{"id":236615,"date":"2026-05-10T08:03:42","date_gmt":"2026-05-10T06:03:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=236615"},"modified":"2026-05-10T08:03:42","modified_gmt":"2026-05-10T06:03:42","slug":"di-nava-ser-u-pevcunan-de-kiryaren-li-ser-jin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=236615","title":{"rendered":"Di nava \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan de; Kiryar\u00ean li ser jin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa <\/strong><\/p>\n<p>Her\u00eam\u00ean Ereban di dehsal\u00ean bor\u00ee de rast\u00ee gelek \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan hatiye \u00fb b\u00fbye weke qadeke \u015fer di c\u00eehan\u00ea de. Bandor\u00ean wan \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan \u00ean ney\u00een\u00ee di nav civak\u00ea de k\u00fbrtir dibin ku li hem\u00fb be\u015f\u00ean w\u00ea dikin, di nava van \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan de jin koma her\u00ee z\u00eade bandor l\u00ea dibe ye ku ji tund\u00fbt\u00fbj\u00ee, cudakar\u00ee \u00fb xizaniy\u00ea diki\u015f\u00eene.<\/p>\n<p>Raporek ji aliy\u00ea Sinduqa Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ya Nif\u00fbs\u00ea UNFPA n\u00ee\u015fan dide ku ji %30 z\u00eadetir jin\u00ean li her\u00eam\u00ean \u015fer bi hin curey\u00ean \u015f\u00eedeta cins\u00ee re r\u00fb bi r\u00fb ne, ev yek j\u00ee bal\u00ea diki\u015f\u00eene ser asta \u00ea\u015fa ku jin di van \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar de diki\u015f\u00eenin. Li gor\u00ee R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee, jin \u00fb ke\u00e7 di \u015fer\u00ean \u00e7ekdar\u00ee de wek\u00ee \u00e7ekek \u015fer t\u00eane bikar an\u00een, \u00fb ev yek dibe sedema z\u00eadeb\u00fbna destdir\u00eaj\u00ee \u00fb \u00ear\u00ee\u015fan.<\/p>\n<p>M\u00eenak, li S\u00fbriy\u00ea gelek r\u00eaxistin\u00ean nehikum\u00ee rew\u015f\u00ean destdir\u00eajiya cins\u00ee ya s\u00eestemat\u00eek li dij\u00ee jinan li dever\u00ean di bin kontrola le\u015fker\u00ee de, belge kirine. R\u00eabaz\u00ean tecawiz\u00ea di \u015fer\u00ea S\u00fbdan\u00ea de j\u00ee wek\u00ee yek ji diyardey\u00ean ku zayenda jin\u00ea t\u00ea bikaran\u00een derdikeve p\u00ea\u015f ku t\u00ea de r\u00fbmeta jinan di \u00e7ar\u00e7oveya kr\u00eezan de t\u00ea binp\u00eakirin.<\/p>\n<p><strong>Di v\u00ea rapor\u00ea de em \u00ea bal\u00ea bik\u015f\u00eenin ser kiryar\u00ean ku jin di her\u00eam\u00ean t\u00ea de \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean \u00e7ekdar\u00ee ji salan ve t\u00ean jiyankirin her wiha y\u00ean di sala 2026\u2019an hatine belavkirin, bil\u00eav bikin. Bi taybet ji wan welatan \u00ceran, Yemen, S\u00fbdan, Filist\u00een, \u00fb S\u00fbriye. Li gor\u00ee l\u00eakol\u00een\u00ean ku me kirine \u00fb b\u00eelan\u00e7 oy\u00ean ku me kar\u00een berhevkiribana, me rapor amade kiriye. <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00ceran\/ <\/strong>Di nav qurbaniy\u00ean ku hatine destn\u00ee\u015fankirin de 286 jin \u00fb 172 zarok \u00fb ciwan ji destp\u00eaka xwep\u00ea\u015fandan\u00ean \u00ceran \u00fb Rojhilat\u00ea Kuridstan\u00ea ya serhildana 2026\u2019an de hatine ku\u015ftin.