{"id":234857,"date":"2026-03-18T08:04:38","date_gmt":"2026-03-18T06:04:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234857"},"modified":"2026-03-18T08:04:38","modified_gmt":"2026-03-18T06:04:38","slug":"buhayen-masiyan-di-navbera-bearamiya-kirin-u-frotine-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234857","title":{"rendered":"Buhay\u00ean masiyan di navbera b\u00eaaramiya kir\u00een \u00fb frotin\u00ea de"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yek ji firo\u015fkar\u00ean masiyan li bazara bajar\u00ea Qami\u015flo pi\u015ftrast kir ku nirx\u00ea masiyan di bazar\u00ea de li gor\u00ee c\u00fbre \u00fb \u00e7avkaniya wan ji hev cuda ye \u00fb wiha got, \u201cFaktor\u00ean wek\u00ee buhay\u00ean mir\u00ee\u015fkan herwiha boney\u00ean civak\u00ee bandor\u00ea li ser tevgera kir\u00een \u00fb frotina masiyan di nava bazar\u00ea de dike.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Mas\u00ee yek ji \u00e7avkaniy\u00ean xwarin\u00ea y\u00ean her\u00ee gir\u00eeng in di nava piraniya malbat\u00ean li kantona Ciz\u00eer\u00ea de ye. Di heman dem\u00ea de giringiya masiyan ji aliy\u00ea tendurstiy\u00ea ve pir bi s\u00fbd e ji ber ku r\u00eajeyeke mezin ji omega-3 a dewlemend vedhew\u00eene, ku kar\u00ea pergala demar\u00ee ba\u015ftir dike, p\u00ea\u015f\u00ee li nexwe\u015fiyan digre wek\u00ee romat\u00eezm\u00ea \u00fb gelek nexwe\u015fiy\u00ean din, wek\u00ee din li dij\u00ee pen\u00e7e\u015f\u00ear\u00ea ye \u00fb tenduristiya dil p\u00ea\u015f dixe. Herwiha ew \u00e7avkaniyek dewlemend a gelek v\u00eetam\u00een \u00fb m\u00eeneralan e ku la\u015f \u00ea mirov rojane hewcey\u00ee wan dike, wek Kalsyom, Fosfor, Hesin, Z\u00eenk, Y\u00fbd, Magnezy\u00fbm, Potasy\u00fbm \u00fb as\u00eed\u00ean am\u00eeno \u00fb R\u00fbn.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-234859 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"284\" height=\"189\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-300x200.jpg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-768x512.jpg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-750x500.jpg 750w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/IMG_9460-1140x760.jpg 1140w\" sizes=\"auto, (max-width: 284px) 100vw, 284px\" \/><\/p>\n<p>Bazirgan\u00ean masiyan li bajar\u00ea Qami\u015flo xwe disp\u00earin gelek \u00e7avkaniyan ji bo dab\u00eenkirina masiyan di nava bazara Qami\u015flo de, hin j\u00ea her\u00eam\u00ee ne hem an\u00eena wan ji Misir\u00ea herwiha m\u00eeqdarek ji bajar\u00ean S\u00fbriy\u00ea wek\u00ee Reqa, Minbic\u00ea, Laziqiy\u00ea \u00fb Tert\u00fbs\u00ea t\u00ea. Ji xwe asta daxwaza masiyan ji h\u00eala malbatan \u00fb \u015f\u00eaniyan li gor\u00ee \u015fiyana wan ya kir\u00een\u00ea \u00fb buhay\u00ean xwarin\u00ean t\u00ea guhertin.