{"id":234744,"date":"2026-03-15T08:49:25","date_gmt":"2026-03-15T06:49:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234744"},"modified":"2026-03-15T08:49:25","modified_gmt":"2026-03-15T06:49:25","slug":"di-rojhilata-navin-de-jin-u-diplomasi-ciqas-hevdu-temam-kirine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234744","title":{"rendered":"Di Rojhilata Nav\u00een de \u201cJin \u00fb d\u00eeplomas\u00ee\u201d \u00e7iqas hevdu temam kirine"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa<\/strong><\/p>\n<p><strong>Be\u015fdariya jinan di d\u00eeplomasiy\u00ea de di dehsal\u00ean daw\u00ee de li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee z\u00eade dibe, l\u00ea serjimar n\u00ee\u015fan didin ku jin h\u00een j\u00ee di poz\u00eesyon\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean bilind de, nemaze wek\u00ee balyoz an n\u00fbner\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean r\u00eaxistin\u00ean navnetewey\u00ee, ji m\u00earan pir k\u00eamtir tems\u00eel dibin. Ev valah\u00ee li Rojhilata Nav\u00een j\u00ee, h\u00een b\u00eatir diyar e.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Di Rojhilata Nav\u00een de be\u015fdarb\u00fbna jin di xebat\u00ea d\u00eeplomas\u00ee de<\/strong><\/p>\n<p>Be\u015fdariya jinan di xebata d\u00eeplomat\u00eek de li Rojhilata Nav\u00een di dehsal\u00ean daw\u00ee de, di nav veguher\u00een\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee y\u00ean bilez \u00ean ku li welat\u00ean her\u00eam\u00ea diqewimin, p\u00ea\u015fkeftinek berbi\u00e7av d\u00eetiye. Jinan dest bi cihgirtina cih\u00ean gir\u00eeng di wezaret\u00ean kar\u00ean derve \u00fb m\u00eesyon\u00ean d\u00eeplomat\u00eek de kirine, \u00fb kesayetiy\u00ean jin \u00ean navdar derketine hol\u00ea ku di tems\u00eelkirina welat\u00ean xwe de li ser sehneya navnetewey\u00ee rol\u00ean bi bandor l\u00eestine. Di v\u00ea sergotin\u00ea de h\u00eajaye ku em bal\u00ea bik\u015f\u00eenin ser yek ji wan m\u00eenak\u00ean h\u00eajay\u00ee b\u00eerxistin\u00ea ye di Rojhilata Nav\u00een de \u00fb bi taybet Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ya ku bi p\u00ea\u015fengtiya jinan di hem\u00fb faktor\u00ean civak\u00ea de, b\u00fbne m\u00eenak\u00ean bir\u00eavebirina xebat\u00ean d\u00eeplomas\u00ee, siyas\u00ee, civak\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee. L\u00eabel\u00ea, di welat\u00ean Rojhilata Nav\u00een de r\u00eaya jinan ber bi gih\u00ee\u015ftina cih\u00ean r\u00eaveberiya payebilind di kar\u00fbbar\u00ean d\u00eeplomat\u00eek de h\u00een j\u00ee bi hin astengiyan re r\u00fbbir\u00fb ye. L\u00ea ger em l\u00eakol\u00een bikin j\u00eader didin diyar kirin ku heb\u00fbna jin di xebat\u00ean d\u00eeplomas\u00ee de di van \u00e7end sal\u00ean dawiy\u00ea de hinek\u00ea p\u00ea\u015f ketiye, li gor\u00ee dem\u00ean ber\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Bi n\u00earandineke navnetew\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Jin di d\u00eeplomasiya navnetewey\u00ee de roleke gir\u00eeng dil\u00eezin, heb\u00fbna wan be\u015fdar\u00ee p\u00ea\u015fxistina