{"id":237521,"date":"2026-06-07T08:25:41","date_gmt":"2026-06-07T06:25:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237521"},"modified":"2026-06-07T08:25:41","modified_gmt":"2026-06-07T06:25:41","slug":"cotkaren-kartolan-li-ewropaye-ziyanen-madi-yen-mezin-dibinin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237521","title":{"rendered":"Cotkar\u00ean kartolan li Ewropay\u00ea ziyan\u00ean mad\u00ee y\u00ean mezin dib\u00eenin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li gor\u00ee raporek di \u201cThe New York Times\u201d de hatiye we\u015fandin, cotkar\u00ean kartolan li Bel\u00e7\u00eeka mehan e bi hezaran ton ji berhem\u00ean kartolan diav\u00eajin \u00fb di encam\u00ea de ziyan\u00ean mad\u00ee y\u00ean mezin dib\u00eenin.\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Di gaveke k\u00eamd\u00eet\u00ee de, cotkarek\u00ee Bel\u00e7\u00eek\u00ee v\u00ea meh\u00ea ne\u00e7ar ma ku d\u00eesa berhema xwe ya kartolan biav\u00eaje nava zeviy\u00ean xwe li rojhilat\u00ea Bel\u00e7\u00eekay\u00ea, ev r\u00eaya her\u00ee erzan ji bo ku xwe ji m\u00eeqdar\u00ean mezin xelas bike, ku t\u00eara hilbir\u00eena n\u00eaz\u00eek\u00ee 200 milyon firingiy\u00ean kartol\u00ean qeland\u00ee dikir.<\/p>\n<p>Bel\u00e7\u00eek\u00ee Dehayeri bi ten\u00ea b\u00fb; cotkar\u00ean din j\u00ee heman vebijark\u00ea bikar t\u00eenin, di demek\u00ea de ku Ewropa bi z\u00eadeb\u00fbneke ku t\u00ea texm\u00eenkirin bi qas\u00ee 5 m\u00eelyon ton kartol di hilber\u00eena kartol\u00ean ku ji ji bo qelanidin\u00ean t\u00ea bikar an\u00een, r\u00fb bi r\u00fb ye.<\/p>\n<p>Ji ber\u00ee \u00e7end mehan ve, buhay\u00ea tonek kartol li bazara Bel\u00e7\u00eekay\u00ea ku mezintir\u00een hinardeya c\u00eehan\u00ea ya kartol\u00ean qeland\u00ee \u00ean cemid\u00ee ye &#8211; sifir e. h\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ku ber\u00ee s\u00ea salan n\u00eaz\u00eek\u00ee 600 euro b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Sedem\u00ean li pi\u015ft kir\u00eez\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Z\u00eadeb\u00fbna mezin a kartolan di sala 2026\u2019an de ji ber tevl\u00eeheviyek faktor\u00ean hevbe\u015f e, hin ji wan avhewa \u00fb hin din j\u00ee jeopol\u00eet\u00eek in.<\/p>\n<p>Di 8 sal\u00ean daw\u00ee de, \u015fert \u00fb merc\u00ean heway\u00ea y\u00ean ba\u015f b\u00fbn sedema bidestxistina mezintir\u00een berhema kartolan li Ewropay\u00ea, di demek\u00ea de ku cotkar ji ber bac\u00ean ku ji h\u00eala r\u00eaveberiya Serok\u00ea Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean Amer\u00eekay\u00ea Donald Trump ve li ser hawirdekirin\u00ea hatin ferzkirin, herwiha hatina kes\u00ean n\u00fb ji Asyay\u00ea ku be\u015fek ji bazar\u00ea girtine, ji bo firotina berhem\u00ean xwe zehmet\u00ee diki\u015fandin.<\/p>\n<p>Di dem\u00ean daw\u00ee de j\u00ee, \u015fer\u00ea li \u00ceran\u00ea b\u00fb sedema z\u00eadeb\u00fbna l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean enerj\u00ee \u00fb gubreyan, ku di encam\u00ea de xer\u00eedar ne\u00e7ar man ku l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean xwe k\u00eam bikin \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee zext li r\u00eajey\u00ean qezenc\u00ea b\u00fbn y\u00ean ku ji xwe teng b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Ziyanek mezin \u00fb k\u00eamkirina r\u00fbber\u00ean \u00e7andiniy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee rojnameya \u201cNew York Times\u201d, cotkar\u00ea Bel\u00e7\u00eek\u00ee Dehayeri ku temen\u00ea w\u00ee 58 sal\u00ee ye got: &#8220;B\u00ea guman rew\u015f xirab e, l\u00ea jiyan ev e.