{"id":235541,"date":"2026-04-08T07:52:25","date_gmt":"2026-04-08T05:52:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=235541"},"modified":"2026-04-08T07:52:33","modified_gmt":"2026-04-08T05:52:33","slug":"nato-ji-damezrandine-heya-gefen-hilwesina-we","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=235541","title":{"rendered":"NATO ji damezrandin\u00ea heya gef\u00ean hilwe\u015f\u00eena w\u00ea\u2026"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Temen\u00ea Hevpeymana Atlant\u00eek ya Bakur (NATO) 77 sal in, ew hevgirtina siyas\u00ee-le\u015fker\u00ee ya 32 dewlet\u00ean c\u00eehan\u00ee ye. Pi\u015ft\u00ee 77 salan di dema hey\u00ee de ku ji ber \u015fer\u00ea Amer\u00eeka-Isra\u00eel li ser \u00ceran\u00ea \u00fb nebe\u015fdarb\u00fbna NATO di \u015fer\u00ea li dij\u00ee \u00ceran\u00ea, Amer\u00eeka gef\u00ea li NATO\u2019y\u00ea dixwe ku xwe veki\u015f\u00eene \u00fb di derencam\u00ea de were hilwe\u015fandin. <\/strong><\/p>\n<p>Serok\u00ea Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ea y\u00ea Amer\u00eekay\u00ea Donald Trump gef li NATO\u2019\u00ea xwar ku ew \u00ea ji v\u00ea hevgirtina navnetew\u00ee xwe veki\u015f\u00eene, sedem j\u00ee ew b\u00fb ku endam\u00ean NATO\u2019y\u00ea y\u00ean Ewrop\u00ee qeb\u00fbl nekirin ku ke\u015ftiy\u00ean \u015fer herin Kendava Hurmiz\u00ea \u00fb w\u00ea kendav\u00ea vekin, di nava gef\u00ean Trump de gelek rexney\u00ean tund hatin n\u00ee\u015fandan ji bo NATO\u2019y\u00ea. Trump demeke dir\u00eaj NATO bi tund\u00ee rexne kir. Di sala 2020\u2019an de, di dema serokatiya xwe ya yekem de, \u015f\u00eawirmend\u00ea hiq\u00fbq\u00ee y\u00ea Wezareta Dad\u00ea gotarek we\u015fand \u00fb diyar kir ku serokkomar ten\u00ea biryar\u00ea dide di war\u00ea veki\u015fandina peymanan \u00fb Kongr\u00easa Amer\u00eek\u00ee ne erkdar\u00ee v\u00ea yek\u00ea ye. Trump ji Reuters\u00ea re got ku ew \u00ea di axaftinek\u00ea de ji gel re ragih\u00eene ku ew &#8216;cidd\u00ee&#8217; difikire ku Amer\u00eekay\u00ea ji Hevpeymana Etlent\u00eek a Bakur veki\u015f\u00eene \u00fb destn\u00ee\u015fan kir ku ew &#8216;ji NATO&#8217;y\u00ea aciz e&#8217;. Daxuyaniya Trump pi\u015ft\u00ee \u00e7end demjim\u00earan ji axaftin\u00ean Wez\u00eer\u00ea Berevaniy\u00ea Pete Hegseth b\u00fb dema ku pabendiya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean Amer\u00eekay\u00ea bi berevaniya hevbe\u015f a NATO\u2019y\u00ea red kir. Pispor dib\u00eajin ku ne diyar e ka Trump dikare bi yekal\u00ee tevbigere da ku ji hevpeymana ku 77 sal ber\u00ea hatib\u00fb damezrandin, tev\u00ee ku ew gelek caran biryar\u00ean gir\u00eeng b\u00eay\u00ee er\u00eakirina Kongr\u00easa Amer\u00eek\u00ee dide, xwe veki\u015f\u00eene? Dest\u00fbra Bingeh\u00een a Amer\u00eekay\u00ea \u00e7i dib\u00eaje? Dest\u00fbra Bingeh\u00een dib\u00eaje ku serok xwed\u00ee w\u00ea h\u00eaz\u00ea ye ku peymanan bi \u015f\u00eeret \u00fb raz\u00eeb\u00fbna Meclisa R\u00fbspiyan \u00eemze bike, bi \u015fert\u00ea ku s\u00eayek ji par\u00ean endam\u00ean meclis\u00ea ku hejmara wan 100 encam e, er\u00ea bikin, l\u00ea bel\u00ea, ew destwerdan\u00ea li veki\u015f\u00eena ji peymanan nake.