{"id":234478,"date":"2026-03-08T08:51:32","date_gmt":"2026-03-08T06:51:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234478"},"modified":"2026-03-08T08:51:32","modified_gmt":"2026-03-08T06:51:32","slug":"li-sirnexe-bi-hinceta-ewlehiye-qirkirina-xwezaye-te-kirin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=234478","title":{"rendered":"Li \u015eirnex\u00ea bi hinceta ewlehiy\u00ea qirkirina xwezay\u00ea t\u00ea kirin"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean<\/strong><\/p>\n<p><strong>Endam\u00ea Platforma Ekoloj\u00ee ya \u015eirnex\u00ea Ehmed Ba\u015fak tekez kir ku di bin hincet\u00ean ewlehiy\u00ea de daristan t\u00eane bir\u00een \u00fb got, \u201cTen\u00ea di du salan de 500 hezar ton dar hatin bir\u00een. Dewleta Tirk dixwaze dewlemendiya Kurdistan\u00ea ya binerd \u00fb ser erd p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee hevalbend\u00ea xwe bike.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ji sala 2018&#8217;an \u00fb vir ve li bajar\u00ea \u015eirnex\u00ea ya bakur\u00ea Kurdistan\u00ea bi sedan ton dar \u00fb daristan hatine bir\u00een, bir\u00eena daran li her\u00eam\u00ea bi salan e di bin nav\u00ea &#8220;ewlehiy\u00ea&#8221; \u00fb l\u00eager\u00eena petrol\u00ea de didome, her \u00e7end li baj\u00ear gelek xwep\u00ea\u015fandan li dij\u00ee v\u00ea w\u00earankirina j\u00eengeh\u00ea hatine lidarxistin j\u00ee l\u00ea bir\u00eena daran berdewam dike.<\/p>\n<p>Bi bir\u00eena daran li her\u00eam\u00ean C\u00fbd\u00ee, Gabar \u00fb Bestay\u00ea, qad\u00ean \u00e7\u00earandin\u00ea k\u00eam dibin hem j\u00ee debara jiyan\u00ea di bin gef\u00ea de dim\u00eene. Di heman dem\u00ea de w\u00earankirina xwezay\u00ea her ku di\u00e7e kurtir dibe. D\u00ea nav\u00ea \u015eirnex\u00ea ten\u00ea bi bir\u00eena daran ve gir\u00eaday\u00ee maye dema ku behsa w\u00ea t\u00ea kirin. Qirkirin \u00fb w\u00earankirina daristanan ku bi salan e berdewam dike e\u015fkere dike ku b\u00fbye prat\u00eekek s\u00eestemat\u00eek a \u015eer\u00ea Taybet.<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ea de li bajar\u00ea \u015eirnex\u00ea xebat\u00ean maden\u00ea y\u00ean z\u00eade di sal\u00ean daw\u00ee de, t\u00ea kirin. Her wiha bir\u00eena daran li dever\u00ean daristan\u00ee \u00fb operasyon\u00ean ku bi hinceta ewlehiy\u00ea t\u00eane kirin, zirar\u00ean cid\u00ee didin hevsengiya ekoloj\u00eek a baj\u00ear. Ev zirara ku \u00ead\u00ee vegera w\u00ea \u00fb tam\u00eerkirina w\u00ea tune ye berovaj\u00ee bi xwe re xeteriy\u00ea t\u00eene.<\/p>\n<p><strong>\u2018Bi hinceta ewlehiy\u00ea xweza t\u00ea qirkirin\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>Niha li \u015eirnex\u00ea ku bi ekos\u00eestem\u00ean xwe y\u00ean c\u00fbrbec\u00fbr t\u00ea nas\u00een, bi xetereya ziwab\u00fbn\u00ea re r\u00fbbir\u00fb maye. W\u00earankirina ekoloj\u00eek a ku di sal\u00ean daw\u00ee de bi taybet\u00ee li \u00e7iyay\u00ean C\u00fbd\u00ee \u00fb Gabar \u00fb her\u00eam\u00ean Besta dest p\u00ea kiriye, bi sedem\u00ean wekhev berdewam dike \u00fb xweza t\u00ea qirkirin. Li \u015f\u00fbna dar\u00ean ku li her\u00eam\u00ean hatin qirkirin, keleh \u00fb r\u00ea t\u00eane \u00e7\u00eakirin, qad\u00ean daristanan bi tevah\u00ee vediguherin \u00e7ol. Li gel w\u00earankirina ekoloj\u00eek, jiyana hem\u00fb zindiy\u00ean li her\u00eam\u00ea j\u00ee di bin gef\u00ea de ye \u00fb ajal bi xetereya tuneb\u00fbn\u00ea re r\u00fbbir\u00fb ne. Li Gabar\u00ea dar dibin nav\u00ea petrol\u00ea t\u00eane bir\u00een, li C\u00fbdiy\u00ea j\u00ee ji ber komir\u00ea daristanan\u00a0 t\u00ean tunekirin.