{"id":237565,"date":"2026-06-08T10:38:03","date_gmt":"2026-06-08T08:38:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237565"},"modified":"2026-06-08T10:38:03","modified_gmt":"2026-06-08T08:38:03","slug":"reber-apo-entegrasyona-demokratik-bi-demokrasiya-xwecihi-bi-wate-dibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237565","title":{"rendered":"R\u00eaber Apo: Entegrasyona demokrat\u00eek bi demokrasiya xwecih\u00ee bi wate dibe"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p><strong>R\u00eaber Apo: di peyama ji bo Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Xwecih\u00ee y\u00ean Demokrat\u00eek re \u015fand\u00ee de got: \u2018\u2018Demokrasiya xwecih\u00ee \u015fahdemar\u00ea entegrasyona demokrat\u00eeke ku em hewl didin di p\u00eavajoya a\u015ft\u00ee \u00fb civaka demokrat\u00eek de p\u00eak b\u00eenin.<\/strong><\/p>\n<p>Peyama R\u00eaber Apo ya ku ji Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Xwecih\u00ee y\u00ean Demokrat\u00eek re \u015fandiye bi v\u00ee reng\u00ee ye:<\/p>\n<p>\u201cJi bo delegasyon \u00fb be\u015fdar\u00ean Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Xwecih\u00ee y\u00ean DEM Partiy\u00ea:<\/p>\n<p>Di be\u015feke mezin a d\u00eerok\u00ea de, di civak\u00ea de diyardeya r\u00eaveberiy\u00ea li ser bingeha her\u00eam\u00ee \u00fb xwecihiy\u00ea; bi gotineke din, li ser bingeha xweber\u00eavebirin\u00ea ava b\u00fbb\u00fb. Heta di kevne\u015fopiya dewlet\u00ea de j\u00ee bi giran\u00ee r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee qa\u00eede b\u00fbn, desthilatdariya navend\u00ee j\u00ee \u00eest\u00eesna b\u00fb. Hiq\u00fbqa derbasdar, hiq\u00fbqa her\u00eam\u00ee b\u00fb. Ev kevne\u015fop\u00ee, ji aliy\u00ea modela netewe-dewlet\u00ea ya navend\u00eepar\u00eaz a homojen-yekpar\u00eaz-hi\u015fk a modern\u00eeteya kap\u00eetal\u00eest a du sed sal\u00ean dawiy\u00ea ve hat xerakirin. \u00c7avkaniya bingeh\u00een a hem\u00fb pirsgir\u00eak \u00fb xetimandinan j\u00ee ferzkirina v\u00ea model\u00ea \u00fb li dinyay\u00ea kiraskirina w\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Bi her du \u015fer\u00ean c\u00eehan\u00ea re, hem\u00fb c\u00eehan \u00fb bi taybet\u00ee j\u00ee welat\u00ean Ewropay\u00ea y\u00ean ku ev zihniyet afirandin, \u00ea\u015f\u00ean ku ji fa\u015f\u00eezm\u00ea derketin bi awayek\u00ee xedar jiyan \u00fb h\u00een j\u00ee dij\u00een. Ji sal\u00ean 1950\u2019y\u00ee \u00fb vir ve hiq\u00fbqa her\u00eam\u00ee, netewe \u00fb \u00e7and\u00ea, her \u00e7end bi s\u00eenor be j\u00ee, ji n\u00fb ve hat p\u00eanasekirin \u00fb derbas\u00ee qan\u00fbn\u00ean bingeh\u00een \u00ean demokrat\u00eek b\u00fbn. \u2018\u015eert\u00ea Xweseriya R\u00eaveberiy\u00ean Her\u00eam\u00ee\u2019 ya ku welat\u00ean Yek\u00eetiya Ewropay\u00ea pejirandine, dewamiya v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea ye. Vegera li demokrasiya her\u00eam\u00ee b\u00fbye xelasiya welatan \u00fb b\u00eahndana civakan.