<\/p>\n<p><strong>Zagon\u00ean Hevpeymana Atlant\u00eek a Bakur \u00fb Amer\u00eekay\u00ea?<\/strong><\/p>\n<p>Xala 13 ya Peymana Atlant\u00eek a Bakur ya 1949\u2019an destn\u00ee\u015fan dike ku tu aliyek nikare xwe ji NATO\u2019y\u00ea xwe veki\u015f\u00eene b\u00eay\u00ee ku beriya w\u00ea bi salek\u00ea peyama veki\u015f\u00een\u00ea ji hikumeta Netew\u00ean Yekb\u00fby\u00ee re bi\u015f\u00eene. Heta niha, tu welatek\u00ee endamtiya xwe ya NATO\u2019y\u00ea betal nekiriye. Qan\u00fbna Amer\u00eek\u00ee \u00e7i dib\u00eaje? Di sala 2023&#8217;an de, Kongrey\u00ea zagon derxist \u00fb serok\u00ea w\u00ea dem\u00ea Joe Biden ew zagon \u00eemze kir, ku qedexe dike ku her serokek\u00ee Amer\u00eek\u00ee ji peymana ku NATO damezirandiye rawest\u00eene, biqed\u00eene, betal bike an j\u00ee xwe j\u00ea veki\u015f\u00eene, ji bil\u00ee er\u00eakirina piraniya s\u00eayek ji paran \u00ean Meclisa R\u00fbspyan. Zagon wek\u00ee guhertinek li zagona Dest\u00fbrday\u00eena Parastina Netewey\u00ee ya 2024\u2019an hate p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirin, projeyeke salane ya mezin e ku siyaseta Pentagon\u00ea destn\u00ee\u015fan dike. Du sponsor\u00ean sereke y\u00ean guhertin\u00ea senator\u00ea demokrat Tim Kaine ji Virginia \u00fb senator\u00ea komar\u00ea y\u00ea w\u00ea dem\u00ea Marco Rubio ji Florida b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Veki\u015f\u00eena NY\u2019\u00ea ji NATO\u2019y\u00ea p\u00eakan e ya na?<\/strong><\/p>\n<p>Max Bergmann, berpirs\u00ea ber\u00ea y\u00ea Wezareta Derve ku niha wek\u00ee r\u00eaveber\u00ea Bernameya Ewropa, R\u00fbsya \u00fb Awrasyay\u00ea li Navenda L\u00eakol\u00een\u00ean Stratej\u00eek \u00fb Navnetewey\u00ee kar dike, got, &#8220;Eger serok \u00fb art\u00ea\u015f ji bo ewlehiya NATO \u00fb ewlehiya Ewropay\u00ea ne dilsoz bin, ez bawer nakim ku Kongr\u00eas\u00ea Amer\u00eek\u00ee bi awayek\u00ee rasteq\u00een bikaribe gelek ti\u015ftan bike da ku li p\u00ea\u015fiya biryara veki\u015f\u00een\u00ea bisekine.\u201d Li gor\u00ee zagona navnetew\u00ee, serok\u00ean dewletan bi gelemper\u00ee xwediy\u00ea biryara veki\u015f\u00een\u00ea ne, eger peyman dest\u00fbra veki\u015fandin\u00ea bide. L\u00ea bel\u00ea, zagona Amer\u00eek\u00ee ne gelek\u00ee zelal e, \u00e7end\u00een serok b\u00eay\u00ee er\u00eakirina Kongr\u00eas\u00ea ji \u00e7end peymanan veki\u015fiyane, di nav de veki\u015f\u00eena Trump ya 2020\u2019an ji Peymana &#8220;Ezman\u00ean Vekir\u00ee&#8221; ku 35 welatan di nav de digire \u00fb dest\u00fbr dide kontrola \u00e7avd\u00eariy\u00ea