{"id":234864,"date":"2026-03-18T08:20:35","date_gmt":"2026-03-18T06:20:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234864"},"modified":"2026-03-18T08:20:35","modified_gmt":"2026-03-18T06:20:35","slug":"denge-xembar-e-meryem-xan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234864","title":{"rendered":"Deng\u00ea xembar \u00ea Meryem Xan:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Navenda N\u00fb\u00e7eyan<\/strong><\/p>\n<p>Jina xwed\u00eeya deng\u00ea xembar Meryem Xan. Dema ku Meryem ew \u00e7av\u00ea xwe y\u00ean mezin \u00fb bedew li dunyay\u00ea, vekir \u00fb w\u00ea dem\u00ea dawiya \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea duyem\u00een b\u00fb. Di sala 1919\u2019an de li gundewar\u00ea \u00e7iyay\u00ea \u015eirnex\u00ea, de \u00fb di serdema belavb\u00fbna \u00eemperatoriya Osmaniyan b\u00fb. \u00db w\u00ea dem\u00ea h\u00eena j\u00ee pirsgir\u00eak\u00ean erdn\u00eegariy\u00ea y\u00ean hatine, per\u00e7e kirin heb\u00fbn \u00fb h\u00eena j\u00ee tevlihev\u00ee heb\u00fb. \u00db w\u00ea dem\u00ea ke\u00e7a Mihemed Ehmed\u00ea Bot\u00ee&#8217; ya binav\u00ea Meryem Xan, heb\u00fb ku dinava xelk\u00ea de bi temen\u00ea xwe y\u00ea bi\u00e7\u00fbk de \u00fb heyan\u00ee; ciwaniya xwe bi gotin \u00fb kilam\u00ean xwe dihate naskirin<\/p>\n<p>Meryem Xan bi w\u00ee temen\u00ea xwe y\u00ea bi\u00e7\u00fbk, di\u00e7\u00fb nava d\u00eewana dengb\u00eajan de \u00fb ji wan re kilam; di gotin \u00fb hem\u00fbyan j\u00ee bi mereq \u00fb kelecan, gihdar\u00ee deng\u00ea w\u00ea y\u00ea zelal dikir. Meryem Xan ji xwe beriya w\u00ea her li ser xan\u00ee li deng\u00ea, dengb\u00eajan guhdar\u00ee dike \u00fb gelek\u00ee ji wan bandor dibe \u00fb her hewildide; ku ew j\u00ee ciy\u00ea xwe dinava w\u00ea d\u00eewana dengb\u00eajan de bigire. L\u00ea ji ber ku qedexe b\u00fbye ku jin be\u015fdar\u00ee wan d\u00eewanan bibe. Derd\u00ea her\u00ee giran \u00ea Meryem Xan j\u00ee ew b\u00fb ku li dijber\u00ee, wan p\u00eevan \u00fb qedexeyan ser\u00ee hilde. L\u00ea dema ku ji jora xaniyan j\u00ee guhdar\u00ee dikirin, wan dengb\u00eajiyan dikir gelek\u00ee k\u00eafxwe\u015f dib\u00fb.<\/p>\n<p>Meyem h\u00eena di w\u00ee temen\u00ea bi\u00e7\u00fbk de xeyal\u00ea w\u00ea y\u00ea her\u00ee, mezinku ew j\u00ee dinava d\u00eewana dengb\u00eajan de weke jin kilaman bib\u00eaje. Ji ber destp\u00eaka kokujiya li ser gel\u00ea Ermen\u00ee b\u00fb, erdn\u00eegar\u00ee gelek\u00ee tevl\u00eehev bib\u00fb. Gel\u00ea Kurd rabib\u00fbn serhildan\u00ea \u00fb mirin gelek\u00ee erzan bib\u00fb, bir\u00e7\u00eeb\u00fbn hatib\u00fb destp\u00ea kirin. Wiha bib\u00fb ku xelk\u00ea turik\u00ean xwe dav\u00eatin ser \u015fan\u00ea, xwe \u00fb giran giran derdiketin r\u00eay\u00ean dir\u00eaj \u00fb bar dikirin. Meryem Xan j\u00ee tev\u00ee malbata xwe rojek\u00ea ji rojan bar kir. Ti\u015fta ku li \u015f\u00fbna xwe hi\u015ftin rengek\u00ee din a jiyan\u00ea b\u00fb.