{"id":237390,"date":"2026-06-03T08:02:36","date_gmt":"2026-06-03T06:02:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237390"},"modified":"2026-06-03T08:02:36","modified_gmt":"2026-06-03T06:02:36","slug":"2-peymanen-enqere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237390","title":{"rendered":"2 peyman\u00ean Enqer\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>Far\u00fbk Sakik<\/strong><\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem di destp\u00eaka sal\u00ean 1920\u2019\u00ee de, her\u00eama Kurda b\u00fb navenda plan\u00ean parvekirin\u00ea y\u00ean dewlet\u00ean \u015ferker.\u00a0 Biryar\u00ean ku di Lozan\u00ea de girtib\u00fbn h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee diketin meriyet\u00ea.<\/p>\n<p>Dewlet\u00ean li herem\u00ea b\u00fbn peymana Lozan\u00ea li gor xwe-berjewendiy\u00ean xwe \u015f\u00eerove dikirin. Ji q\u00fbrbaniy\u00ean Rojhilata Nav\u00een yek j\u00ee Kurd b\u00fbn. B\u00eabext\u00ee derketib\u00fb asta her\u00ee gemar\u00ee. \u00cengiliz\u00ean li Lozan\u00ea xwed\u00eagirav\u00ee li maf\u00ea Kurdan xwed\u00ee derdiketin, dema hatin M\u00fbs\u00fbl \u00fb petrola herem\u00ea d\u00eetin, gotin\u00ean xwe ji b\u00eer kirin. Bi dewleta Tirkiy\u00ea ya n\u00fb ava buye re ketin nav dan\u00fbsandinan. Di d\u00eeroka destp\u00eaka Komara Tirkiy\u00ea de du peyman\u00ean Enqere y\u00ean cuda, hatin \u00eemzekirin.<\/p>\n<p>Ya yekem, di 20\u2019\u00ea Cotmeha 1921\u2019\u00ea de di navbera Tirkiy\u00ea \u00fb Fransay\u00ea de hat \u00eemzekirin. Bi v\u00ea peyman\u00ea s\u00eenor\u00ea Tirkiye-S\u00fbriy\u00ea hat destn\u00ee\u015fan kirin.\u00a0 Peymana Enqerey\u00ea ya duyem j\u00ee, di 5\u2019\u00ea Hez\u00eerana 1926\u2019an de hat \u00eemzekirin. Bi peymana ku di navbera \u00cengil\u00eestan, Tirkiye \u00fb Iraq\u00ea de hat \u00eemzekirin, rew\u015fa daw\u00ee ya s\u00eenor\u00ea Tirkiye-Iraq\u00ea hat diyarkirin. Bi v\u00ea peyman\u00ea Tirkiye j\u00ee dev ji \u00eediay\u00ean xwe y\u00ean li ser M\u00fbsil\u00ea berda.<\/p>\n<p>Di p\u00eavajoya ber bi peymana Enqer\u00ea ya 1926\u2019an de, dewlemendiya petrol\u00ea ya her\u00eam\u00ea faktoreke diyarker b\u00fb. Petrola M\u00fbsil\u00ea, di navenda siyaset\u00ean h\u00eaz\u00ean mezin \u00ean her\u00eam\u00ea de, bi taybet\u00ee j\u00ee \u00cengilistan\u00ea, cih girt. \u00cengilistan, ji ber ku dizanib\u00fb Par\u00eazgeha M\u00fbsil\u00ea ji petrol\u00ea dewlemende, nexwest v\u00ea her\u00eam\u00ea bide Fransay\u00ea \u00fb Tirkiy\u00ea.<\/p>\n<p>Ev her du peyman, b\u00fbn sedem ku Kurdistan bibe \u00e7ar par\u00e7e. Bi Lozan\u00ea ji xwe b\u00fbb\u00fb \u00e7ar par\u00e7e, bi van herdu peymanan aliye teknik\u00ee p\u00eakdihat.<\/p>\n<p>Turkiye ji w\u00ee roj\u00ea hetan\u00ee roja me van herdun s\u00eenora li dij\u00ee Kurdan wek \u00e7ek bikaran\u00ee.\u00a0 Tix\u00fbb\u00ean di nava axa Kurdan de x\u00eaz kirib\u00fbn, di destp\u00eak\u00ea de bi mayin \u00fb t\u00ealan r\u00eest\u00een, pi\u015ftre diwar\u00ean mezin \u00fb bilind \u00e7\u00eakirin, q\u00eem nekir dest bi kolandina hendekan kirin. Bi van hewldan\u00ean xwe dixwest her\u00eama Rojavay\u00ea Kurdistan wek talukeyek ji bo s\u00eenor\u00ea xwe bide n\u00ee\u015fandan.