{"id":237618,"date":"2026-06-10T08:14:35","date_gmt":"2026-06-10T06:14:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237618"},"modified":"2026-06-10T08:14:35","modified_gmt":"2026-06-10T06:14:35","slug":"herema-cizire-navenda-dewlemendiya-candini-u-enerjiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237618","title":{"rendered":"Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea; Navenda dewlemendiya \u00e7andin\u00ee \u00fb enerjiy\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean<\/strong><\/p>\n<p><strong>Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea depoya stratej\u00eek a her\u00ee gir\u00eeng ji bo aboriya S\u00fbriy\u00ea tems\u00eel dike. Di heman dem\u00ea de ev her\u00eam ji aliy\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee ve yek ji her\u00eam\u00ean her\u00ee dewlemend \u00ean S\u00fbriy\u00ea ye, ji ber ku wek\u00ee selika xwarin\u00ea \u00fb depoya av \u00fb enerjiy\u00ea t\u00ea naskirin<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea dikeve bakur \u00fb rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea di navbera \u00e7em\u00ea D\u00eejle \u00fb Firat\u00ea de, bajar\u00ean (Reqa, D\u00earazor\u00ea \u00fb Hesek\u00ea) di nav xwe de digre, bi qas\u00ee ji sed\u00ee 41 ji r\u00fbbera S\u00fbriy\u00ea. Ev her\u00eam yek ji her\u00eam\u00ean dewlemend \u00ean S\u00fbriy\u00ea ye herwiha wek\u00ee selika xwarin\u00ea, depoya av\u00ea \u00fb enerjiy\u00ea t\u00ea hesibandin.<\/p>\n<p>Her\u00eama Cezir\u00ea bi qas\u00ee ji sed\u00ee 64 ji \u00e7avkaniy\u00ean av\u00ea y\u00ean S\u00fbriy\u00ea dihew\u00eene, salane z\u00eadetir\u00ee du milyon ton genim hildibr\u00eene, ji sed\u00ee 45 li Reqa \u00fb Hesek\u00ea ye. Herwiha bi qas\u00ee ji sed\u00ee 62 pembo hildibr\u00eene ku bingeha serke ya \u00e7\u00eakirina tekst\u00eel\u00ea ye, ji v\u00ea hilber\u00een\u00ea re Heseke bi qas\u00ee ji sed\u00ee 38 \u00e7\u00eadike.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean Wezareta \u00c7andiniy\u00ea ya Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean Amer\u00eekay\u00ea ji bo demsala \u00e7andiniy\u00ea ya 2024-2025\u2019an, hilber\u00eena genim\u00ea S\u00fbriy\u00ea wiha hatiye belavkirin: Ji sed\u00ee 23 li Reqay\u00ea, ji sed\u00ee 22 li Hesek\u00ea \u00fb ji sed\u00ee 10 li D\u00eara Zor\u00ea. Sewalkar\u00ee j\u00ee bi heman reng\u00ee gir\u00eeng e, ku ji sed\u00ee 37 hilber\u00eena \u00e7andiniy\u00ea tems\u00eel dike, bi buhayek\u00ea ku t\u00ea texm\u00eenkirin n\u00eaz\u00ee 3 milyar \u00fb 170 milyon dolar\u00ee. Ber\u00ee kr\u00eez\u00ea, Hesek\u00ea xwediy\u00ea mezintir\u00een keriy\u00ea pez li wel\u00eat b\u00fb, ku z\u00eadetir\u00ee 3 milyon ser\u00ee l\u00ea heb\u00fb.