{"id":237310,"date":"2026-05-31T07:40:03","date_gmt":"2026-05-31T05:40:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237310"},"modified":"2026-05-31T08:17:18","modified_gmt":"2026-05-31T06:17:18","slug":"kurd-li-suriye-ne-mevan-in-siriken-welat-in","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=237310","title":{"rendered":"Kurd li S\u00fbriy\u00ea ne m\u00eavan in, \u015fir\u00eek\u00ean welat in"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ronah\u00ee Sad\u00fbn<\/strong><\/p>\n<p><strong>Gel\u00ea Kurd li S\u00fbriy\u00ea ne m\u00eavan in, l\u00ea heb\u00fbna wan li S\u00fbriy\u00ea rastiyeke d\u00eerok\u00ee \u00fb mafek\u00ee xwezay\u00ee ye. Ew bi salan li hember\u00ee \u00eenkar, b\u00eamaf\u00ee \u00fb zordariy\u00ea xwe parastine \u00fb ji bo maf, azad\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea t\u00eako\u015f\u00een dikin. A\u015ftiya S\u00fbriy\u00ea j\u00ee bi qeb\u00fblkirina maf\u00ean rewa y\u00ean Kurdan p\u00eak t\u00ea.<\/strong><\/p>\n<p>Heb\u00fbna gel\u00ea Kurd li S\u00fbriy\u00ea mijareke gir\u00eeng a d\u00eerok\u00ee, siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee ye li her\u00eama Rojhilata Nav\u00een, ji ber ku Kurd yek ji kevintir\u00een netewey\u00ean ku bi sedsalan e li her\u00eam\u00ea bi cih b\u00fbne ne. Tev\u00ee v\u00ea heb\u00fbna d\u00eerok\u00ee j\u00ee, Kurd di qonax\u00ean c\u00fbda y\u00ean d\u00eeroka dewleta S\u00fbriy\u00ea de bi pirsgir\u00eak\u00ean t\u00eakildar\u00ee nasname \u00fb maf\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee re r\u00fb bi r\u00fb mane ku ev yek pirsgir\u00eaka wan kiriye mijara n\u00eeqa\u015f\u00ean navxwey\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee. Gel\u00ea Kurd yek ji kevintir\u00een kom\u00ean etn\u00eek\u00ee y\u00ean Rojhilata Nav\u00een e, heb\u00fbna wan a d\u00eerok\u00ee li ser \u00e7end welatan belav b\u00fbye, S\u00fbriy\u00ea (Rojava), Iraq (Ba\u015f\u00fbr), Tirkiy\u00ea (Bakur) \u00fb \u00ceran (Rojhilat).<\/p>\n<p><strong>Maf\u00ea Kurdan di S\u00fbriy\u00ea de, mafek\u00ee sereke ye<\/strong><\/p>\n<p>Hin maf hene ku nikarin bibin mijara taw\u00eez an dengdan\u00ea, ji ber ku ew ne diyariy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean ji kes\u00ee ne, l\u00ea bel\u00ea be\u015fek ji heb\u00fbna xwezay\u00ee \u00fb d\u00eerok\u00ee ya gelan in. Di nav van mafan de ya her\u00ee gir\u00eeng maf\u00ean gel\u00ea Kurd li S\u00fbriy\u00ea ne ku div\u00ea bi bend\u00ean dest\u00fbr\u00ee werin parastin, bend\u00ean ku tu piraniya hejmar\u00ee an siyas\u00ee nikare wan binp\u00ea bike. Bi deh\u00ea salan e, Kurd li S\u00fbriy\u00ea bedela pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00eenkar \u00fb cudakariy\u00ea dane, ji serjim\u00eariya awarte bigire heya Kembera Erebkirin\u00ea, ji tepeserkirina ziman \u00fb \u00e7anda wan bigire heya \u00eenkarkirina hemwelat\u00eeb\u00fbn\u00ea \u00fb d\u00fbrxistina wan a tevah\u00ee ji