye. Ev p\u00ee\u015fesaz\u00ee \u00e7end qonax\u00ean p\u00ea\u015fketin\u00ea derbas kiriye, ji \u00e7erxa destan a dir\u00fbtin\u00ea bigire heya mak\u00eeneya dir\u00fbtin\u00ea ya ku ji h\u00eala Amer\u00eek\u00ee John Torpe ve di sala 1828\u201dan de hatiye \u00eecadkirin \u00fb heya mak\u00eeney\u00ean n\u00fbjen \u00ean \u00eero. Sedsal\u00ean 18 \u00fb 19\u201dan wek\u00ee serdema \u015eore\u015fa P\u00ee\u015fesaziy\u00ea di war\u00ean dir\u00fbtin \u00fb tevnkirin\u00ea de t\u00eane hesibandin.<\/p>\n<p>Tevna kevne\u015fop\u00ee kevir\u00ea bingeh\u00een \u00ea m\u00eerata Kurd\u00ee p\u00eak t\u00eenin, ji ber ku bi sedsalan e bi jiyana malbat\u00ee, j\u00eengeh \u00fb aboriya her\u00eam\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ne. Ev huner ne ten\u00ea am\u00fbrek ji bo \u00e7\u00eakirina cil \u00fb bergan b\u00fb, l\u00ea bel\u00ea \u00eefadeya nasnameya \u00e7and\u00ee, nirx\u00ean civak\u00ee \u00fb estet\u00eeka ku civaka Kurd\u00ee diyar dike b\u00fb. Jin\u00ean Kurd di parastina v\u00ea m\u00eeratey\u00ee de roleke gir\u00eeng l\u00eestin, huner\u00ean dir\u00fbn\u00ea, h\u00fbnandin\u00ea \u00fb naki\u015f\u00ea bi dest xistin \u00fb wan ji nif\u015f\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea re gihandin.<\/p>\n<p><strong>Tevn be\u015fek gir\u00eeng ji \u00e7anda Kurd\u00ee ye<\/strong><\/p>\n<p>Ke\u00e7an ji temen\u00ea bi\u00e7\u00fbk ve di nav malbat\u00ean xwe de f\u00ear\u00ee \u00e7\u00eakirina cil \u00fb bergan b\u00fbn \u00fb pispor\u00ee ji dayik \u00fb dap\u00eeran bi ruhek\u00ee hevkariy\u00ea \u00fb kevne\u015fopiy\u00ea ji wan digirtin. V\u00ea m\u00eerat\u00ea al\u00eekar\u00ee kir ku huner tev\u00ee guher\u00eena \u015f\u00eawaz\u00ean jiyan\u00ea j\u00ee berdewam bike \u00fb be\u015fek ji b\u00eera kolekt\u00eef a civaka Kurd bim\u00eene. Jin xwe disp\u00earin madey\u00ean wek hir\u00ee \u00fb pemb\u00fb, her wiha boyax\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean ji nebatan, kul\u00eelkan \u00fb qalik\u00ean hin f\u00eakiyan t\u00eane derxistin, ku reng\u00ean bedew \u00fb domdariyek b\u00eahempa dide tevnan.<\/p>\n<p>Quma\u015f\u00ean Kurd\u00ee bi neqi\u015f \u00fb \u015fekl\u00ea xwe y\u00ean cih\u00eareng t\u00eane cudakirin. Ev ne ten\u00ea h\u00eaman\u00ean xemilandin\u00ea ne, l\u00ea bel\u00ea watey\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb sembol\u00eek hildigirin ku j\u00eengeh, jiyana rojane, h\u00eav\u00ee \u00fb h\u00eaz\u00ea \u00eefade dikin. Reng\u00ean ku t\u00eane bikar an\u00een xwezaya her\u00eam\u00ea \u00fb b\u00fbyer\u00ean c\u00fbda j\u00ee n\u00ee\u015fan didin, reng\u00ean ge\u015f di p\u00eerozbah\u00ee \u00fb dawetan de hene, l\u00ea hin reng\u00ean din ji bo b\u00fbyer\u00ean civak\u00ee t\u00eane bikar an\u00een. \u015e\u00eawey\u00ean xemilandin\u00ea ji her\u00eamek\u00ea bo her\u00eamek\u00ea diguherin \u00fb ev yek dide her per\u00e7eyek\u00ee karekterek\u00ee b\u00eahempa ku w\u00ea cuda dike \u00fb w\u00ea dike \u015fahidiyek ji bo cih\u00earengiya cih\u00ea ku l\u00ea hatiye \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>Cil \u00fb berg\u00ean kevne\u015fop\u00ee y\u00ean jin\u00ean Kurd nim\u00fbneyek sereke ya hunera tevn\u00ea ne, ku bedew\u00ee \u00fb hunera b\u00eahempa bi hev re dike yek. Ev cil \u00fb berg bi quma\u015f\u00ean xwe y\u00ean ge\u015f, naki\u015f\u00ean tevlihev \u00fb reng\u00ean bedew t\u00eane xuya kirin \u00fb pir caran di cejn\u00ean netewey\u00ee, fest\u00eeval \u00fb dawetan de wek\u00ee \u00eefadeyek serbilindiya bi m\u00eerat \u00fb nasnamey\u00ea t\u00eane lixwe kirin. Wek\u00ee din, h\u00fbrguliy\u00ean cil \u00fb bergan ji her\u00eamek bo her\u00eamek