{"id":235029,"date":"2026-03-25T07:49:01","date_gmt":"2026-03-25T05:49:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=235029"},"modified":"2026-03-25T07:49:01","modified_gmt":"2026-03-25T05:49:01","slug":"li-suriye-mezheb-dibin-amure-dewleten-heremi-u-navneteweyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=235029","title":{"rendered":"Li S\u00fbriy\u00ea mezheb dibin am\u00fbr\u00ea dewlet\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ronah\u00ee Sad\u00fbn<\/strong><\/p>\n<p><strong>S\u00fbriy\u00ea welateke ku bi cih\u00earengiya xwe ya d\u00een\u00ee \u00fb mezheb\u00ee t\u00ea naskirin. Ev cih\u00eareng\u00ee dikare hem bextewariyek \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee be, hem j\u00ee di hin \u015fertan de bibe sedema pev\u00e7\u00fbn\u00ea. L\u00ea li S\u00fbriy\u00ea mezheb ne sedema bingeh\u00een a \u015fer b\u00fb, ew b\u00fb am\u00fbrek dewlet\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee ku heya roja \u00eero t\u00ea bikaran\u00een. L\u00ea r\u00eazgirtina cih\u00earengiya mezheb\u00ee ji bo a\u015ft\u00ee \u00fb aramiya wel\u00eat pir gir\u00eeng e. <\/strong><\/p>\n<p>S\u00fbriy\u00ea yek ji wan welatan e ku di Rojhilata Nav\u00een de bi cih\u00earengiya xwe ya etn\u00eek\u00ee \u00fb d\u00een\u00ee t\u00ea naskirin. Ev cih\u00eareng\u00ee di mezheb\u00ean \u00ceslam\u00ee, kom\u00ean Mes\u00eeh\u00ee \u00fb ol\u00ean din de xuya dibe. Di v\u00ea rapor\u00ea de em \u00ea li ser curey\u00ean sereke y\u00ean mezheb\u00ean li S\u00fbriy\u00ea, r\u00eajeya wan, rol\u00ea wan di civak \u00fb siyaseta wel\u00eat de, herwiha bandora wan li ser rew\u015fa n\u00fbjen a welat \u015f\u00eerove bikin. Di destp\u00eak\u00ea de, div\u00ea were gotin ku piraniya gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea misliman in \u00fb di nav wan de mezheba Sun\u00ee her\u00ee z\u00eade ye. Sun\u00ee ji sed\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 70 heya 75 ji gel\u00ea welat p\u00eak t\u00eenin. Ev kom li hem\u00fb her\u00eam\u00ean S\u00fbriy\u00ea belav b\u00fbne \u00fb di nav wan de Ereb, Kurd \u00fb kom\u00ean din j\u00ee hene. Sun\u00ee bi gi\u015ft\u00ee di d\u00eeroka S\u00fbriy\u00ea de rolek gir\u00eeng di bazirgan\u00ee, perwerdeh\u00ee \u00fb civaka gi\u015ft\u00ee de l\u00eestine. Ji aliy\u00ea din ve, kom\u00ean \u015e\u00eee j\u00ee li S\u00fbriy\u00ea hene, l\u00ea r\u00eajeya wan k\u00eamtir e. Di nav wan de gelek caran kom\u00ean wek Alew\u00ee t\u00ean zan\u00een. Alew\u00ee ji sed\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 10 ji gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea ye, bi taybet\u00ee li perav\u00ean Rojava y\u00ean wel\u00eat (wek Laziqiy\u00ea \u00fb Tert\u00fbz) dij\u00een. Ev kom di siyaseta S\u00fbriy\u00ea ya n\u00fbjen de rolek pirr gir\u00eeng heye, bi taybet\u00ee ji ber ku gelek serok\u00ean siyas\u00ee ji v\u00ea mezheb\u00ea hatine.