<\/p>\n<p>Ev sedema ku dema mirov li deng\u00ea w\u00ea guhdar\u00ee dike, mirov di deng\u00ea w\u00ea de b\u00ear\u00eekirina bijan dib\u00eene \u00fb ew j\u00ee b\u00ear\u00eekirina war\u00ea xwe; y\u00ea ku ji zarokatiya xwe de j\u00ea barkir\u00fb. Meryem Xan h\u00eena di serdema ciwaniya xwe de b\u00fb. Dema ku ji gun\u00ea xwe D\u00eargul\u00ea&#8217; derket dizan\u00ee ku w\u00ea careke din, venegere \u00fb li pi\u015ft xwe dinere \u00fb rundikan dibar\u00eene. \u00db li gor\u00ee gotin b\u00eajan t\u00eaye gotin ku di destp\u00eak\u00ea de tev\u00ee malbata xwe di\u00e7e, Diyarbakir- Amed \u00fb hinekan j\u00ee gotine ku \u00e7\u00fbne Musil\u00ea. Meryem Xan, mezin dibe \u00fb xwed\u00ee du \u00e7av\u00ean re\u015f \u00fb mezine ku bala her kes\u00ee; diki\u015f\u00eene ser xwe \u00fb malbata Bedirxan a li Musil\u00ea \u00e7\u00fbn\u00fb hatina wan, li cem hevd\u00fb t\u00eaye \u00e7\u00eakirin.<\/p>\n<p>Ev her d\u00fb malbat ji ber ku weke hev ji war\u00ean, xwe dur ketib\u00fbn xwe n\u00eaz\u00ee hevd\u00fb dikirin \u00fb dema ku Meryem Xan; diketehundir de \u00e7av\u00ea her kes\u00ee li ser w\u00ea dima. \u00db pa\u015f\u00ee Meryem bi Celadet \u00fb Kam\u00fbran Bedirxan re a\u015fna dibe \u00fb diyalog\u00ean, wan \u00e7\u00eadibe \u00fb pi\u015ft\u00ee ku her du zarok\u00ean Bedirxan hunera w\u00ea famdikin; ji n\u00eazve p\u00eare mijul dibin. \u00db w\u00ea \u015fev\u00ea m\u00eavanek\u00ee din \u00ea malbat\u00ea heb\u00fb ku ew j\u00ee Mehmedt Bedirxan b\u00fb, ku her \u00e7av\u00ea w\u00ee li ser Meryem\u00ea b\u00fb. Li gor\u00ee malbat\u00ea hinek\u00ee din b\u00eadeng \u00fb girt\u00ee b\u00fb, ji xwe Meryem Xan&#8217; j\u00ee ferq dike ku her bala Mehmed li ser; w\u00ea ye \u00fb pa\u015f\u00ee hevd\u00fb nasdikin \u00fb \u00e7\u00eeroka wan a hezkirin\u00ea destp\u00ea dike.