{"id":237630,"date":"2026-06-10T08:18:35","date_gmt":"2026-06-10T06:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237630"},"modified":"2026-06-10T08:18:35","modified_gmt":"2026-06-10T06:18:35","slug":"li-irane-xwepesander-li-hember-gefa-darvekirine-ru-bi-ru-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237630","title":{"rendered":"Li \u00ceran\u00ea xwep\u00ea\u015fander li hember gefa darvekirin\u00ea r\u00fb bi r\u00fb ne"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p><strong>R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee destn\u00ee\u015fan kir ku her\u00ee k\u00eam 78 xwep\u00ea\u015fander, muxalif\u00ean siyas\u00ee \u00fb hwd\u2026bi gefa darvekirin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ne, di heman dem\u00ea de z\u00eadetir\u00ee 36 siv\u00eel ji h\u00eala desthilatdariya \u00ceran\u00ea ve hatine darvekirin.<\/strong><\/p>\n<p>Ji destp\u00eaka \u00eari\u015f\u00ean Amer\u00eeka-\u00cesra\u00eel\u00ea li ser \u00ceran\u00ea di 28\u2019\u00ea Sibata 2026\u2019an de, rayedar\u00ean \u00ceran\u00ea her\u00ee k\u00eam 36 kes\u00ean ku pi\u015ft\u00ee darizandin\u00ean ne adil bi tohmet\u00ean siyas\u00ee hatine mehk\u00fbmkirin, darve kirine. Di heman dem\u00ea de her\u00ee k\u00eam 78 xwep\u00ea\u015fander, kes\u00ean ku bi kom\u00ean muxalefet\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne niha bi gefa darvekirin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ne. 41 ji van kesan di xwep\u00ea\u015fandan\u00ean li bajar\u00ean cuda y\u00ean \u00ceran\u00ea di di meha \u00c7ile \u00fb Sibata 2026\u2019an de hatine bin\u00e7avkirin. Ev xwep\u00ea\u015fandan bi girtin\u00ean berfireh, bang\u00ean \u00e7alakiy\u00ea \u00fb zext\u00ean ewlehiy\u00ea hatine tepeserkirin.<\/p>\n<p><strong>Z\u00eadetir\u00ee 6 hezar welat\u00ee girt\u00ee ne<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee (Amnesty International) ji destp\u00eaka \u00eari\u015fan ve z\u00eadetir\u00ee 6 hezar welatiy\u00ean \u00ceran\u00ee bi awayek\u00ee zordar\u00ee ji h\u00eala desthilatdariya \u00ceran\u00ea ve hatine girtin. Di nav wan de xwep\u00ea\u015fander, rojnamevan, par\u00eazger \u00fb \u00e7alakvan\u00ean parastina maf\u00ean mirovan \u00fb muxalif herwiha her\u00ee z\u00eade welatiy\u00ean ji ent\u00eeke \u00fb ol\u00ean cuda hene.<\/p>\n<p>Berpirs\u00ean dadwer\u00ee y\u00ean payebilind ferman dan ku girt\u00ee bi lez werin darizandin, di nav de kes\u00ean cezy\u00ea darvekirin\u00ea li wan hatine bir\u00een, di nava fikar\u00ean berfireh wek\u00ee windakirina bi zor\u00ea, \u00ee\u015fkence, muameley\u00ean din \u00ean xerab \u00fb karan\u00eena &#8220;\u00eet\u00eeraf\u00ean&#8221; bi zor\u00ea di darizandin\u00ean sexte y\u00ean bi tund\u00ee neheq de. Di heman dem\u00ea de, rayedaran cezay\u00ean zindan\u00ea y\u00ean deh salan li hin kesan bir\u00ee \u00fb her\u00ee k\u00eam 39 darvekirin\u00ean siyas\u00ee p\u00eak an\u00een.<\/p>\n<p>Ji bo ku desthilata \u00ceran\u00ea li ser hukim bim\u00eene, \u00eari\u015f\u00ee welatiyan kir, \u00e7i kes\u00ea ku rexne an j\u00ee li dij\u00ee hikumet\u00ea derkeve wan hedef digre. Di heman dem\u00ea de bi awayek\u00ee e\u015fkere gef\u00ean ku\u015ftina kom\u00ee li her kes\u00ean ku dijbertiya xwe an hilwi\u015fandina komara \u00cesam\u00ee; \u00eefade bike, kir.