pirrengiy\u00ea, avakirina baweriy\u00ea \u00fb balki\u015fandina ser mijar\u00ean a\u015ft\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea dibe, bi v\u00ee away\u00ee aliyek mirov\u00ee ya berfireh li t\u00eakiliy\u00ean navnetewey\u00ee z\u00eade dike. L\u00eakol\u00een n\u00ee\u015fan didin ku h\u00eazdarkirina jinan di v\u00ee war\u00ee de \u00ead\u00ee ne ten\u00ea daxwazek navnetewey\u00ee ye, l\u00ea bel\u00ea n\u00eaz\u00eekatiyek stratej\u00eek e ji bo \u00e7areserkirina nakokiyan bi away\u00ean b\u00ea pev\u00e7\u00fbn \u00fb bidestxistina p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbnek domdar. Di asta navnetew\u00ee de roja 24\u2019\u00ea Hez\u00eeran\u00ea roja c\u00eehan\u00ee ya xebat\u00ea jin di d\u00eeplomasiy\u00ea de hatiye diyar kirin.<\/p>\n<p>Di v\u00ea navber\u00ea de mirov dikare heb\u00fbna jin di xebat\u00ean d\u00eeplomas\u00ee de weke heb\u00fbneke dadmend di \u00e7areserkirin, avakirin \u00fb xurtkirina t\u00eakiliyan her wiha avakirina atmosfereke ji a\u015ft\u00ee \u00fb aramiy\u00ea di xebat\u00ea de, bide tekezkirin. Di roja \u00eero de di asta navnetew\u00ee de kes nikare heb\u00fbn \u00fb serkeftina jin di v\u00ea war\u00ee de tune bihesib\u00eene.<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015fketineke gir\u00eeng di be\u015fdarb\u00fbn\u00ea de\u2026 jina Kurd m\u00eenaka her\u00ee wetedar e <\/strong><\/p>\n<p>Ber\u00ea, d\u00eeplomas\u00ee li Rojhilata Nav\u00een qadeke hema b\u00eaje bi tevah\u00ee ji aliy\u00ea m\u00earan ve dihat bir\u00eavebirin. L\u00eabel\u00ea, di sal\u00ean daw\u00ee de ev rast\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee guher\u00ee ye, \u00fb hejmareke z\u00eade ya jinan tevl\u00ee wezaret\u00ean kar\u00ean derve dibin an j\u00ee di balyozxane \u00fb m\u00eesyon\u00ean navnetewey\u00ee de cih\u00ean d\u00eeplomat\u00eek digirin.<\/p>\n<p>Di v\u00ea be\u015f\u00ea de gelek m\u00eenak \u00fb model\u00ean jin derketine hol\u00ea. L\u00ea ev yek ger em l\u00eakol\u00een bikin w\u00ea ten\u00ea \u00e7end m\u00eenak\u00ean ji dewlet\u00ean Erebistana Siudiy\u00ea, \u00cemarat \u00fb \u00e7end welat\u00ean li derdor bidin xuyakirin. Ema di sedsala 21\u2019em\u00een de y\u00ean ku heb\u00fbna xwe di war\u00ea d\u00eeplomat\u00eek de li ser asta Rojhilata Nav\u00een cih girtine \u00fb ev xebat bi sekina xwe bi wate kirine; jina Kurd li Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ango li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ku kar\u00een ev xebat bi \u00eedeolojiya \u015eore\u015fa Jin\u00ea ya ku ji 15 salan ve bi Aloziya S\u00fbriy\u00ea re hatiye destp\u00eakirin re, bi reng\u00ea jin\u00ea wetedartir kirin. Bi felsefe \u00fb b\u00eerdoziya R\u00eaber Abdullah Ocalan ya ku p\u00ea\u015fengtiya ji v\u00ea felsef\u00ea re kiriye, jinan di Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea xwe perwerde kirin \u00fb b\u00fbn p\u00ea\u015feng ji jin\u00ean p\u00eakhatey\u00ean din re.