{"id":237338,"date":"2026-05-31T08:11:31","date_gmt":"2026-05-31T06:11:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237338"},"modified":"2026-05-31T08:11:31","modified_gmt":"2026-05-31T06:11:31","slug":"xencera-li-pista-kurdan-xiyanet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237338","title":{"rendered":"Xen\u00e7era li pi\u015fta Kurdan&#8230;Xiyanet!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Volqan El\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Sal, B.Z. 550&#8230; B\u00fbyer bi kurt \u00fb kurmanc\u00ee ev e: Qeyzer\u00ea Medan Astiyages, bi \u00eehtimaleke mezin z\u00eade z\u00eade heqaret li serfermandar\u00ea xwe \u2013xizm\u00ean hev \u00ean n\u00eaz in j\u00ee- Harpagos kiriye. Ew pir \u00ea\u015fandiye. Wisa dixuye ku cihn\u00ee\u015ftiy\u00ean Qesra Medan j\u00ea nerehet b\u00fbne. Harpagos p\u00eawendiy\u00ea li cem Axamen\u00eetan dat\u00eene. Ke\u00e7a Astiyages Madana, bi yek ji navdar\u00ean Axamen\u00eetan (Kambiyeses) re zewic\u00ee b\u00fbye. Vaye K\u00eeros\u00ea bi nav \u00fb deng kur\u00ea w\u00ee ye. Harpagos xwe digih\u00eaje K\u00eeros, ber bi \u015fer ve dehf dide. Astiyages li cem art\u00ea\u015fa xwe, li beramber\u00ea K\u00eeros dikeve \u015fer. L\u00ea bel\u00ea Harpagos bi dek\u00fbdolabek\u00ea, dike ku Astiyages \u00eas\u00eer bikeve dest\u00ea K\u00eeros\u00ea Faris.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee d\u00eelgirtin\u00ea, Harpagos ji Astiyages re dib\u00eaje, \u201c<em>bin\u00eare duh tu qral b\u00fb, l\u00ea \u00eero kole y\u00ee. Tu \u00e7awa xwe h\u00ees dik\u00ee?\u201d <\/em>Bersiva Astiyages h\u00ea j\u00ee t\u00ea bib\u00eeran\u00een<em>: \u201cEy nemerd, te \u00eexanet li min kir, te qeyzertiya min t\u00eak bir. Qet neb\u00fbya tu bihata \u015f\u00fbna min. Te ev j\u00ee nekir, hema te y\u00ea keyzertiya min ji Medan re bihi\u015fta. \u00c7ima te bi ne-merd\u00ee bir \u00fb da xulam\u00ea me K\u00eeros \u00ea Pers\u00ee?\u201d<\/em> Ev gotin m\u00eena p\u00ea\u015fd\u00eetineke d\u00eerok\u00ee ye. Wek\u00ee li vir j\u00ee t\u00ea d\u00eetin, bi riya xiyanet\u00ea \u2018desthilatdar\u00ee\u2019 li ser siniya z\u00ear p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee Persan hatiye kirin. Ev rastiya ku wekii di gen\u00ean Kurdan de hey\u00ee, bi awayek\u00ee sosret her xwe dide der. B\u00fbyer\u00ean Enk\u00eed\u00fb \u00fb Matt\u00eezawa j\u00ee, xelek\u00ean berbi\u00e7av \u00ean beriya v\u00ea b\u00fbyer\u00ea ne. Em ji b\u00eer nekin ku Pers ji bo Astiyages dib\u00eajin \u201cAzh\u00ee Zahak\u201d \u00fb Zehak\u00ea li vir j\u00ee yan j\u00ee Dehak, sembola xerabiy\u00ea ye. Tevah\u00ee d\u00eeroka serweran bi tahr\u00eefat\u00ean wisa