<\/p>\n<p><strong>Di nava kes\u00ean girt\u00ee de kes\u00ean temen\u00ea wan 18 de sal\u00ee j\u00ee hene<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee di rapora xwe ya daw\u00ee de destn\u00ee\u015fan kir ku her\u00ee k\u00eam p\u00eanc ji wan kes\u00ean ku hatine mehk\u00fbmkirin di dema s\u00fbcdarkirin\u00ea de di bin 18 sal\u00ee de b\u00fbn. R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee diyar kir ku ev yek binp\u00eakirinek e\u015fkere ya erk\u00ean navnetewey\u00ee y\u00ean \u00ceran\u00ea y\u00ean di derbar\u00ea maf\u00ean zarokan de p\u00eak t\u00eene \u00fb daxwaza rawestandina tavil\u00ea ya darvekirina wan kir.<\/p>\n<p>Herwiha r\u00eaxistin\u00ea diyar kir ku gelek bers\u00fbcan ji \u015f\u00eawirmendiya hiq\u00fbq\u00ee ya serbixwe, darizandinek adil \u00fb parastinek bi bandor hatine d\u00fbrxistin; \u00fb hin doz li ser \u00eet\u00eeraf\u00ean bi zor\u00ea an rapor\u00ean ji ajans\u00ean ewlehiy\u00ea hatine darizandin.<\/p>\n<p><strong>Dibe ku h\u00eajmara ferm\u00ee z\u00eadetir be<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee tekez kir ku ji ber haw\u00eerdora zext\u00ea, \u200b\u200bs\u00eenordarkirin\u00ean giran \u00ean agahdariy\u00ea \u00fb zexta li ser malbat\u00ean girtiy\u00ean siyas\u00ee, hejmara rast\u00een a girtiy\u00ean ku di r\u00eaza mirin\u00ea de ne, dibe ku ji hejmar\u00ean ferm\u00ee z\u00eadetir be. Di rapor\u00ea de hat destn\u00ee\u015fankirin ku astengiya t\u00eakil\u00ee \u00fb parvekirina agahdariy\u00ea ji bo gelek girtiyan ji bo r\u00eaxistin\u00ean maf\u00ean mirovan zehmet dike ku asta rast\u00een a zext\u00ea diyar bikin.<\/p>\n<p>R\u00eaxistin\u00ea di rapora xwe de bang li rayedar\u00ean \u00ceran\u00ea kir ku tavil\u00ea darvekirinan rawest\u00eenin, hem\u00ee biryar\u00ean li ser p\u00eavajoy\u00ean dadwer\u00ee y\u00ean neheq betal bikin \u00fb pi\u015ftrast bikin ku girt\u00ee gih\u00ee\u015ftina par\u00eazer\u00ean serbixwe \u00fb maf\u00ea wan \u00ea darizandinek adil heye.<\/p>\n<p><strong>Be\u015fek ji siyaseta tepeserkirin \u00fb kontrolkirina civaka \u00ceran\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Hi\u015fyariya daw\u00ee ya R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee di nav p\u00ealek rapor\u00ean ku h\u00fbrgul\u00ee didin ser z\u00eadeb\u00fbna girtin\u00ean li \u00ceran\u00ea di meh\u00ean daw\u00ee de ku \u00e7alakvan\u00ean civaka siv\u00eel, xwep\u00ea\u015fander, welatiy\u00ean Kurd \u00fb Bel\u00fb\u00e7 \u00fb rexnegir\u00ean siyas\u00ee hedef digirin de t\u00ea. R\u00eaxistin\u00ean maf\u00ean mirovan dib\u00eajin ku pi\u015ft\u00ee destp\u00eakirina pev\u00e7\u00fbn\u00ean her\u00eam\u00ee haw\u00eerdora ewlehiy\u00ea teng b\u00fbye, ku b\u00fbye sedema z\u00eadeb\u00fbna tepeserkirina navxwey\u00ee \u00fb cezay\u00ean dijwartir li dij\u00ee muxalifan.<\/p>\n<p><strong>Darvekirina jinan li \u00ceran\u00ea bilind b\u00fbye<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7alakvana maf\u00ean jinan ya li \u00ceran\u00ea Ned\u00eem Muqereb ragihand ku r\u00eajeya darvekirina jinan li \u00ceran\u00ea bilind b\u00fbye, ten\u00ea di salek\u00ea de 61 jin hatine darvekirin ku ev yek di asta c\u00eehan\u00ea de r\u00eaza yekeme de ye.