<\/p>\n<p>Herwiha, kom\u00ean din \u00ean \u00ceslam\u00ee wek Dirz\u00ee j\u00ee li S\u00fbriy\u00ea hene. D\u00fbrz\u00ee ji sed\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 3 ji gel\u00ea wel\u00eat p\u00eak t\u00eenin \u00fb z\u00eadetir li her\u00eama Jabal al-Dir\u00fbz (li ba\u015f\u00fbr\u00ea wel\u00eat) dij\u00een. Ev kom bi xwe re ol \u00fb kevne\u015fopiya taybet heye \u00fb di d\u00eeroka S\u00fbriy\u00ea de bi berxwedan \u00fb parastina xwe t\u00ea naskirin. Ji bil\u00ee kom\u00ean \u00ceslam\u00ee, S\u00fbriy\u00ea welatek e Mes\u00eeh\u00ee j\u00ee t\u00ea de hene. Ber\u00ee \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea, r\u00eajeya wan ji sed\u00ee n\u00eaz\u00eek\u00ee 10\u2019an b\u00fb, l\u00ea pi\u015ft\u00ee \u015fer\u00ea 2011\u2019an ev r\u00eaje k\u00eam b\u00fbye ji ber ko\u00e7ber\u00ee \u00fb rew\u015fa ewlehiy\u00ea. Di nav kom\u00ean Mes\u00eeh\u00ee de, gelek mezheb hene wek Ortodoks, Katol\u00eek \u00fb kom\u00ean din. Ev kom ji d\u00eerokeke dir\u00eaj li her\u00eam\u00ea hene \u00fb be\u015fek gir\u00eeng ji m\u00eerasa \u00e7and\u00ee \u00fb d\u00een\u00ee ya welat p\u00eak t\u00eenin. Di heman dem\u00ea de kom\u00ean ol\u00ee y\u00ean bi\u00e7\u00fbk j\u00ee li S\u00fbriy\u00ea hene. Di nav wan de Yezid\u00ee t\u00ean zan\u00een ku bi taybet\u00ee li bakur\u00ea wel\u00eat dij\u00een. Her \u00e7end\u00ee r\u00eajeya wan pir k\u00eam e j\u00ee, l\u00ea ew j\u00ee be\u015fek ji cih\u00earengiya ol\u00ee ya wel\u00eat ne. Di heman dem\u00ea de, kom\u00ean din wek Ismail\u00ee j\u00ee li hin her\u00eam\u00ean wel\u00eat dij\u00een.<\/p>\n<p><strong>Mezhebperest\u00ee li S\u00fbriy\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Di \u015fer\u00ea xw\u00een\u00ee y\u00ea S\u00fbriy\u00ea de ku ji sala 2011\u2019an vir ve berdewam dike, mezhebperest\u00ee derketiye hol\u00ea ku gelek kes w\u00ea bi reh \u00fb h\u00fbrguliy\u00ean \u015fer \u015f\u00eerove dikin. Lewra hin kes bawer dikin ku \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea ji teq\u00eena 15 salan a tengezariya mezheb\u00ee w\u00eadetir ti\u015ftek neb\u00fb. L\u00ea gelo ev mezhebperest\u00ee bi rast\u00ee j\u00ee \u00e7ir\u00fbska ku \u015fer p\u00eaxist, an j\u00ee ten\u00ea agir\u00ea gur \u00ea ku ji h\u00eala \u015fer\u00ea berdewam ve hatiye ge\u015fkirin \u00fb ji h\u00eala rej\u00eem\u00ea ve hatiye bikar an\u00een b\u00fb? Ji bo bersiva v\u00ea pirs\u00ea, div\u00ea em sedem\u00ean rast\u00een \u00ean \u015fore\u015fa S\u00fbriy\u00ea \u00fb b\u00fbyer\u00ean w\u00ea \u00fb ka nasnamey\u00ean mezheb\u00ee \u00e7awa bi \u015fer re t\u00eakil\u00ee dan\u00eene, l\u00eakol\u00een bikin. W\u00eane ne re\u015f \u00fb sp\u00ee ye, ew tevl\u00eeheviyek a reh\u00ean k\u00fbr \u00ean siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee ye ku bi nakokiy\u00ean mezheb\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee, ne ku ber\u00ee \u015fer b\u00ea\u00e7alak b\u00fbn \u00fb d\u00fbv re di dema \u015fer de derketin hol\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Mezhebperest\u00ee di \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea de<\/strong><\/p>\n<p>Dema ku \u015fore\u015fa S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de hat lidarxistin, ew