{"id":233992,"date":"2026-02-22T09:31:22","date_gmt":"2026-02-22T07:31:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233992"},"modified":"2026-02-22T09:31:22","modified_gmt":"2026-02-22T07:31:22","slug":"mala-xwendine-ya-s-nagihan-akarsel-ji-azadbuneke-hismendi-bu-dorpeceke-fikiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233992","title":{"rendered":"Mala xwendin\u00ea ya \u015e. Nag\u00eehan Akarsel; Ji azadb\u00fbneke hi\u015fmend\u00ee b\u00fb dorp\u00ea\u00e7eke fikir\u00ee"},"content":{"rendered":"<p><strong>Rojiyan His\u00ean<\/strong><\/p>\n<p>Kurdistan \u00fb gel\u00ea Kurd bi \u00e7and, zaneb\u00fbn, j\u00eer\u00eet\u00ee \u00fb comerdiya xwe t\u00ea naskirin. Di r\u00eazed\u00eeroka Kurdistan\u00ea de heya roja \u00eero t\u00ea zan\u00een ku r\u00fby\u00ea Kurdan li ber bi k\u00eejan aliy\u00ea de b\u00fb. Di gelek ved\u00eetin\u00ean d\u00eerok\u00ee de hewildana tekezkirina ku Kurd ne gelek\u00ee kevnar e \u00fb ne xwediy\u00ea candek d\u00eerok\u00ee ye, dikin. L\u00ea bel\u00ea li gor\u00ee l\u00eakol\u00eenan \u00fb \u015f\u00fbnwar\u00ean d\u00eerok\u00ee ev tesb\u00eet ji n\u00fb ve di ber \u00e7avan re derbas b\u00fb \u00fb gir\u00eeng\u00ee dane \u00e7anda xwendin \u00fb belgekirina d\u00eerok\u00ee di gelek pirt\u00fbkxaney\u00ean Kurdistan\u00ea de derketin hol\u00ea.<\/p>\n<p>Li wan pirt\u00fbkxaneyan di heman dem\u00ea de wek dever \u00fb navend\u00ean zanyariy\u00ea \u00fb berhevok\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee tomar dikirin. Bi wateyek din ew pirt\u00fbkxane wek domandina \u015f\u00fbnwar \u00fb m\u00eeratey\u00ean civak\u00ee, zanyar\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee dihatin bikaran\u00een.<\/p>\n<p>L\u00ea d\u00eesa j\u00ee ew cih\u00ean kom\u00ee ku belgekirin t\u00ea de heb\u00fbn \u00fb d\u00eeroka welatek\u00ee \u00fb netewek kevnar wek Kurdan dihat parastin ji h\u00eala \u00ear\u00ee\u015fkar \u00fb dagirkeran ve dihatin r\u00fbxandin, \u015fewitandin \u00fb windakirin. M\u00eenak\u00ean w\u00ea gelek in \u00fb heya roja \u00eero j\u00ee bi awayek\u00ee qirker n\u00eaz\u00ee netewa Kurd dibin. Heya em roj\u00ean \u00eeroy\u00een f\u00eam bikin \u00fb \u015firovebikin div\u00ea hinek\u00ee di war\u00ea d\u00eerok\u00ee de j\u00ee em bizanibin li ku der\u00ea \u00fb \u00e7awa ev dever\u00ean zanab\u00fbn \u00fb \u00e7anda Kurdewar\u00ee rast\u00ee qirkirin\u00ea hatine.<\/p>\n<p>\u2013 Li aliy\u00ean Kurdistan\u00ea mijar\u00ean niv\u00ees, belgekirin \u00fb pirt\u00fbkxaneyan li p\u00ea\u015f b\u00fbn.<\/p>\n<p>Li Bakur\u00ea wel\u00eat bi taybet derdora gola Wan\u00ea \u015faristaniya Ararto ku xwe disp\u00eare koka (Ar\u00ee \u2013 Ararat) beriya zay\u00een\u00ea di sedsal\u00ean heftem\u00een heya 9 B.Z. de r\u00fb daye. R\u00eabaz\u00ean niv\u00ees\u00ea \u00fb bi taybet\u00ee di pesneya Qral\u00ea wan bi nav\u00ea Serdor\u00ee de xuya dibe. Hem\u00fb Qral\u00ean Arartoy\u00ee bi ziman\u00ea Kurd\u00ee d\u00eeroka dewleta xwe belge dikirin \u00fb di nav de j\u00ee bi ziman\u00ea M\u00eexik\u00ee (Luwiyan) j\u00ee diniv\u00eesandin. Herwiha plan\u00ean le\u015fker\u00ee \u00fb stratej\u00eeya pol\u00eet\u00eek j\u00ee bi ziman\u00ea Kurd\u00ee dihatin niv\u00eesandin. Di encama \u00ear\u00ee\u015fa As\u00fbr\u00ee \u00fb \u00eal\u00ean (Ko\u00e7ber\u00ean S\u00eek\u00eet\u00ee \u00fb K\u00eamir\u00ee) ev belge hatin revandin \u00fb niha qet ne li ser axa Kurdistan\u00ea ne ku be\u015fek ji belgey\u00ean may\u00ee li muzexaneya Ermen\u00eestan\u00ea \u00fb Bir\u00eetanyay\u00ea ne.