<\/p>\n<p>Zext, gef \u00fb \u00eari\u015f\u00ean rej\u00eema \u00ceran\u00ea li ser welatpar\u00eaz, \u00e7alakvan \u00fb girtiy\u00ean siyas\u00ee berdewame. Taybet di hedefa rej\u00eema \u00ceran\u00ea de jin di r\u00eaza yekem de cih digirin. \u00c7alakvana maf\u00ea jinan Ned\u00eem Muqereb, di hevpeyv\u00eenek\u00ea de li gel malpera \u201cRadyo Zemane\u201d, derbar\u00ea r\u00eajeya darvekirin\u00ean jinan y\u00ean li Rojhilat\u00ea Kurdistan \u00fb \u00ceran\u00ea axiv\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Di salek\u00ea de 61 jin hatin darvekirin<\/strong><\/p>\n<p>Ned\u00eem Muqereb ragihand ku r\u00eajeya darvekirina jinan li \u00ceran\u00ea z\u00eade b\u00fbye \u00fb di salek\u00ea de her\u00ee k\u00eam 61 jin hatine darvekirin ku di asta c\u00eehan\u00ea de ev wek r\u00eaza yekem t\u00ea qeydkirin. Herwiha Ned\u00eem Muqereb diyar kir ku ten\u00ea k\u00eamtir\u00ee ji sedan 10 darvekirin\u00ean jinan ji aliy\u00ea medyay\u00ean ferm\u00ee y\u00ean rej\u00eem\u00ea ve t\u00ean ragihandin \u00fb y\u00ean din bi ve\u015fart\u00ee t\u00ean bi cih an\u00een.<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de Ned\u00eem Muqereb destn\u00ee\u015fan kir ku ev tundiya s\u00eestemat\u00eek ten\u00ea doz\u00ean siv\u00eel li xwe nagire, heta niha j\u00ee gelek jin\u00ean girtiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb bi raman \u00ean wek \u015eer\u00eefe Mihemmed\u00ee, Pex\u015fan Ez\u00eez\u00ee \u00fb Wer\u00ee\u015fe Murad\u00ee di bin metirsiya darvekirin\u00ea de ne.<\/p>\n<p>Ned\u00eem Muqereb got: \u201cHeman dem\u00ea du jin\u00ean girtiy\u00ean xwep\u00ea\u015fandan\u00ean v\u00ea dawiy\u00ea y\u00ean bi nav\u00ean B\u00eeta H\u00eemet\u00ee \u00fb Meryem H\u00fbdwend cezay\u00ea darvekirin\u00ea li wan hatine bir\u00een \u00fb metirsiyeke giran li ser jiyana Mehb\u00fbbe \u015eeban\u00ee \u00fb Hed\u00eese Mirwar\u00ee heye ku bi tohmet\u00ean \u2018\u015fer\u00ea li dij\u00ee Xwed\u00ea (m\u00fbharebe)\u2019 t\u00ean dadgehkirin \u00fb cezay\u00ea m\u00fbharebey\u00ea j\u00ee darvekirine.\u201d<\/p>\n<p>Komeleya Par\u00eazvan\u00ean Maf\u00ean Jinan ragihandin ku b\u00eaparkirina giha\u015ft\u00eena ji bo par\u00eazer\u00ea serbixwe, bikaran\u00eena \u00ee\u015fkenceya zayend\u00ee di dema l\u00eapirs\u00een\u00ea de \u00fb sepandina cezay\u00ea mirin\u00ea, binp\u00eakirineke e\u015fkere ya Danezana Gerd\u00fbn\u00ee ya Maf\u00ean Mirovane.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapora salane ya R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee (Amnesty International) ya sala 2025\u2019an, \u00ceran n\u00eaz\u00eek\u00ee ji sedan 80\u2019\u00ea tevahiya darvekirin\u00ean tomarkir\u00ee y\u00ean c\u00eehan\u00ea p\u00eakaniye ku ev j\u00ee asta her\u00ee bilind a pi\u015ft\u00ee sala 1981\u2019\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>Windakirin, \u00ee\u015fkence \u00fb &#8216;\u00eet\u00eeraf\u00ean&#8217; bi zor\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapora daw\u00ee ya R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee, rayedaran \u00a0li hember\u00ee kes\u00ean girt\u00ee windakirina bi dar\u00ea zor\u00ea, \u00ee\u015fkence \u00fb muameley\u00ean xerab \u00ean din, wek\u00ee bi zor\u00ea &#8220;\u00eet\u00eeraf&#8221; kirin herwiha qedexekirina hevd\u00eetina bi par\u00eazeran, p\u00eak an\u00een.