<\/p>\n<p>Di sektora enerjiy\u00ea de, texm\u00een\u00ean ferm\u00ee \u00fb rapor\u00ean navnetewey\u00ee n\u00ee\u015fan didin ku S\u00fbriy\u00ea xwediy\u00ea rezerv\u00ean petrol\u00ea ye bi qas\u00ee 2,5 milyar berm\u00eelan e \u00fb hin texm\u00een\u00ean nepi\u015ftrastkir\u00ee v\u00ea hejmar\u00ea digih\u00eenin n\u00eaz\u00eek\u00ee 7 milyar berm\u00eelan. Zeviy\u00ean her\u00ee berhemdar \u00ean d\u00eerok\u00ee li D\u00earazor\u00ea \u00fb Hesek\u00ea ne. Ber\u00ee \u015fer, zeviy\u00ean li rojhilat\u00ea Firat\u00ea di navbera ji sed\u00ee 70 \u00fb 80\u2019\u00ea kapas\u00eeteya hilber\u00eena petrol\u00ea ya S\u00fbriy\u00ea de tems\u00eel dikirin, di nav wan de zeviy\u00ean gir\u00eeng \u00ean wek\u00ee El-Umer, El-Tanek, El-Cefre, Siweydiy\u00ea \u00fb Rim\u00ealan\u00ea hene.<\/p>\n<p>Di sektora gaz\u00ea de, rezerv\u00ean pi\u015ftrastkir\u00ee bi qas\u00ee 285 milyar metrekup t\u00eane texm\u00een kirin, be\u015fek gir\u00eeng ji gaza t\u00eakildar ji zeviy\u00ean rojhilat t\u00ea derxistin \u00fb di dosyaya enerjiy\u00ea de gir\u00eengiyek z\u00eadetir dide her\u00eam\u00ea.<\/p>\n<p>Hesek\u00ea zeviy\u00ean petrol\u00ea y\u00ean sereke dihew\u00eene, di nav de zeviya Siw\u00eadiy\u00ea ku ber\u00ee sala 2011\u2019an rojane z\u00eadetir\u00ee 100 hezar berm\u00eel hildiberand herwiha zeviya Rim\u00ealan, ji bil\u00ee zeviya Cibsey\u00ea, ku yek ji mezintir\u00een tes\u00ees\u00ean hilber\u00eena gaz\u00ea li wel\u00eat dihew\u00eene, ji bil\u00ee bi dehan zev\u00ee \u00fb b\u00eer\u00ean li seranser\u00ea par\u00eazgeh\u00ea belav b\u00fbne.<\/p>\n<p><strong>Zeviy\u00ean petrol\u00ea y\u00ean sereke li her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zeviya El-Umer li D\u00earazor\u00ea:<\/strong> Zeviya &#8220;El-Umer&#8221; li D\u00earazor wek\u00ee mezintir\u00een zeviya petrol\u00ea li S\u00fbriy\u00ea t\u00ea hesibandin, kap\u00ees\u00eeteya w\u00ea ya hilbir\u00een\u00ea ber\u00ee sala 2011\u2019an n\u00eaz\u00ee 80 hezar berm\u00eel di roj\u00ea de b\u00fb. L\u00eabel\u00ea, li gor\u00ee &#8220;Global Energy Monitor&#8221;, hilber\u00eena w\u00ea ya rojane niha daketiye ten\u00ea 20 hezar berm\u00eelan.<\/p>\n<p>\u015e\u00eerketa \u201cShell\u201d t\u00ea de dixebit\u00ee, herwiha ew b\u00fb ya ku ew diyar kir. Ew xwed\u00ee tecr\u00fbbeyeke berfireh di l\u00eakol\u00een, ke\u015ff \u00fb derxistina hilber\u00een\u00ea de ye. Ew li zeviy\u00ean D\u00earazor\u00ea dixebit\u00ee, ji bil\u00ee \u015f\u00eerket\u00ean Amer\u00eek\u00ee y\u00ean wek\u00ee \u015f\u00eerketa &#8220;Pectin&#8221;. \u015e\u00eerketa Frans\u00ee &#8220;Total&#8221; ber\u00ea erkdar b\u00fb ku v\u00ea zeviy\u00ea ligel zeviya Tim li rojhilat\u00ea bajar\u00ea D\u00earazor\u00ea p\u00ea\u015f bixe. Hilber\u00eena zeviy\u00ean El-Umer \u00fb Tim pi\u015ft\u00ee p\u00ea\u015fxistin \u00fb ba\u015fkirin\u00ea dikare bigih\u00eeje 150 hezar berm\u00eelan di roj\u00ea de hilbir\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Zeviya El-Tenek li D\u00earazor\u00ea: <\/strong>Zeviya &#8220;El-Tenek&#8221; li hewza petrol\u00ea ya Firat\u00ea li rojhilat\u00ea D\u00earazor\u00ea ye. Berhema w\u00ea ya rojane di sala 2011\u2019an de 40 hezar berm\u00eel b\u00fb, l\u00ea \u00eero ten\u00ea 1000 berm\u00eelan hildiber\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Zeviya El-Werd li D\u00earazor\u00ea:<\/strong> Zeviya &#8220;El-Werd&#8221; li D\u00earazor yek