y\u00ean b\u00ea\u00e7ek li ser dewlet\u00ean endam, p\u00eakwere. Eger mijar di dadgeh\u00ea, bi cih bibe \u00fb neraz\u00eeb\u00fbneke dijber\u00ee biryara Trump were, d\u00ea ew biryar rast\u00ee astengiy\u00ean mezin were. Dadgeha Bilind a Netew\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ku bi gelemper\u00ee li gor\u00ee helwest\u00ean Trump di piraniya muhafezekar de biryar\u00ea dide, tu car\u00ee doza veki\u015f\u00eena ji peyman\u00ea li ser bingeha doza w\u00ea neneriye.<\/p>\n<p><strong>Damezirandina NATO\u2019y\u00ea:<\/strong><\/p>\n<p>Damezrandina Hevpeymana Atlant\u00eek a Bakur (NATO) di sala 1949&#8217;an de li ser bingeha Peymana Atlant\u00eek a Bakur li Washington\u00ea hate \u00eemzekirin. Di dema damezirandina hevpeyman\u00ea de, hevpeyman\u00ea xwe erkdar d\u00eet ku Ewropaya rojava ji Waraso \u00fb Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea di dema \u015eer\u00ea Sar de b\u00fb, bipar\u00eaze. Her welatek\u00ee endam bi parvekirina am\u00fbr \u00fb h\u00eaz\u00ean le\u015fker\u00ee tevkariy\u00ea li hevpeyman\u00ea dike.<\/p>\n<p><strong>Welat\u00ean endam\u00ean NATO\u2019y\u00ea\u2026 zinc\u00eerek ji tevl\u00eeb\u00fbn \u00fb veki\u015f\u00eena welatan <\/strong><\/p>\n<p>NATO destp\u00eaka ku hate avakirin hejmara welat\u00ean ku tevl\u00ee b\u00fbb\u00fbn, 12 b\u00fbn, di dema hey\u00ee de 32 hin ji wan endam\u00ean damezir\u00eener b\u00fbn \u00fb y\u00ean din j\u00ee pi\u015ft\u00ee damezirandina w\u00ea tevl\u00ee b\u00fbn. Di dema damezirandina w\u00ea de, Fransa, Dan\u00eemarka, Bel\u00e7\u00eeka, \u00cezlanda, Kanada, Hollanda, \u00cetalya, Norw\u00eac, Luksemburg, \u00cengilistan \u00fb Portek\u00eez, ji bil\u00ee Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean Amer\u00eekay\u00ea ku li gor\u00ee welat\u00ean din \u00ean ku di dema damezirandina w\u00ea de tevl\u00ee koal\u00eesyon\u00ea b\u00fbn, xwed\u00ee h\u00eaza le\u015fker\u00ee ya her\u00ee mezin b\u00fb. Div\u00ea b\u00ea zan\u00een ku di sala 1952\u2019an de welat\u00ean din j\u00ee tevl\u00ee koal\u00eesyon\u00ea b\u00fbn, wek\u00ee Tirkiye \u00fb Yewnanistan, tev\u00ee ku Yewnan\u00eestan di navbera 1974 \u00fb 1980\u2019an de veki\u015fiya, pa\u015f\u00ea Almanyaya Rojava di 1955\u2019an de, li d\u00fb w\u00ea Spanya di 1982\u2019an de tevl\u00ee koal\u00eesyon\u00ea b\u00fb. Dema ku Almanyaya Rojhilat pi\u015ft\u00ee ku bi Almanyaya Rojava re b\u00fb yek di sala 1990\u2019an de tevl\u00ee b\u00fb. Pi\u015ftre Macaristan, Komara Ti\u015f\u00eek \u00fb Polonya di sala 1999\u2019an de tevl\u00ee b\u00fbn, li d\u00fb w\u00ea Estonya, L\u00eetvanya, Bulgaristan, Letonya, Slovakya, Romanya \u00fb Slovenya di sala 2004\u2019an de ku mezintir\u00een hevpeyman\u00ee b\u00fb di d\u00eeroka w\u00ea de. Albanya \u00fb Hirvatistan\u00ea di sala 2009&#8217;an de tevl\u00ee koal\u00eesyon\u00ea b\u00fbn \u00fb hejmara gi\u015ft\u00ee ya welat\u00ean endam gih\u00ee\u015ft 32\u2019an. Gelek welat ji bo tevl\u00eeb\u00fbna koal\u00eesyon\u00ea dan\u00fbstandinan dikin, wek\u00ee Gurcistan, Makedonya \u00fb Ukrayna.