<\/p>\n<p>Bazirganiya masiyan li Qami\u015flo tev\u00ee zehmetiy\u00ean abor\u00ee \u00fb guher\u00een\u00ean buhay\u00ea, heb\u00fbna xwe di bazar\u00ean her\u00eam\u00ee de parastiye. \u00c7end bazirgan pi\u015ftrast dikin ku mas\u00ee di tevahiya sal\u00ea de heye, l\u00ea daxwaz \u00fb buha ji h\u00eala \u00e7end faktoran ve bandor dibin, bi taybet\u00ee l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean hawirdekirin\u00ea, d\u00fbrahiyan \u00fb germahiy\u00ean bilind di hin demsalan de.<\/p>\n<p><strong>\u2018Buhay\u00ean masiyan li gor\u00ee \u00e7avkan\u00ee \u00fb c\u00fbre t\u00ea guhertin\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>Yek ji firo\u015fkar\u00ean masiyan li bajar\u00ea Qami\u015flo bi nav\u00ea Berxwedan El\u00ee ji rojnameya me re diyar kir ku buhay\u00ean masiyan di bazara her\u00eam\u00ee de bi awayek\u00ee berbi\u00e7av li gor\u00ee \u00e7avkan\u00ee \u00fb c\u00fbrey\u00ean wan t\u00ea guhertin \u00fb wiha an\u00ee ziman: \u201cBuhay\u00ean masiyan ji 10 hezaran dest p\u00ea dike heya dih\u00eaje 160 hezar\u00ean S\u00fbr\u00ee ji bo hin c\u00fbrey\u00ean din, her \u00e7iqas j\u00ee buhay\u00ean masiyan li gor\u00ee masiy\u00ean ava \u015fir\u00een pir bilind in.\u201d<\/p>\n<p>Berxwedan El\u00ee wiha berdewam dike: \u201cMasiy\u00ean ku digh\u00eajin bazar\u00ea ji \u00e7end deveran t\u00ean dab\u00eenkirin, be\u015feke mezin ji her\u00eam\u00ean Firat\u00ea wek\u00ee D\u00earazor\u00ea, Reqa \u00fb Tebqa t\u00ea bazar\u00ea, wek\u00ee din giha\u015ftina c\u00fbrey\u00ean din ji berava S\u00fbriy\u00ea wek\u00ee bajar\u00ea Laziqiy\u00ea t\u00ea. Herwiha hin barkirin\u00ean ji Misir\u00ea digh\u00eaje me, ev cih\u00earengiya di \u00e7avkaniyan de dibe al\u00eekar di dab\u00eenkirina c\u00fbrey\u00ean cuda ji masiyan, l\u00ea bel\u00ea ew di heman dem\u00ea de bandor\u00ea li ser guhertina buhayan n\u00ee\u015fan dide.\u201d<\/p>\n<p><strong>Buhay\u00ean masiyan<\/strong><\/p>\n<p>Berxwedan El\u00ee diyar kir ku buhay\u00ean masiyan y\u00ean her\u00ee bilind di bazaran de ne \u00fb wiha got: \u201cBi gelemper\u00ee buhay\u00ean masiyan ji 60 hezar\u00ean L.S li gor\u00ee c\u00fbreya mas\u00ee \u00fb kal\u00eeteya w\u00ea destp\u00ea dike, ji bo masiy\u00ean Firat\u00ea ew masiy\u00ean ava \u015f\u00ear\u00een ku ji \u00e7em\u00ea Firat\u00ea \u00fb dever\u00ean bendav\u00ea t\u00ea, buhay\u00ean wan di navbera 10 hezar\u00ean L.S heta digh\u00eaje 80 hezar\u00ean L.S.<\/p>\n<p>Bihay\u00ean masiy\u00ean Firat\u00ea bi awayek\u00ee ba\u015f aram\u00ee di buhay\u00ean wan de hene, \u00e7i ji hundir\u00ea wel\u00eat an derve be,\u00a0 l\u00ea\u00e7\u00fbna veguheztin \u00fb hawirdekirin\u00ea bandorek mezin li ser buhay\u00ea w\u00ea y\u00ea daw\u00ee y\u00ea bazar\u00ea nake, li gor\u00ee masiy\u00ean deryay\u00ee ku bi l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean hawirdekirin\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ne.