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee \u00eet\u00eeraf\u00ean ji aliy\u00ea r\u00eaj\u00eem\u00ea bi xwe, \u00e7end hezar kes hatine ku\u015ftin. R\u00eaxistina Mucah\u00eed\u00ean Gel a \u00ceran\u00ea (PMOI\/MEK) radigih\u00eene ku z\u00eadetir\u00ee 50 hezar kes hatine girtin. Her wiha heman r\u00eaxistin\u00ea nav\u00ean 2 hezar \u00fb 572 kes\u00ean ku di dema serdegirtin \u00fb \u00e7ewisandina rej\u00eem\u00ea ya li dij\u00ee serhildana \u00c7ileya 2016\u2019an de jiyana xwe ji dest dane, belge kirin \u00fb we\u015fandin. Di nav qurbaniy\u00ean ku hatine destn\u00ee\u015fankirin de 286 jin \u00fb 172 zarok \u00fb ciwan hene.<\/p>\n<p>Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de, Kom\u00eeteya Jinan a Meclisa Berxwedana Netewey\u00ee ya \u00ceran\u00ea l\u00eesteya jin \u00fb ke\u00e7\u00ean ku di serhildana \u00c7ileya 2026\u2019an a li \u00ceran\u00ea de di t\u00eako\u015f\u00eena azad\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea de jiyana xwe ji dest dane, belav kir.<\/p>\n<p><strong>Yemen\/<\/strong> Raportek maf\u00ean mirovan ku di 9\u2019\u00ea Adara 2026\u2019an de derketiye, li Yemen\u00ea z\u00eadetir\u00ee 5 hezar 834 binp\u00eakirin\u00ean Hus\u00eeyan li dij\u00ee jinan belge dike. Binp\u00eakirin\u00ean ku ji aliy\u00ea mil\u00ees\u00ean teror\u00eest \u00ean H\u00fbs\u00ee ve li dij\u00ee jin\u00ean Yemen\u00ee t\u00eane kirin, di nav pirsgir\u00eak\u00ean her\u00ee bi \u00ea\u015f de ne. Ji dema ku mil\u00ees\u00ean H\u00fbs\u00ee par\u00eazgeh\u00ean Yemen\u00ea kontrol kirin, jin\u00ean Yemen\u00ee rasterast b\u00fbne hedefa c\u00fbrbec\u00fbr \u00eest\u00eesmar\u00ean tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea \u00fb bi \u015fert \u00fb merc\u00ean \u015fer \u00ean dijwar re r\u00fb bi r\u00fb mane.<\/p>\n<p>Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de \u00fb bi Roja Jinan a C\u00eehan\u00ee re, raporek maf\u00ean mirovan a v\u00ea dawiy\u00ea hejmar \u00fb tawan\u00ean ku hin binp\u00eakirin\u00ean ku jin\u00ean Yemen\u00ee di sal\u00ean daw\u00ee de rast\u00ee wan hatine belge dikin e\u015fkere kir.<\/p>\n<p>Tora Maf \u00fb Azadiy\u00ean Yemen\u00ea di raporek\u00ea de ku bi boneya Roja Jinan a C\u00eehan\u00ee hatiye we\u015fandin, z\u00eadetir\u00ee 5 hezar 834 binp\u00eakirin\u00ean ku ji aliy\u00ea mil\u00ees\u00ean H\u00fbs\u00ee ve li dij\u00ee jinan li Yemen\u00ea di navbera 1\u2019\u00ea \u00c7ileya 2017\u2019an \u00fb dawiya sala 2025\u2019an de li panzdeh par\u00eazgeh\u00ean Yemen\u00ea hatine kirin, belge kir.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean rapor\u00ea, t\u00eema meydan\u00ee hezar \u00fb 479 b\u00fbyer\u00ean ku\u015ftina jinan, digel 3 hezar \u00fb 398 bir\u00eendarb\u00fbn\u00ean ku ji ber top \u00fb roketan, teq\u00eena may\u00een \u00fb teqemeniy\u00ean dest\u00e7\u00eakir\u00ee, \u00fb her wiha gulebarana sekvanan li gelek deveran \u00e7\u00eab\u00fbne, belge kirine.