{"id":236924,"date":"2026-05-17T07:54:31","date_gmt":"2026-05-17T05:54:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=236924"},"modified":"2026-05-17T07:54:31","modified_gmt":"2026-05-17T05:54:31","slug":"berhemen-sir-dewlemendiya-canda-kurdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=236924","title":{"rendered":"Berhem\u00ean \u015e\u00eer: Dewlemendiya \u00c7anda Kurd\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ay\u015fa Sil\u00eaman\/ D\u00earik<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015e\u00eer, ji destp\u00eaka d\u00eeroka mirovahiy\u00ea ve wek\u00ee \u00e7avkaniya jiyan\u00ea \u00fb bingeha xwarin\u00ea hatiye p\u00eanasekirin. Ev \u015fileya p\u00eeroz, ne ten\u00ea bi xwe, l\u00ea bi dehan berhem\u00ean ku j\u00ea t\u00eane hilberandin, di \u00e7anda xwarin\u00ea ya gelan \u00fb bi taybet\u00ee di jiyana civaka Kurdistan\u00ea de xwed\u00ee cihek\u00ee gir\u00eeng e. Ji mast \u00fb pen\u00ear bigire heta r\u00fbn\u00ea niv\u00ee\u015fk, s\u00eerik \u00fb \u015fijik\u00ea; her berhemek ku ji \u015f\u00eer \u00e7\u00eadibe, encama kedeke mezin, zanisteke xwezay\u00ee \u00fb parastina kevne\u015fopiyeke hezar\u00ea salan e<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Berhem\u00ean \u015f\u00eer di parastina bedena mirov de xwed\u00ee roleke bingeh\u00een e, \u015f\u00eer \u00fb berhem\u00ean w\u00ea ne ten\u00ea xwarin in, l\u00ea dermanek\u00ee xwezay\u00ee ne di mil\u00ea:<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015fketina Hestiyan<\/strong>: Ji ber ku m\u00eeqdarek z\u00eade Kalsiy\u00fbm \u00fb Fosfor di nav de heye, ji bo xurtkirina hestiyan \u00fb diranan bi taybet\u00ee ji bo zarokan m\u00eena kaniyeke jiyan\u00ea ye.<\/p>\n<p><strong>S\u00eestema Parastin\u00ea<\/strong>: Berhem\u00ean meyandin\u00ea wek\u00ee mast \u00fb dew tij\u00ee prot\u00eenin. Ev bakteriy\u00ean s\u00fbdbex\u015f r\u00fbv\u00eeyan paqij dikin \u00fb s\u00eestema parastina la\u015f li dij\u00ee nexwe\u015fiyan xurt dikin.<\/p>\n<p><strong>V\u00eetam\u00een\u00ean Dewlemend<\/strong>: \u015e\u00eer \u00e7avkaniya v\u00eetam\u00een\u00ean A, D, B12 \u00fb prot\u00een\u00ean bi kal\u00eete ye ku ji bo mej\u00ee \u00fb mas\u00fblkey\u00ean mirov pir p\u00eaw\u00eest e.<\/p>\n<p><strong>Away\u00ea \u00e7\u00eakirina van berheman<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mast<\/strong> yek ji berhem\u00ean her\u00ee belav e ku bi r\u00eaya meyandin\u00ea bakteriy\u00ean s\u00fbdbex\u015f \u00e7\u00eadibe. Destp\u00eak\u00ea \u015f\u00eer t\u00ea kelandin da ku m\u00eekrob bimirin. Pa\u015f\u00ea t\u00ea h\u00eanikkirin heta ku germahiya w\u00ea bibe n\u00eaz\u00ee 40-45 pileyan pa\u015f\u00ea mirov hinek havey\u00een tevl\u00ee w\u00ee \u015f\u00eer\u00ee dike \u00fb derdora w\u00ea mirov ji 4 heya 6 seatan di nixim\u00eene \u00fb bi v\u00ee away\u00ee amade dibe. Di heman dem\u00ea de pi\u015ft\u00ee ku mast amade dibe c\u00fbreyek\u00ee din ji mast j\u00ea t\u00ea \u00e7\u00eakirin ku j\u00ea re mast\u00ee k\u00ees dib\u00eajin, ev mast\u00ea ku hat\u00ee amadekirin li k\u00ees t\u00ea kirin heya ku zuha dibe pa\u015f\u00ea hin zeyt l\u00ea t\u00ea kirin \u00fb t\u00ea xwarin.