<\/p>\n<p>Ya din ku h\u00eajay\u00ee bi b\u00eerxistin\u00ea ye, bi taybet di aliy\u00ea Rojhilat\u00ea wel\u00eat de gelek gir\u00eeng\u00ee dane mijar\u00ean \u00e7and\u00ee \u00fb belgekirina d\u00eerok\u00ea, herwiha ew dever wek cih\u00ea ibadet \u00fb baweriy\u00ea j\u00ee bi kar an\u00eene. Pirt\u00fbkxaney\u00ean li Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea di aliy\u00ea zanyar\u00eeyan\u00ean ol\u00ee (Avesta) d\u00eerok\u00ee, zanista st\u00earnas\u00ee (Anastronom\u00ee) de gelek balk\u00ea\u015f b\u00fb \u00fb nav\u00ean pirt\u00fbkxaneyan, pirt\u00fbkxaney\u00ean Av\u00eestay\u00ee b\u00fbn. Yek ji kevintir\u00een destniv\u00eesan bi nav\u00ea \u201cMeg\u00fb\u015f\u201d e di al\u00ee hi\u015fmend\u00ee \u00fb fikir\u00ee de ye. L\u00ea bel\u00ea bi \u00ear\u00ee\u015fa Skender\u00ea Meqdon\u00ee de \u00fb ne aramiya her\u00eam\u00ean Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea de ew destniv\u00ees hatin \u015fewitandin. Be\u015f\u00ean may\u00ee ji zanist \u00fb \u00e7and\u00ea bi awayek\u00ee devk\u00ee heya roja \u00eero t\u00ea. Mixabin aliy\u00ean din \u00ean Kurdistan\u00ea ji windakirin \u00fb qirkirina d\u00eerok\u00ee b\u00ea par nemane. Dema ku di sal\u00ean (1256\u20131260) mexol bi serk\u00ea\u015fiya <strong>Holako<\/strong> er\u00ee\u015f\u00ee Kurdistan\u00ea ji Amed heya Hewl\u00ear\u00ea dike, ji bil\u00ee komkujiya ku bi sed hezaran Kurdan dikujin, hem\u00fb \u015f\u00fbnwar \u00fb m\u00eeratey\u00ean Kurdb\u00fbn\u00ea di \u00e7em\u00ea D\u00eecle de t\u00eane av\u00eatin. Ev \u00e7em reng\u00ea w\u00ea ber bi re\u015fb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e ji reng\u00ea niv\u00ees\u00ean t\u00ea de \u00fb bi w\u00ea reng\u00ee di w\u00ea \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de \u00e7em dibe \u015fahid li ser r\u00eabaz\u00ean qirkirin \u00fb hewla bin avkirina d\u00eeroka Kurdan.<\/p>\n<p>Di roj\u00ean \u00eero de hewildana vej\u00eenkirina pirt\u00fbkxaneya Kurd\u00ee \u00fb mal\u00ean xwendin\u00ea j\u00ee y\u00ean Kurdewar\u00ee gelek li p\u00ea\u015f e. Ji pirt\u00fbkxaneya ku Bedirxaniyan li Dihoka Kurd\u00ee dikeve de bigirin heya pirt\u00fbkxaneya Mest\u00fbra Erdalan\u00ee li Amed\u00ea paytexta Kurdistan\u00ea, heya \u00e7ih\u00ean ku Kurd l\u00ea jiyan dikin wek Mala xwendin\u00ea ya \u015e. Nagihan Akarsel li Heleb\u00ea taxa \u015e\u00eax Meqs\u00fbd.