\u201d<\/p>\n<p><strong>M\u00eeqdar\u00ean mezin \u00ean hawirdekirin\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Derbar\u00ea m\u00eeqdara bazirganiy\u00ea Berxwedan El\u00ee diyar kir ku ew di frotina masiyan hem difro\u015fe gel hem j\u00ee difro\u015fe firo\u015fkar\u00ean masiyan \u00fb wiha berdewam kir: \u201cHejmara bazirgan\u00ean ku li bajar\u00ea Qami\u015flo pispor\u00ea v\u00ee kar\u00ee ne, k\u00eam e herwiha ten\u00ea s\u00ea bazirgan\u00ean sereke hene ku bi m\u00eeqdar\u00ean mezin \u00ean masiyan bazirganiy\u00ea dikin. Ev bazirgan dem bi dem \u00fb bi awayek\u00ee dewr\u00ee m\u00eeqdar\u00ean mezin ji bo dab\u00eenkirina p\u00eadiviy\u00ean bazar\u00ea hawirde dikin. Ev m\u00eeqdara ku t\u00ea hawirdekirin pa\u015f\u00ea li firo\u015fgehan \u00fb bazar\u00ean her\u00eam\u00ee t\u00ea parve kirin wek\u00ee din be\u015fek j\u00ea rasterast ji xer\u00eedaran re t\u00eane firotin.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018Bazirganiya masiyan, tev\u00ee qezenc\u00ean w\u00ea metrs\u00ee j\u00ee hene\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Berxwedan El\u00ee wiha axaftin\u00ean xwe z\u00eade kir: \u201cMin n\u00eaz\u00ee ton \u00fb n\u00eevek ji masiya hawirde kir bi buhay\u00ea 39 milyon\u00ea L.S, qezenc\u00ea ku min bidest xist ji v\u00ea m\u00eeqdar\u00ea giha\u015ft n\u00eaz\u00eek\u00ee du milyonan, pi\u015ft\u00ee hisabkirina l\u00ea\u00e7\u00fbna veghuheztin, hilan\u00een \u00fb windahiy\u00ean muhtemel. Tev\u00ee qezenc\u00ean bazirganiya masiyan, metrsiy\u00ean windahiy\u00ea j\u00ee hene, bi taybet di \u00e7ar\u00e7oveya \u015fert \u00fb merc\u00ean avheway\u00ee \u00fb bilindb\u00fbna germb\u00fbn\u00ea di meha hav\u00een\u00ee de, ji ber ku d\u00fbrahiy\u00ean ku barkirin\u00ean ji derve t\u00ean caranan be\u015feke ji masiyan xirab dike ber\u00ee ku bigh\u00eaje bazar\u00ea, ev yek dih\u00eale ku windahiyeke mezin ji bo bazirganan \u00e7\u00eabike.\u201d<\/p>\n<p>Berxwedan El\u00ee destn\u00ee\u015fan kir ku ev pirsgir\u00eak di meha hav\u00een\u00ee de z\u00eade dibe, ku di encam\u00ea de proseya veguheztin\u00ea ji ber bilindb\u00fbna germahiy\u00ea hesas dike, bi taybet dema ku mas\u00ee ji dever\u00ean d\u00fbr \u00fb derv\u00ee wel\u00eat t\u00eane hawirdekirin. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, hin bazirgan ne\u00e7ar in ku tedb\u00eer\u00ean z\u00eade bigirin da ku di dema veguheztin\u00ea de kal\u00eeteya masiyan bipar\u00eazin.<\/p>\n<p><strong>Serdan\u00ean malbatan ji bo kir\u00eena masiyan<\/strong><\/p>\n<p>Derbar\u00ea serdan\u00ean kir\u00eena masiyan de, Berxwedan El\u00ee wiha got: \u201cSerdan\u00ean malbatan ji bo kir\u00eena masiyan bi awayek\u00ee zelal bi buhay\u00ea mir\u00ee\u015fkan ve gir\u00eaday\u00ee ye, ku di xwarina her\u00eam\u00ee de xwarineke bingeh\u00een e. Dema ku buhay\u00ea mir\u00ee\u015fkan bilind dibe, hejmar\u00ean z\u00eade y\u00ean \u015f\u00eaniyan ber\u00ea xwe didin kir\u00eena masiyan wek\u00ee vebijarkek erzantir. Herwiha tevgera firotan\u00ea di dem\u00ean betlane \u00fb b\u00fbyer\u00ean civak\u00ee de, wek sersal \u00fb b\u00fbyer\u00ean malbat\u00ee, bi awayek\u00ee berbi\u00e7av z\u00eade ye, ku daxwaza masiyan li gor\u00ee roj\u00ean asay\u00ee pir z\u00eade dibe.