<\/p>\n<p>Di nav kes\u00ean ku bi zor\u00ea hatine windakirin de, par\u00eazer \u00fb par\u00eazvana maf\u00ean mirovan a navdar \u201cNasr\u00een Sotoudeh\u201d heye, ku di 1\u2019\u00ea N\u00eesana 2026\u2019an de li Tehran\u00ea bi awayek\u00ee keyf\u00ee hate girtin \u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee \u015fe\u015f hefteyan winda b\u00fb. Li gor\u00ee \u00e7avkaniyek ku bi mijar\u00ea re agahdar e, rayedaran pi\u015ft\u00ee girtina w\u00ea ji malbata w\u00ea re tu agah\u00ee li ser \u00e7aren\u00fbs an cih\u00ea w\u00ea nedane. Ew di 13\u2019\u00ea Gulana 2026\u2019an de bi kefalet hate berdan.<\/p>\n<p>Du par\u00eazer\u00ean maf\u00ean mirovan, Estara (Meryem) Ensar\u00ee \u00fb Elham Zehra P\u00ee\u015fe, ji dema girtina wan li par\u00eazgeha Fars\u00ea di 3 \u00fb 4\u2019\u00ea Gulana 2026\u2019an de, rast\u00ee windakirina bi dar\u00ea zor\u00ea hatine.<\/p>\n<p>Rojnamevan \u00fb par\u00eazvana maf\u00ean mirovan Mar\u00ee Mohamad\u00ee, ku ola xwe guhertiye ya Xiristiyan, ji dawiya Sibata 2026\u2019an \u00fb vir ve bi zor\u00ea winda ye. Li gor\u00ee \u00e7avkaniyek ku bi mijar\u00ea re agahdar e, ew ji Tehran\u00ea ber bi Ehwaz\u00ea li par\u00eazgeha Xuzistan\u00ea ve \u00e7\u00fbye \u00fb heta d\u00eeroka 26\u2019\u00ea Sibata 2026\u2019an, ber\u00ee ku t\u00eakil\u00ee qut bibe, bi malbata xwe re di t\u00eakiliy\u00ea de b\u00fb. Rayedaran red kirin ku \u00e7aren\u00fbs an j\u00ee cih\u00ea w\u00ea ji malbata w\u00ea re e\u015fkere bikin, l\u00ea li gor\u00ee agahiy\u00ean ku ji h\u00eala R\u00eaxistina Ef\u00fby\u00ea ya Navnetewey\u00ee (Amnesty International) ve hatine berhevkirin, ew di destp\u00eak\u00ea de li navendeke bin\u00e7avkirin\u00ea ya Wezareta \u00cest\u00eexbarat\u00ea li Ehwaz\u00ea hatiye girtin ber\u00ee ku di 2\u2019\u00ea N\u00eesana 2026\u2019an de bo cihek\u00ee ne diyar were veguhastin.<\/p>\n<p>Di dozeke din de ku ji aliy\u00ea Amnesty International ve hatiye belgekirin, rayedaran xwi\u015fka rojnamevan \u00fb par\u00eazvanek\u00ee maf\u00ean mirovan \u00ea ku li dervey\u00ee \u00ceran\u00ea dij\u00ee, bi \u00e7end hefteyan bi zor\u00ea xwi\u015fka w\u00ee winda kirine da ku zext\u00ea li w\u00ee bikin ku dev ji rapor\u00ean li ser binp\u00eakirin\u00ean maf\u00ean mirovan li \u00ceran\u00ea berde.<\/p>\n<p>R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee bi fikare ku ev girt\u00ee \u00fb y\u00ean din di xetereyeke mezin de ne, nemaze di nav rapor\u00ean \u00ee\u015fkence, muameley\u00ean xerab \u00fb mirin\u00ean di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean gumanbar de di bin \u00e7avan de.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee destn\u00ee\u015fan kir ku her\u00ee k\u00eam 78 xwep\u00ea\u015fander, muxalif\u00ean siyas\u00ee \u00fb hwd\u2026bi gefa darvekirin\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ne, di heman dem\u00ea de z\u00eadetir\u00ee 36 siv\u00eel ji h\u00eala desthilatdariya \u00ceran\u00ea ve hatine darvekirin. Ji destp\u00eaka \u00eari\u015f\u00ean Amer\u00eeka-\u00cesra\u00eel\u00ea li ser \u00ceran\u00ea di 28\u2019\u00ea Sibata 2026\u2019an de, rayedar\u00ean \u00ceran\u00ea her\u00ee k\u00eam 36 kes\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237631,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-237630","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237630"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237632,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237630\/revisions\/237632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}