<\/p>\n<p>Holakoy\u00ea sedsala 21&#8217;em\u00een, pir in ku bi rengek\u00ee din dixwazin Kurdb\u00fbna me qir bikin. Li Heleb\u00ea di d\u00eeroka 4\u2019\u00ea Cotmeha 2023\u2019an de bi armanca xurtkirina \u00e7anda Kurd\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fxistina zan\u00eena xwendina pirt\u00fbkan; mala xwendin\u00ea ya \u015e. Nag\u00eehan di bin siya akademiya Jineoloj\u00ee de hate vekirin. Ev dever b\u00fb cih\u00ea co\u015f, zan\u00een, belavkirina \u00e7anda Kurd\u00ee \u00fb komxebat\u00ean zanist\u00ee. Gelek \u00e7alakiy\u00ean renge reng derbar\u00ea \u00e7anda kurd\u00ee \u00fb akt\u00eevkirina xwendin \u00fb rola ciwanan di civak\u00ea de t\u00ea de hatin me\u015fandin. Bi sedan pirt\u00fbk, kovar \u00fb niv\u00ees\u00ean Kurd\u00ee t\u00ea de heb\u00fbn.<\/p>\n<p>Di dawiya sala 2024&#8217;an de hik\u00fbmeta Esed hilwe\u015f\u00ee \u00fb HT\u015e\u2019\u00ea bi serk\u00ea\u015fiya Colan\u00ee hat ser desthilat\u00ea. P\u00ea re rew\u015fa taxa \u015e\u00eax Meqs\u00fbd \u00fb mala xwendin\u00ea hate guher\u00een. Ji 6\u2019\u00ea Cotmeha 2025\u2019an de ku \u00ear\u00ee\u015f\u00ean hovane ji h\u00eala HT\u015e&#8217;\u00ea ve li ser tax\u00ea dest p\u00ea kirin heta \u00ear\u00ee\u015fa daw\u00ee di 6\u2019\u00ea \u00c7ileya 2026\u2019an de p\u00eak hat hem\u00fb hov\u00eet\u00ee \u00fb \u015fof\u00eeniya Holako di kesayeta wan de derket hol\u00ea. Pi\u015ft\u00ee berxwedaniya d\u00eerok\u00ee ya tax\u00ea ku hefteyek\u00ea dom kir, tax hate dagirkirin \u00fb mala xwendin\u00ea b\u00fb cih\u00ea tomarkirina \u00e7eteyan. W\u00eaney\u00ean t\u00ea de hatin rakirin \u00fb pirt\u00fbk\u00ean Kurd\u00ee hatin qedexekirin \u00fb \u00e7alakiy\u00ean Kurd\u00ee div\u00ea ney\u00ean lidarxistin. Ew mal ji azadb\u00fbnek hi\u015fmend\u00ee b\u00fb dorp\u00ea\u00e7eke fikir\u00ee \u00fb doxma. Nav\u00ea w\u00ea hate guhertin \u00fb b\u00fb Malbenda \u00c7and\u00ee, l\u00ea pirsa ku derbikeve hol\u00ea \u00e7anda k\u00ea? N\u00fbnertiya k\u00ea dike?<\/p>\n<p>Di v\u00ea r\u00eaz\u00ead\u00eeroka \u00ear\u00ee\u015f\u00ean li ser pirt\u00fbkxaney\u00ean Kurd\u00ee \u00fb mal\u00ean zan\u00een\u00ea y\u00ean Kurdan de nav\u00ean \u00ear\u00ee\u015fkeran diguhere, l\u00ea encam yek e, hewildana qirkirina Kurdan e. Ew hewildan tu car\u00ee bi ser nakevin ji ber p\u00ean\u00fbsa azadxwazan wek kaniya j\u00een\u00ea herikbar in.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rojiyan His\u00ean Kurdistan \u00fb gel\u00ea Kurd bi \u00e7and, zaneb\u00fbn, j\u00eer\u00eet\u00ee \u00fb comerdiya xwe t\u00ea naskirin. Di r\u00eazed\u00eeroka Kurdistan\u00ea de heya roja \u00eero t\u00ea zan\u00een ku r\u00fby\u00ea Kurdan li ber bi k\u00eejan aliy\u00ea de b\u00fb. Di gelek ved\u00eetin\u00ean d\u00eerok\u00ee de hewildana tekezkirina ku Kurd ne gelek\u00ee kevnar e \u00fb ne xwediy\u00ea candek d\u00eerok\u00ee ye, dikin. L\u00ea [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":233993,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-233992","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233992"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233994,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233992\/revisions\/233994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/233993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}