diguherin, \u00e7i di celeb\u00ea quma\u015f\u00ea de, \u015f\u00eawaza naki\u015f\u00ea de, an j\u00ee akses\u00fbar\u00ean p\u00eave be, ku cih\u00earengiya \u00e7and\u00ee ya di nav civaka Kurd de n\u00ee\u015fan dide. Ji bil\u00ee cil \u00fb bergan, jin\u00ean Kurd di \u00e7\u00eakirina xal\u00ee\u00e7e \u00fb firax\u00ean dest\u00e7\u00eakir\u00ee de j\u00ee serket\u00ee b\u00fbn, ku bi kal\u00eete \u00fb \u015fel\u00ean xwe y\u00ean xwe\u015fik navdar b\u00fbn. Ev huner dem \u00fb rastb\u00fbnek berbi\u00e7av dixwaze. Hin ji van berheman h\u00een j\u00ee di bazar\u00ean her\u00eam\u00ee de balvb\u00fby\u00eene \u00fb ji h\u00eala kes\u00ean ku bi huner\u00ean kevne\u015fop\u00ee re eleqedar dibin ve ji ber resen\u00ee \u00fb cih\u00earengiya wan t\u00eane teqd\u00eer kirin<\/p>\n<p><strong>Di navbera n\u00fbjen\u00ee \u00fb rastiy\u00ea de<\/strong><\/p>\n<p>Tev\u00ee p\u00ea\u015fketina p\u00ee\u015fesaziy\u00ea \u00fb belavb\u00fbna kel\u00fbpel\u00ean bi girsey\u00ee t\u00eane hilberandin, hunera kevne\u015fop\u00ee ya tevnkirin\u00ea bi pirsgir\u00eak\u00ean, z\u00eadeb\u00fbna l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean berhem\u00ean dest\u00e7\u00eakir\u00ee \u00fb guhertina \u015f\u00eawaz\u00ean xerckirin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene. Digel v\u00ea yek\u00ea, gelek jin\u00ean Kurd v\u00ea huner\u00ea berdewam dikin, \u00e7i ji bo parastina m\u00eerata xwe an j\u00ee wek\u00ee \u00e7avkaniyek dahat\u00ea. \u00censiyat\u00eef\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fangeh\u00ean her\u00eam\u00ee j\u00ee be\u015fdar\u00ee ron\u00eekirina nirxa v\u00ea huner\u00ea \u00fb te\u015fw\u00eeqkirina hunermendan b\u00fbne ku berhem\u00ean xwe p\u00ea\u015fve bibin da ku hewcedariy\u00ean bazaran bic\u00eeh b\u00eenin b\u00eay\u00ee ku karakter\u00ea xwe y\u00ea kevne\u015fop\u00ee xera bikin.<\/p>\n<p>\u00c7anda tevn\u00ea ya jin\u00ean Kurd h\u00een j\u00ee \u015fahidiyek zind\u00ee ya afir\u00eener\u00ee, berxwedan \u00fb gir\u00eadana wan a k\u00fbr bi ax \u00fb nanameya wan re ye. Ew ne ten\u00ea hunerek e, l\u00ea tomar\u00ean \u00e7and\u00ee ne ku \u00e7\u00eerok, nirx \u00fb kevne\u015fopiy\u00ean civak\u00ea belge dike \u00fb pi\u015ftrast dike ku jin\u00ean Kurd par\u00eazvan\u00ean m\u00eerateyek dewlenend b\u00fbne \u00fb h\u00een j\u00ee hene ku h\u00eajay\u00ee parastin, belgekirin \u00fb pi\u015ftgiriy\u00ea ne, da ku ew bikaribe nif\u015f\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea \u00eelham bike \u00fb karakter\u00ea xwe y\u00ea b\u00eahempa di c\u00eehanek ku bi lez diguhere de bipar\u00eaze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00eav\u00ee Kele\u015f\/ Qami\u015flo Bi dest\u00ean afir\u00eener, jin\u00ean Kurd tevn\u00ean kevne\u015fop\u00ee kirine zimanek\u00ee \u00e7and\u00ee ku nasnamey\u00ea n\u00ee\u015fan dide, m\u00eerata gel\u00ear\u00ee dipar\u00eaze \u00fb \u00e7\u00eerokeke afir\u00eeneriy\u00ea ji nif\u015fan re vedib\u00eaje. Jin\u00ean Kurd di parastina v\u00ea m\u00eeratey\u00ee de roleke gir\u00eeng l\u00eestin. P\u00ee\u015fesaziya tevn\u00ea pir kevnar e, d\u00eeroka w\u00ea vedigere 5000-6000 BZ. Ew li Hindistan, \u00c7\u00een, Levant \u00fb Misr\u00ea derketiye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237846,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-237845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-civak-u-jiyan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237845"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237847,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237845\/revisions\/237847"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}