qet ji h\u00eala mezheb\u00ee ve nehat ajotin. S\u00fbr\u00eey\u00ee ji hem\u00fb be\u015f\u00ean jiyan\u00ea pi\u015ft\u00ee 10 salan desthilatdariya otor\u00eeter, bi bandora p\u00eala ti\u015ft\u00ea ku wek\u00ee \u201cBihara Ereb\u00ee\u201d li her\u00eam\u00ea hat zan\u00een, derketin kolanan \u00fb daxwaza azad\u00ee, r\u00fbmet \u00fb ba\u015ftirkirina \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ea kirin. Di destp\u00eaka \u015fore\u015f\u00ea de, xwep\u00ea\u015fander\u00ean a\u015ftiyane li ser slogana yek\u00eetiya netewey\u00ee \u00fb nasnameyek netewey\u00ee ya yekgirt\u00ee b\u00fb, ev yek j\u00ee e\u015fkere b\u00fb ku c\u00fbdahiy\u00ean mezheb\u00ee ne h\u00eaza sereke ya li pi\u015ft xwep\u00ea\u015fandan\u00ean gel b\u00fbn. Bingeha \u015fore\u015f\u00ea serhildanek gi\u015ft\u00ee ya gel li dij\u00ee zor \u00fb gendeliy\u00ea b\u00fb, ne li dij\u00ee komek taybet\u00ee. Xwep\u00ea\u015fanderan dixwestin ji d\u00eektatoriy\u00ea xilas bibin b\u00eay\u00ee ku gir\u00eaday\u00eeb\u00fbna mezheb\u00ee ya serok\u00ea rej\u00eem\u00ea \u00e7i be. Rast e ku kontrola dezgeh\u00ean tepeserkirin\u00ea y\u00ean dewlet\u00ea ji h\u00eala endam\u00ean mezhebek taybet\u00ee ve dihat kirin \u00fb ev yek di nav gelek kesan de hestek \u00e7\u00eakir ku rej\u00eem mezheb\u00ee ye. L\u00eabel\u00ea, rej\u00eem bi xwe ne di ser\u00ee de s\u00eestemeke ol\u00ee an mezheb\u00ee b\u00fb, s\u00eestemeke otor\u00eeter b\u00fb ku ji aliy\u00ea malbata Esed \u00fb derdora w\u00ea ya n\u00eaz\u00eek ve dihat bir\u00eavebirin.<\/p>\n<p><strong>Pir\u00ean baweriy\u00ea y\u00ean mezheb\u00ee hatin xerakirin<\/strong><\/p>\n<p>Bi veguher\u00eena \u015fore\u015fa a\u015ftiyane bo pev\u00e7\u00fbneke \u00e7ekdar\u00ee \u00fb \u015ferek\u00ee tevah\u00ee, kab\u00fbs\u00ean her\u00ee xirab \u00ean mezhebperestiya ve\u015fart\u00ee, derketin hol\u00ea. Di sal\u00ean \u015fer de, welat \u015fahidiya binp\u00eakirin\u00ean hevbe\u015f \u00fb \u00ear\u00ee\u015f\u00ean bi xwezaya mezheb\u00ee ji aliy\u00ea aliy\u00ean c\u00fbda ve kir, v\u00ea yek\u00ea pir\u00ean baweriy\u00ea di navbera p\u00eakhatey\u00ean c\u00fbda y\u00ean civak\u00ea de xera kir. Rapor\u00ean n\u00fb\u00e7eyan \u00ean li ser komkujiyan, paqijkirina etn\u00eek\u00ee, ko\u00e7berkirina bi zor\u00ea, revandin \u00fb \u015f\u00eedeta cins\u00ee li ser bingeha nasnameya ol\u00ee belav b\u00fbn. Tawan \u00fb binp\u00eakirin\u00ean weha hest\u00ean tirs \u00fb nefret\u00ea di navbera mezheban de k\u00fbrtir kirin \u00fb h\u00eaviy\u00ean ji bo lihevhatinek qels kirin. Agir\u00ea nakokiy\u00ean mezheb\u00ee ji h\u00eala gotin\u00ean nefret\u00ea \u00fb te\u015fw\u00eeqkirina mezheb\u00ee ve ku bi \u015fer re dihat, b\u00eatir hate gur kirin. Bi v\u00ee reng\u00ee, \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea nakokiy\u00ean mezheb\u00ee li S\u00fbriy\u00ea p\u00ea\u015f ket.