<\/p>\n<p>Jin\u00ean Kurd bi p\u00ea\u015fketina ge\u015fedanan re ne ten\u00ea p\u00ea\u015fengt\u00ee di qad\u00ean civak\u00ee de kirin, di Rojhilata Nav\u00een de yekem\u00een jin\u00ean ku di xebat\u00ean siyas\u00ee, le\u015fker\u00ee \u00fb d\u00eeplomas\u00ee de di sedsala 21\u2019m\u00een de b\u00fbn nava pergaleke zayendperest de kar\u00een p\u00ea\u015fengtiy\u00ea ji civak\u00ea re bikin; Jin\u00ean Kurd li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea b\u00fbn. \u00cero em dib\u00eanin ku di asta her\u00ee jor de yek ji m\u00eenakan Bir\u00eaz \u00celham Ehmed, Fermandar Rohilat Efr\u00een, Fuza Y\u00fbsif \u00fb bi sedan jin\u00ean Kurd li \u00e7ar aliy\u00ean Kurdistan\u00ea di asta Rojhilata Nav\u00een de ku di qada le\u015fker\u00ee, siyas\u00ee \u00fb d\u00eeplomas\u00ee de cih digrin hene.\u00a0 \u00celham Ehemed di Ko\u015fka sp\u00ee de kiryar\u00ean ku li ser jin, zarok \u00fb gel\u00ea Kurd ji aliy\u00ea dijmin \u00fb kom\u00ean \u00e7eteyan ve hatine kirin, belgekirin \u00fb deng\u00ea gel\u00ean bindest gihand raye gi\u015ft\u00ee. Her wiha weke Hevseroka T\u00eakiliy\u00ean Derve di R\u00eaveriya Xweser de, di avakirina t\u00eakiliyan \u00fb dan\u00fbstandin de bi hem\u00fb dewlet\u00ean c\u00eehan\u00ea \u00fb y\u00ean her\u00eam\u00ee re, jina yekem b\u00fb.<\/p>\n<p>Em \u00e7ima dixwazin bal\u00ea bik\u015f\u00eenin ser van kesayetan, ji ber ku dema em l\u00eakol\u00een dikin, dibe ku bi sedan ji jin\u00ean Rojhilata Nav\u00een niha p\u00ea\u015fengtiy\u00ea dikin \u00fb ked didin, l\u00ea ten\u00ea dewlet\u00ean sermeyadar y\u00ean weke Erebistana Siudiy\u00ea, qetar \u00fb \u00cemarat ten\u00ea m\u00eenakan ji gel xwe derdix\u00eenin. Weke ku di Rojhilata Nav\u00een de jin pir p\u00ea\u015fket\u00ee b\u00fbye, s\u00eenor\u00ean civak\u00ee \u00fb pergal\u00ea li p\u00ea\u015fiya w\u00ea nemane \u00fb jin dikare pir h\u00easan cih\u00ea xwe di xebat\u00ean d\u00eeplomas\u00ee de bigre, \u00fb m\u00eenaka w\u00ea j\u00ee welat\u00ea xwe dide!!<\/p>\n<p><em>Be\u015fdariya jinan di d\u00eeplomasiy\u00ea de di dehsal\u00ean daw\u00ee de li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee z\u00eade dibe, l\u00ea serjimar n\u00ee\u015fan didin ku jin h\u00een j\u00ee di poz\u00eesyon\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean bilind de, nemaze wek\u00ee balyoz an n\u00fbner\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean r\u00eaxistin\u00ean navnetewey\u00ee, ji m\u00earan pir k\u00eamtir tems\u00eel dibin. Ev valah\u00ee li Rojhilata Nav\u00een j\u00ee, h\u00een b\u00eatir diyar e.<\/em><\/p>\n<p><strong>R\u00eajeya jinan di kar\u00ean d\u00eeplomasiy\u00ea de li c\u00eehan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Raport\u00ean navnetewey\u00ee y\u00ean daw\u00ee n\u00ee\u015fan didin ku jin h\u00een j\u00ee r\u00eajeyek s\u00eenorkir\u00ee di post\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean bilind de digirin. Li gor\u00ee n\u00ee\u015fana (endeksa) &#8220;Jin di D\u00eeplomasiy\u00ea de&#8221; ya 2025\u2019an, jin ten\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 22.5 ji sed\u00ee ji hem\u00ee balyoz an n\u00fbner\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean c\u00eehan\u00ea p\u00eak t\u00eenin.