ji zeviy\u00ean nav\u00een \u00ean li S\u00fbriy\u00ea t\u00ea hesibandin, ber\u00ee sala 2011\u2019an rojane n\u00eaz\u00eek\u00ee 50 hezar berm\u00eel hildiberand, l\u00ea \u00eero rojane p\u00eanc hezar berm\u00eel hildiber\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Zeviya petrol\u00ea ya El-Tim li D\u00earazor\u00ea: <\/strong>Zeviya petrol\u00ea ya El-Tim, li ba\u015f\u00fbr\u00ea rojhilat\u00ea par\u00eazgeha D\u00earazor\u00ea ye, ber\u00ee sala 2011\u2019an rojane n\u00eaz\u00eek\u00ee 50 hezar berm\u00eel hildiberand, l\u00ea \u00eero hilber\u00eena w\u00ea ten\u00ea 2 hezar \u00fb 500 berm\u00eel e.<\/p>\n<p><strong>Zeviya Siw\u00eaydiy\u00ea li D\u00earik\u00ea: <\/strong>Zeviya petrol\u00ea ya Siw\u00eaydiy\u00ea li D\u00earik\u00ea yek ji gir\u00eengtir\u00een \u00fb mezintir\u00een zeviy\u00ean petrol\u00ea li S\u00fbriy\u00ea ye, hilber\u00eena w\u00ea di serdema ber\u00ee 2011\u2019an de gih\u00ee\u015ftib\u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee 100 \u00fb 16 hezar berm\u00eelan di roj\u00ea de, r\u00eajeyek mezin ji xerckirina her\u00eam\u00ee vedihewand, l\u00ea li gor\u00ee Global Energy Monitor hilber\u00eena w\u00ea niha 7 hezar berm\u00eel e.<\/p>\n<p>Herwiha zeviy\u00ean din \u00ean petrol \u00fb gaz\u00ea li S\u00fbriy\u00ea hene, wek: Zeviya \u015ea\u00eer: 3 milyon metrekup gaz di roj\u00ea de \u00fb 9 hezar berm\u00eel\u00ean petrol\u00ea di roj\u00ea de di sala 2011\u2019an de, zeviya Rim\u00ealan\u00ea ber\u00ea di sala 2011\u2019an de 100 hezar berm\u00eel\u00ean petrol\u00ea di roj\u00ea de hildiberand, niha hilber\u00eena w\u00ea ten\u00ea ji 7 hezar berm\u00eelan k\u00eam b\u00fbye, ji bil\u00ee zeviy\u00ean Til Kocer \u00fb El-Cebse.<\/p>\n<p><strong>Hilber\u00eena petrol\u00ea li S\u00fbriy\u00ea di navbera 385 hezar \u00fb 400 hezar berm\u00eelan de b\u00fb<\/strong><\/p>\n<p>Hilber\u00eena petrol\u00ea ya S\u00fbriy\u00ea ber\u00ee sala 2011\u2019an ji 385 hezar heta 400 hezar berm\u00eel di roj\u00ea de b\u00fb, pa\u015f\u00ea ji ber \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean \u00e7ekdar\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee k\u00eam b\u00fb, ji w\u00ea dem\u00ea heta sala 2024\u2019an di navbera 30 hezar \u00fb 80 hezar berm\u00eel di roj\u00ea de diguhere. Ber\u00ea, di dawiya sal\u00ean 1980\u2019\u00ee \u00fb destp\u00eaka sal\u00ean 1990\u2019\u00ee de, hilber\u00eena petrola S\u00fbriy\u00ea gih\u015f\u00eetib\u00fb di navbera 600 hezar \u00fb 700 hezar berm\u00eel di roj\u00ea de. Dahata petrol\u00ea bi bihay\u00ean w\u00ea serdem\u00ea bi qas\u00ee 1,8 milyar dolar b\u00fb, l\u00ea ev dahat neketin xez\u00eeneya dewlet\u00ea ji ber ku rej\u00eema Esed ew desteser kirin.