{"id":234755,"date":"2026-03-15T08:53:51","date_gmt":"2026-03-15T06:53:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234755"},"modified":"2026-03-15T08:53:51","modified_gmt":"2026-03-15T06:53:51","slug":"ji-bo-rojhilata-navin-projeya-netewa-demokratik-dermane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234755","title":{"rendered":"Ji bo Rojhilata Nav\u00een projeya netewa demokrat\u00eek dermane"},"content":{"rendered":"<p><strong>St\u00eark Mihemed<\/strong><\/p>\n<p><strong>R\u00eaber Apo netewa demokrat\u00eek wek\u00ee \u00e7areseriyeke bingeh\u00een ji bo pirsgir\u00eak\u00ean Rojhilata Nav\u00een p\u00ea\u015f dixe da ku \u015fer\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb etn\u00eek\u00ee bi daw\u00ee b\u00eene. R\u00eaber Apo dib\u00eaje:\u201cEger neteweya demokrat\u00eek giyan be, R\u00eaveberiya Xweseriya Demokrat\u00eek beden e.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ji bo erdn\u00eegariya berfireh \u00fb tev\u00eelhev ya Rojhilata Nav\u00een ku hem\u00fb p\u00eakhate \u00fb netew cih\u00ea xwe t\u00ea de digirin projeya Modern\u00eeteya demoktar\u00eek ya ku R\u00eaber Apo dide p\u00ea\u015f ya her\u00ee guncaw e. Ji bo p\u00ea\u015f\u00ee li \u015fer\u00ea mezheb\u00ee were girtin projeya her\u00ee serkeft\u00ee ya netewa demokrat\u00eek e. Nim\u00fbneya w\u00ea ya her\u00ee ber bi \u00e7av Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea b\u00fb ku hem\u00fb p\u00eakhate \u00fb netewan bi hevre jiyan dikirin. Niha j\u00ee li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ev proje didome da ku hem\u00fb p\u00eakhate bi hevre jiyan bikin, parastina maf \u00fb kevne\u015fopiya hem\u00fb p\u00eakhateyan t\u00ea kirin.<\/p>\n<p><strong>Modern\u00eeteya demoktar\u00eek \u00e7i ye?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Modern\u00eete; li hember\u00ee desthilatdar\u00ee, terz\u00ea jiyan\u00ea \u00fb ramana ku azad\u00ee, demokras\u00ee, human\u00eezm\u00ea \u00fb maf\u00ean mirovan dipar\u00eaze ye. Herwiha t\u00ea wateya ku civak terz\u00ea jiyana xwe li gor\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean n\u00fb diguher\u00eene, l\u00ea ya ber\u00ea \u00eenkar nake, ten\u00ea veguher\u00een\u00ea p\u00eak t\u00eene. Modern\u00eezm tev\u00ee wateya xwe ya gi\u015ft\u00ee xwed\u00ee wateyek\u00ee felsef\u00eek e j\u00ee. Ev t\u00eageh di felsefey\u00ea de ji bo rew\u015fengeriy\u00ea j\u00ee t\u00ea bikaran\u00een. Yan\u00ee wek\u00ee ramaneke ku li ser bingeh\u00ea human\u00eezm, gerd\u00fbn\u00eeb\u00fbn, demokrasiy\u00ea bilind dibe \u00fb civaka mirovan wek\u00ee navend digire, t\u00ea p\u00eanasekirin. Ger ku em rastiya \u201cMirov b\u00eay\u00ee civak\u00eeb\u00fbn\u00ea nikarin bij\u00een \u00fb bi civak\u00eeb\u00fbn\u00ea re dibe mirov\u201d li ber \u00e7avan bigirin, modern\u00eete t\u00ea wateya \u201cterz\u00ea jiyana civak\u00ea ya demek\u00ea.\u201d Bi gotineke din modern\u00eete terz\u00ea jiyan\u00ea y\u00ea civaka li dervey\u00ee dewlet\u00ea dim\u00eene ye. Ango di aliy\u00ea mad\u00ee, manew\u00ee \u00fb exlaq\u00ee de terz\u00ea jiyana civak\u00ea ya serdemek\u00ea ye. R\u00eaber Apo di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de modern\u00eetey\u00ea wek\u00ee, \u201c\u00e7ax, serdem\u201d binav dike. Ji bil\u00ee aliy\u00ea mad\u00ee, manew\u00ee \u00fb exlaq\u00ee, peyva moda j\u00ee li ser ve dike \u00fb bi gi\u015ft\u00ee wek\u00ee \u201cterz\u00ea jiyan\u00ea y\u00ea civak\u00ea\u201d p\u00eanase dike.<\/p>\n<p><strong>Netewa Demokrat\u00eek t\u00ea \u00e7i watey\u00ea?