tij\u00ee ne. L\u00ea didin, qetil dikin, ji kirin\u00ean xwe re dib\u00eajin qehreman\u00ee, berxwedana gelan j\u00ee wek\u00ee p\u00eaxas\u00ee \u00fb e\u015fqiyatiy\u00ea bi nav dikin. Bi balk\u00ea\u015f\u00ee, tev\u00ee 2500 sal di ser re bihuriye j\u00ee ev \u00e7erx her wisa geriyaye. Eger Vandal\u00ean (e\u015f\u00eer \u00fb qeb\u00eeley\u00ean ji bakur\u00ea Ewr\u00fbpa) ku ji bo nirx\u00ean komunal li dij\u00ee \u00cemparatoriya Romay\u00ea ya koledar \u015fer kirib\u00fbn, \u00eero wek\u00ee w\u00earankar derbas\u00ee d\u00eeroka emperyal\u00eestan b\u00fbne. W\u00ea dem\u00ea bi xwezay\u00ee Romay\u00ee j\u00ee b\u00fbne hilgir\u00ean (ragir\u00ean) medeniyet \u00fb \u015faristaniy\u00ea!!!<\/p>\n<p>Helbestvan \u00fb D\u00eeroknas\u00ea Persan F\u00eerdews\u00ee dema di \u015eahnamey\u00ea de behsa Rustem\u00ea Zal dike, bal\u00ea dik\u015f\u00eene li ser heman ti\u015ft\u00ee. Demeke wisa t\u00ea ku \u00ead\u00ee nif\u015f\u00ean Farisan ber bi tine b\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e. Y\u00ea li wel\u00eat her\u00ee xurt j\u00ee Zal e. Malbata Zal, h\u00eaza le\u015fker\u00ee ya desthilatdariy\u00ea ye. Rustem\u00ea Zal li \u015f\u00fbna ku desthilatdariy\u00ea bi dest bixe, her \u00e7iqas\u00ee wek\u00ee xizimt\u00ee d\u00fbr\u00ee malbata qral be j\u00ee, ji nav wan zarokek\u00ee her\u00ee n\u00eaz\u00ee w\u00ea n\u00eejad\u00ea t\u00eene \u00fb li ser texta qraltiy\u00ea dide r\u00fbni\u015ftandin. Bi salan, heta ku ev zarok dibe qralek\u00ee gihay\u00ee, w\u00ee dipar\u00eaze. Her tim gir\u00eadana xwe n\u00ee\u015fan dide. D\u00fbvre, ev kevne\u015fop\u00ee ji h\u00eala kur\u00ea w\u00ee Rustem ve dewam bike. F\u00eerdews\u00ee her \u00e7iqas\u00ee Rustem\u00ea Zal m\u00eena Farisek\u00ee dinirx\u00eene j\u00ee, damar damar\u00ea Kurdan e. Kurd di d\u00eeroka xwe ya qed\u00eem de tim\u00ee b\u00fbne le\u015fker\u00ean ba\u015f \u00ean hinek\u00ean din! Ev kevne\u015fopiya Zal her \u00e7end\u00ee wek\u00ee xiyaneta rasterast a Harpagos ney\u00ea nirxandin j\u00ee ji bo dijmin\u00ean Kurdan b\u00fbye zem\u00een \u00fb nefeseke xurt!<\/p>\n<p>D\u00eesa di d\u00eeroka Sumeriyan de karektera bi nav\u00ea Enk\u00eedo heye. Her \u00e7end\u00ee \u015fexsiyeteke m\u00eetoloj\u00eek be j\u00ee, ji aliy\u00ea hin d\u00eeroknasan ve wek\u00ee ji gel\u00ean Aryen\u00ee (dibe ku proto-Kurdek be) t\u00ea \u015f\u00eerovekirin. J\u00eare p\u00ea\u015feng\u00ee dike ku Gilgame\u015f darber\u00fby\u00ean welat\u00ea Aryen (yan\u00ee Kurdistan\u00ea) tev qirbike \u00fb b\u00eene bajar\u00ea Uruq\u00ea.