<\/p>\n<p>Di s\u00eenor\u00ea di navbera Ba\u015f\u00fbr \u00fb Bak\u00fbr\u00ea Kurdistan her\u00eamek \u00e7\u00eeyay\u00ee b\u00fb. R\u00eesandina t\u00eal \u00fb d\u00eewaran zehmet b\u00fb. Li v\u00eader\u00ea bi tedb\u00eer\u00ean esker\u00ee midaxleyek axa Kurdan kirin. D\u00eerok\u00ea de li v\u00ee tix\u00fbb\u00ee gelek komkuj\u00ee p\u00eakhatin. B\u00fby\u00ear\u00ean wek 33 Gule, Robosk\u00ee, bikaran\u00eena \u00e7eken k\u00eemyev\u00ee \u00e7end m\u00eenak\u00ean li v\u00ee tix\u00fbb\u00ee qewim\u00eene.<\/p>\n<p>Dema ku h\u00eaz\u00ean hegoman dihatin Rojhilata Nav\u00een wan j\u00ee behsa M\u00fbs\u00fbl \u00fb Heleb\u00ea dikirin. Behsa s\u00eenor\u00ea xwe y\u00ea m\u00eesak\u00ee m\u00eell\u00ee dikirin. Digotin, li Iraq \u00fb S\u00fbr\u00ee hun nikarin b\u00ea me d\u00eezayin\u00ean n\u00fb bikin.<\/p>\n<p>Di destp\u00eaka sala 2026\u2019an de dema \u00eari\u015f\u00ee rojava kirin, me ji v\u00ea siyaseta wan re \u015fahid\u00ee kir. \u00cengiliz \u00fb Tirkiye bi peymanek ve\u015fart\u00ee derbar\u00ea Kurdan de biryar dab\u00fbn \u00fb li gor daxwaza Tirkiy\u00ea \u00eari\u015f\u00ee r\u00eaveberiya xweser kirin. Di encam de gelek destkeftiy\u00ean Kurdan b\u00fbn armanc.<\/p>\n<p>Li Iraq\u00ea j\u00ee anha heman ti\u015ft di qewimin. Pi\u015ft\u00ee ku \u015fer\u00ea \u00ceran\u00ea dest p\u00ea kir, tevgerek li Iraq\u00ea \u00fb bi taybet li her\u00eama Kurdistan dest p\u00ea kir. Dema ku biyar hat dayin He\u015fid Al\u015fab\u00ee tevl\u00ee art\u00ea\u015fa Iraq\u00ea bibe, heman ti\u015ft ji pe\u015fmergeyan j\u00ee t\u00ea xwestin. Tirkiye j\u00ee dixwaze bi karta Turkmena daxil\u00ee kaosa Iraq\u00ea bibe.<\/p>\n<p>Dewleta Tirkiy\u00ea ya ji peymana bi \u00cengilizan re \u00e7\u00eakirib\u00fb cesaret girt \u00fb p\u00eavajoya bi Kurdan re dab\u00fb destp\u00eakirin da seknandin anj\u00ee pa\u015fve xist.<\/p>\n<p>\u00cengil\u00eez di d\u00eerok\u00ea de hetim di dem\u00ean ar\u00eefeya ku Kurd ber bi azadiy\u00ea ve herin ketiye dewr\u00ea.\u00a0 Li Lozan\u00ea maf\u00ea Kurdan dida p\u00ea\u015f ku Tirkiy\u00ea bi daxwaz\u00ean wan raz\u00ee bibe. \u00cero j\u00ee bi heman siyasete midaxley\u00ee qedera Kurdan dike. Kurd bi t\u00eako\u015f\u00eena xwe ev herdu peyman\u00ean Enqer\u00ea berteref kirine. \u00cad\u00ee di asta rih\u00ea netew\u00ee de bi hev re tevdigerin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Far\u00fbk Sakik Pi\u015ft\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem di destp\u00eaka sal\u00ean 1920\u2019\u00ee de, her\u00eama Kurda b\u00fb navenda plan\u00ean parvekirin\u00ea y\u00ean dewlet\u00ean \u015ferker.\u00a0 Biryar\u00ean ku di Lozan\u00ea de girtib\u00fbn h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee diketin meriyet\u00ea. Dewlet\u00ean li herem\u00ea b\u00fbn peymana Lozan\u00ea li gor xwe-berjewendiy\u00ean xwe \u015f\u00eerove dikirin. Ji q\u00fbrbaniy\u00ean Rojhilata Nav\u00een yek j\u00ee Kurd b\u00fbn. B\u00eabext\u00ee derketib\u00fb asta her\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":59428,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-237390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237391,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237390\/revisions\/237391"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/59428"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}