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-234480 alignright\" src=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-300x209.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"209\" srcset=\"https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-300x209.jpeg 300w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-1024x715.jpeg 1024w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-768x536.jpeg 768w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-750x524.jpeg 750w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM-1140x796.jpeg 1140w, https:\/\/ronahi.net\/ku\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/WhatsApp-Image-2026-03-04-at-2.05.34-PM.jpeg 1222w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Derbar\u00ea qirkirina xwezay\u00ea \u00fb w\u00earankirina daristanan Endam\u00ea Platforma Ekolojiya \u015eirnex\u00ea <strong>Ehmed Ba\u015fak<\/strong> ji Rojnameya me axiv\u00ee \u00fb diyar kir ku ten\u00ea di nava du salan de 500 hezar ton dar hatine bir\u00een \u00fb got: \u201cLi \u015eirnex\u00ea bi taybet\u00ee li \u00e7iyay\u00ea C\u00fbd\u00ee, Gabar \u00fb h\u00earama Bestay\u00ea bi hinceta ewlehiy\u00ea di bin kontrola le\u015fker \u00fb cerdavanan de daristan t\u00ean bir\u00een \u00fb xweza t\u00ea talan kirin. Di nava d\u00fb salan de li navenda \u015eirnex\u00ea ten\u00ea 500 hezar ton dar hatine bir\u00een her wiha li dever\u00ean \u00e7iyay\u00ea C\u00fbd\u00ee, Gabar, Avgamasiya \u00fb Qilaban l\u00eagerina maden, kan\u00ean komir\u00ea \u00fb l\u00eagerina petrol\u00ea berdewam dike.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018Dewleta m\u00eat\u00eenger dewlemendiya Kurdistan\u00ea w\u00earan dike\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Pol\u00eet\u00eekay\u00ean qirkirina ekoloj\u00eek ku bi salan e li Kurdistan\u00ea ji h\u00eala dewleta Tirk t\u00eane me\u015fandin ku ne ten\u00ea armanca wan \u00e7avkaniy\u00ean bin erd\u00ea \u00fb ser erd\u00ea w\u00earan bikin, l\u00ea di heman dem\u00ea de \u015f\u00eawaza jiyan gel\u00ea Kurd biguhr\u00eene, nasnameya wan a \u00e7and\u00ee w\u00earan bike \u00fb wan bi pirsgir\u00eak\u00ean abor\u00ee y\u00ean kur r\u00fb bi r\u00fb bih\u00eale. Gel\u00ea Kurd piran\u00ee debara wan bi \u00e7anidniy\u00ea ye, bi p\u00eakan\u00eena van pol\u00eet\u00eekayan b\u00eera civak\u00ee tune dike.