<\/p>\n<p>Di rapor\u00ea de her wiha 547 rew\u015f\u00ean revandin, windakirina bi zor\u00ea \u00fb \u00ee\u015fkencey\u00ea hatine tomar kirin, di heman dem\u00ea de 176 rew\u015f\u00ean le\u015fkerkirina bi zor\u00ea ya jin \u00fb ke\u00e7an, di nav de xwendekar\u00ean jin j\u00ee, hatine belgekirin.<\/p>\n<p>Di rapor\u00ea de her wiha hate destn\u00ee\u015fankirin ku 314 jin bi guley\u00ean sekvan\u00ee, 317 jin bi guley\u00ean rasterast, \u00fb 211 bir\u00eendar\u00ean din j\u00ee ji ber \u00ear\u00ee\u015f\u00ean cins\u00ee y\u00ean weke k\u00earkirin\u00ea, an j\u00ee l\u00eadana ji aliy\u00ea wesay\u00eet\u00ean le\u015fker\u00ee ve bir\u00eendar b\u00fbne.<\/p>\n<p>Ev hejmar, s\u00fbc \u00fb binp\u00eakirin\u00ean li dij\u00ee jin\u00ean Yemen\u00ee\u00a0 ku bi dest\u00ea mil\u00ees\u00ean H\u00fbs\u00ee p\u00eak hatine, n\u00ee\u015fan didin. Her wiha w\u00eaneyek\u00ee tirsnak \u00ea asta \u00ea\u015fa ku jin\u00ean li Yemen\u00ea di bin kontrola mil\u00eesan de p\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin.<\/p>\n<p><strong>S\u00fbdan\/<\/strong> Rew\u015fa S\u00fbdan\u00ea ya ku \u00eero t\u00ea re derbas dibe, xeteriy\u00ean gelek mezin re h\u00ea\u015ftiye, \u00fb jiyana rojane ya gel xistiye nava gef\u00ean tuneb\u00fbna av \u00fb xwerin\u00ea. Her wiha tuneb\u00fbna l\u00ean\u00ear\u00eena bij\u00ee\u015fk\u00ee, tendurist\u00ee him di aliy\u00ea f\u00eez\u00eek\u00ee \u00fb p\u00easkoloj\u00eek de, \u00ea\u015fa gel z\u00eadetir kiriye.<\/p>\n<p><strong>Rapora netewey\u00ean yekb\u00fby\u00ee ya 11\u2019\u00ea Mijdara 2025\u2019an derbar\u00ea rew\u015fa ji ku di S\u00fbdan\u00ea de t\u00ea jiyankirin<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaxistina Jinan a Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (UN Women) raporek we\u015fand ku bal\u00ea diki\u015f\u00eene ser aliy\u00ean zayend\u00ee, mirov\u00ee y\u00ean b\u00eaewlehiy\u00ea li S\u00fbdan\u00ea. <strong>Anna Motavati<\/strong>, r\u00eavebira her\u00eam\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ya Jinan li Rojhilat \u00fb Ba\u015f\u00fbr\u00ea Afr\u00eekay\u00ea, pi\u015ft\u00ee we\u015fandina rapor\u00ea li Cenevrey\u00ea bi rojnamevanan re axiv\u00ee \u00fb got ku her roj &#8220;c\u00eehan gavav\u00eatina li ser S\u00fbdan\u00ea dereng dixe, jineke din di bin bombebaran\u00ea de t\u00ea dunyay\u00ea, an zarok\u00ea xwe ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea vedi\u015f\u00eare, an j\u00ee b\u00ea edalet, winda dibe.&#8221;<\/p>\n<p>W\u00ea anye ziman ku jinan ragihandine ku li El Fa\u015fer, ji bir\u00e7\u00eeb\u00fbn, ko\u00e7ber\u00ee, tecawiz \u00fb bombebaran\u00ea \u00ea\u015f ki\u015fandine, li wir jin\u00ean ducan\u00ee pi\u015ft\u00ee ku nexwe\u015fxaney\u00ean dayiktiy\u00ea y\u00ean daw\u00een hatin talankirin \u00fb w\u00earankirin, li kolanan zarok an\u00een dinyay\u00ea.