\u201d<\/p>\n<p>Berxwedan El\u00ee wiha axaftina xwe qedand: \u201cLi Qami\u015flo ji bo firotina masiyan demsalek taybet\u00ee tune ye, ji ber ku ew di tevahiya sal\u00ea de li bazaran peyda dibe bi saya c\u00fbrbec\u00fbr \u00e7avkaniy\u00ean xwe. L\u00eabel\u00ea, carinan m\u00eeqdara hawirdekirin\u00ea dikare li gor\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean veguheztin\u00ea an heb\u00fbna masiyan li dever\u00ean mas\u00eegiriy\u00ea biguhere.<\/p>\n<p>Di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean abor\u00ee y\u00ean hey\u00ee de bazirganiya masiyan d\u00ea be\u015fek gir\u00eeng a bazara xwarin\u00ea ya baj\u00ear bim\u00eene, nemaze ji ber daxwaza berdewam a be\u015fek ji katagoriya her\u00eam\u00ee ku dixwaze \u00e7avkaniy\u00ean xwarin\u00ea c\u00fbrbec\u00fbr bike, tev\u00ee pirsgir\u00eak\u00ean t\u00eakildar\u00ee buhayan, l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean hawirdekirin\u00ea \u00fb veguhastin\u00ea.\u201d<\/p>\n<p><strong>Giringiya xwarina masiyan <\/strong><\/p>\n<p>Mas\u00ee xwarinek gir\u00eeng e ji ber naveroka w\u00ea ya prot\u00een\u00ea ya bilind. Her 100gram mas\u00ee bi qas\u00ee 40gram prot\u00een dihew\u00eene, ji bil\u00ee madeya Y\u00fbd\u00ea, ku k\u00eamasiya w\u00ea dikare bibe sedema pirsgir\u00eak\u00ean rij\u00eanan. Lewma Mas\u00ee wek xwarinek pir xurek t\u00ea hesibandin ku gelek feydey\u00ean gir\u00eeng ji bo tenduristiy\u00ea hene \u00fb gelek bij\u00ee\u015fk j\u00ee p\u00ea\u015f\u00eeniyara v\u00ea yek\u00ea dikin. Mas\u00ee r\u00eajeyek bilind ji as\u00eed\u00ean r\u00fbn \u00ean omega-3 dihew\u00eene, ku bi k\u00eamkirina kolesterol di xw\u00een\u00ea de r\u00eeska nexwe\u015fiy\u00ean dil \u00fb damaran k\u00eam dike.<\/p>\n<p>Gelek bij\u00ee\u015fk pi\u015ftrast dikin ku li gor\u00ee curey\u00ean cuda y\u00ean go\u015ft, sp\u00ee (mir\u00ee\u015fk) \u00fb sor (ga \u00fb \u00e7\u00ealek) bi go\u015ft\u00ea masiyan, dib\u00eenin ku go\u015ft\u00ea masiyan ji aliy\u00ea tenduristiy\u00ea ve di r\u00eaza yekem de ye, ji ber ku ew \u00e7avkaniyek dewlemend a prot\u00eena bi kal\u00eete ye, r\u00fbn\u00ean zirardar k\u00eam in \u00fb t\u00ea p\u00ea\u015fniyar kirin ku ew heft\u00ea du caran were xwarin<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo Yek ji firo\u015fkar\u00ean masiyan li bazara bajar\u00ea Qami\u015flo pi\u015ftrast kir ku nirx\u00ea masiyan di bazar\u00ea de li gor\u00ee c\u00fbre \u00fb \u00e7avkaniya wan ji hev cuda ye \u00fb wiha got, \u201cFaktor\u00ean wek\u00ee buhay\u00ean mir\u00ee\u015fkan herwiha boney\u00ean civak\u00ee bandor\u00ea li ser tevgera kir\u00een \u00fb frotina masiyan di nava bazar\u00ea de dike.\u201d Mas\u00ee yek ji \u00e7avkaniy\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234858,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-234857","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234857","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234857"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234860,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234857\/revisions\/234860"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}