<\/p>\n<p><strong>Zeviy\u00ean Kon\u00eeko ji bo derxistina gaza xwezay\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Zeviya Gaz\u00ea ya Kon\u00eeko li D\u00earazor\u00ea: Ber\u00ee sala 2011\u2019an, zeviya gaz\u00ea ya kon\u00eeko li D\u00earazor\u00ea, rojane 13 milyon metrekup gaz hildiberand, l\u00ea niha bi tevah\u00ee hatiye girtin. Kargeha hilberandina \u201cTabia\u201d li ser\u00ea zeviya gaz\u00ea ya Tabia ye. Zev\u00ee bi nav\u00ea \u015f\u00eerketa Kon\u00eeko hatiye binavkirin, ku di sala 2000\u2019an de ji bo avakirina stasyon\u00ea hat damezrandin. Texm\u00een n\u00ee\u015fan didin ku nirxandina ferm\u00ee ya daw\u00ee ya di sala 2011\u2019an de ya rezerv\u00ean gaz\u00ea y\u00ean S\u00fbriy\u00ea gih\u00ee\u015ftiye 240 milyar metrekup.<\/p>\n<p><strong>Li her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea \u00e7andin\u00ee \u00fb maden\u00ean cuda<\/strong><\/p>\n<p>Her\u00eama Ciz\u00eera dever\u00ean berfireh \u00ean erd\u00ean \u00e7andiniy\u00ea ji bo hilber\u00eena genim dihew\u00eene. T\u00ea texm\u00eenkirin ku di sal\u00ean berhema ba\u015f de, S\u00fbr\u00eey\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 4,5 milyon ton genim, n\u00eaz\u00eek\u00ee 1,5 milyon ton ceh \u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee milyonek ton pemb\u00fb hildiber\u00eene. Zeviy\u00ean li rojhilat\u00ea Firat\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee ji sed\u00ee 80\u2019\u00ea hilber\u00eena van berheman herwiha xwed\u00eekirina ajalan p\u00eak t\u00eenin. Ber\u00ea, hejmara pez li S\u00fbriy\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 25 milyon ser\u00ee pez\u00ean Awas\u00ee, n\u00eaz\u00eek\u00ee 200 hezar ser\u00ee \u00e7\u00ealek \u00fb curey\u00ean din \u00ean bizinan \u00fb y\u00ean din b\u00fb.<\/p>\n<p>Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea c\u00fbrbec\u00fbr maden \u00fb kel\u00fbpel\u00ean p\u00ee\u015fesaziy\u00ea dihew\u00eene, wek\u00ee asfalt li \u00c7iyay\u00ea Ebdul Ez\u00eez \u00fb El-Be\u015fr\u00ee, mencem\u00ean xw\u00eaya kevir\u00ee D\u00earazor\u00ea \u00fb m\u00eeqdar\u00ean ji urany\u00fbm \u00fb maden\u00ean ku di p\u00ee\u015fesaziya sil\u00eekon\u00ea de t\u00eane bikar an\u00een, ku madey\u00ean xav \u00ean berdest in \u00fb hewcey\u00ea veberh\u00eanan\u00ea ne.<\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea abor\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Tev\u00ee van \u00e7avkaniy\u00ean dewlemend li her\u00eama Ciz\u00eer, l\u00ea aramiya her\u00eam\u00ee ya xurt bi gel\u00ea her\u00eam\u00ea re p\u00eaknean\u00ee herwiha ber\u00ee sala 2011\u2019an \u00e7avkaniy\u00ean xwarin \u00fb enerjiy\u00ea peydab\u00fbn, l\u00ea t\u00eakiliyan wan di navbera hev de pir lawaz b\u00fb. Di heman dem\u00ea de \u015fer destp\u00ea kir, ne ten\u00ea aboriya w\u00ea \u015fikand l\u00ea rastiya abor\u00ee bi tevah\u00ee hat hilwi\u015fandin, petrol b\u00fb qada \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ea, genim b\u00fb sembola b\u00eaewlehiya xwarin\u00ea, av b\u00fb qada zext\u00ea \u00fb j\u00eengeh veguheriya barek\u00ee kar\u00eesatbar.<\/p>\n<p>Niha j\u00ee ti\u015ft\u00ea ku li her\u00eam\u00ean petrol\u00ea diqewime ne ten\u00ea pev\u00e7\u00fbna li ser \u00e7avkaniy\u00ean abor\u00ee t\u00ea, l\u00ea bel\u00ea siyaseta bir\u00e7\u00eekirina s\u00eestemat\u00eek e, herwiha bilezb\u00fbna hikumeta demk\u00ee bo kontrolkirina van \u00e7avkaniyan n\u00ee\u015fan dide ku kontrola li ser petrol \u00fb gaz\u00ea ne ten\u00ea armanceke abor\u00ee ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de am\u00fbreke stratej\u00eek e ji bo desthilatdar\u00ee \u00fb bandor\u00ea.