<\/p>\n<p>Li Rojhilata Nav\u00een ku rola Tirkiyey\u00ea t\u00ea de sereke ye, eger \u015fens\u00ea \u00eefadeya demokrat\u00eek ji ti\u015ft\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb her\u00eampar\u00eaz re b\u00ea naskirin, w\u00ea piraniya pirsgir\u00eakan bi awayek\u00ee h\u00easantir b\u00ean \u00e7areserkirin. Bi taybet\u00ee rakirina \u015ferha li ser demokrasiya her\u00eam\u00ee dikare Tirkiyey\u00ea di sedsala duyem\u00een de li her\u00eam\u00ea bi h\u00eaz bike. Ji bo \u00e7areseriya demokrat\u00eek; avab\u00fbna ji n\u00fb ve hem ji bo civakan hem j\u00ee ji bo dewletan \u015fert e. Herik\u00eena gi\u015ft\u00ee \u00fb hewcedariya serdem\u00ea j\u00ee bi k\u00eamkirina navend\u00eepar\u00eaziy\u00ea \u00fb z\u00eadekirina ti\u015ft\u00ean her\u00eam\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ye. Ajotin \u00fb berxwedana li dij\u00ee herik\u00een\u00ea; kr\u00eeza siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb ekoloj\u00eek a hey\u00ee k\u00fbrtir dike. Ji xwe sedsalek bi v\u00ee reng\u00ee ji dest \u00e7\u00fbye \u00fb her kes\u00ee p\u00ea winda kiriye.<\/p>\n<p>Div\u00ea mirov nekeve nav w\u00ea \u015fa\u015fiy\u00ea ku li bend\u00ea be da ku pergal\u00ean navend\u00eepar\u00eaz \u00ean ant\u00eedemokrat\u00eek bixweber biguherin. T\u00eako\u015f\u00eena r\u00eaxistinkir\u00ee \u00fb domdar a p\u00eakhatey\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee y\u00ean demokrat\u00eek, di lezkirina guhertinan de diyarker b\u00fbye. Demokrasiya her\u00eam\u00ee \u00fb qan\u00fbn\u00ean bingeh\u00een \u00ean demokrat\u00eek j\u00ee di encama t\u00eako\u015f\u00een\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee de hatine p\u00ea\u015fxistin.<\/p>\n<p>Formula \u2018demokrasiya her\u00eam\u00ee \u00fb dest\u00fbra bingeh\u00een a demokrat\u00eek\u2019, di heman dem\u00ea de formula \u00e7areseriya a\u015ftiyane \u00fb demokrat\u00eek a pirsgir\u00eaka Kurd e. \u015eahdemara entegrasyona demokrat\u00eek a ku em di P\u00eavajoya A\u015ft\u00ee \u00fb Civaka Demokrat\u00eek de hewl didin p\u00ea\u015f bixin j\u00ee demokrasiya xwecih\u00ee ye. Entegrasyona demokrat\u00eek ten\u00ea bi demokrasiya xwecih\u00ee dikare wateya xwe bib\u00eene. \u00c7avkaniya pol\u00eet\u00eekaya qey\u00fbman a ku sal\u00ean daw\u00ee t\u00ea sepandin j\u00ee tuneb\u00fbna demokrasiya her\u00eam\u00ee ye. Li welatek\u00ee ku demokras\u00ee t\u00ea de bi h\u00easan\u00ee dikare b\u00ea \u00eenkarkirin, tu pirsgir\u00eak nay\u00ean \u00e7areserkirin \u00fb jixwe li ber \u00e7avan e ku nehatine \u00e7areserkirin j\u00ee.