{"id":233495,"date":"2026-02-11T07:36:58","date_gmt":"2026-02-11T05:36:58","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233495"},"modified":"2026-02-11T07:36:58","modified_gmt":"2026-02-11T05:36:58","slug":"di-deh-salen-dawiye-de-heft-milyon-jin-ji-jinbuyine-hatine-derxistin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233495","title":{"rendered":"Di deh sal\u00ean dawiy\u00ea de heft milyon jin ji jinb\u00fby\u00een\u00ea hatine derxistin"},"content":{"rendered":"<p><strong>St\u00eark Mihemed<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li gor\u00ee p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean NY\u2019y\u00ea di 10 sal\u00ean daw\u00ee de 7 milyon jin li welat\u00ean c\u00fbda hetine sinetkirin<\/strong>. <strong>N\u00ee\u015faney\u00ean der\u00fbn\u00ee y\u00ean sinetkirin\u00ea di\u015fibe destav\u00eatin\u00ea, her \u00e7end\u00ee sinetkirina jinan xwed\u00ee d\u00eerokeke dir\u00eaj j\u00ee be, berxwedana jinan ya li hember\u00ee v\u00ea j\u00ee xwed\u00ee d\u00eerokeke mezin \u00fb xurte. <\/strong><\/p>\n<p>Tev\u00ee hewl\u00ean berdewam y\u00ean ji bo bi temam\u00ee rakirina sinetkirina jinan, her tim metirsiya dubare derketina hol\u00ea heye, li gor\u00ee amar\u00ean daw\u00ee, her sal bi milyonan jin dibin qurbaniy\u00ean v\u00ea diyardey\u00ea \u00fb her di\u00e7e z\u00eade dibe. Li gor\u00ee p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean NY\u2019y\u00ea di 10 sal\u00ean daw\u00ee de dibe hejmara jin\u00ean sinetkir\u00ee bigih\u00eaje 7 milyon kes\u00ee Roja 6\u2019\u00ea Sibat\u00ea ku ji aliy\u00ea Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ve weke Roja Navnetewey\u00ee ya li dij\u00ee Sinetkirina Jinan hatiye ragihandin, diyardeyeke ku her sal bi milyonan jin dibin qurban\u00ea v\u00ea diyardey\u00ea \u00fb encam\u00ean w\u00ea qet bi daw\u00ee nabin.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea yek\u00ea s\u00fbcek\u00ee li dij\u00ee mirovahiy\u00ea t\u00ea d\u00eetin ku ji bo jin\u00ean ku di encam\u00ea de seqet dibin \u00fb bi tund\u00ee t\u00ean cezakirin. Sinetkirina jin di sala 1989\u2019an de ji aliy\u00ea R\u00eaxistina Maf\u00ea Mirovan a C\u00eehan\u00ea ve hatiye qedexekirin. Li gor\u00ee peymana maf\u00ea mirovan a madeya 19 \u00fb 24\u2019an qedexe ye zarok\u00ean ke\u00e7 werin sinetkirin.<\/p>\n<p><strong>NY: Di sal\u00ean b\u00ea de dibe r\u00eajeya sinetkirina jinan bigih\u00eaje 7 milyon\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Meha bor\u00ee li welat\u00ea S\u00eeera Leone ya li Rojavay\u00ea Efr\u00eeqay\u00ea 3 ke\u00e7\u00ean di temen\u00ean 12, 13 \u00fb 17 sal\u00ee de ji ber sinetkirin\u00ea jiyana xwe ji dest dan. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ji ber ku sinetkirina jinan dibe sedema seqetb\u00fbn\u00ea weke kiryareke li dij\u00ee mirovahiy\u00ea \u00eelan kir. L\u00ea heta niha j\u00ee ev diyarde li Rojhilata Nav\u00een, Efr\u00eeqa \u00fb hin dever\u00ean Asyay\u00ea wek kevne\u015fopiyek\u00ea t\u00ea me\u015fandin. Li gor\u00ee rapora her\u00ee daw\u00ee ya Fona Nif\u00fbs\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, di sala 2023\u2019an de z\u00eadetir\u00ee 4 milyon \u00fb 300 hezar jin \u00fb ke\u00e7 hatine sinetkirin ku ev r\u00eaje w\u00ea heta sala 2030\u2019an w\u00ea gelek z\u00eadetir bibe \u00fb heta 10 sal pi\u015ft\u00ee w\u00ea j\u00ee d\u00ea bigihije 7 milyonan.<\/p>\n<p>Di sala 2015\u2019an de metirsiya sinetkirin\u00ea li ser 3 milyon \u00fb 800 hezar jin \u00fb ke\u00e7an heb\u00fb, l\u00ea her sala hejmar z\u00eade dib\u00fb ev metirs\u00ee h\u00een z\u00eadetir dibe.<\/p>\n<p>Her wiha li gor\u00ee b\u00eelan\u00e7oya R\u00eaxistina Wad\u00ee Almanyay\u00ea ya ku kar \u00fb projey\u00ean xwe li Her\u00eama Kurdistan\u00ea p\u00eakt\u00eene \u00fb ji bo ji hol\u00ea rakirina diyardeya sinetkirina jinan kar dike, di sala 2022\u2019yan ya li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea 213 buyer\u00ean sinetkirin\u00ea hatine tomarkirin. Ji van 147 b\u00fbyer li Ranya \u00fb 66 b\u00fbyer li Hewl\u00ear\u00ea b\u00fbn ku kes\u00ean hatin sinetkirin di navbera temen\u00ea 0-18 sal\u00ee de b\u00fbn.<\/p>\n<p>Di nava \u00e7end sal\u00ean bor\u00ee de r\u00eajeya sinetkirin\u00ea li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea ber bi k\u00eamb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e. Di sala 2022\u2019yan de li Germiyan tu b\u00fbyera sinetkirin\u00ea nehate qeydkirin. L\u00ea ya ku di nava r\u00eaxistinan de b\u00fbye sedema fikaran \u015f\u00eawey\u00ea ve\u015fart\u00ee y\u00ea v\u00ea \u00e7anda xirabe. Ji ber\u00ea w\u00ea j\u00ee p\u00eangav\u00ean xwe y\u00ean ji bo hi\u015fyarkirina jin \u00fb ke\u00e7an li ser metirsiya v\u00ea kiryar\u00ea berdewam dikin.<\/p>\n<p>sinetkirina jinan di \u00ceran\u00ea de, ber bi k\u00eamb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7e, l\u00ea %50 ji ke\u00e7k\u00ean li dever\u00ean par\u00eazgeha Homozgan\u00ea heya niha j\u00ee, p\u00eaka edet\u00ean ber\u00ea t\u00ean sinetkirin, \u00fb herwisa ev mijara di hin dever\u00ean \u00ceran\u00ea de, berdewam dike.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Encama sinet\u00ea dikare bibe sedema mirina jin\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>Ew fonksiyon\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean la\u015f\u00ea ke\u00e7 \u00fb jinan mudaxele dike. Sinetkirina jinan weke \u00ea\u015fkencey\u00ea, dibe sedema \u00ea\u015f \u00fb azara giran. Encam\u00ean w\u00ea dikarin bibin sedema mirin\u00ea. Piraniya ke\u00e7\u00ean ku ji mirin\u00ea difilitin div\u00ea di jiyana xwe ya may\u00ee de \u015fop\u00ean bir\u00een\u00ean f\u00eez\u00eek\u00ee \u00fb ps\u00eekoloj\u00eek tehmul bikin. Sedem\u00ean sinetkirina jinan ku maf\u00ea zarok\u00ean ke\u00e7 \u00ean tendurist\u00ee, ewlekar\u00ee \u00fb ewlekariya beden\u00ee binp\u00ea dike, ji her\u00eamek bo her\u00eamek din li