<\/p>\n<p><strong>Her\u00eam\u00ean destwerdana NATOy\u00ea:<\/strong><\/p>\n<p>NATO di sala 1995&#8217;an de destwerdan di Hersek \u00fb Bosnay\u00ea de kir \u00fb h\u00eaz\u00ean (a\u015ft\u00eexwaz) li wir bi cih kir. Hevpeyman\u00ea di sala 1999\u2019an de ji ber pev\u00e7\u00fbna li Kosovay\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ean heway\u00ee li ser Y\u00fbgoslavyay\u00ea p\u00eakan\u00ee, herwiha h\u00eaz\u00ean xwe li Kosovay\u00ea belav kirin. Hevpeyman\u00ea di sala 2001\u2019an de h\u00eaz\u00ean xwe \u015fand Makedonyay\u00ea da ku qa\u015fo a\u015ftiy\u00ea li wir bipar\u00eaze. Di sala 2003&#8217;an de, hevpeyman\u00ea peywira H\u00eaza Ewlekariya Navnetewey\u00ee li Afganistan\u00ea erkdar kir. Hevpeyman\u00ea al\u00eekariya mirov\u00ee ji bo sivikkirina bandor\u00ean erdheja ku di sala 2006&#8217;an de li Pakistan\u00ea r\u00fbda, p\u00eakan\u00een.<\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea Isra\u00eel-Amer\u00eeka li ser \u00ceran\u00ea \u00fb bandora w\u00ea li ser NATO\u2019y\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>\u00car\u00ee\u015fa le\u015fker\u00ee ya hevbe\u015f ku ji h\u00eala Dewlet\u00ean Yekb\u00fby\u00ee \u00fb \u00cesra\u00eel\u00ea ve li dij\u00ee \u00ceran\u00ea di 28\u2019\u00ea Sibata 2026\u2019an de p\u00eakhat, ge\u015fedaneke d\u00eerok\u00ee di hevsengiya h\u00eaz\u00ean li Rojhilata Nav\u00een n\u00ee\u015fan da, dema ku \u015fer ji qonaxa \u015fer\u00ea ne yekser \u00fb operasyon\u00ean ve\u015fart\u00ee derbas\u00ee \u015ferke\u00ee yekser y\u00ea le\u015fker\u00ee y\u00ea berfireh b\u00fb. Di heman dem\u00ea de piren\u00ee b\u00fb. \u015eer z\u00fb s\u00eenor\u00ean \u00ceran\u00ea derbas kir \u00fb Lubnan, Kendav\u00ea \u00fb r\u00eay\u00ean deryay\u00ee y\u00ean gir\u00eeng kete bin bandora agir\u00ea \u015fer \u00fb ev aloziya her\u00eam\u00ee ya her\u00ee metirs\u00eedar yek ji tevl\u00eeheviy\u00ean her\u00ee mezin bi dir\u00eajahiya deh sal\u00ean derbasb\u00fby\u00ee h\u00eena wek w\u00ea r\u00fbnedab\u00fb. Operasyon bi \u00ear\u00ee\u015f\u00ean heway\u00ee \u00fb m\u00fb\u015fekan dest p\u00ea kir ku hilber\u00eengeh\u00ean le\u015fker\u00ee \u00fb binesaziya gir\u00eeng \u00fb hestyar li hundir\u00ea \u00ceran\u00ea hatin armancgirtin. Herwiha Tehran bersiv da bi av\u00eatina m\u00fb\u015fek\u00ean bal\u00eest\u00ee \u00fb balafir\u00ean b\u00eamirov li ser bargeh\u00ean \u00cesra\u00eel \u00fb Amer\u00eekay\u00ea y\u00ean li her\u00eam\u00ea, di encam\u00ea de her\u00eam bi gi\u015ft\u00ee xist nav p\u00ea\u00e7eke agir. Rubio ku niha wek wez\u00eer\u00ea Derve \u00fb \u015e\u00eawirmend\u00ea