<\/p>\n<p>Pa\u015f\u00ee ji Meryem Xan, xwendina kilamek\u00ea hate xwestin. Meryem destp\u00eak\u00ea hinek\u00ee \u015ferm kir ji ber ku ew j\u00ee bandor b\u00fb ji, Mihemed \u00fb pa\u015f\u00ee herd\u00fbyan li hevd\u00fb kirin ku bizewicin \u00fb zewic\u00een. L\u00ea pi\u015ft\u00ee demek\u00ea \u00fb dema ku Meryem Xan sitran dixwndin, Mehmed hesid\u00ee \u00fb d\u00eet ku hem\u00fb \u00e7av li ser Meyem Xan e \u00fb hew tehem\u00fbl kir. Mehmed Bedirxan xwest ku Meryem Xan sitran gotin\u00ea berde \u00fb li mala xwe weke, her jinek\u00ea r\u00fbn\u00ea l\u00ea Meryem xan ew \u015fert qeb\u00fbl nekir \u00fb di encam de; jiyana wan ya hevpar hate xerab kirin ji ber, ku Meryem xwest ku her deng\u00ea w\u00ea bim\u00eene. \u00db du r\u00eak li p\u00ea\u015fiya Meryem Xan hatin day\u00een yek, ji wan ev\u00een \u00fb heskirina w\u00ea ya ji Mihemed re \u00fb ya din j\u00ee sitran \u00fb huner b\u00fb.<\/p>\n<p>Meryem Xan dest\u00ea xwe ji her duyan j\u00ee venediqetiya, l\u00ea cardin j\u00ee huner hilbijart \u00fb jiyana xwe ya \u015fexs\u00ee \u00fb ev\u00eena xwe wenda kir. \u00db heyan\u00ee dawiya temen\u00ea xwe j\u00ee ev\u00eena xwe qet ji b\u00eerve, nekir \u00fb derd\u00ea w\u00ea her ki\u015fand. Meryem dema ku hevj\u00een\u00ea xwe berda 20 sal\u00ee b\u00fb. Ji xwe her kes\u00ee hurmet ji Meryem re digirt ji ber ku q\u00eemet dida, hunera xwe \u00fb ev\u00eena xwe j\u00ee terk dab\u00fb bala her kes\u00ee diki\u015fand. Di w\u00ea dem\u00ea de kargeh\u00ean \u00cengilizan a m\u00fczik\u00ea li Baxday\u00ea, t\u00eaye vekirin \u00fb ew j\u00ee di\u00e7e nav\u00ea de \u00fb sitranan dib\u00eaje. \u00db \u00cengil\u00eez dixwazin muz\u00eeka Faris\u00ee, Kurd\u00ee, Ereb\u00ee, Suryan\u00ee \u00fb Ermen\u00ee kom bikin; di Rojhilata Nav\u00een de. \u00db dema ku Meryem Xan j\u00ee dibih\u00eeze ew j\u00ee di\u00e7e nava w\u00ea kargeh\u00ea ji bo ku ew j\u00ee sitranan bib\u00eaje.<\/p>\n<p>Meryem Xan di sala 1924&#8217;de di\u00e7e Zaxo&#8217; \u00fb li wir j\u00ee 12 salan, dim\u00eene Meryem Xan, li Zaxo&#8217; \u00a0li mala Yusif \u015eemd\u00een Axa&#8217; y\u00ea ku gelek\u00ee ji deng\u00ea w\u00ea hezdikir. L\u00ea ji wir j\u00ee cuda dibe \u00fb ji xwe re dinava \u00e7andiniy\u00ea de xebat, dike \u00fb xwe dide jiyan kirin \u00fb ji ber ku \u015ferm dike xwe bi kes\u00ee; bide naskirin. L\u00ea cardin j\u00ee dinava gel de bi dihate hezkirin \u00fb hurmet, kirin \u00fb dinava gel de pir bi hurmet \u00fb hezkirin dihate naskirin. Sala 1936 de di\u00e7e Bexday\u00ea \u00fb jiyana xwe her li wir, berdewam dike \u00fb w\u00ea dem\u00ea de. \u00db w\u00ea dem\u00ea li mala ke\u00e7a mam\u00ea xwe Elmas Xan&#8217;di m\u00eene di sal\u00ean (1874-1974) \u00fb w\u00ea dem\u00ea gelek dengb\u00eaj \u00fb hunermend li Bexday\u00ea diman \u00fb weke mala huner\u00ea\u00e7\u00eakirib\u00fbn.