{"id":233263,"date":"2026-02-04T08:49:38","date_gmt":"2026-02-04T06:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233263"},"modified":"2026-03-26T10:22:36","modified_gmt":"2026-03-26T08:22:36","slug":"civak-u-parastina-rewa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=233263","title":{"rendered":"\u00a0Civak \u00fb Parastina Rewa"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ehmed Hesen<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eageha xweparastin an j\u00ee parastina rewa, parastina karan\u00een\u00ean exlaq\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean civak\u00ea ye. Bi derketina civakb\u00fbn\u00ea re parastin ji karek\u00ee z\u00eadetir p\u00eadiviyeke mirov\u00ee b\u00fb \u00fb mafdariya w\u00ea ya ji bo parastina civak\u00ea heb\u00fbna xwe heya dawiy\u00ea vekir\u00ee b\u00fb, ya rast peyva rewatiya parastin\u00ea ji p\u00eadiviyeke civak\u00ee ya mutleq a xweparastin\u00ea hatiye \u00fb weke merceke bingeh\u00een a domandina jiyan\u00ea hatiye d\u00eetin. Her wiha t\u00eageha heb\u00fbn an j\u00ee neb\u00fbn\u00ea ye. Bi wateyeke din an tu y\u00ea xwe bipar\u00eaz\u00ea \u00fb bij\u00ee an j\u00ee tu y\u00ea bimir\u00ee. Ji bo tu nemir\u00ee div\u00ea tu xwe bipar\u00eaz\u00ee. Li gel hem\u00fb zindiyan parastin h\u00eamana sereke ya may\u00een\u00ea ye. Mirov zindiyek xwed\u00ee aqil e ku difikire \u00fb diaxive, h\u00eaza mirov ya p\u00ea\u015fxistina zihn\u00ee heye. Bi p\u00ea\u015fketina mirovahiy\u00ea re mirov kar\u00ee h\u00eaza xwe ya fikr\u00ee \u00fb f\u00eez\u00eek\u00ee bi kar b\u00eene \u00fb alav\u00ean xweparastin\u00ea ji xeteriyan p\u00ea\u015f bix\u00eene.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee qan\u00fbna cezay\u00ea ya \u015fore\u015fa Fransay\u00ea ya 1791&#8217;an, di doza parastina rewa de qet s\u00fbc tune ye \u00fb ji ber v\u00ea yek\u00ea tu tazm\u00eenata meden\u00ee nay\u00ea hukimkirin. Di Qurban \u00fb hed\u00ees\u00ean P\u00eaxember Mihemed de j\u00ee banga parastina rewa t\u00ea kirin. Civak di \u00e7ar\u00e7oveya parastina rewa de maf digire ku di hin \u015fert \u00fb merc\u00ean xweparastin\u00ea de h\u00eaza xwe ya \u00ear\u00ee\u015f\u00ea j\u00ee bi kar b\u00eene, da ku xeteriya tuneb\u00fbn\u00ea ji xwe d\u00fbr bigire, ev yek di \u015fore\u015fa Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea de bi zelal\u00ee hate d\u00eetin, gel\u00ea Rojava hem ji bo parastina xwe \u00fb hem j\u00ee ji bo d\u00fbrxistina xeteriya tunekirin\u00ea, dest bi paqijkirina nava xwe \u00fb derdora xwe ji \u00ear\u00ee\u015fan kirin \u00fb zem\u00eeneke xweparastin\u00ea dan avakirin, di heman dem\u00ea de parastina xwe ya cewher\u00ee p\u00ea\u015f xistin. Hem\u00fb \u015f\u00eawaz\u00ean \u015fer \u00ean ku di \u00e7ar\u00e7oveya parastina xak, heb\u00fbn, nasname \u00fb v\u00eena civakan de t\u00ean kirin, bi awayek\u00ee mafdar dikarin bibin \u015fer\u00ea ji bo parastin\u00ea \u00fb tu zagon an j\u00ee p\u00eevan nikarin r\u00ea li ber bigirin. Gel\u00ea V\u00eeetnam\u00ea li dij\u00ee kolonyal\u00eezma Emer\u00eek\u00ee di bin \u015fert \u00fb merc\u00ean her\u00ee zehmet \u00fb qirker de dikar\u00eeb\u00fbn parastina xwe ji \u00ear\u00ee\u015fan bikin \u00fb di encam\u00ea de bi ser