saziy\u00ean dewlet\u00ea. Ev prat\u00eek ne tesaduf\u00ee b\u00fbn, l\u00ea bel\u00ea biryar\u00ean siyas\u00ee b\u00fbn ku maf\u00ea gel\u00ea Kurd tune dihesiban. Li gel rastiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee y\u00ean guherbar \u00ean li S\u00fbriy\u00ea, esl\u00ea pirsa Kurd\u00ee neguheriye. \u00cero j\u00ee wek\u00ee ber\u00ea, siberoja Kurdan di \u00e7ar\u00e7oveya lihevkirin\u00ean demk\u00ee de t\u00ea n\u00eeqa\u015fkirin, ne di \u00e7ar\u00e7oveya maf\u00ean sab\u00eet \u00fb parast\u00ee de.<\/p>\n<p><strong>Heb\u00fbna Kurdan a d\u00eerok\u00ee li S\u00fbriy\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Kurd li S\u00fbriy\u00ea yek ji gel\u00ean kevnar \u00fb bingeh\u00een y\u00ean v\u00ea her\u00eam\u00ea ne. Heb\u00fbna wan ne ten\u00ea bi serdem\u00ean n\u00fb ve gir\u00eaday\u00ee ye, l\u00ea vedigere serdem\u00ean d\u00eerok\u00ee y\u00ean dir\u00eaj. Bi sedsalan Kurd li ser axa S\u00fbriy\u00ea jiyane, \u00e7and \u00fb ziman\u00ea xwe parastiye \u00fb di avakirina jiyana civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb siyas\u00ee ya her\u00eam\u00ea de roleke gir\u00eeng l\u00eestine. L\u00ea bel\u00ea Kurd li S\u00fbriy\u00ea her tim bi siyaseta \u00eenkar, zordar\u00ee \u00fb b\u00eamafiy\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb mane. Di gel van hem\u00fb dijwariyan j\u00ee, wan heb\u00fbna xwe parastiye \u00fb heta roja \u00eero wek p\u00eakhateyek gir\u00eeng ya S\u00fbriy\u00ea ma ye. Di heman dem\u00ea de her\u00eam\u00ean ku \u00eero wek\u00ee Ciz\u00eer\u00ea, Koban\u00ea \u00fb Efr\u00een\u00ea t\u00ean nas\u00een, ji sedsalan ve cih\u00ean ku Kurd l\u00ea dij\u00een e \u00fb h\u00eena j\u00ee l\u00ea dij\u00een.<\/p>\n<p><strong>Di serdem\u00ean \u00ceslam\u00ee \u00fb Osman\u00ee de heb\u00fbna Kurdan <\/strong><\/p>\n<p>Di serdem\u00ean \u00ceslam\u00ee \u00fb Osman\u00ee de j\u00ee, Kurd li van her\u00eaman bi awayek\u00ee xwezay\u00ee dijiyan \u00fb bi gel\u00ean din re jiyana hevbe\u015f ava kirin. Gelek malbat\u00ean Kurd di dema Osmaniyan de li ser s\u00eenor\u00ean Bakur\u00ea S\u00fbriy\u00ea bicih b\u00fbn \u00fb di \u00e7andiniy\u00ea, bazirgan\u00ee \u00fb parastina her\u00eaman de rol girtin. Her\u00eam\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean S\u00fbriy\u00ea di w\u00ea dem\u00ea de bi gelemper\u00ee bi her\u00eam\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean Anatolya \u00fb Mezopotamya re t\u00eakildar b\u00fbn \u00fb s\u00eenor\u00ean \u00eero hene, h\u00een neb\u00fbn. Pi\u015ft\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Yekem \u00fb hilwe\u015f\u00eena \u00cemparatoriya Osman\u00ee, her\u00eama S\u00fbriy\u00ea ket bin desthilata Fransiyan. Ev serdem ji bo Kurdan wek\u00ee gelek gel\u00ean din, serdemeke n\u00fb b\u00fb. Fransiyan di hin deman de hewl dan ku Kurdan ji bo dijberiya neteweperestiya ereb\u00ee bikar b\u00eenin, l\u00ea di dawiy\u00ea de j\u00ee Kurd nehatin nas\u00een wek\u00ee gel\u00ea xwed\u00ee maf\u00ean netewey\u00ee. Herwiha di van salan de gelek Kurd\u00ean ku ji Tirkiy\u00ea reviyan, ji ber zordariya pi\u015ft\u00ee Serhildana \u015e\u00eax Se\u00eed \u00fb serhildan\u00ean din, ko\u00e7\u00ee S\u00fbriy\u00ea kirin. Ev ko\u00e7 b\u00fb sedem ku nif\u00fbsa Kurdan li S\u00fbriy\u00ea z\u00eade bibe.