&#8221;<\/p>\n<p>Her wiha li ser rew\u015fa bi xeter ya jinan di aliy\u00ea jiyan\u00ea de wiha gotib\u00fb: &#8220;Ti\u015ft\u00ea ku jin ji me re dib\u00eajin ev e ku di r\u00eaw\u00eetiya wan a dijwar de, her gavek ku wan ji bo an\u00eena av\u00ea, berhevkirina daran ji bo agir, an j\u00ee sekinandina li r\u00eaz\u00ea ji bo xwarin\u00ea diav\u00eatin, xeteriyeke mezin a \u015f\u00eedeta cins\u00ee dihew\u00eene.&#8221;<\/p>\n<p>Mutafati hi\u015fyar\u00ee da ku la\u015f\u00ean jinan &#8220;li S\u00fbdan\u00ea b\u00fbne cih\u00ea s\u00fbc&#8221;, \u00fb tekez kir ku &#8220;\u00ead\u00ee cih\u00ean ewle n\u00eenin&#8221; ku jin bikaribin parastin\u00ea an l\u00ean\u00ear\u00eena bingeh\u00een a ps\u00eekoloj\u00eek \u00fb civak\u00ee bib\u00eenin.<\/p>\n<p>Her wiha <strong>Anna Motavati<\/strong> di N\u00eesana 2026\u2019an de ev yek an\u00ee ziman, &#8220;&#8221;Bi hemdemiya ku em dikevin sala \u00e7arem\u00een a \u015fer\u00ea li S\u00fbdan\u00ea, gir\u00eeng e ku em zelal bikin ka ev ji bo jin \u00fb ke\u00e7an t\u00ea \u00e7i watey\u00ea. Ji ber ku di dawiy\u00ea de, ev \u015ferek\u00ee li dij\u00ee wan t\u00ea me\u015fandin.<\/p>\n<p>Plana \u015fer\u00ea S\u00fbdan\u00ea tij\u00ee ku\u015ftin\u00ean berbelav, ko\u00e7berkirina girsey\u00ee \u00fb, ya her\u00ee gir\u00eeng, karan\u00eena tund\u00fbt\u00fbjiya cins\u00ee b\u00fbye. Ev weh\u015fiyet ji ber dorp\u00ea\u00e7kirin \u00fb b\u00ea\u00eest\u00eeqrariya domdar, z\u00eadetir b\u00fbne. Her wiha ji ber rew\u015fa berbelav a ku t\u00ea jiyankirin, b\u00eacezatiyeke pir mezin t\u00ea kirin.<\/p>\n<p>\u00cesal z\u00eadetir\u00ee 17 milyon jin \u00fb ke\u00e7 hewcedar\u00ea al\u00eekariya mirov\u00ee ne. Z\u00eadetir\u00ee 4 milyon \u00fb 300 hezar jin \u00fb ke\u00e7 di nav wel\u00eat de b\u00ea cih \u00fb war mane.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Filist\u00een\/<\/strong>R\u00eaxistina Ef\u00fbya Navnetewey\u00ee di 8\u2019\u00ea Adara 2026\u2019an got ku ti\u015ft\u00ean ku jin \u00fb ke\u00e7\u00ean Filist\u00een\u00ee li Xezey\u00ea rast\u00ee wan t\u00ean, yek ji away\u00ean her\u00ee giran \u00ean cudakar\u00ee \u00fb tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ea li dij\u00ee jinan e. Ev yek \u00ear\u00ee\u015f\u00ean berdewam \u00ean Isra\u00eel\u00ea \u00fb w\u00earankirina berfireh a ku jiyana jinan talankiriye dide diyarkirin. Ev binp\u00eakirin bi taybet di aliy\u00ea tendurist\u00ee de bandoreke mezin kiriye \u00fb bi taybet li ser rew\u015fa zay\u00een\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Bi gi\u015ft\u00ee ji destp\u00eakirina \u015fer\u00ea Isray\u00eel\u00ea li ser Filist\u00een\u00ea ev b\u00eelanco hatin berhevkirin. <\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u00fb\u015ftin \u00fb bir\u00eendar\u00ee:<\/strong> Hejmar\u00ean ku hatine belgekirin ji Cotmeha sala 2023\u2019an heyan\u00ee sala 2025\u2019an, z\u00eadetir\u00ee 38 hezar jin hatine ku\u015ftin ku di \u015fer\u00ea Isray\u00eel li ser Filist\u00een\u00ea, rojane n\u00eaz\u00ee 47 jin \u00fb ke\u00e7ik dihatin qetilkirin. Ev ku\u015ftin heta di dema ragihandina agirbestan de j\u00ee dihatin p\u00eakan\u00een. \u00a0Her wiha z\u00eadetir\u00ee 11 hezar jin di nava van \u015feran de bir\u00eendar b\u00fbne.