<\/p>\n<p><strong>Mezheb\u00ean S\u00fbriy\u00ea bi salan bi hev re dij\u00een<\/strong><\/p>\n<p>Cih\u00earengiya mezheb\u00ee li S\u00fbriy\u00ea ne ten\u00ea taybetmendiyek civak\u00ee ye, belk\u00ee di siyaseta wel\u00eat de j\u00ee bandorek mezin heye. Di dem\u00ean daw\u00ee de, bi taybet\u00ee pi\u015ft\u00ee destp\u00eaka \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de, ev cih\u00eareng\u00ee b\u00fbye yek ji faktor\u00ean gir\u00eeng ku bandor li ser pev\u00e7\u00fbn\u00ean navxwey\u00ee kiriye. Her \u00e7end\u00ee sedem\u00ean \u015feran \u00a0pir in (wek siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee), l\u00ea cih\u00earengiya mezheb\u00ee j\u00ee di hin rew\u015fan de wek\u00ee faktorek z\u00eade t\u00ea d\u00eetin. L\u00ea div\u00ea were zan\u00een ku ber\u00ee \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea bi gelemper\u00ee wek civakek ku mezheb\u00ean cuda bi hev re dij\u00een t\u00ea naskirin. Di gelek bajaran de ji mezheb\u00ean cuda bi hev re di heman her\u00eaman de dij\u00een \u00fb t\u00eakil\u00eey\u00ean civak\u00ee y\u00ean ba\u015f heb\u00fbn. Ev t\u00eakil\u00ee di d\u00eeroka dir\u00eaj a wel\u00eat de p\u00ea\u015fve \u00e7\u00fbne.<\/p>\n<p><strong>Dewlet\u00ean navxwey\u00ee \u00fb navnetew\u00ee cihrengiya S\u00fbriy\u00ea kirin xizmeta berjewendiy\u00ean xwe <\/strong><\/p>\n<p>Di S\u00fbriy\u00ea de, cih\u00earengiya mezheb\u00ee ne ten\u00ea taybetmendiyek civak\u00ee ye, herwiha di siyaseta wel\u00eat \u00fb t\u00eakiliy\u00ean her\u00eam\u00ee de b\u00fbye am\u00fbrek gir\u00eeng. L\u00ea dewleta S\u00fbriy\u00ea \u00fb dewlet\u00ean derve ev cih\u00eareng\u00ee ji bo berjewendiy\u00ean xwe bikar an\u00eene. R\u00eaj\u00eema S\u00fbriy\u00ea ya t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee \u00fb hikumeta demk\u00ee ya niha j\u00ee di gelek deman de stratejiyek ku t\u00ea gotin \u201cpar\u00e7e bike \u00fb r\u00eave bibe\u201d bikar an\u00eeye. Ev stratej\u00ee li ser v\u00ea yek\u00ea ye ku kom\u00ean civak\u00ee ji hev d\u00fbr bike, da ku nikarin bi hev re li dij\u00ee desthilat\u00ea rawestin.<\/p>\n<p><strong>Rola dewlet\u00ean derve<\/strong><\/p>\n<p>\u015eer\u00ea S\u00fbriy\u00ea ne ten\u00ea navxwey\u00ee b\u00fb, l\u00ea b\u00fb \u015ferek her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee. Ji ber gelek welat li gor\u00ee berjewendiy\u00ean wan dest\u00ea xwe kirin v\u00ee \u015fer\u00ee de.<\/p>\n<p><strong>Mezheb wek am\u00fbr\u00ea propaganday\u00ea t\u00ea bikaran\u00een<\/strong><\/p>\n<p>Di \u015fer\u00ea S\u00fbriy\u00ea de, mezheb b\u00fbye am\u00fbrek propaganday\u00ea ku r\u00eaj\u00eema t\u00eak\u00e7\u00fby\u00ee xwe wek parastina kom\u00ean bi\u00e7\u00fbk n\u00ee\u015fan da.<\/p>\n<p>Opoz\u00eesyon hin caran xwe wek parastina Sin\u00ee n\u00ee\u015fan da. Medyay\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee j\u00ee ev cih\u00eareng\u00ee z\u00eade kirin. Ev j\u00ee b\u00fbye sedem ku ne ten\u00ea \u015fer\u00ea siyas\u00ee, l\u00ea \u015fer\u00ea mezheb\u00ee j\u00ee bih\u00eaz bibe.