<\/p>\n<p><strong>Serxweb\u00fbna S\u00fbriy\u00ea \u00fb h\u00eaviy\u00ea bidestxistina maf <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1946\u2019an de, pi\u015ft\u00ee ku S\u00fbriy\u00ea serxweb\u00fbna xwe bi dest xist, Kurd h\u00eav\u00ee dikirin ku maf\u00ean wan wek\u00ee be\u015fek ji civaka welat b\u00ea nas\u00een. L\u00ea dewlet\u00ean ku li S\u00fbriy\u00ea hatin ser desthilatdariy\u00ea, bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee hilbijartina partiya Baas\u00ea, siyaseta neteweperestiya ereb\u00ee hate p\u00ea\u015fxistin. Ev siyaset li ser bingeha S\u00fbriy\u00ea welatek Ereb\u00ee ye hate avakirin \u00fb gelek p\u00eakhatey\u00ean ne ereb, bi taybet\u00ee Kurd, hatin d\u00fbrxistin.<\/p>\n<p><strong>B\u00eaparkirina ji maf\u00ea welat\u00eeb\u00fbn\u00ea \u00fb projeya kembera Ereb\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Yek ji siyaset\u00ean her\u00ee giran ku li dij\u00ee Kurdan hate kirin, jimartina taybet ya sala 1962\u2019an b\u00fb. Di w\u00ea sal\u00ea de dewleta S\u00fbriy\u00ea li Par\u00eazgeha Hasek\u00ea jimartineke taybet p\u00eak an\u00ee \u00fb bi sed hezaran Kurd ji maf\u00ea hemwelat\u00eetiy\u00ea b\u00ea par kirin. Gelek malbat b\u00ea nasname ma, lewra nikar\u00eeb\u00fb bibin xwed\u00ee milk, hem j\u00ee nikar\u00eeb\u00fbn kar\u00ea ferm\u00ee bikin an j\u00ee bi\u00e7in zan\u00eengeh\u00ea. Ev siyaset di jiyana rojane ya Kurdan de bir\u00eenek mezin \u00e7\u00eakir \u00fb heta bi dehsalan bandora xwe domand. Pi\u015ftre, di sal\u00ean 1970\u2019\u00ee de, projeya ku bi nav\u00ea \u201cKembera Ereb\u00ee\u201d hate nas\u00een, p\u00eak hat. Armanca v\u00ea projey\u00ea ew b\u00fb ku her\u00eam\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean li ser s\u00eenor\u00ea Tirkiy\u00ea b\u00eane guhartin. Dewlet\u00ea gelek malbat\u00ean ereb an\u00een van her\u00eaman \u00fb hewl da ku giraniya nif\u00fbsa Kurd\u00ee k\u00eam bike. Di encam\u00ea de gelek gund\u00ean Kurd\u00ee guhertin, nav\u00ean wan kirin ereb\u00ee \u00fb gelek Kurd ji axa xwe hatin d\u00fbrxistin.<\/p>\n<p><strong>T\u00eako\u015f\u00eena li hember\u00ee zordariya \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee <\/strong><\/p>\n<p>Her \u00e7end zordar\u00ee heb\u00fb j\u00ee, Kurd di S\u00fbriy\u00ea de t\u00eako\u015f\u00eena xwe ya \u00e7and\u00ee \u00fb siyas\u00ee domandin. Di \u015fert\u00ean dijwar de part\u00ee \u00fb r\u00eaxistin\u00ean Kurd\u00ee derketin hol\u00ea. Gelek niv\u00eeskar, hunermend \u00fb \u00e7alakvan hewl dan ku ziman \u00fb \u00e7anda Kurd\u00ee bipar\u00eazin. L\u00ea dewlet\u00ea gelek caran van hewldanan qedexe kir, gelek kes hatin girtin \u00fb \u00e7alakiy\u00ean Kurd\u00ee hatin astengkirin.