\u201d W\u00ee diyar kir ku kartol\u00ean ku nehatine firotin dest bi mezinb\u00fbn\u00ea kirine, ev yek dih\u00eale ku firotina w\u00ea ne mumkune be, herwiha li gotin\u00ean xwe z\u00eade kir ku ji ber l\u00ea\u00e7\u00fbna xak\u00ea, tov, gubre \u00fb xebatkaran, windahiy\u00ean w\u00ee gih\u00ee\u015ftine n\u00eaz\u00ee 160 hezar euro.<\/p>\n<p>Cotkar ji bo demsala b\u00ea r\u00fbbera \u00e7andinina kartolan k\u00eam kir heya 17 donim\u00ee, li gor\u00ee 170 donim\u00ee ku bi gelemper\u00ee di zeviya w\u00ee ya 370 donim\u00ee ya li Hermal-su-Hoi, de ye.<\/p>\n<p>Li Almanya j\u00ee, cotkarek\u00ee din ku 4 hezar ton kartol\u00ean nexwest\u00ee \u00e7andib\u00fb, bi awayek\u00ee cuda r\u00fb bi r\u00fby\u00ea kr\u00eez\u00ea b\u00fb \u00fb li Berl\u00een\u00ea kampanyay\u00ean belavkirina b\u00ea dirav li dar xist, ku ni\u015ftecih\u00ean w\u00ea wek\u00ee &#8220;z\u00eadeb\u00fbna kartol\u00ea&#8221; bi nav kirin.<\/p>\n<p><strong>Bel\u00e7\u00eeka di navenda kir\u00eez\u00ea de ye<\/strong><\/p>\n<p>L\u00ea bandora her\u00ee mezin li Bel\u00e7\u00eekay\u00ea, ku mezintir\u00een hinardey\u00ea c\u00eehan\u00ee y\u00ea kartol\u00ean qeland\u00ee \u00ean cemid\u00ee, t\u00ea d\u00eetin.<\/p>\n<p>\u201cFirits\u201d li wel\u00eat semboleke netewey\u00ee ye, erebey\u00ean firotina wan li meydan\u00ean gi\u015ft\u00ee pir belav in, li wir bi c\u00fbrbec\u00fbr sos\u00ean wek\u00ee Andalus \u00fb Dallas re t\u00eane p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapora daw\u00ee ya New York Times, hinardekirina kartol\u00ean pijand\u00ee \u00fb cemid\u00ee y\u00ean Bel\u00e7\u00eekay\u00ea di sala 2025\u2019an de gih\u00ee\u015ftiye n\u00eaz\u00eek\u00ee 3.3 milyar dolar\u00ee, ku ev hejmar n\u00eaz\u00eek\u00ee s\u00ea qat ji asta deh sal ber\u00ea z\u00eadetir e, l\u00ea bel\u00ea, li gor\u00ee rapor\u00ea domandina v\u00ea mezinb\u00fbn\u00ea di serdema p\u00ea\u015f de dijwartir xuya dike.<\/p>\n<p><strong>\u015eer \u00fb enerj\u00ee zext\u00ea li ser bazar\u00ea dikin<\/strong><\/p>\n<p>Christophe Vermeulen, serok\u00ea komeleya hilber\u00eener\u00ean kartolan \u00ean Bel\u00e7\u00eek\u00ee (Belgapom), ji rojnameya The New York Times re diyar kir ku \u015fer\u00ea li \u00ceran\u00ea zext\u00ean n\u00fb li r\u00eazedab\u00eenkirin\u00ea z\u00eade kiriye<\/p>\n<p>L\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean bilind \u00ean enerjiy\u00ea l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean sarkirin \u00fb veguhastin\u00ea z\u00eade dikin, herwiha buhay\u00ean gubreyan bi awayek\u00ee mezin bilind b\u00fbne, di demek\u00ea de ku ke\u015ftiy\u00ean ku bi madey\u00ean w\u00ea y\u00ean barkir\u00ee ne, ji ber girtina Tengava Hurmuz, nikarin ji Kendav\u00ea derkevin.<\/p>\n<p>Di heman den\u00ea de ev girtin hinardekirina kartol\u00ean qeland\u00ee bo welat\u00ean Kendav\u00ea, ku bazar\u00ean sereke ne, dijwar kiriye, di demek\u00ea de ku t\u00ea pay\u00een daxwaz ji ber k\u00eamb\u00fbna hejmara ge\u015ftiyaran k\u00eam bibe.<\/p>\n<p><strong>K\u00eamb\u00fbna daxwaza c\u00eehan\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Li hundir, z\u00eadeb\u00fbna enflasyon\u00ea li Ewropay\u00ea l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean xer\u00eedaran li ser xwaringehan k\u00eam kiriye, ku piraniya kartol\u00ean qeland\u00ee li wir t\u00eane xwarin.