<\/p>\n<p><strong>Pen\u00ear<\/strong> bi veqetandina pi\u015fka hi\u015fk ji ava \u015f\u00eer \u00e7\u00eadibe. \u015e\u00eer t\u00ea germkirin \u00fb hav\u00ean\u00ea pen\u00ear (\u015fitil an maye) l\u00ea t\u00ea z\u00eadekirin. \u015e\u00eer d\u00eam digire \u00fb dibe wek\u00ee j\u00eelay\u00ea. Ev gir\u00eak t\u00ean bir\u00een \u00fb di parz\u00fbn\u00ea de t\u00ean zextkirin da ku ava w\u00ea bi\u00e7e. Di dawiy\u00ea de t\u00ea xw\u00eakirin \u00fb demek\u00ea di ava xw\u00ea de t\u00ea hi\u015ftin.<\/p>\n<p><strong>R\u00fbn\u00ea niv\u00ee\u015fk<\/strong> bi r\u00eaya l\u00eadan an jidandina mast an j\u00ee xameya \u015f\u00eer \u00e7\u00eadibe. Her yek ji wan j\u00ee bi \u015f\u00eawayek\u00ee c\u00fbda ye, dema ji Mast be; Mast di me\u015fk\u00ea an mak\u00eeney\u00ean n\u00fbjen de t\u00ea jidandin. Bi v\u00ea l\u00eadan\u00ea r\u00fbn ji dew vediqete \u00fb li ser av\u00ea dicive.\u00a0 L\u00ea dema ji Xamey\u00ea be: Xameya ser \u015f\u00eer bi lezeke z\u00eade t\u00ea l\u00eadan heta ku r\u00fbn \u00fb av ji hev veqetin \u00fb bi v\u00ee reng\u00ee r\u00fbn \u00e7\u00eadibe.<\/p>\n<p><strong>Dew<\/strong> berhemeke al\u00ee ye ku di dema \u00e7\u00eakirina r\u00fbn\u00ea niv\u00ee\u015fk de dim\u00eene. Dema mast di me\u015fk\u00ea de t\u00ea jidandin, r\u00fbn j\u00ea t\u00ea girtin; \u015fileya ku li pi\u015ft dim\u00eene dibe dew. Dew vexwarineke pir saxlem e \u00fb ji bo h\u00eenikb\u00fbn\u00ea t\u00ea bikaran\u00een.<\/p>\n<p><strong>Lork<\/strong> ji ava ku pi\u015ft\u00ee \u00e7\u00eakirina pen\u00ear dim\u00eene (ava pen\u00ear) t\u00ea \u00e7\u00eakirin. Destp\u00eak\u00ea ava pen\u00ear careke din t\u00ea kelandin. Dema kel\u00ee, pi\u015fk\u00ean prot\u00een\u00ea y\u00ean may\u00ee li ser av\u00ea dicivin. Ev pi\u015fk bi parz\u00fbn\u00ea t\u00ean berhevkirin \u00fb dibe lork.<\/p>\n<p><strong>Qeymax<\/strong> r\u00fbn\u00ea her\u00ee sivik \u00ea \u015f\u00eer e ku bi xwezay\u00ee li ser \u015f\u00eer dicive. Dema \u015f\u00eer\u00ea n\u00fb bi k\u00eam-germ\u00ee ji bo demeke dir\u00eaj t\u00ea kelandin. Pa\u015f\u00ea li cihek\u00ee h\u00eanik t\u00ea hi\u015ftin. R\u00fbn\u00ea \u015f\u00eer li ser r\u00fby\u00ea w\u00ea dibe qatek \u00fb ew qat t\u00ea girtin ji w\u00ea re qeymax t\u00ea gotin.<\/p>\n<p><strong>S\u00eerik \u00fb \u015fingil\u00ee\u015f <\/strong>du berhem\u00ean sereke ne ku ji bo zivistan\u00ea t\u00ean amadekirin \u00fb her du j\u00ee bingeh\u00ea xwe ji dew an mast\u00ea t\u00fbr digirin.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eakirina s\u00eerik\u00ea \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eerik bi taybet\u00ee li her\u00eama Serhed\u00ea \u00fb Behd\u00eenan\u00ea pir navdar e. Taybetmendiya w\u00ea ya her\u00ee mezin b\u00eahna s\u00eer \u00fb giyay\u00ean \u00e7iy\u00ea ye. Destp\u00eak\u00ea Pen\u00ear\u00ea n\u00fb y\u00ea parz\u00fbnkir\u00ee (pen\u00ear\u00ea lork an pen\u00ear\u00ea taze) t\u00ea h\u00fbrh\u00fbrkirin. Giyay\u00ean \u00e7iyay\u00ee wek\u00ee s\u00eer, mendo, heliz an j\u00ee p\u00fbjan h\u00fbr dibin \u00fb bi pen\u00ear re t\u00eane t\u00eakelkirin, pa\u015f\u00ea xw\u00eayeke ba\u015f l\u00ea t\u00ea kirin da ku xera nebe. Ev t\u00eakel di hundir\u00ea k\u00fbz an b\u00eedonan de bi zext t\u00ea dagirtin da ku hewa t\u00ea de nem\u00eene. K\u00fbz serobin\u00ee t\u00ean ve\u015fartin da ku ava w\u00ea ya may\u00ee bi\u00e7e. Hin kes hen edema \u00e7\u00eadikin j\u00ee yekser dixwin na hil\u00eenin ji ber ku s\u00eerika n\u00fb \u00fb s\u00eerika ve\u015fart\u00ee \u00e7\u00eaja w\u00ea c\u00fbdaye. Hin hene ku ten\u00ea ben\u00eer \u00fb s\u00eeran ten\u00ea\u00a0 dikin s\u00eerik, hin hene Lorik \u00fbmast\u00ea k\u00ees j\u00ee tevl\u00ee dikin da ku s\u00eerika wan \u015filek be hinek\u00ee.