gor\u00ee faktor\u00ean civak\u00ee \u00fb \u00e7and\u00ee y\u00ean di nav malbat \u00fb civakan de cuda dibe. R\u00eaxistina Tenduristiya c\u00eehan\u00ee \u00fb Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee sinet\u00ea wek\u00ee binp\u00eakirinek lebat\u00ean gen\u00eetal \u00ean jinan dib\u00eene. Koka peyva sinetkirin\u00ea ji ziman\u00ea Ereb\u00ee t\u00ea ku ev yek ji m\u00earan derbasdar e lewre li gor\u00ee ol\u00ea m\u00ear t\u00ean sinetkirin, l\u00ea li hin her\u00eaman sinetkirina jinan j\u00ee heye, ev yek bi nav\u00ea xefad t\u00ea kirin \u00fb ev danas\u00een bi taybet\u00ee ji bo sinetkirina jinan e.<\/p>\n<p>Gelek jin ji ber v\u00ea kiryar\u00ea dema ku an\u00eena zarokan an sinet dibin ji ber \u00e7\u00fby\u00eena xw\u00eena z\u00eade jiyana xwe ji dest dane. \u00ca\u015f\u00ean giran heya dawiya jiyan\u00ea berdewam dikin. Herwiha dibe sedema nexwe\u015fiy\u00ean AIDS \u00fb v\u00eer\u00fbsa hepat\u00eet. \u00c7areserkirina van nexwe\u015fiyan j\u00ee zehmete. Lewma di war\u00ea tendurist\u00ee de bi tu away\u00ee nabe sinetkirina jinan p\u00eakwere.<\/p>\n<p><strong>N\u00ee\u015faney\u00ean der\u00fbn\u00ee y\u00ean sinetkirin\u00ea di\u015fibe destav\u00eatin\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Jin\u00ean sinetkir\u00ee \u00fb \u00e7alakvan\u00ean maf\u00ea jinan dipar\u00eazin \u00ean li dij\u00ee sinetkirin\u00ea teqez dikin ku n\u00ee\u015faney\u00ean der\u00fbn\u00ee y\u00ean sinetkirin\u00ea di\u015fibe destav\u00eatin\u00ea. Bandora w\u00ea ya li ser jinan ji k\u00ealiya destp\u00eak\u00ea dema sinet dike, baweriya xwe bi derdor winda dike. Dema w\u00ea dibin ji bo emeliyet bikin, destp\u00eak\u00ea baweriya xwe bi xwe \u00fb hezkirina xwe ya jiyan\u00ea winda dike. Her tim hest\u00ea k\u00eamb\u00fbn \u00fb \u015ferma ku ew jinek seqete yan j\u00ee n\u00eev m\u00ear e h\u00ees dike. Jin\u00ean t\u00ean sinetkirin \u00ea\u015fa v\u00ea tecr\u00fbbey\u00ea heta dawiya jiyana xwe dik\u015f\u00eene \u00fb gelek ji wan li gel derbasb\u00fbna ewqas sal li ser b\u00fbyer\u00ea re ew d\u00eemen ji ber \u00e7av\u00ea wan na\u00e7e. Li gor\u00ee qan\u00fbna hejmara 8 a sala 2011\u2019an a parlamentoya Her\u00eama Kurdistan\u00ea sinetkirina jin\u00ea qedexe ye, l\u00ea ev qan\u00fbn heya astek\u00ea ten\u00ea li ser kaxez\u00ea dim\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Li gor\u00ee v\u00ea qan\u00fbn\u00ea;<\/strong><\/p>\n<p>-Her kes\u00ea hewldana sinetkirina jinan bide, w\u00ea cezay\u00ea mad\u00ee j\u00eare were day\u00een. W\u00ea ceza ji m\u00eelyonek\u00ea k\u00eamtir nebe \u00fb ji 5 m\u00eelyon d\u00eenar\u00ea Iraq\u00ee z\u00eadetir nebe.<\/p>\n<p>-Her kes\u00ea\/a ku jinan sinet bike, yan j\u00ee be\u015fdar\u00ee v\u00ee kar\u00ee bibe, w\u00ea cezay\u00ea girt\u00eegeh\u00ea bigire. Cezay\u00ea girt\u00eegeh\u00ea w\u00ea ji 6 mehan k\u00eamtir nebe \u00fb ji salek\u00ea z\u00eadetir nebe. Yan j\u00ee w\u00ea di berd\u00eala w\u00ea de pere bide. Ew j\u00ee w\u00ea ji 2 m\u00eelyona k\u00eamtir nebe \u00fb ji 5 m\u00eelyon d\u00eenar z\u00eadetir nebe.