<\/p>\n<p><strong>Encam \u00fb bandor<\/strong><\/p>\n<p>Bikaran\u00eena mezheb\u00ea di siyaseta S\u00fbriy\u00ea de gelek encam\u00ean gir\u00eeng hene ew j\u00ee ev in: Civak ji hev hat par\u00e7ekiri. T\u00eakiliy\u00ean civak\u00ee xerab b\u00fbn \u00fb bi milyonan kes ko\u00e7ber b\u00fbn. Ji ber van sedeman heya niha kir\u00eeza S\u00fbriy\u00ea nehatiye \u00e7areserkirin \u00fb \u015fore\u015f derbas\u00ee \u015fer b\u00fb, herwiha gelek w\u00earaniy\u00ean mezin di S\u00fbriy\u00ea de ji sala 2011\u2019an heya niha hatine kirin. Ji ber heya niha hem\u00fb desthilatdar\u00ean S\u00fbriy\u00ea cihrengiya S\u00fbriy\u00ea napar\u00eazin \u00fb aliyek\u00ee didin p\u00ea\u015f, ev j\u00ee dih\u00eale \u015fer\u00ea mezhebperesiy\u00ea p\u00ea\u015f bikev. Pi\u015ft\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fbna Esed, h\u00eav\u00ee heb\u00fb ku hikumeta n\u00fb v\u00ea yek\u00ea p\u00eak ney\u00eene, l\u00ea w\u00ea j\u00ee ji zihniyeta rej\u00eem\u00ean ber\u00ea xerabtir xist meriyet\u00ea \u00fb neb\u00fb mal\u00ea hem\u00fb mezheb, ol \u00fb p\u00eakhatey\u00ean S\u00fbriy\u00ea. L\u00ea p\u00eaw\u00eestiya S\u00fbriy\u00ea bi guhertina v\u00ea yek\u00ea heye, bi taybet di roja \u00eero de ku mezhebperest\u00ee p\u00ea\u015f ketiye, div\u00ea were rakirin, ji ber bandor\u00ean xwe li ser hem\u00fb aliyan heye.<\/p>\n<p><strong>Encama gi\u015ft\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Di encam\u00ea de, dikarin bib\u00eajin ku S\u00fbriy\u00ea welatek e ku bi cih\u00earengiya xwe ya d\u00een\u00ee \u00fb mezheb\u00ee t\u00ea naskirin. Ev cih\u00eareng\u00ee dikare hem bextewariyek \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee be, hem j\u00ee di hin \u015fertan de bibe sedema pev\u00e7\u00fbn\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, t\u00eagihi\u015ftin \u00fb r\u00eazgirtina cih\u00earengiya mezheb\u00ee ji bo a\u015ft\u00ee \u00fb aramiya wel\u00eat pir gir\u00eeng e. di heman dem\u00ea de di dawiy\u00ea de, dikare were gotin ku li S\u00fbriy\u00ea mezheb ne sedema bingeh\u00een a \u015fer b\u00fb, l\u00ea b\u00fb am\u00fbrek ku hem dewleta navxwey\u00ee hem j\u00ee h\u00eaz\u00ean derve ji bo berjewendiy\u00ean xwe bikar an\u00een. Ev j\u00ee \u015fer dir\u00eajtir kir \u00fb alozya w\u00ea z\u00eade kir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ronah\u00ee Sad\u00fbn S\u00fbriy\u00ea welateke ku bi cih\u00earengiya xwe ya d\u00een\u00ee \u00fb mezheb\u00ee t\u00ea naskirin. Ev cih\u00eareng\u00ee dikare hem bextewariyek \u00e7and\u00ee \u00fb civak\u00ee be, hem j\u00ee di hin \u015fertan de bibe sedema pev\u00e7\u00fbn\u00ea. L\u00ea li S\u00fbriy\u00ea mezheb ne sedema bingeh\u00een a \u015fer b\u00fb, ew b\u00fb am\u00fbrek dewlet\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb navnetewey\u00ee ku heya roja \u00eero t\u00ea bikaran\u00een. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":235030,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-235029","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235029"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":235031,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235029\/revisions\/235031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235030"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}