<\/p>\n<p><strong>\u015eingil\u00ee\u015f <\/strong>di esl\u00ea xwe de mast\u00ea ziwa ye ku ji bo zivistan\u00ea t\u00ea bikaran\u00een \u00fb gelek \u015f\u00eawaz\u00ean \u00e7\u00eakirina w\u00ea hene, her her\u00eamek yan j\u00ee her jinek li gor zaneb\u00fbna xwe w\u00ea \u00e7\u00eadike. Destp\u00eak\u00ea Dew t\u00ea kelandin heta ku pi\u015fk\u00ean w\u00ea y\u00ean hi\u015fk li ser hev dicivin dibe m\u00eena lork\u00ea. Ev dew\u00ea keland\u00ee t\u00ea xistin t\u00fbran \u00fb giran\u00ee t\u00ea dan\u00een ser da ku ava w\u00ea bi temam\u00ee bi\u00e7e. Pi\u015ft\u00ee ku ba\u015f hi\u015fk b\u00fb, xw\u00ea l\u00ea t\u00ea kirin \u00fb m\u00eena hev\u00eer t\u00ea \u015fehtandin. Par\u00e7ey\u00ean pi\u00e7\u00fbk j\u00ea t\u00ean girtin \u00fb bi destan t\u00eane giloverkirin an j\u00ee \u015fikl\u00ea h\u00eakan didin\u00ea. Van gokan li ber tav\u00ea li ser quma\u015fek\u00ee paqij t\u00ean dan\u00een heta ku m\u00eena kevir hi\u015fk dibin \u00fb pa\u015f\u00ea di nav zeyt\u00ea de dim\u00eenin \u00fb t\u00ea xwarin.<\/p>\n<p>Her sal dibe bihar ji ber ku \u00eam z\u00eade dibe sewal j\u00ee \u015f\u00eer\u00ea wan z\u00eade dibe \u00ead\u00ee day\u00eek dest bi \u00e7\u00eakirina van berheman dike him ji bo niha bixin him j\u00ee ji bo zivistan\u00ea dihil\u00eenin, gelek kes hene \u00e7\u00eadikin \u00fb difro\u015fon bi taybet her\u00eama ko\u00e7eran ji ber ku di milek\u00ee de debara jiyana wan li ser \u00fb di milek\u00ee din de bi \u015f\u00eer, ben\u00eer \u00fb s\u00eerika xwe t\u00ean nas kirin. Kes\u00ean ku sewal\u00ea wan nebe \u015f\u00eer yan mast t\u00eenin \u00fb bi dest\u00ea xwe li mal\u00ea \u00e7\u00eadikin. Ev yek n\u00ee\u015fan dide ku gel\u00ea kurd bi \u00e7anda xwe ve gir\u00eaday\u00eene \u00fb berhem\u00ean ku d\u00ea \u00fb bav\u00ean wan ew f\u00ear kir\u00een berdewam dikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fa Sil\u00eaman\/ D\u00earik \u015e\u00eer, ji destp\u00eaka d\u00eeroka mirovahiy\u00ea ve wek\u00ee \u00e7avkaniya jiyan\u00ea \u00fb bingeha xwarin\u00ea hatiye p\u00eanasekirin. Ev \u015fileya p\u00eeroz, ne ten\u00ea bi xwe, l\u00ea bi dehan berhem\u00ean ku j\u00ea t\u00eane hilberandin, di \u00e7anda xwarin\u00ea ya gelan \u00fb bi taybet\u00ee di jiyana civaka Kurdistan\u00ea de xwed\u00ee cihek\u00ee gir\u00eeng e. Ji mast \u00fb pen\u00ear bigire heta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":236925,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-236924","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=236924"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":236926,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236924\/revisions\/236926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/236925"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=236924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=236924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=236924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}