<\/p>\n<p><strong>Girtin: <\/strong>Raporek ji aliy\u00ea r\u00eaxistin\u00ean maf\u00ean girtiyan ve hatiye we\u015fandin e\u015fkere kir ku di sala 2025\u2019an de li Difa Rojava kampanyay\u00ean girtin\u00ea y\u00ean berfireh \u00fb l\u00eapirs\u00een\u00ea meydan\u00ee hatine kirin. Di sala 2025\u2019an de z\u00eadetir\u00ee 7 hezar girtin hatine belgekirin, 200 ji wan jin in.<\/p>\n<p>Her wiha li gor\u00ee ku hatiye tesb\u00eatkirin di nava van \u015fer \u00fb pev\u015f\u00fbnan de ku her\u00ee z\u00eade jin dibin qurban\u00ee \u00fb ziyan\u00ea dib\u00eenin di aliy\u00ea ko\u00e7ber\u00ee \u00fb terkandina mal \u00fb milk\u00ean xwe de, n\u00eaz\u00ee milyonek jinan ko\u00e7ber b\u00fbne \u00fb bi qas\u00ee ji sed\u00ee 60 terka mal\u00een xwe kirine.<\/p>\n<p><strong>S\u00fbriye\/<\/strong> S\u00fbriye ji z\u00eadetir\u00ee 15 salan e t\u00ea de \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean giran t\u00ean r\u00fbdan, ger em b\u00eelancoy\u00ean van salan kom bikin bi milyonan jin hatine qetilkirin, bir\u00eendarkirin, girtin \u00fb revandin, ji bil\u00ee ko\u00e7beriy\u00ean bi girsey\u00ee ber bi welat\u00ean jiyan\u00ea ve herik\u00eene. Bi taybet bi hatine hikumeta demk\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea re, bi sedan jin\u00ean Elew\u00ee, durzi, kurd\u00ee \u00fb hwd hatin ku\u015ftin, girtin \u00fb revandin. Li gor\u00ee b\u00eeralcoy\u00ean sala 2026\u2019an ku ji aliy\u00ea J\u00eadera S\u00fbr\u00ee ya Maf\u00ea Mirovan ve hatine tesb\u00eetkirin, di heyva \u00c7iley\u00ea de 33 jin \u00fb 39 zarok, di Sibat\u00ea de 15 jin \u00fb 4 zarok, Adar 4 jin \u00fb di N\u00eesan\u00ea de 3 zarok hatine ku\u015ftin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Her\u00eam\u00ean Ereban di dehsal\u00ean bor\u00ee de rast\u00ee gelek \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan hatiye \u00fb b\u00fbye weke qadeke \u015fer di c\u00eehan\u00ea de. Bandor\u00ean wan \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan \u00ean ney\u00een\u00ee di nav civak\u00ea de k\u00fbrtir dibin ku li hem\u00fb be\u015f\u00ean w\u00ea dikin, di nava van \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan de jin koma her\u00ee z\u00eade bandor l\u00ea dibe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":236616,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-236615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=236615"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":236617,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/236615\/revisions\/236617"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/236616"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=236615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=236615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=236615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}