<\/p>\n<p>-Kes\u00ean be\u015fdar\u00ee sinetkirina b\u00eadaxwaz bibin, w\u00ea werin cezakirin \u00fb cezay\u00ea wan y\u00ea girt\u00eegeh\u00ea ji salek\u00ea k\u00eamtir nebe. Yan j\u00ee w\u00ea 5 ji m\u00eelyona k\u00eamtir nebe \u00fb ji 10 m\u00eelyon d\u00eenar z\u00eadetir nebe.<\/p>\n<p>\u2013 Eger kesa\/\u00ea ku sinetkirina jinan bike, bij\u00ee\u015fk, yan tend\u00fbristkar \u00fb personel be w\u00ea s\u00ea salan ji kar were d\u00fbrxistin.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee daney\u00ean r\u00eaxistin\u00ean jinan \u00fb maf\u00ean mirovan di sal\u00ean daw\u00ee de r\u00eajeya sinetkirina jinan k\u00eam b\u00fbye, l\u00ea h\u00een ev diyarde bi awayek ve\u015fart\u00ee berdewaw dike. H\u00een li hinek dever\u00ean Her\u00eama Kurdistan\u00ea \u00fb gundan didome.<\/p>\n<p><strong>Li gelek welat\u00ean Ewropay\u00ea tev\u00ee cezay\u00ean giran \u00fb pereyan j\u00ee bi sed hezaran jin \u00fb ke\u00e7 hatin sinetkirin \u00fb gefa sinet\u00ea li wan t\u00ea xwarin.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00ea texm\u00eenkirin ku li Fransay\u00ea derdora 40 heta 60 hezar jin \u00fb ke\u00e7 b\u00fbne qurban\u00ea sinetkirin\u00ea. Li gor\u00ee hin l\u00eakol\u00eenan ev hejmar di sal\u00ean daw\u00ee de di navbera 120 hezar heta 320 hezar\u00ee de ye. Li Fransay\u00ea li kes\u00ean ku zarok\u00ean ke\u00e7 sinet dikin her\u00ee k\u00eam 5 sal cezay\u00ea girt\u00eegeh\u00ea, eger zarok jiyana xwe ji dest bidin j\u00ee ji 20 heta 30 sal\u00ee cezay\u00ea girt\u00eegeh\u00ea t\u00ea bir\u00een.<\/p>\n<p>Li Sw\u00eesrey\u00ea j\u00ee hejmara ke\u00e7 \u00fb zarok\u00ean ku hatine sinetkirin an j\u00ee gefa sinetkirin\u00ea li ser wan heye derdora 15 hezar kes\u00ee ye.<\/p>\n<p>Li Sw\u00ead\u00ea j\u00ee ev hejmar derdora dehan hezar kes\u00ee ye. Li gor\u00ee l\u00eakol\u00eeneke sala 2015&#8217;an li Sw\u00ead\u00ea hate kirin, hejmara jin \u00fb ke\u00e7\u00ean hatin sinetkirin 38 hezar kes e.<\/p>\n<p>Li Elmanyay\u00ea j\u00ee hate ragihandin ku heta sala 2018&#8217;an z\u00eadey\u00ee 65 hezar jin hatin sinetkirin.<\/p>\n<p><strong>Sinetkirina jinan li Her\u00eama Kurdistan\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee rapor\u00ean salane y\u00ean saziy\u00ean hi\u015fyariy\u00ea \u00fb p\u00ea\u015fxistina jinan \u00fb zarokan ya li Iraq\u00ea \u2018Edw\u00ee\u2019, sala 2025\u2019an li her\u00eama Kurdistan\u00ea 77 zarok\u00ean ke\u00e7 temen\u00ea wan k\u00eam\u00ee 10 sal\u00ee hatine sinetkirin. 74 zarok\u00ean ke\u00e7 li nav\u00e7eya Ranya ser bi \u00eedareya Raper\u00een \u00fb 3 j\u00ee li par\u00eazgeha Hewl\u00ear\u00ea hatine sinetkirin. Her \u00e7end\u00ee li gor\u00ee yasay\u00ea sinetkirina jinan qedexe be j\u00ee, l\u00ea ev dane rastiya dewamkirina v\u00ea kevne\u015fopiy\u00ea bi vekir\u00ee radixe ber \u00e7avan.