<\/p>\n<p><strong>Ehmed Ba\u015fak<\/strong> diyar kir ku dewleta m\u00eat\u00eenger bi salan e \u015ferek\u00ee li dij\u00ee exlaq\u00ea li ser erdn\u00eegariya Kurdistan\u00ea dide me\u015fandin \u00fb wiha an\u00ee ziman: \u201cJi beriya sal\u00ean 1990\u2019\u00ee ve, d\u00eesa li ser nav\u00ea ewlehiy\u00ea dewlet\u00ea bi hinceta ku darsitan par\u00eazgeha \u015fervan\u00ean Azadiy\u00ea ne heman qirikirin p\u00eak an\u00ee \u00fb daristan \u015fewitandin. \u00cero ji bo ku dewlemendiya axa Kurdistan\u00ea xez\u00eeneya ser erd \u00fb bin erd\u00ea p\u00ea\u015fkes\u00ee hevalbend\u00ea xwe dike \u00fb axa Kurdistan\u00ea talan dike. Bi nav\u00ea ewlehiy\u00ea dewlet her 15 rojan carek\u00ea qedexey\u00ea ferz dike, nah\u00eale tu kes derkeve \u00fb dever\u00ean ku qedexe l\u00ea t\u00ea kirin li wir dar t\u00ean bir\u00een. Her\u00eama Botan ber bi xeteriya \u00e7olb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e, armanca dewlet\u00ea j\u00ee ew e ku dever bibe \u00e7ol \u00fb ji bo \u015f\u00eerketan bide kir\u00ea.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00c7avkaniy\u00ean av\u00ea qir\u00eaj \u00fb ziwa b\u00fbne<\/strong><\/p>\n<p>Dewleta Tirk dixwaze Kurdistan\u00ea veguhr\u00eene her\u00eameke le\u015fker\u00ee, li her\u00eam\u00ean Zap \u00fb Met\u00eena ji bo avakirina baregeh\u00ean le\u015fker\u00ee daristan dibire. Di nava pirsgir\u00eak\u00ean ku li hember bajar\u00ea \u015eirnex\u00ea derdikeve, ew e vekirina kanan \u00fb zeviy\u00ean petrol\u00ea ye, hema mirov kare b\u00eaje pirsgir\u00eakeke cid\u00ee t\u00ea d\u00eetin nemaze li her\u00eam\u00ean Ak\u00e7ay \u00fb K\u0131z\u0131lsu. Metal\u00ean giran \u00fb k\u00eemyew\u00eey\u00ean ku di xebat\u00ean l\u00eager\u00een\u00ea de t\u00eane bikar an\u00een bi av\u00ea re tevlihev dibin ku di encam\u00ea de jiyana hem\u00fb zindiya dikeve xeteriy\u00ea de herwiha dibe sedem\u00ean pirsgir\u00eak\u00ean tenduristiy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Xa\u015fikb\u00fbn \u00fb ahenga xwezay\u00ea bi bir\u00eena daran xira dikin<\/strong><\/p>\n<p>Di berdewamiya axaftina xwe de <strong>Ehmed Ba\u015fak<\/strong> wiha an\u00ee ziman: \u201cXweza kirdeke jiyan\u00ea a sereke ye, dema ku dewleta m\u00eat\u00eenger xwe\u015fikb\u00fbn \u00fb ahenga xwezay\u00ea xira dike \u00fb daran dibir\u00eene bandor\u00ea li ser jiyana hem\u00fb zindiyan dike, bandor\u00ea li ser mirov \u00fb ajal\u00ean ser erd\u00ea di heman dem\u00ea de mas\u00ee \u00fb jiyana kov\u00ee t\u00ea astengkirin, zirar digh\u00eaje nebatan \u00fb av k\u00eam dibe di encam\u00ea de \u00ead\u00ee \u00e7andin\u00ee zehmet dibe \u00fb berhema \u00e7andiniy\u00ea k\u00eam dibe. Erdn\u00eegariya Botan\u00ea ku bi xweza, avhewa \u00fb bihu\u015fta ser erda xwe nav \u00fb deng b\u00fb di heman dem\u00ea de her\u00eama Gabar j\u00ee, l\u00ea mixabin \u00eero y\u00ean her\u00ee z\u00eade bandor dibin kes\u00ean ku li gundan dij\u00eenin \u00a0ne\u00e7ar dim\u00eenin \u00a0bi tankeran ji her\u00eama Gabar av\u00ea dik\u015f\u00eenin, ji be ku kaniy\u00ean wan ziwa b\u00fbne wek\u00ee ziwab\u00fbna av\u00ea li gund\u00ea \u015e\u00eax\u00eare\u015f herwiha b\u00eahna qir\u00eaj ji ava vexwarin\u00ea t\u00ea ji ber\u00a0 teqandina d\u00eenem\u00eat\u00ean e.\u201d<\/p>\n<p>Di heman dem\u00ean ku xebat\u00ean l\u00eager\u00eena maden\u00ea, bir\u00eena daristanan \u00fb w\u00earankirina daristanan bi hinceta ewlehiy\u00ea t\u00ea kirin, wek\u00ee din j\u00ee projey\u00ean bendav \u00fb santral\u00ean h\u00eedroelektr\u00eek\u00ea hene. Encama van p\u00eakan\u00een \u00fb kiryar\u00ean li dij\u00ee xwezay\u00ea t\u00ea kirin ku pergala xwezay\u00ea hilwi\u015f\u00eene. Bi taybet\u00ee xebat\u00ean maden\u00ea li C\u00fbd\u00ee \u00fb Gabar\u00ea t\u00ean kirin, \u00e7iya ji ber teqemeniy\u00ean c\u00fbrbec\u00fbr \u00fb \u00e7ek\u00ean giran tij\u00ee qul in. K\u00eemyew\u00ee \u00fb ewr\u00ean toz\u00ea y\u00ean giran ji ber teqemeniyan z\u00eade dibin. Ev yek bi giran\u00ee jiyana mirovan \u00fb xwezay\u00ea tehd\u00eet dike \u00fb dixe xeteriy\u00ea de.