<\/p>\n<p><strong>Di nava \u015eore\u015fa S\u00fbriy\u00ea de \u015eore\u015fa Kurdan<\/strong><\/p>\n<p>Dema ku \u015fore\u015fa S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de dest p\u00ea kir, S\u00fbriy\u00ea ket nav \u015fer \u00fb b\u00easer\u00fbberiyeke mezin. Di v\u00ea \u015fert\u00ea de gel\u00ea Kurd hewl dan ku her\u00eam\u00ean xwe bipar\u00eazin \u00fb r\u00eaveberiyeke xweser ava bikin. Di Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea de saziy\u00ean siv\u00eel, h\u00eaz\u00ean ewlehiy\u00ea \u00fb r\u00eaxistin\u00ean civak\u00ee hatin avakirin. Di heman dem\u00ea de, \u015fer\u00ea li dij\u00ee DAI\u015e\u2019\u00ea b\u00fb yek ji qonax\u00ean her\u00ee giran \u00ean v\u00ea serdem\u00ea. Di \u015fer\u00ea li dij\u00ee DAI\u015e\u2019\u00ea de, h\u00eaz\u00ean Kurd\u00ee bi taybet YPG\u2019\u00ea YPJ\u2019\u00ea \u00fb QSD\u2019\u00ea roleke mezin l\u00eestin. \u015eer\u00ea Koban\u00ea di sala 2014\u2019an de b\u00fb sembola berxwedan\u00ea. Gava ku DAI\u015e hewl da bajar\u00ea Koban\u00ea dagir bike, \u015fervan\u00ean Kurd bi pi\u015ftgir\u00eeya h\u00eaz\u00ean hevpeyman\u00ean navnetewey\u00ee li hember wan rawestan. Ev \u015fer ne ten\u00ea ji bo parastina Kurdan b\u00fb, l\u00ea ji bo hem\u00fb c\u00eehan\u00ea b\u00fb. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea j\u00ee, h\u00eaz\u00ean Kurd\u00ee di gelek her\u00eaman de DAI\u015e\u2019\u00ea t\u00eak birin \u00fb \u015fikestina d\u00eerok\u00ee ya DAI\u015e\u2019\u00ea di Baxoz\u00ea de p\u00eak an\u00een. Ev hem\u00fb di \u00e7ar\u00e7oveya qonaxa \u015eore\u015fa Rojava de, p\u00eak hat \u00fb h\u00een j\u00ee t\u00eako\u015f\u00eena v\u00ea \u015fore\u015f\u00ea berdewam dike.<\/p>\n<p><strong>Doza Kurd li S\u00fbriy\u00ea, mafek\u00ee rewa \u00fb xwezay\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Doza Kurd li S\u00fbriy\u00ea yek ji doz\u00ean gir\u00eeng y\u00ean netewey\u00ee \u00fb siyas\u00ee ye ku salan dir\u00eaj di nav \u015fer, zordest\u00ee \u00fb b\u00eamafiy\u00ea de maye. Desthilatdar \u00fb hikumet\u00ean S\u00fbriy\u00ea di qonax\u00ean d\u00eerok\u00ee re \u00fb heya niha maf\u00ean Kurdan wek\u00ee \u201cx\u00earek\u201d n\u00ee\u015fan dane, l\u00ea ya rast ew e ku maf\u00ean Kurdan maf\u00ean xwezay\u00ee \u00fb rewa ne. Maf\u00ea ziman, nasnameya netewey\u00ee, \u00e7and \u00fb be\u015fdariya siyas\u00ee ti\u015ft\u00ean ku ji bo hem\u00fb gelan heq in. Kurd ne m\u00eavan in \u00fb ne j\u00ee komek ku li dervey\u00ee civaka S\u00fbriy\u00ea ne, ew \u015fir\u00eek\u00ean bingeh\u00een \u00ean S\u00fbriy\u00ea ne \u00fb di avakirina w\u00ea de rol\u00ea wan mezin b\u00fbye. Di dem\u00ean bor\u00ee de gelek siyaseta as\u00eem\u00eelasyon\u00ea li dij\u00ee Kurdan hatin me\u015fandin. Gelek Kurd ji maf\u00ea