{"id":234591,"date":"2026-03-11T08:05:11","date_gmt":"2026-03-11T06:05:11","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234591"},"modified":"2026-03-11T08:05:11","modified_gmt":"2026-03-11T06:05:11","slug":"li-rojhilate-kurdistane-di-carcoveya-demokrasi-u-konfedralizme-de-xebat-te-mesandin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234591","title":{"rendered":"\u2018Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya demokras\u00ee \u00fb konfedral\u00eezm\u00ea de xebat t\u00ea me\u015fandin\u2019"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Misrefa<\/strong><\/p>\n<p><strong>Berdevk\u00ea D\u00eeplomas\u00ee ya PJAK\u2019\u00ea li Ewropay\u00ea Zagros Enderyar\u00ee da zan\u00een ku \u015fer\u00ea t\u00ea kirin nakeve xizmeta tu gel\u00ea, \u015fer\u00ea du dewlet\u00ean navnetew\u00ee ye ku dixwazin bibin hegemon \u00fb got, &#8220;Koalisyona partiy\u00ean Kurd\u00ee hat avakirin, <\/strong><strong>em hewil didin di \u00e7ar\u00e7oveyeke demokrat\u00eek, nenavend\u00ee \u00fb Kurdistaneke xweser de xebat\u00ea bime\u015f\u00eenin \u00fb bi aliy\u00ean din re li hev bikin.&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Berdevk\u00ea d\u00eeplomas\u00ee ya Partiya Jiyana Azad a Kurdistan\u00ea PJAK\u2019\u00ea Ewropay\u00ea Zagros Enderyar\u00ee, der bar\u00ea ge\u015fedan\u00ean li \u00ceran\u00ea \u00fb aliy\u00ean Kurdistan\u00ee de bersiva pirs\u00ean Rojnameya me da \u00fb hevpeyv\u00een wiha b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Li \u00ceran \u00fb Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea him serhildana gel \u00fb him j\u00ee \u00eari\u015f\u00ean h\u00eaz\u00ean hegemon gih\u00ee\u015ftin hev. Gelo h\u00fbn rew\u015fa ku ji du heyvan ve li \u00ceran\u00ea t\u00ea jiyankirin \u00e7awa dixw\u00eenin \u00fb ger wiha berdewam bike w\u00ea encam\u00ean \u00e7awa bi xwe re derx\u00eene?<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-234593 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-300x200.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-300x200.jpeg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-1024x682.jpeg 1024w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-768x512.jpeg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-1536x1023.jpeg 1536w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-750x500.jpeg 750w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1-1140x760.jpeg 1140w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/50_v-06-03-2026-pjak-endam-roportaj1.jpeg 1600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Li \u00ceran\u00ea her tim daxwaz \u00fb neraz\u00eeb\u00fbna gel ji bo jiyaneke ba\u015ftir \u00fb welatek\u00ee demokrat\u00eek hatiye d\u00eetin. Bi taybet di 50\u2019\u00ee sal\u00ean dawiy\u00ea de di nava s\u00eestem \u00fb r\u00eaj\u00eema hey\u00ee de jiyaneke pir zehmet him di aliy\u00ea siyas\u00ee \u00fb him j\u00ee civak\u00ee