<\/p>\n<p>Pirsgir\u00eaka Kurd di asta r\u00eaveberiya her\u00eam\u00ee de gih\u00ee\u015ftiye qonaxa \u00e7areseriy\u00ea. Ne ten\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya pirsgir\u00eaka Kurd de, ji bo tevahiya Tirkiyey\u00ea r\u00eaya derbaskirina pirsgir\u00eak\u00ean hey\u00ee y\u00ean r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee, di ser demokrasiya her\u00eam\u00ee ya bi h\u00eaz re derbas dibe. Demokrasiya her\u00eam\u00ee ya ku di bin ewlehiya hiq\u00fbq\u00ea de ye, formula \u00e7areseriy\u00ea ya her\u00ee rasteq\u00een \u00fb yekane ye. Ji bo S\u00fbriye, Iraq \u00fb \u00ceran\u00ea j\u00ee ti\u015ft\u00ea p\u00eaw\u00eest, sepandina tam \u00fb b\u00eak\u00eamas\u00ee ya demokrasiya her\u00eam\u00ee ye. Jehrkuja hem\u00fb neyiniyan, siyaseta demokrat\u00eek \u00fb demokrasiya her\u00eam\u00ee ye. Gih\u00ee\u015ftina civaka demokrat\u00eek ten\u00ea bi v\u00ee reng\u00ee mumkin e.<\/p>\n<p>Di p\u00ea\u015fxistina demokrasiya her\u00eam\u00ee de rola r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee diyarker \u00fb p\u00ea\u015feng e. P\u00eangava yekem a demokrasiy\u00ea j\u00ee \u00fb ya komun\u00ean demokrat\u00eek j\u00ee her\u00eam e. P\u00ea\u015fxistina \u015faredariya gel a kom\u00eenal \u00fb demokrat\u00eek, li ser v\u00ea r\u00eay\u00ea r\u00ean\u00ee\u015fander e. Ji bo v\u00ea yek\u00ea, div\u00ea ne li ser bingeha navend, desthilatdar\u00ee \u00fb yekdesthilatdariy\u00ea, li ser bingeha gel model\u00ean alternat\u00eef \u00ean civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb ekoloj\u00eek b\u00ean p\u00ea\u015fxistin. Sermayeya her\u00ee mezin a r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee gel e; eger keda gel bibe yek, tu pirsgir\u00eaka ku mirov nikaribe \u00e7areser bike n\u00eene.<\/p>\n<p>Div\u00ea n\u00eaz\u00eekatiya \u015faredariya demokrat\u00eek b\u00ea p\u00ea\u015fxistin. Tevgera \u015faredariya demokrat\u00eek, weke toreke berfireh a civak\u00ee, ji kom\u00een\u00ean gund \u00fb taxan bigire heya kooperat\u00eefan, ji r\u00eaxistin\u00ean civaka siv\u00eel heya saziy\u00ean maf\u00ean mirovan, ji t\u00eako\u015f\u00eena azadiya jin\u00ea heya par\u00eazvan\u00ean maf\u00ean zarok \u00fb heywanan, ji ciwanan heya ekoloj\u00eestan, div\u00ea li her der\u00ea r\u00eaxistinb\u00fbna civaka demokrat\u00eek ava bike. Di ser\u00ee de jin, div\u00ea giran\u00ee li ser xebat\u00ean zarok, ciwan, perwerde, ziman, \u00e7and, huner, tendurist\u00ee, abor\u00ee \u00fb ekolojiy\u00ea b\u00ea day\u00een. Qad\u00ean hilber\u00een\u00ea div\u00ea b\u00ean z\u00eadekirin \u00fb ji bo b\u00eakariya ku roj bi roj mezin dibe bibe \u00e7areser\u00ee. Di p\u00ea\u015fengiya jinan de div\u00ea qad\u00ean n\u00fb y\u00ean jiyan\u00ea b\u00ean honandin.