<\/p>\n<p>Baca Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee bandor li ser hinardekirina kartol\u00ean Ewrop\u00ee j\u00ee kiriye, ku DYA pi\u015ft\u00ee Bir\u00eetaniya duyem\u00een bazara her\u00ee mezin e. Hinardekirin heta dawiya Sibat\u00ea li gor\u00ee sala bor\u00ee ji sed\u00ee 8 k\u00eam b\u00fbye.<\/p>\n<p>Firotina bo Erebistana Si\u00fbd\u00ee, s\u00eayem\u00een bazara her\u00ee mezin, ji sed\u00ee 11 k\u00eam b\u00fbye \u00fb ji destp\u00eaka \u015fer\u00ea bi \u00ceran\u00ea re t\u00ea pay\u00een ku k\u00eamb\u00fbnek din j\u00ee d\u00ea \u00e7\u00eabibe.<\/p>\n<p><strong>Z\u00eadeb\u00fbna p\u00ea\u015fbaziy\u00ea di bazaran de<\/strong><\/p>\n<p>Herwiha hilber\u00eener\u00ean Ewrop\u00ee bi p\u00ea\u015fbaziyek z\u00eade ya welat\u00ean wek\u00ee \u00c7\u00een, Hindistan \u00fb Misr\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb ne, ku dest bi hinardekirina kartol\u00ean qeland\u00ee bi buhay\u00ean pir k\u00eam kirine.<\/p>\n<p>Her \u00e7end hinardekirina van welatan h\u00een j\u00ee ji sed\u00ee 10 tevah\u00ee hinardekirina Ewropay\u00ea tems\u00eel dike, sala bor\u00ee ew du qat z\u00eade b\u00fb.<\/p>\n<p>Anal\u00eest destn\u00ee\u015fan dikin ku p\u00ea\u015fbaz\u00ee \u00ead\u00ee ne ten\u00ea li ser kal\u00eetey\u00ea ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de li ser buhay\u00ea j\u00ee ye, nemaze ji ber zexta li ser marj\u00ean qezenc\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Reftar\u00ean xer\u00eedaran hatine guhertin<\/strong><\/p>\n<p>Ev pirsgir\u00eak bi guhertin\u00ean avah\u00eesaziy\u00ea y\u00ean di daxwaz\u00ea \u200b\u200bde re hevdem in, ji ber ku xer\u00eedar ber bi hilbijartin\u00ean xwarin\u00ean tenduristtir ve di\u00e7in.<\/p>\n<p>Li Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, n\u00eaz\u00eek\u00ee yek ji he\u015ft kes\u00ean mezinan ragihand ku derman\u00ean k\u00eamkirina giraniy\u00ea \u00ean wek\u00ee \u201cOzempic\u201d bikar t\u00eenin, ku xwesteka xwarin\u00ean qeland\u00ee \u00fb \u00e7\u00eakir\u00ee k\u00eam dike.<\/p>\n<p>Her \u00e7end daxwaza gerd\u00fbn\u00ee ya ji bo kartol\u00ean qeland\u00ee berdewam dike, leza w\u00ea salane daketiye ji sed\u00ee 2.5, li gor\u00ee ji sed\u00ee 5 di p\u00eanc sal\u00ean ber\u00ea de.<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015ferojeke nediyar<\/strong><\/p>\n<p>Hin cotkar dib\u00eenin ku kr\u00eez dibe ku demk\u00ee be, l\u00ea y\u00ean din k\u00eamtir ge\u015fb\u00een in.<\/p>\n<p>Cotkarek\u00ee Bel\u00e7\u00eek\u00ee got ku ew h\u00eav\u00ee dike ku di p\u00ea\u015feroj\u00ea de zeviya xwe bide ke\u00e7a xwe, l\u00ea Dehayeri n\u00ear\u00eenek neba\u015f n\u00ee\u015fan da \u00fb got, &#8220;Ez bawer dikim ku sal\u00ean ba\u015f bi daw\u00ee b\u00fbne.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan Li gor\u00ee raporek di \u201cThe New York Times\u201d de hatiye we\u015fandin, cotkar\u00ean kartolan li Bel\u00e7\u00eeka mehan e bi hezaran ton ji berhem\u00ean kartolan diav\u00eajin \u00fb di encam\u00ea de ziyan\u00ean mad\u00ee y\u00ean mezin dib\u00eenin.\u00a0 \u00a0 Di gaveke k\u00eamd\u00eet\u00ee de, cotkarek\u00ee Bel\u00e7\u00eek\u00ee v\u00ea meh\u00ea ne\u00e7ar ma ku d\u00eesa berhema xwe ya kartolan biav\u00eaje nava zeviy\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237522,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-237521","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237521","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237523,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237521\/revisions\/237523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}