de hatiye jiyankrin. Ji ber w\u00ea car caran, di dem\u00ean cuda \u00fb di par\u00e7ey\u00ean cuda de her tim serhildan hatine \u00e7\u00eakirikirin. L\u00ea bel\u00ea pi\u015ft\u00ee serhildana Jin, Jiyan, Azad\u00ee ya 2022\u2019an de \u00ead\u00ee milet\u00ea \u00ceran\u00ea bi yek deng\u00ee rab\u00fbn ser xwe \u00fb daxwaza r\u00eaveberiyeke ba\u015ftir, demokrat\u00eektir \u00fb r\u00eaveberiyeke siyas\u00ee ku t\u00ea de bikaribin be\u015fdar bibin. Me d\u00eet ku \u015fore\u015fa Jin, Jiyan, Azad\u00ee beriya \u00e7ar salan \u00e7awa ji aliy\u00ea hikumet\u00ea ve hate bersiv dan. Bi hezaran kes \u015eeh\u00eed, girt\u00ee \u00fb hatin darvekirin her wiha bi hezaran gel \u00fb ciwan ji ber siyaseta girtin\u00ea ji mal \u00fb welat\u00ea xwe ko\u00e7ebr b\u00fbn.<\/p>\n<p>Sala Bor\u00ee heyan\u00ee meha 12\u2019a careke din serhildan\u00ean gel hatin li darxistin, bi van serhildanan gel neraz\u00eeb\u00fbna xwe ya li hember \u00ceran\u00ea n\u00ee\u015fanda \u00fb deh, pazdeh rojan dir\u00eaj kir bi taybet\u00ee di roja 8-9\u2019\u00ea meha \u00c7ile de bi hezaran kes ku\u015ftin \u00fb qetl\u00eeam\u00ean gelek mezin di \u00ceran\u00ea de hatin p\u00eak an\u00een. Niha j\u00ee civak\u00ean li \u00ceran\u00ea heman daxwaz \u00fb maf\u00ean xwe dixwezin, \u00ceraneke hevgirt\u00ee, demokar\u00eek \u00fb bi hev re jiyan bikin dixwazin. L\u00ea bel\u00ea me d\u00eet ku r\u00eaj\u00eem \u00eezna w\u00ea yek\u00ea nade.<\/p>\n<p>Di v\u00ea \u015fer\u00ea dawiy\u00ea de, \u015fer\u00ea \u00cesra\u00eel \u00fb \u00ceran\u00ea rew\u015f gelek zehmet kiriye. Niha mirov dikare b\u00eaje ji ber ku \u015fer, zehmet\u00ee \u00fb di her al\u00ee de tengas\u00ee heye, serhildana gel n\u00eene niha rew\u015fa \u015fer derketiye hol\u00ea. Li gelek bajaran elektr\u00eek, xwarin p\u00eadiviy\u00ean jiyan\u00ea n\u00een in. ji ber w\u00ea yek\u00ea ez bawer nakim ku ev serhildan z\u00fb bigh\u00eene armanc\u00ean xwe, l\u00ea ev gel heyan\u00ee gih\u00ee\u015ftina maf\u00ea xwe w\u00ea li ber xwe bidin. L\u00ea div\u00ea ev liber \u00e7av b\u00ea girtin ku w\u00ea ev \u015fer \u00e7awa bibe \u00fb bi \u00e7i encaman bidaw\u00ee bibe, gir\u00eeng e.<\/p>\n<p><strong>Bi hemdemiya aloziya ku di nava \u00ceran\u00ea de t\u00ea jiyankirin, yekb\u00fbna partiy\u00ean Kurd hate kirin, h\u00fbn v\u00ea yek\u00ea \u00e7awa dinirx\u00eenin \u00fb heya k\u00eejan ast\u00ea dikare bibe aliy\u00ea \u00e7areseriy\u00ea \u00fb tems\u00eelkirina gel\u00ea Kurd di nava siyaseta \u00ceran\u00ea de?