<\/p>\n<p>Div\u00ea tevl\u00eeb\u00fbna gel a ji bo r\u00eaveberiy\u00ea \u00fb daxilkirina gel a di nav hem\u00fb biryaran de esas b\u00ea girtin. Konsey\u00ean Baj\u00ear \u00fb Meclis\u00ean Baj\u00ear b\u00ean avakirin; welat\u00ee dikarin li vir bicivin, her c\u00fbre pirsgir\u00eak\u00ean xwe y\u00ean abor\u00ee \u00fb civak\u00ee n\u00eeqa\u015f bikin \u00fb biryaran bigirin. Eger \u015faredariya gel a demokrat\u00eek b\u00ea p\u00ea\u015fxistin, gel w\u00ea xwed\u00ee li \u015faredariya xwe derkeve; bi v\u00ee reng\u00ee, n\u00eaz\u00eekatiy\u00ean ant\u00eedemokrat\u00eek \u00ean wek\u00ee tay\u00eenkirina qey\u00fbman j\u00ee nikarin bi h\u00easan\u00ee p\u00ea\u015f bikevin. \u015earedar\u00ee ne dewletperestiya pi\u00e7\u00fbk e. L\u00ea pergala ku t\u00ea sepandin dewleta m\u00eekro ye. Hem ji aliy\u00ea felsef\u00ee hem j\u00ee ji aliy\u00ea prat\u00eek\u00ee ve div\u00ea mirov ji v\u00ea raman\u00ea rizgar bibe. \u015earedar\u00ee ne dewleteke m\u00eekro ne, komun in. Li Ewropay\u00ea bingeha \u015faredariy\u00ea komun e. Li cem Kurdan j\u00ee \u2018kom b\u00fbn\u2019 e; koka w\u00ea xwe disp\u00eare hezar sal ber\u00ea \u00fb ji van axan heya Ewropay\u00ea belav dibe.<\/p>\n<p>Dewlet makro difikire \u00fb n\u00eaz\u00eek dibe, kom\u00een j\u00ee \u00e7areseriy\u00ean m\u00eekro dib\u00eene; di navbera her duyan de diyalog, muzakere \u00fb p\u00ea\u015fbirkek \u00e7\u00eadibe l\u00ea pev\u00e7\u00fbn \u00e7\u00eanabe. Bi v\u00ee reng\u00ee civaka siv\u00eel dibe xwed\u00ee fonksiyon \u00fb vediguhere saziy\u00ean \u00e7and\u00ee, civak\u00ee \u00fb abor\u00ee y\u00ean rast\u00een. Div\u00ea di \u015faredariyan de ku zemin \u00fb derfeta van hem\u00fbyan l\u00ea heye ruh\u00ea komun\u00ea b\u00ea p\u00ea\u015fxistin \u00fb hem\u00fb xebat bi v\u00ee ruh\u00ee b\u00ean me\u015fandin. Ten\u00ea n\u00eeqa\u015fkirin ne bes e, \u00ead\u00ee dema avakirin \u00fb bicihan\u00een\u00ea ye.<\/p>\n<p>Me di Man\u00eefestoya A\u015ft\u00ee \u00fb Civaka Demokrat\u00eek de li \u015f\u00fbna \u00e7\u00een\u00ea komun bi cih kir, n\u00eeqa\u015f\u00ean xurt hatin me\u015fandin. Em ne \u00e7\u00een\u00ea \u00fb ne j\u00ee dewlet\u00ea \u00eenkar dikin. L\u00ea dewlet wek\u00ee gir\u00eakek\u00ea mezin dibe. Senteza me ya dewlet \u00fb komun\u00ea, li \u015fer\u00ean b\u00eawate y\u00ean cemid\u00ee y\u00ean ku dibin sedema aloziy\u00ean mezin \u00fb ji bo \u00eedeal\u00eezekirina z\u00eade ya \u00e7\u00eenpar\u00eaziy\u00ea wek bersivek\u00ea p\u00ea\u015f dikeve. Em v\u00ea yek\u00ea her ku di\u00e7e nermtir dikin. Jehrkuja v\u00ea, veguherandina t\u00eakiliya komun \u00fb dewlet\u00ea ya ber bi t\u00eako\u015f\u00een \u00fb p\u00ea\u015fbirkeke demokrat\u00eek ve ye. Ti\u015ft\u00ea ku v\u00ea dawiy\u00ea li S\u00fbriyey\u00ea t\u00ea xwestin ku b\u00ea kirin, ji v\u00ee aliy\u00ee ve gir\u00eeng e; li Iraq\u00ea j\u00ee div\u00ea ev yek b\u00ea bicihan\u00een. Hilbijartina waliyek\u00ee Tirkmen li Kerk\u00fbk\u00ea m\u00eenak e; Tirkmen li vir ne dewleteke m\u00eekro ne, dikarin bibin komuneke ku naverok\u00ea ew bixwe diyar dikin.