<\/p>\n<p>Di \u00e7ar\u00e7oveya guhertin\u00ean ku li her\u00eam\u00ea pi\u015ft\u00ee hilwi\u015f\u00eena rej\u00eema Baas li her\u00eam\u00ea qewim\u00een, herwiha daxwaza kontrolkirina hikumeta demk\u00ee bo van her\u00eaman, gelek \u015f\u00eaniy\u00ean her\u00eam\u00ea h\u00eav\u00ee dikirin ku guhertin\u00ean siyas\u00ee d\u00ea bandorek er\u00ean\u00ee li ser \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyana wan \u00fb gih\u00ee\u015ftina xizmetguzariyan bikin. L\u00ea bel\u00ea, rastiya abor\u00ee h\u00een j\u00ee bi dijwariy\u00ean mezin re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene. Buhay\u00ean nan, sotemen\u00ee \u00fb kel\u00fbpel\u00ean bingeh\u00een \u00ean z\u00eade, digel kr\u00eez\u00ean elektr\u00eek\u00ea \u00fb av\u00ea y\u00ean berdewam \u00fb k\u00eamb\u00fbna h\u00eaza kir\u00een\u00ea, gelek \u015f\u00ean\u00ee b\u00eah\u00eav\u00eeb\u00fbna xwe ji ber lawazb\u00fbna ba\u015fb\u00fbna \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ea n\u00ee\u015fan dane. Raport\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee pi\u015ftrast dikin ku S\u00fbriy\u00ea, tev\u00ee guhertin\u00ean siyas\u00ee y\u00ean daw\u00ee y\u00ean li wel\u00eat, bi kr\u00eezeke abor\u00ee ya giran \u00fb k\u00eamb\u00fbna xizmetguzariy\u00ean bingeh\u00een re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene.<\/p>\n<p>Vegerandina her\u00eam\u00ea wek\u00ee rew\u015fa w\u00ea ya ber\u00ee 2011\u2019an stratejiyeke demdir\u00eaj hewce dike, ku bi p\u00eakan\u00eena a\u015ftiya siv\u00eel \u00fb te\u015fw\u00eeqkirina ko\u00e7beran ji bo vegera gund \u00fb her\u00eam\u00ean xwe dest p\u00ea dike. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea yek\u00ea div\u00ea hewldan\u00ean ji bo vejandina sektora \u00e7andiniy\u00ea werin kirin, herwiha j\u00ee n\u00fbjenkirina zev\u00ee \u00fb tes\u00ees\u00ean petrol\u00ea \u00fb gav bi gav vegerandina wan bo hilber\u00een\u00ea.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea depoya stratej\u00eek a her\u00ee gir\u00eeng ji bo aboriya S\u00fbriy\u00ea tems\u00eel dike. Di heman dem\u00ea de ev her\u00eam ji aliy\u00ea \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee ve yek ji her\u00eam\u00ean her\u00ee dewlemend \u00ean S\u00fbriy\u00ea ye, ji ber ku wek\u00ee selika xwarin\u00ea \u00fb depoya av \u00fb enerjiy\u00ea t\u00ea naskirin. Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea dikeve bakur \u00fb rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237619,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-237618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237618"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237620,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237618\/revisions\/237620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}