<\/p>\n<p>Ji xwe hevj\u00een\u00ea ke\u00e7a mam\u00ea w\u00ea zilamek\u00ee dewlemend \u00ea \u00cengil\u00eez b\u00fb. Meryem Xan li mala Elmas Xan&#8217; dima \u00fb li wir Meryem j\u00ee Mihemed Ar\u00eef Cizraw\u00ee, Hasan Cizraw\u00ee, Nesr\u00een \u015eerwan (\u015eirex\u00ee), Al\u00ee Merdan, Tah\u00eer Tofik, Sa\u00eed Axay\u00ee Ciz\u00eer\u00ee, Fewz\u00eey\u00ea Mihemed \u00fb gelek; kesayet\u00ean din j\u00ee li wir nasdike. Meryem Xan, li wir navdar dibe \u00fb her kes j\u00eare hurmet\u00ea raber dike. \u00db pi\u015ft\u00ee ku ji mala ke\u00e7a mam\u00ea xwe cuda dibe ji xwe re, xaniyek\u00ee kir\u00ea dike \u00fb li wir jiyan dike. Di sala 1939&#8242; \u00ea li Bexday\u00ea di Radyu de xebat dike \u00fb di dema xebat\u00ea de. Di sala 1949 an de Meryem bi tena xwe dim\u00eene. \u00db binexwe\u015fiya gur\u00e7ikan dikeve. Di\u00e7e nexwe\u015fxana Bexday\u00ea ya M\u00eer \u00celyas radiz\u00ea \u00fb emeliyat dibe. Meryem Xan&#8217; wiha wefat dike \u00fb li qebristana Bexda ya \u015eex Maruf t\u00eaye binax kirin. \u00db wiha xatir ji jiyan\u00ea dixwaze \u00fb bar dike.<\/p>\n<p>V\u00ea stran\u00ea ji hevj\u00een\u00ea xwe re dib\u00eaje<\/p>\n<p>De loy loy Mihemedo Ron\u00ee<\/p>\n<p>Mi \u00e7i goto tu xey\u00eed\u00ee<\/p>\n<p>De g\u00eeyay\u00ea m\u00earga li min \u00fb Mihemed\u00ea mi serid\u00ee<\/p>\n<p>De he\u00e7\u00ee kes\u00ea navbera min \u00fb Mihemed\u00ea min de fesad\u00eek\u00ea bike<\/p>\n<p>De heke jin b\u00ea reb\u00ee newelid\u00ea<\/p>\n<p>De heke m\u00ear b\u00ea reb\u00ee nezewic\u00ee<\/p>\n<p>De heke ke\u00e7 b\u00ea reb\u00ee can\u00eeka xwe\u015fya neb\u00ee<\/p>\n<p>De loy loy loy loy&#8230;<\/p>\n<p>Silav \u00fb R\u00eaz\u00ean \u015eore\u015fger\u00ee<\/p>\n<p>L\u00eakol\u00een<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Navenda N\u00fb\u00e7eyan Jina xwed\u00eeya deng\u00ea xembar Meryem Xan. Dema ku Meryem ew \u00e7av\u00ea xwe y\u00ean mezin \u00fb bedew li dunyay\u00ea, vekir \u00fb w\u00ea dem\u00ea dawiya \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea duyem\u00een b\u00fb. Di sala 1919\u2019an de li gundewar\u00ea \u00e7iyay\u00ea \u015eirnex\u00ea, de \u00fb di serdema belavb\u00fbna \u00eemperatoriya Osmaniyan b\u00fb. \u00db w\u00ea dem\u00ea h\u00eena j\u00ee pirsgir\u00eak\u00ean erdn\u00eegariy\u00ea y\u00ean hatine, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234865,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-234864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234866,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234864\/revisions\/234866"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}