<\/p>\n<p>Daney\u00ean din j\u00ee n\u00ee\u015fan dan ku n\u00eaz\u00eek\u00ee 21 ji sed\u00ee ji balyoz\u00ean c\u00eehan\u00ea jin in, ev t\u00ea v\u00ea watey\u00ea ku n\u00eaz\u00eek\u00ee \u00e7ar-p\u00eanc cih\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean bilind h\u00een j\u00ee ji h\u00eala m\u00earan ve t\u00eane girtin.<\/p>\n<p>Ev hejmar n\u00ee\u015fan didin ku p\u00ea\u015fketin di war\u00ea bidestxistina wekheviya zayend\u00ee di kar\u00ea d\u00eeplomat\u00eek de h\u00ead\u00ee p\u00ea\u015fve di\u00e7e, tev\u00ee hewldan\u00ean navnetewey\u00ee ji bo p\u00ea\u015fvebirina be\u015fdariya jinan di siyaseta derve de.<\/p>\n<p><strong>R\u00eajeya be\u015fdarb\u00fbna jinan di kar\u00fbbar\u00ean d\u00eeplomat\u00eek de li gor\u00ee her\u00eamek\u00ea diguhere. Amar n\u00ee\u015fan didin ku: <\/strong><\/p>\n<p>Amer\u00eeka: N\u00eaz\u00eek\u00ee 28\u201329 ji sed\u00ee ji balyozan jin in. Ewropa: N\u00eaz\u00eek\u00ee 27\u201329 ji sed\u00ee ji balyozan jin in. Afr\u00eeka: Bi qas\u00ee 20\u201322 ji sed\u00ee. &#8211; Asya: N\u00eaz\u00eek\u00ee 13\u201314 ji sed\u00ee. &#8211; Rojhilata Nav\u00een \u00fb Bakur\u00ea Afr\u00eekay\u00ea: ten\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 10\u201311 ji sed\u00ee ten\u00ea jin tems\u00eel dikin.<\/p>\n<p>Ev hejmar n\u00ee\u015fan didin ku her\u00eama <strong>Rojhilata Nav\u00een \u00fb Bakur\u00ea Afr\u00eekay\u00ea<\/strong> di nav her\u00eam\u00ean c\u00eehan\u00ea de ye ku ji h\u00eala jinan ve di kar\u00fbbar\u00ean d\u00eeplomasiya bilind de di nav her\u00eam\u00ean her\u00ee k\u00eam de tems\u00eel dike. Ev yek li gor\u00ee nav\u00een\u00eeya c\u00eehan\u00ee k\u00eam e, \u00fb ji sed\u00ee 10-11\u2019\u00ea balyozan derbas nabe.<\/p>\n<p><strong>Berevaj\u00ee v\u00ea, hin welatan di d\u00eeplomasiy\u00ea de tems\u00eeliyeta jinan bi ast\u00ean bilind bi dest xistine, \u00fb heta n\u00eaz\u00eek\u00ee wekheviya zayend\u00ee b\u00fbne. Di nav van welatan de y\u00ean her\u00ee berbi\u00e7av ev in:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Kanada: 53 ji sed\u00ee balyozan jin in. Siw\u00ead ji sed\u00ee 51. Finlanda ji sed\u00ee 50. Kosta R\u00eeka \u00fb newz\u00eelanda: Ji 45 ji sed\u00ee z\u00eadetire.<\/p>\n<p>Ev welat di nav saziy\u00ean siyaseta derve de di pol\u00eet\u00eekay\u00ean wekheviya zayend\u00ee de di nav y\u00ean her\u00ee p\u00ea\u015fket\u00ee de ne.<\/p>\n<p>Berevaj\u00ee v\u00ea, hin welat h\u00een j\u00ee r\u00eajey\u00ean pir k\u00eam \u00ean tems\u00eela jinan di xizmeta d\u00eeplomat\u00eek de tomar dikin, \u00fb hin ji wan ji bo demek dir\u00eaj jinek j\u00ee wek balyoz tay\u00een nekirine. Di nav welat\u00ean ku hema hema tems\u00eela jinan tune ye de ev hene:<\/p>\n<p>Belar\u00fbsiya- Kor\u00eeya Bakur- Togo- F\u00eej\u00ee. Li van welatan r\u00eajeya jinan di post\u00ean balyozxaneyan de ji sed\u00ee 0 tomar kiriye.<\/p>\n<p>Pirsgir\u00eak\u00ean ku li p\u00ea\u015fiya jin di Rojhilata Nav\u00een de dibin bend \u00e7i ne?