<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u00ea; ji bo hevgitina partiy\u00ean Kurd\u00ee \u00fb koalisyona di navber \u015fe\u015f partiy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean li Rojhilat hatiye \u00e7\u00eakirin de. Dema \u015fore\u015fa Jin, Jiyan, Azad\u00ee hatiye rakirin, xwestekek\u00ee Kurdan heb\u00fb ku partiy\u00ean Kurda bibin yek. Ji dema \u015eore\u015fa Jin, Jiyan, Azad\u00ee de civaka Kurd p\u00ea\u015fengtiy\u00ea ji hem\u00fb \u00e7alak\u00ee, tevger \u00fb r\u00eaxistin\u00ean civak\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean di \u00eeran\u00ea de dike. ji bo w\u00ea xwestekek\u00ee di aliy\u00ea civak\u00ea de heb\u00fb ku hem\u00fb part\u00ee \u00fb par\u00e7ey\u00ean Kurd li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea bibin yek, him p\u00ea\u015fengtiy\u00ea ji civaka Rojhilat re bikin him j\u00ee ji civaka \u00ceran\u00ea re.<\/p>\n<p>Di van deman de hinek xwestek \u00fb kar\u00ean hevbe\u015f hatin kirin. Bi hev re daxuyan\u00ee didan bi hev re bangawaziya li gel hat kirin ku tevl\u00ee p\u00eavajoya gi\u015ft\u00ee bibin. Her wiha di destp\u00eaka 2025\u2019an de mr kom\u00eesyonek li ser nav\u00ea Navenda Diyaloga Partiy\u00ean Rojhilat\u00ee Kurdistan avakir, heft partiy\u00ean siyas\u00ee t\u00ea de cih girtin. Di navenda diyalog\u00ea de mirov dikareb\u00eaje Heft partiy\u00ean sereke \u00fb akt\u00eev y\u00ea Rojhilat t\u00ea de cih girtin. Pi\u015ft\u00ee ku navend\u00ea n\u00eaz\u00ee 11 mehan kar \u00fb xebat da me\u015fandin. lihevkirinek hate kirin ku hevpeymaniyek di navbera h\u00eaz\u00ean siyas\u00ee y\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea b\u00ea \u00e7\u00eakirin. Destp\u00eak\u00ea p\u00eanc part\u00ee ji wan heft partiyan tevl\u00ee b\u00fbn, pi\u015ftre partiy\u00ean din j\u00ee tevl\u00ee b\u00fbn. Niha koalisyon ji 6 partiyan p\u00eak t\u00ea (Partiya Jiyana Azad a Kurdistan PJAK, Partiya Demokrat\u00ee Kurdistan \u00ceran PDK-\u00ceran, Partiya Azadiya Kurdistan PAK, Partiya Xebat, Komeleya \u015eore\u015fger\u00ean \u00ceran\u00ea \u00fb Komeleya Zehmetk\u00ea\u015fan\u00ea Kurdistan\u00ea-\u00ceran) niha ten\u00ea yek part\u00ee dervey\u00ee koalisyon\u00ea maye ew j\u00ee R\u00eaxistina Kurdistan\u00ee ya partiya Komun\u00eest ya \u00ceran\u00ea ye. Ev koalisyon ji bo ku em bikaribin ji bo demokrat\u00eekb\u00fbna \u00ceran\u00ea, ji bo xwesertiya Rojhilat\u00ee Kurdistan ku em bi awayek\u00ee nenavend\u00ee \u00fb konfedral r\u00eaveberiya xwe avabikin, hatiye avakirin \u00fb xebat dike.<\/p>\n<p><strong>We di hevd\u00eetineke xwe de an\u00ee b\u00fb ziman ku li \u00ceran\u00ea gel\u00ea her\u00ee bir\u00eaxistinkir\u00ee Kurd in, her ku \u00ceran dikeve tengasiy\u00ea \u00eari\u015f\u00ee Kurdan dike. Gelo yekgirtina part\u00ee \u00fb gel\u00ea Kurd di \u00ceran\u00ea de w\u00ea bibe sedema \u00eari\u015fan? <\/strong><\/p>\n<p>Di nava civaka Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea de n\u00eaz\u00ee sed sal\u00ee t\u00ea de r\u00eaxistin\u00ean siyas\u00ee \u00fb part\u00ee xwe bir\u00eaxistin kirine daku bikaribin maf\u00ea xwe y\u00ea siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee bi dest bixin. Bi derketina partiy\u00ean siyas\u00ee y\u00ean modern re ev yek berdewam kiriye. Her\u00ee k\u00eam 50\u2019\u00ee sal in li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea xebatek\u00ee siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee b\u00ea navber t\u00ea me\u015fandin. Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea li gor\u00ee par\u00e7ey\u00ean \u00ceran\u00ea him tevgerek\u00ee siyas\u00ee ya xutr heye him j\u00ee tevgerek\u00ee civak\u00ee ya bir\u00eaxistinkir\u00ee heye. weke berfirehb\u00fbna r\u00eaxistina Kurdan, raste em dikarin b\u00eajin ku y\u00ean her\u00ee bir\u00eaxistinkir\u00ee ji par\u00e7ey\u00ean din y\u00ean \u00ceran\u00ea ne. Tevgerek\u00ee siyas\u00ee ya zind\u00ee li wir heye \u00fb xwediy\u00ea xebatek\u00ee dur\u00fbdir\u00eaj di nava siyaset \u00fb civak\u00ea de ye.<\/p>\n<p>Bi taybet pi\u015ft\u00ee \u015eore\u015fa Jin, Jiyan, Azad\u00ee ku bi p\u00ea\u015fengtiya PJAK \u00fb felsefeya Jin, Jiyan, Azad\u00ee p\u00ea\u015f ket, em b\u00fbn m\u00eenak \u00fb p\u00ea\u015feng ji bo hem\u00fb gel\u00ea \u00ceran\u00ea re. Ji w\u00ea dem\u00ea ve ev taybetmendiya gel\u00ea Kurd ya ku dikarin p\u00ea\u015fengtiy\u00ea ji bo hem\u00fb civaka \u00ceran\u00ea bikin, z\u00eade derket p\u00ea\u015f. Her wiha bi hevgirtina koalisyon ku hatiye avakirin, tevgera siyas\u00ee ya Kurd\u00ee ya rizgar\u00eaxwaza gel\u00ea Kurd li Rojhilat b\u00fbye m\u00eenak ji netew\u00ean weke Belut\u00e7, Ereb \u00fb netew\u00ean ku ne faris in \u00fb li \u00ceran\u00ea jiyan dikin ku ew j\u00ee dixwazin tevgerek\u00ee xwe ya siyas\u00ea \u00e7\u00eabikin anku \u00e7\u00eadikin lawaz in. Ji ber w\u00ea dixwazin di bin s\u00eewaneke hevgirt\u00ee di \u00ceran\u00ea de, bo avakirina \u00ceraneke demokrat\u00eek nenavend\u00ee xebat bikin.<\/p>\n<p><strong>Weku t\u00ea d\u00eetin rola her\u00ee p\u00ea\u015feng di v\u00ea dem\u00ea de li ser PJAK\u2019\u00ea ye xebat\u00ea siyas\u00ee \u00fb d\u00eeplomas\u00ee ya ku ji aliy\u00ea we ve t\u00ea me\u015fandin \u00e7i ne, p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean we ji dem \u00fb ge\u015fedan\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea re \u00e7i ne?<\/strong><\/p>\n<p>Di nava partiy\u00ean Kurdan y\u00ean \u00e7\u00eab\u00fbne de, PJAK di nava her heft partiy\u00ean li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea weke partiya her\u00ee g\u00eanc, n\u00fb \u00fb di mil\u00ea \u00eedeoloj\u00eek, siyas\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee de xwe di hundir civaka Rojhilat de xwebir\u00eaxistin kiriye. \u00db pi\u015ft\u00ee \u015eore\u015fa Jin, Jiyan, Azad\u00ee yaku fikre xwe ji PJAK\u2019\u00ea hatiye \u00fb di civak\u00ea Kurdistan\u00ea de deng veda \u00fb ev felsefe h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee di nava civaka \u00ceran\u00ea de belav b\u00fb \u00fb bandor kir. Bi gi\u015ft\u00ee ez dikarin v\u00ea b\u00eajim, l\u00ea b\u00ea Kurd guhertin\u00ean ber bi dermokrasiya \u00ceran\u00ea ve mumkin n\u00eene. Kurd p\u00ea\u015feng\u00ea v\u00ea yek\u00ea ne \u00fb di nava Kurdan de PJAK\u2019\u00ea p\u00ea\u015fengtiya v\u00ea yek\u00ea kiriye.