<\/p>\n<p><strong>Welat\u00ean ku her\u00ee z\u00eade Rojhilata Nav\u00een r\u00eajeya sinetkirina jinan heye wihane;<\/strong> li Somal\u00ee ji sed\u00ee 98 ke\u00e7 \u00fb jinan t\u00ean sinetkirin, Gine ji sed\u00ee 97, li\u00a0Mal\u00ee ji sed\u00ee 89, li\u00a0 Misir ji sed\u00ee 87, li S\u00fbdan ji sed\u00ee 87,\u00a0 li Er\u00eetreya ji sed\u00ee 83 \u00fb Yemen ji sed\u00ee 19 \u00fb li Iraq\u00ea ji sed\u00ee 7.3 ye.<\/p>\n<p><strong>Helwest\u00ean jinan ya li hember\u00ee sinetkirina jinan<\/strong><\/p>\n<p>Her \u00e7end\u00ee sinetkirina jinan xwed\u00ee d\u00eerokeke dir\u00eaj j\u00ee be, berxwedana jinan ya li hember\u00ee v\u00ea j\u00ee xwed\u00ee d\u00eerokeke mezin \u00fb xurt e. Saziy\u00ean civaka siv\u00eel \u00fb navxwe b\u00ea navber di nava civak\u00ea de gihi\u015ftina rastiya v\u00ea mijar\u00ea \u00fb daney\u00ean berbi\u00e7av tim li qadan di nava t\u00eako\u015f\u00een\u00ea de ye. Sinetkirina jinan xeteriyeke mezin li ser p\u00ea\u015feroja jinan dike, ev j\u00ee ji hi\u015fmendiya zayendperest a m\u00ear e ku jin\u00ea qeb\u00fbl nake \u00fb dixwaze hest\u00ean w\u00ea tune bike \u00fb bike m\u00ear. Hi\u015fmendiya m\u00ear a pa\u015fver\u00fb ji beriya niha bi seda salan xwe didom\u00eene, mixabin j\u00ee gelek malbet \u00fb di nava wan de day\u00eek dikevin nava van xefikan ku jinan sinetbikin \u00fb mudexeley\u00ee zayend \u00fb fonksiyon\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean la\u015f\u00ea ke\u00e7 \u00fb jinan bibin.<\/p>\n<p>H\u00eajay\u00ee b\u00earxistin\u00ea ye ku di Ol de tu \u00eesbat yan gotinek ji bo sinetkirina jinan n\u00een e \u00fb nehatiye gotin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>St\u00eark Mihemed Li gor\u00ee p\u00ea\u015fb\u00eeniy\u00ean NY\u2019y\u00ea di 10 sal\u00ean daw\u00ee de 7 milyon jin li welat\u00ean c\u00fbda hetine sinetkirin. N\u00ee\u015faney\u00ean der\u00fbn\u00ee y\u00ean sinetkirin\u00ea di\u015fibe destav\u00eatin\u00ea, her \u00e7end\u00ee sinetkirina jinan xwed\u00ee d\u00eerokeke dir\u00eaj j\u00ee be, berxwedana jinan ya li hember\u00ee v\u00ea j\u00ee xwed\u00ee d\u00eerokeke mezin \u00fb xurte. Tev\u00ee hewl\u00ean berdewam y\u00ean ji bo bi temam\u00ee rakirina [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":233496,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-233495","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233495","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233495"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233495\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233497,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233495\/revisions\/233497"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/233496"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233495"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233495"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233495"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}