<\/p>\n<p>Em werin li ser mijara ku di serdem\u00ean modern de rew\u015fa Kurdan bi \u00e7i away\u00ee b\u00fbye. Dest berdin ji berxwedan\u00ean Kurdan \u00ean di sedsala 19\u2019em\u00een de, bigire ji Serhildana \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea Kal heta bi t\u00eak\u00e7\u00fbna berxwedana D\u00earsim\u00ea ya di 1938\u2019an de xiyaneta navxwey\u00ee ya Kurdan bi roleke pir mezin rab\u00fbye. Yan\u00ee eger ne ji Kasim\u00ea xayin b\u00fbya ti kes\u00ee nedikar\u00ee kelemce li dest\u00ea \u015e\u00eax Se\u00eed\u00ea Kal bixe \u00fb w\u00ee \u00fb bi dehan heval\u00ean w\u00ee bide ber s\u00eadara dewleta Tirk. D\u00eesa, ne ji Zeynel \u00fb Rayber b\u00fbya ti le\u015fker\u00ean M. Kemal nedikar\u00een xwe bigih\u00eenin li ber mewz\u00ee-\u015fikefta El\u00ee\u015f\u00ear \u00fb Zer\u00eefe, \u00fb m\u00eena ser\u00ea Hz. His\u00ean\u00ea li Kerbelay\u00ea, ser\u00ea wan ji la\u015f\u00ean wan veke \u00fb p\u00ea\u015fke\u015f\u00ee fermandar\u00ean Tirk bike!<\/p>\n<p>Her\u00ee daw\u00ee; ji sal\u00ean 1982-83 p\u00eade \u015fervan\u00ean gel\u00ea Kurd \u00e7iya \u00fb baniy\u00ean Ba\u015fur\u00ea Welat li dij\u00ee dagirkeriya Tirk kirib\u00fbn wek\u00ee stargeh\u00ean Kelha Dimdim\u00ea. L\u00ea bel\u00ea hezar mixabin b\u00fb ku kurm\u00ea dar\u00ea ji dar\u00ea b\u00fb. Kurm\u00ea Dara Kurdan bi her r\u00ea \u00fb r\u00ea\u00e7\u00ean \u00e7iyan dizan\u00een. Ew b\u00fbn ku li Zandora, Mam Re\u015fo, gelek stargeh\u00ean \u015fervan\u00ean azadiy\u00ea, ketin li p\u00ea\u015fiya le\u015fker\u00ean Tirk bi jehr\u00ean ku tu dilnad\u00ee biav\u00eaj\u00ee mi\u015fkan, bi sedan ke\u00e7 \u00fb law\u00ean Kurdan dane xeniqandin. Hem j\u00ee ne bi mirineke ji r\u00eaz\u00ea, c\u00eegera wan teqiya, b\u00eahn li wan \u00e7iqiya \u00fb heta bi \u015faneya xwe ya daw\u00ee heliyan\u2026 Pa\u015f\u00ea dest\u00ea xwe dane dest\u00ea Mehmet\u00e7ik-le\u015fker\u00ean Tirk \u00fb bi qem\u00eerey\u00ean xwe \u015fikeft\u00ean \u015fervan\u00ean azadiy\u00ea ki\u015fandine. B\u00eay\u00ee ku \u015ferm\u00fbfed\u00ee j\u00ee bikin ev d\u00eemen dane li ser \u015fa\u015f\u00ea hin telewziyon\u00ean t\u00eane zan\u00een. Ku le\u015fker\u00ean qehreman \u00ean Tirk ke\u00e7 \u00fb law\u00ean Kurd \u00e7awa mi\u015faxt\u00eekirine dojeh\u00ea (!)<\/p>\n<p>erd\u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea welat\u00ea me Kurdan \u00e7awa ku malovaniya gelek h\u00eaz\u00ean welatper\u00eaz kiriye, me gotib\u00fb ku ji sal\u00ean 1982\u2019an p\u00eade ji bo \u015fervan\u00ean Tevgera Azadiy\u00ea j\u00ee b\u00fbne war. Bi taybet\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee n\u00eev sedsal\u00ea kom\u00ean ger\u00eela \u00fb civaka Ba\u015f\u00fbr\u00ea wel\u00eat di nav hev de jiyaye. Ku ev rew\u015f di deh sal\u00ean daw\u00ee de ji