<\/p>\n<p>Do dawiy\u00ea de dixwazim viya b\u00eejim; Ev koalisyona partiy\u00ean Kurdan y\u00ean ku hatiye avakirin, ev ne ji bo demeke kin anku ji bo bersivdana b\u00fbyerek\u00ee hatiye avakirin. Ev daxwaza gel \u00fb partiy\u00ean me b\u00fb ku bi sala ye xebat ji bo w\u00ea hatiye kirin. Ev \u00ea heyan\u00ee ku serkeftin misoger dibe \u00fb komareke demokrat\u00eek t\u00ea avakirin w\u00ea derdewam bike. Pi\u015ft\u00ee w\u00ea ev koalisyon bibe r\u00eaveberiya civak\u00ea ya siyas\u00ee. Me ev koalisyon ku em bibin per\u00e7eyek ji v\u00ee \u015fer\u00ee ava nekiriye, gel\u00ea Kurd v\u00ee \u015fer\u00ee \u015fer\u00ea xwe nab\u00eene \u00fb dervey\u00ee v\u00ee \u015fer\u00ee disekirin. Ev \u015fer ne \u015fer\u00ea gel\u00ea \u00ceran\u00ea ye j\u00ee, ev di navbera du h\u00eaz\u00ean navnetew\u00ee de ye ku dixwazin bibin hegemon. Ji ber w\u00ea em berjewendiy\u00ean xwe \u00fb y\u00ean gel\u00ea \u00ceran\u00ea di v\u00ee \u015fer\u00ee de nab\u00eenin, l\u00ea bel\u00ea bi xwe re metirsiy\u00ea t\u00eene \u00fb di heman dem\u00ea de dibe ku bi dem\u00ea re derfetan j\u00ee ava bike. H\u00eaza me wek Koalisyona Partiy\u00ean Kurd\u00ee \u00fb PJAK em dixwazin gel\u00ea xwe ji metirs\u00ee \u00fb xeteriya v\u00ee \u015fer\u00ee dur bix\u00eenin \u00fb ger derfet hebe, em bikaribin civaka \u00ceran\u00ea demokrat\u00eek bikin \u00fb hikumeteke nenavend\u00ee b\u00ea avakirin ku Kurd bikaribin r\u00eaveberiya xwe bidest bixin.<\/p>\n<p>Em hewil didin di \u00e7ar\u00e7oveyeke demokrat\u00eek, nenavend\u00ee \u00fb Kurdistaneke xweser de xebat\u00ea xwe bidin me\u015fandin. Ev dikare bi awayek\u00ee konfedral \u00fb nenavend\u00ee bi p\u00ea\u015f bikeve \u00fb lihev bike. Xebat\u00ea partiy\u00ean me y\u00ean Kurdan ber\u00ea j\u00ee heb\u00fb \u00fb w\u00ea heyan\u00ee serkeftin\u00ea j\u00ee berdewam bikin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Misrefa Berdevk\u00ea D\u00eeplomas\u00ee ya PJAK\u2019\u00ea li Ewropay\u00ea Zagros Enderyar\u00ee da zan\u00een ku \u015fer\u00ea t\u00ea kirin nakeve xizmeta tu gel\u00ea, \u015fer\u00ea du dewlet\u00ean navnetew\u00ee ye ku dixwazin bibin hegemon \u00fb got, &#8220;Koalisyona partiy\u00ean Kurd\u00ee hat avakirin, em hewil didin di \u00e7ar\u00e7oveyeke demokrat\u00eek, nenavend\u00ee \u00fb Kurdistaneke xweser de xebat\u00ea bime\u015f\u00eenin \u00fb bi aliy\u00ean din re li [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234592,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-234591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rojev"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234591"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234594,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234591\/revisions\/234594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}