<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaber Abdullah Ocalan di par\u00eaznameya xwe ya \u2018Sosyolojiya Azadiy\u00ea\u2019 de behsa neteweya demokrat\u00eek dike \u00fb wiha p\u00eanase dike: \u201cNeteweya demokrat\u00eek di navbera kom\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb ziman de y\u00ean ku bi heman r\u00eabaz\u00ee dij\u00een yan j\u00ee m\u00eena hev di civakeke xwed\u00ee exlaq \u00fb siyas\u00ee de dij\u00een, t\u00ea bicihkirin. Veguher\u00eena civak\u00ee di \u00e7ar\u00e7oveya siyaseta demokrat\u00eek de p\u00eak t\u00eene. Di neteweya demokrat\u00eek de \u00eal, qeb\u00eele, p\u00eakhate \u00fb heta malbat di civaka xwed\u00ee exlaq \u00fb siyas\u00ee de wek yek\u00eeney\u00ean ji aliy\u00ean ziman, zarava \u00fb \u00e7and\u00ee ve cih\u00eareng, cih\u00ea xwe digirin \u00fb ew vediguherin neteweyeke n\u00fb. Helbet nabe komeke n\u00eejad\u00ee yan j\u00ee mezheb\u00ee yan j\u00ee \u00eedeoloj\u00eek taybetmendiya xwe li ser v\u00ea netewey\u00ea ferz bike.\u201d<\/p>\n<p>Di neteweya demokrat\u00eek de her her\u00eam dikare r\u00eaveberiya xwe ya xweser li gor\u00ee taybetmendiya xwe ragih\u00eene. R\u00eaber Abdullah Ocalan di v\u00ee war\u00ee de wiha dib\u00eaje: \u201cEger neteweya demokrat\u00eek giyan be, R\u00eaveberiya Xweseriya Demokrat\u00eek beden e.\u201d Herwiha r\u00eaber Abdullah Ocalan di par\u00eaznameya xwe ya \u2018Doza Kurd \u00fb \u00c7areseriya Neteweya Demokrat\u00eek\u2019 de felsefeya neteweya demokrat\u00eekde 9 r\u00eagez\u00ean ku di prat\u00eek\u00ea de li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea p\u00eak dihatin \u00fb niha j\u00ee Rojava nim\u00fbneya w\u00ea ye, dinirx\u00eene.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ima R\u00eaber Apo netewa demokrat\u00eek dide p\u00ea\u015f?<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaber Apo netewa demokrat\u00eek wek\u00ee \u00e7areseriyeke bingeh\u00een ji bo pirsgir\u00eak\u00ean Rojhilata Nav\u00een p\u00ea\u015f dixe da ku \u015fer\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb etn\u00eek\u00ee bi daw\u00ee b\u00eene, jiyaneke bi r\u00fbmet \u00fb wekhev ji bo hem\u00fb p\u00eakhate, bawer\u00ee \u00fb gelan ava bike, li hember\u00ee netew-dewleta ku dibe sedema zext \u00fb par\u00e7eb\u00fbn\u00ea, jiyaneke demokrat\u00eek, exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek p\u00eak b\u00eene \u00fb her\u00eam\u00ea ji kaos\u00ea rizgar bike.\u00a0Li \u015f\u00fbna \u015fer\u00ean li ser nav\u00ea neteweperestiy\u00ea, modela netewa demokrat\u00eek bingeha xwi\u015fk \u00fb biratiya gelan \u00fb baweriyan diafir\u00eene. Netewa demokrat\u00eek li hember\u00ee t\u00eagih\u00ee\u015ftina teng a netew-dewlet\u00ea ku dibe sedema zext \u00fb qirkirin\u00ea, derdikeve \u00fb jiyaneke bi hev re dipar\u00eaze. Ew civakeke ku bi xwe xwe bi r\u00ea ve dibe, exlaq\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek e (Konfederal\u00eezma Demokrat\u00eek) dike armanc. Bi taybet\u00ee li Rojhilata Nav\u00een, ku erdn\u00eegariyeke tevl\u00eehev e, ev model ji bo daw\u00eean\u00eena li \u015fer\u00ean sedsala 21\u2019\u00ea \u00fb afirandina a\u015ft\u00ee \u00fb aramiy\u00ea wek\u00ee p\u00eaw\u00eestiyek\u00ea t\u00ea d\u00eetin.\u00a0Bi kurtas\u00ee, R\u00eaber Apo netewa demokrat\u00eek wek\u00ee alternat\u00eefa her\u00ee guncaw a ji bo demokras\u00ee, azad\u00ee \u00fb hevgirtina gelan li hember\u00ee al\u00fbziy\u00ean k\u00fbr \u00ean Rojhilata Nav\u00een p\u00ea\u015f dixe.<\/p>\n<p><strong>K\u00ee \u00eari\u015f\u00ee projeye modern\u00eeteya demokrat\u00eek dike \u00fb \u00e7ima?