<\/p>\n<p>Faktor\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee<\/p>\n<p>Li gelek civak\u00ean Rojhilata Nav\u00een, raman\u00ean kevne\u015fop\u00ee y\u00ean li ser rola jinan di p\u00ea\u015fengtiy\u00ea de h\u00ea didome, \u00fb siyaset \u00fb d\u00eeplomas\u00ee pir caran wek\u00ee war\u00ean ku ji h\u00eala m\u00earan ve serdest in t\u00eane d\u00eetin. Ev perspekt\u00eef derfet\u00ean jinan ji bo gih\u00ee\u015ftina meqam\u00ean serokatiy\u00ea s\u00eenordar dike.<\/p>\n<p>Derfet\u00ean s\u00eenorkir\u00ee di cihgirtina asta serokatiy\u00ea de<\/p>\n<p>Dema ku jin di Wezareta Derve de dixebitin j\u00ee, ew pir caran ji ber ti\u015ft\u00ea ku j\u00ea re &#8220;ban\u00ea cam&#8221; t\u00ea gotin (ango heb\u00fbna astengiy\u00ean neferm\u00ee y\u00ean ku r\u00ea li ber p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna wan digirin), nagih\u00eejin poz\u00eesyon\u00ean bilind \u00ean wek\u00ee balyoz an n\u00fbnera da\u00eem\u00ee.<\/p>\n<p>Xwezaya kar\u00ea d\u00eeplomat\u00eek<\/p>\n<p>Kar\u00ea d\u00eeplomat\u00eek p\u00eadiv\u00ee bi van ti\u015ftan heye: Geryana berdewam, xebata li welat\u00ean cuda, saet\u00ean xebat\u00ea y\u00ean dir\u00eaj.<\/p>\n<p>Di hin civakan de, ev \u015fert \u00fb merc ji ber berpirsiyariy\u00ean malbat\u00ee an j\u00ee astengiy\u00ean civak\u00ee ji bo jinan ne guncaw t\u00eane hesibandin.<\/p>\n<p>Cudakar\u00ee \u00fb newekhev\u00ee di kar de<\/p>\n<p>Li hin welatan, wergirtina kar \u00fb terf\u00eekirin carinan li ser bingeha t\u00eakil\u00ee an j\u00ee berjewendiya civak\u00ee ne, ne ten\u00ea li ser bingeha j\u00eahat\u00eeb\u00fbn \u00fb serkeftib\u00ea, ev yek dikare derfet\u00ean jinan ji bo ketina nav xebat\u00ean d\u00eeplomasiy\u00ea s\u00eenordar bike.<\/p>\n<p>Di encam\u00ea de, dikare were gotin ku heb\u00fbna jinan di d\u00eeplomasiy\u00ea de li Rojhilata Nav\u00een gav bi gav ber bi jor ve di\u00e7e, l\u00ea d\u00eesa j\u00ee ji bo ku tems\u00eeliyeteke hevsengtir di navbera jin \u00fb m\u00earan de di saziy\u00ean siyaseta derve de p\u00eak were, p\u00eadiv\u00ee bi reform\u00ean z\u00eadetir \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean pi\u015ftgir heye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Be\u015fdariya jinan di d\u00eeplomasiy\u00ea de di dehsal\u00ean daw\u00ee de li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee z\u00eade dibe, l\u00ea serjimar n\u00ee\u015fan didin ku jin h\u00een j\u00ee di poz\u00eesyon\u00ean d\u00eeplomat\u00eek \u00ean bilind de, nemaze wek\u00ee balyoz an n\u00fbner\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean r\u00eaxistin\u00ean navnetewey\u00ee, ji m\u00earan pir k\u00eamtir tems\u00eel dibin. Ev valah\u00ee li Rojhilata Nav\u00een j\u00ee, h\u00een b\u00eatir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234745,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-234744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234744"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234746,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234744\/revisions\/234746"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234745"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}