<\/p>\n<p>\u015earedar\u00ee div\u00ea bi hi\u015fmend\u00ee \u00fb gir\u00eengiya demokrasiya her\u00eam\u00ee b\u00ean bir\u00eavebirin; \u015faredar\u00ee div\u00ea bi hi\u015f\u00ea kirtasiyeger\u00ee y\u00ea pi\u00e7\u00fbk ney\u00ean bir\u00eavebirin. Ji paqijiy\u00ea heya hilber\u00eena erzan, ji perwerdey\u00ea heya tenduristiy\u00ea, ji \u00e7\u00fbn\u00fbhat\u00ea heya ekolojiy\u00ea, ji hem\u00fb hewcedariy\u00ean bajaran re bi n\u00eaz\u00eekatiya komun\u00ea \u00e7areser\u00ee dikarin b\u00ean d\u00eetin. Bes mirov bi n\u00eaz\u00eekatiya \u201c\u015faredar\u00ee komun in\u201d tevbigere \u00fb ti\u015ft\u00ea p\u00eaw\u00eest p\u00eak b\u00eene.<\/p>\n<p>Di P\u00eavajoya A\u015ft\u00ee \u00fb Civaka Demokrat\u00eek de serketina di r\u00eaveberiy\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb \u015faredariyan de w\u00ea bibe sedema ge\u015fedan\u00ean n\u00fb; w\u00ea h\u00eazeke z\u00eadetir bide rew\u015f \u00fb zem\u00eena muzakereya demokrat\u00eek. Bi cidiyeta ku w\u00ea v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea p\u00ea\u015f bixe, ez ji bo her kes\u00ea ku di xebat\u00ean prat\u00eekkirina \u015faredariya gelpar\u00eaz a demokrat\u00eek de cih digire serkeftin\u00ea dixwazim. Ez h\u00eav\u00ee dikim ku Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Her\u00eam\u00ee j\u00ee bi serkeft\u00ee derbas bibe, silav \u00fb hezkirin\u00ean xwe y\u00ean b\u00eadaw\u00ee p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f dikim.<\/p>\n<p><strong>24.05.2026<\/strong><\/p>\n<p><strong>Abdullah OCALAN<\/strong><\/p>\n<p><strong>Girava \u00cemraliy\u00ea\u201d<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan R\u00eaber Apo: di peyama ji bo Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Xwecih\u00ee y\u00ean Demokrat\u00eek re \u015fand\u00ee de got: \u2018\u2018Demokrasiya xwecih\u00ee \u015fahdemar\u00ea entegrasyona demokrat\u00eeke ku em hewl didin di p\u00eavajoya a\u015ft\u00ee \u00fb civaka demokrat\u00eek de p\u00eak b\u00eenin. Peyama R\u00eaber Apo ya ku ji Konferansa R\u00eaveberiy\u00ean Xwecih\u00ee y\u00ean Demokrat\u00eek re \u015fandiye bi v\u00ee reng\u00ee ye: \u201cJi bo delegasyon [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":221836,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-237565","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237565","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237565"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237566,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237565\/revisions\/237566"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/221836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}