Ewlekariya Netewey\u00ee di r\u00eaveberiya Trump de kar dike, got ku Washington d\u00ea ne\u00e7ar bim\u00eene t\u00eakiliy\u00ean xwe bi NATO\u2019y\u00ea re ji n\u00fb ve binirx\u00eene pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea bi \u00ceran\u00ea re ku di 28\u2019\u00ea Sibat\u00ea de bi \u00ear\u00ee\u015f\u00ean esman\u00ee y\u00ean Amer\u00eeka \u00fb \u00cesra\u00eel\u00ea dest p\u00ea kir. Di guhertina Qan\u00fbna Dest\u00fbra Parastina Netewey\u00ee de j\u00ee diyar kir ku ji bo veki\u015f\u00eena ji NATO\u2019y\u00ea tu perey\u00ean Amer\u00eek\u00ee nay\u00ean xerckirin.<\/p>\n<p><strong>Bang\u00ean ji bo parastina yekr\u00eaziya NATO\u2019y\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Seoka Meclisa Perlemanto ya Amr\u00eek\u00ee ya ber\u00ea Nans\u00ee Pelos\u00ee bi tund\u00ee hi\u015fyar\u00ee da ku encam\u00ean xirab \u00ean veki\u015f\u00eena ji NATO\u2019y\u00ea w\u00ea r\u00fbbidin. W\u00ea gef\u00ean bi v\u00ee reng\u00ee wek\u00ee neb\u00fbna hi\u015fmendiya stratej\u00eek \u00fb wek\u00ee xelateke nerasterast ji serok\u00ea R\u00fbsyay\u00ea Vladimir Putin re p\u00eanase kir. Pelosi tekez kir ku desthilata ti serokek\u00ee Amer\u00eek\u00ee maf nade wan ku b\u00eay\u00ee er\u00eakirina Kongr\u00eas\u00ea Amer\u00eek\u00ee ji v\u00ea hevpeymaniya gir\u00eeng veki\u015fin \u00fb bal ki\u015fand ser rola qan\u00fbn\u00ee ya sereke di diyarkirina r\u00ea\u00e7a siyaseta derve ya Amer\u00eekay\u00ea. Ev yek tekez dike ku dema Amer\u00eeka ji hevpyeman\u00ea xwe veki\u015f\u00eene dibe NATO were hilwe\u015fandin, di heman dem\u00ea de ev R\u00fbsya bi h\u00eaz bibe, di \u015fer\u00ea li dij\u00ee Ukraynay\u00ea de bi ser bikeve. Di encama hilwe\u015f\u00eena NATO\u2019y\u00ea de j\u00ee dibe ku hevpyeman\u00ean n\u00fb b\u00ean avakirin ev hevpeyman j\u00ee li gor\u00ee rew\u015fa her\u00eam\u00ean rojava \u00fb Rojhilata Nav\u00een bin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo Temen\u00ea Hevpeymana Atlant\u00eek ya Bakur (NATO) 77 sal in, ew hevgirtina siyas\u00ee-le\u015fker\u00ee ya 32 dewlet\u00ean c\u00eehan\u00ee ye. Pi\u015ft\u00ee 77 salan di dema hey\u00ee de ku ji ber \u015fer\u00ea Amer\u00eeka-Isra\u00eel li ser \u00ceran\u00ea \u00fb nebe\u015fdarb\u00fbna NATO di \u015fer\u00ea li dij\u00ee \u00ceran\u00ea, Amer\u00eeka gef\u00ea li NATO\u2019y\u00ea dixwe ku xwe veki\u015f\u00eene \u00fb di derencam\u00ea de were [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":235543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-235541","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235541","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235541"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":235542,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235541\/revisions\/235542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}