welatiy\u00ea b\u00eapar man, ziman\u00ea Kurd\u00ee li gelek deveran hate qedexekirin \u00fb hewildan heb\u00fbn ku nasnameya wan were tunekirin. Ev siyaset ne ten\u00ea li dij\u00ee Kurdan b\u00fb, l\u00ea li dij\u00ee prens\u00eeb\u00ean adalet \u00fb hevjiyan\u00eey\u00ea j\u00ee b\u00fb. Ji ber v\u00ea yek\u00ea doza Kurd li S\u00fbriy\u00ea ne ten\u00ea daxwaza maf\u00ean netewey\u00ee ye, l\u00ea daxwaza azad\u00ee, wekhev\u00ee \u00fb adalet\u00ea ye. Lewma \u00e7areseriya pirsgir\u00eaka S\u00fbriy\u00ea b\u00eay\u00ee qeb\u00fblkirina maf\u00ean Kurdan ne mimk\u00fbn e.<\/p>\n<p><strong>Aramiya S\u00fbriy\u00ea bi wekheviya adalet\u00ea p\u00eak t\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Ji bo avakirina S\u00fbriy\u00eake a\u015ftiyane \u00fb demokrat\u00eek, ji bo gih\u00ee\u015ftina \u00e7areseriyeke dadperwer \u00fb domdar, p\u00eaw\u00eest\u00ee bi naskirina pirrengiya netewey\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee ya li S\u00fbriy\u00ea \u00fb avakirina dewletek\u00ea li ser bingeha hemwelat\u00eeb\u00fbn, dadmend\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea di navbera hem\u00fb p\u00eakhatey\u00ean w\u00ea de heye. Herwiha qeb\u00fblkirina maf\u00ean Kurdan ne ten\u00ea ji bo Kurdan gir\u00eeng e, l\u00ea ji bo aramiya hem\u00fb S\u00fbriy\u00ea j\u00ee bingeh\u00een e. Her civakek ku li ser adalet \u00fb wekheviy\u00ea ava bibe, d\u00ea bih\u00eaztir \u00fb domdtir be. Rew\u015fa S\u00fbriy\u00ea ya \u00eero j\u00ee v\u00ea yek\u00ea dixwaze, lewma di v\u00ea hikumeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea ku \u015f\u00fbna rej\u00eema Baas girtiye \u00fb xwe weke avaker\u00ea v\u00ee welat\u00ee dihesb\u00eene, d\u00fbr\u00ee siyaset\u00ean ber\u00ea bikeve. \u00cad\u00ee nema t\u00ea qeb\u00fblkirin siyaset \u00fb rew\u015fa S\u00fbriy\u00ea weke ber\u00ea b\u00ea me\u015fandin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ronah\u00ee Sad\u00fbn Gel\u00ea Kurd li S\u00fbriy\u00ea ne m\u00eavan in, l\u00ea heb\u00fbna wan li S\u00fbriy\u00ea rastiyeke d\u00eerok\u00ee \u00fb mafek\u00ee xwezay\u00ee ye. Ew bi salan li hember\u00ee \u00eenkar, b\u00eamaf\u00ee \u00fb zordariy\u00ea xwe parastine \u00fb ji bo maf, azad\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea t\u00eako\u015f\u00een dikin. A\u015ftiya S\u00fbriy\u00ea j\u00ee bi qeb\u00fblkirina maf\u00ean rewa y\u00ean Kurdan p\u00eak t\u00ea. Heb\u00fbna gel\u00ea Kurd li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":237311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-237310","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237310"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237310\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":237351,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237310\/revisions\/237351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/237311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}