<\/p>\n<p><strong>\u2018Ji ber derxistina madenan nexwe\u015f\u00ee z\u00eade dibin\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>Gir\u00eaday\u00ee v\u00ea yek\u00ea Ehmed Ba\u015fak wiha an\u00ee ziman: \u201cNexwe\u015f\u00ee bi sedema derxistina medenan z\u00eade dibin bi taybet nexwe\u015fiya Pencere\u015f\u00ee. Ji aliyek\u00ee antrala term\u00eek\u00ea \u00fb ji aliyek\u00ee din ve teqandina d\u00eenem\u00eatan ji ber l\u00eagerina kan\u00ean komir\u00ea madenan t\u00ea kirin di heman dem\u00ea de j\u00ee bendava ava dike. Dewleta dagirker li aliyeke behasa a\u015ftiy\u00ea dike, aliyek\u00ee din xwezaya Kurdistan\u00ea talan dike.\u201d<\/p>\n<p>Bi van prat\u00eekan \u015fer\u00ea taybet \u00ea siyas\u00ee t\u00ea p\u00ea\u015fxistin, civaknas\u00ee \u00fb d\u00eeroka \u00e7and\u00ee ya \u00e7iyay\u00ean kevnar \u00ean Kurdistan\u00ea t\u00eane pa\u015fguhkirin \u00fb \u00eestismarkirin. T\u00eako\u015f\u00eena ekoloj\u00eek ne ten\u00ea parastina xwezay\u00ea ye l\u00ea di heman dem\u00ea de parastina jiyana gel e j\u00ee.<\/p>\n<p><strong>\u2018Niyeta dewlet\u00ea b\u00eera gel\u00ea Kurd ji hol\u00ea rake\u2019 <\/strong><\/p>\n<p>Endam\u00ea Platforma Ekolojiya \u015eirnex\u00ea <strong>Ehmed Ba\u015fak<\/strong> wiha axaftina xwe qedand: \u201cDewleta m\u00eat\u00eenger, ne bi ten\u00ea \u00eari\u015f\u00ee xwezaya Kurdistan\u00ea dike, bi van eri\u015fan dixwaze b\u00eera gel\u00ea kurd\u00a0 ji hol\u00ea rake, di hem\u00fb dever\u00ean ku qirkirin\u00ea p\u00eak t\u00eene cih\u00ean d\u00eerok\u00ee ne wek\u00ee Botan, Gabar, Bestay\u00ea, Elik\u00ea, Qilaban \u00fb Qisirgr\u00ea, \u00e7iyay\u00ean Kurdistan\u00ea hem\u00fb ji bo kurdan d\u00eerok\u00ee ye.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean Endam\u00ea Platforma Ekoloj\u00ee ya \u015eirnex\u00ea Ehmed Ba\u015fak tekez kir ku di bin hincet\u00ean ewlehiy\u00ea de daristan t\u00eane bir\u00een \u00fb got, \u201cTen\u00ea di du salan de 500 hezar ton dar hatin bir\u00een. Dewleta Tirk dixwaze dewlemendiya Kurdistan\u00ea ya binerd \u00fb ser erd p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee hevalbend\u00ea xwe bike.\u201d Ji sala 2018&#8217;an \u00fb vir ve li bajar\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":234479,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-234478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=234478"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234481,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/234478\/revisions\/234481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/234479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=234478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=234478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=234478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}