h\u00eaz\u00ean dagirker \u00fb Kurm\u00ea Dar\u00ea y\u00ean xiyanetkar re b\u00fbye derfeteke mezin. Bi riya tora \u00eestixbarat\u00ea xwe gihandiye \u015fervan \u00fb fermandar\u00ean Tevgera azadiy\u00ea \u00fb koord\u00eenat\u00ean wan daye h\u00eaz\u00ean dagirker \u00ean Tirk. Di encam\u00ea de bi sedan \u015fervan \u00fb p\u00ea\u015feng\u00ean Tevgera Azadiy\u00ea y\u00ean wek\u00ee Do\u011fan, Kawa, S\u00eenan\u00ea Sor, Serhed, Eg\u00eed Xerzan, R\u0131za Altun, Ali Haydar Kaytan (Fuat), \u015eukr\u00ee Serhed, Dr. Hogir, Helmet (Diyar Xer\u00eeb), Gulustan Tara, Kemal \u00fb \u00e7end\u00een \u00e7end\u00een t\u00eako\u015fer\u00ean din \u00ean gel\u00ea Kurd \u015feh\u00eed b\u00fbne.<\/p>\n<p>Qasim Eng\u00een yek ji van t\u00eako\u015f\u00ear\u00ean azadiy\u00ea b\u00fb ku salvegera \u015fehadeta w\u00ee n\u00eaz\u00eek dibe. Qasim wek\u00ee gelek heval\u00ean xwe y\u00ean din xwediy\u00ea gelek taybetmendiy\u00ean cuda b\u00fb. Yek ji taybetmendiy\u00ean w\u00ee j\u00ee perwerdekirina heval\u00ean xwe li ser d\u00eeroka Kurdistan\u00ea b\u00fb. Dema me ev niv\u00ees girte dest ji fikr \u00fb raman\u00ean w\u00ee y\u00ean ronak rasterast me feyde girt. Mijarek ku w\u00ee her\u00ee z\u00eade bal ki\u015fandiye li ser j\u00ee xiyaneta nava Kurdan b\u00fbye; hezar mixabin e ku 27\u2019\u00ea Gulana 2020\u2019an bi \u00eestixbarata ku h\u00eazeke her\u00eam\u00ee day\u00ee dema bi xebata perwerdey\u00ea ve \u00e7\u00fbye, di encama l\u00eadana balafir\u00ean ki\u015ff\u00ea y\u00ean dagirkeriya Tirk de tevl\u00ee karwan\u00ea \u015feh\u00eed\u00ean Kurdistan\u00ea b\u00fbye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Volqan El\u00ee Sal, B.Z. 550&#8230; B\u00fbyer bi kurt \u00fb kurmanc\u00ee ev e: Qeyzer\u00ea Medan Astiyages, bi \u00eehtimaleke mezin z\u00eade z\u00eade heqaret li serfermandar\u00ea xwe \u2013xizm\u00ean hev \u00ean n\u00eaz in j\u00ee- Harpagos kiriye. Ew pir \u00ea\u015fandiye. Wisa dixuye ku cihn\u00ee\u015ftiy\u00ean Qesra Medan j\u00ea nerehet b\u00fbne. Harpagos p\u00eawendiy\u00ea li cem Axamen\u00eetan dat\u00eene. Ke\u00e7a Astiyages Madana, bi yek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":227288,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-237338","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237338","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237338"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237338\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237339,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237338\/revisions\/237339"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/227288"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}