bikevin. Ji ber ku li hol\u00ea ne ten\u00ea \u015fer heb\u00fb, l\u00ea bel\u00ea r\u00eaxistinb\u00fbna gel a li gor\u00ee p\u00eevana \u015fer\u00ea gel \u00ea \u015fore\u015fger\u00ee \u00fb parastina rewa heb\u00fb. Mirov dikare v\u00ea r\u00eabaz\u00ea di nava tax, kolan, bajar \u00fb gundan de bi rihet\u00ee esas bigire \u00fb bike r\u00eabazeke \u015fer\u00ea ji bo heb\u00fbn\u00ea. Di heman dem\u00ea de aboriya kom\u00eenal \u00fb hevbe\u015f a gelek\u00ee dikare \u015f\u00eawaz\u00ean xweparastin\u00ea di aliy\u00ean loj\u00eest\u00eek\u00ee de z\u00eadetir xurtir bike. Ji ber ku ger aboriya civak\u00ee li ser rayedar an aliyek\u00ee din \u00ea s\u00eestem\u00ea yan dewletdariy\u00ea be, ew abor\u00ee xweseriya xwe napar\u00eaze \u00fb dikare di \u00e7i k\u00ealiyeke ne diyar de were qutkirin, lewma j\u00ee hem di aliy\u00ea abor\u00ee, hem le\u015fker\u00ee, hem amadekariy\u00ean der\u00fbn\u00ee \u00fb loj\u00eest\u00eek de div\u00ea parastina rewa were amadekirin. Civak dikare bi hem\u00fb be\u015f\u00ean xwe y\u00ean ciwan, temenmezin, jin\u00ean ciwan \u00fb jinan bi rih\u00ea seferberiya ji bo xweparastin\u00ea parastina xwe ya rewa li dij\u00ee \u015f\u00eawaz\u00ean \u00ear\u00ee\u015f\u00ean qirkirin\u00ea bime\u015f\u00eene \u00fb derbe li dijmin bide, ya ku z\u00eadetir di parastina rewa de div\u00ea were bingehgirtin xurtkirina rih\u00ea serkeftin\u00ea ya ji beriya \u015fer e.<\/p>\n<p>Di serdema me ya hey\u00ee de, gelek caran parasatin ne ten\u00ea bi rakirina \u00e7ek e t\u00ea kirin, l\u00ea bel\u00ea bi r\u00eaya p\u00ean\u00fbs, mej\u00ee \u00fb fikir\u00ee j\u00ee parastin t\u00ea kirin. Li vir em dikarin behsa \u015fore\u015fa Mahatma Gand\u00ee bikin, ku m\u00eenaka her\u00ee mezin a w\u00ea yek\u00ea ye, dema ku Hindistan\u00ea ji bindestiya \u00cengil\u00eestan\u00ea ya ku Hindistan du sedsalan dagir kirib\u00fb, bi h\u00eaza zanist \u00fb siyaset\u00ea xwe rizgar bike. Ne ten\u00ea rakirina \u00e7ek r\u00eabaz\u00ea parastin\u00ea ye, l\u00ea bel\u00ea div\u00ea mekan\u00eezmeyeke yekgirt\u00ee hebe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ehmed Hesen T\u00eageha xweparastin an j\u00ee parastina rewa, parastina karan\u00een\u00ean exlaq\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean civak\u00ea ye. Bi derketina civakb\u00fbn\u00ea re parastin ji karek\u00ee z\u00eadetir p\u00eadiviyeke mirov\u00ee b\u00fb \u00fb mafdariya w\u00ea ya ji bo parastina civak\u00ea heb\u00fbna xwe heya dawiy\u00ea vekir\u00ee b\u00fb, ya rast peyva rewatiya parastin\u00ea ji p\u00eadiviyeke civak\u00ee ya mutleq a xweparastin\u00ea hatiye \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":235002,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-233263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-quncik-nivis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=233263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":233264,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/233263\/revisions\/233264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=233263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=233263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=233263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}