<\/strong><\/p>\n<p>Di v\u00ea dema daw\u00ee de \u00fb bi taybet pi\u015ft\u00ee \u00eari\u015fa di 6\u2019\u00ea \u00c7ile li ser \u015e\u00eaxmeqs\u00fbd \u00fb E\u015frefiy\u00ea p\u00eakhat, herwiha 18\u2019\u00ea \u00c7ile li ser her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea gelek \u00eari\u015f li ser modern\u00eeteya demokrat\u00eek \u00fb biratiya gelan a ku R\u00eaber Apo dide p\u00ea\u015f \u00e7\u00eab\u00fb. Armanc ji van \u00eari\u015fan ku di navbera Kurd \u00fb Ereban de pev\u00e7\u00fbnan avabikin \u00fb di navbera p\u00eakhateyan de \u015fer\u00ea navxwey\u00ee di S\u00fbriy\u00ea de derx\u00eenin p\u00ea\u015f \u00fb li S\u00fbriy\u00ea bibe \u015fer\u00ea Kurd \u00fb Ereban. Armanc ji van \u00eari\u015fan ewe ku projeya modern\u00eeteya demokrat\u00eek ji hol\u00ea rabikin \u00fb t\u00eakbibin. Ev \u00eari\u015f di esas de bi plana dewleta Tirk hatiye r\u00eaxistinkirin ku gel\u00ea Rojava \u00fb R\u00eaber Apo ji hevd\u00fb d\u00fbrbix\u00eene. Dewleta Tirk bi r\u00eaya \u015fer\u00ea taybet hewildide tecr\u00fbbeya bi salan a modern\u00eeteya demokrat\u00eek li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea t\u00eakbibe. Herwiha \u00eari\u015f\u00ean li ser Rojava y\u00ean ku bi pi\u015ftevaniya dewleta Tirk t\u00eane kirin, armanca w\u00ea ya sereke modela civaka demokrat\u00eek ya ku R\u00eaber Apo dide p\u00ea\u015f \u00fb gelek guhertin di nava civak\u00ea de p\u00eakaniye t\u00eakbibe. Ji ber ku gelek dewlet\u00ean al\u00eegir\u00ea \u015fer dizanin ku b\u00ea projeya netewa demokrat\u00eek li p\u00ea\u015fiya qeyran\u00ean li Rojhilata Nav\u00een ne gengaze were girtin.<\/p>\n<p><strong>Modela civaka demokrat\u00eek saz\u00eeb\u00fbn \u00fb r\u00eaxistina gelan avadike<\/strong><\/p>\n<p>Modela civaka demokrat\u00eek ya ku R\u00eaber\u00ea gel\u00ea Kurd Ebdullah Ocelan dide p\u00ea\u015f, ya ku r\u00eaxistin \u00fb saz\u00eeb\u00fbna gel ava dike, nim\u00fbnaya w\u00ea j\u00ee Bakur \u00fb Rojhilata S\u00fbriy\u00ea b\u00fb ku ji 2012\u2019an ve ji destp\u00eaka \u015eore\u015fa Rojava hem\u00fb gel, p\u00eakhate, netew \u00fb reng bi hevre di nava van her\u00eaman de jiyan dikin. Herwiha R\u00eaveberiya Xweser a Demokrat\u00eek m\u00eenaka her\u00ee berbi\u00e7av b\u00fb, ku di nava saziy\u00ean xwe de hem\u00fb p\u00eakhate dihewandin, ji bo azad\u00ee \u00fb maf\u00ea hem\u00fb p\u00eakhatey\u00ean li S\u00fbriy\u00ea xebat dikirin. Ev mod\u00eala civaka demokrat\u00eek li p\u00ea\u015fiya qeyran\u00ean mezin girtin ku w\u00ea li S\u00fbriy\u00ea \u015fer\u00ea mezheb\u00ee y\u00ea b\u00ea daw\u00ee qewim\u00eeba. Her \u00e7iqas niha \u00eari\u015f li ser v\u00ea projey\u00ea hebe j\u00ee, l\u00ea ew ji bo gel\u00ea Rojhilata Nav\u00een deriyek ji jiyana bi a\u015ft\u00ee \u00fb aram\u00ee re ye. Rojhilata Nav\u00een erdn\u00eegariya w\u00ea berfireh, tevl\u00eehev \u00fb gelek p\u00eakhateyan di nava xwe de digre, ji bo v\u00ea yek\u00ea \u00fb ji bo bi daw\u00ee an\u00eena al\u00fbziya \u015fer a li Rojhilata Nav\u00een projeya Modela civaka demokrat\u00eek ya ku hem\u00fb gelen bi hevre gir\u00eadide ya her\u00ee guncawe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>St\u00eark Mihemed R\u00eaber Apo netewa demokrat\u00eek wek\u00ee \u00e7areseriyeke bingeh\u00een ji bo pirsgir\u00eak\u00ean Rojhilata Nav\u00een p\u00ea\u015f dixe da ku \u015fer\u00ean navnetewey\u00ee \u00fb etn\u00eek\u00ee bi daw\u00ee b\u00eene. R\u00eaber Apo dib\u00eaje:\u201cEger neteweya demokrat\u00eek giyan be, R\u00eaveberiya Xweseriya Demokrat\u00eek beden e.\u201d Ji bo erdn\u00eegariya berfireh \u00fb tev\u00eelhev ya Rojhilata Nav\u00een ku hem\u00fb p\u00eakhate \u00fb netew cih\u00ea xwe t\u00ea de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234756,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-234755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234755"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234757,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234755\/revisions\/234757"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}