{"id":232968,"date":"2026-01-28T08:44:06","date_gmt":"2026-01-28T06:44:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232968"},"modified":"2026-01-28T08:44:06","modified_gmt":"2026-01-28T06:44:06","slug":"nerazibuna-welatiyan-li-hember-bilindbuna-fatoreyen-elktirike-li-suriye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232968","title":{"rendered":"Neraz\u00eeb\u00fbna welatiyan li hember bilindb\u00fbna fatorey\u00ean elktir\u00eek\u00ea li S\u00fbriy\u00ea"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bilindb\u00fbna fatorey\u00ean elektir\u00eek\u00ea ji aliy\u00ea hikumeta demik\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea ve b\u00fbye cih\u00ea neraz\u00eeb\u00fbna gel, ji ber ku ev kiryar bar\u00ea welatiyan girantir dike \u00fb bandoreke ney\u00ean\u00ee li jiyana wan dike.<\/strong><\/p>\n<p>Di nava \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar \u00fb zehmet \u00ean ku gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea t\u00ea de derbas dibe, bi taybet pi\u015ft\u00ee hilwi\u015f\u00eena r\u00eaj\u00eema ber\u00ea, pol\u00eet\u00eekay\u00ean hik\u00fbmeta demk\u00ee ya \u015eam\u00ea wek\u00ee faktorek sereke xuya dike ku aloziyan girantir dike bi taybet aloziy\u00ean jiyan\u00ee, ji ber ku ber\u00ea xwe daye gel\u00ea kurd da ku wek\u00ee r\u00eaj\u00eema ber\u00ea wan bide helandin \u00fb rew\u015f\u00ean jiyan\u00ee ya welatiyan pa\u015fguh kiriye.<\/p>\n<p>Li \u015f\u00fbna ku \u00e7avkaniy\u00ean dewlet\u00ea ber bi ba\u015ftirkirina jiyana welatiyan \u00fb sivikkirina \u00ea\u015f\u00ean wan ve werin bikaran\u00een, ev \u00e7avkan\u00ee ji bo \u015fer\u00ea li dij\u00ee gel\u00ea Kurd t\u00eane bikaran\u00een, di hewldaneke mezin de ku hedef dike heb\u00fbna wan tune bike, p\u00ea\u015feroja wan bixe xeteriy\u00ea de \u00fb qirkirinan der heq\u00ea v\u00ee gel\u00ee p\u00eak b\u00eene bi pi\u015ftgirya rasterast a deweleta Tirk a dagrker ku gel\u00ea kurd wek\u00ee dijmin ji xwe re esas girtiye, di heman dem\u00ea de \u00e7end dewlet\u00ean ereb\u00ee ku destwerdan\u00ea di kar \u00fb bar\u00ean S\u00fbriy\u00ea dikin \u00fb aramnca hem\u00fbyan j\u00ee ew e dewlemendiya v\u00ea xak\u00ea ye bi taybet destserkirina petrol\u00ea.<\/p>\n<p>Hikumeta demik\u00ee ya \u015eam\u00ea piraniya gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea bi xizaniy\u00ea \u00fb pa\u015fguhkirin\u00ea r\u00fb bi r\u00fb hi\u015ftiye, ji pirsgir\u00eak\u00ean av \u00fb elktr\u00eek\u00ea \u00fb hwd.. niha rojeva gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea y\u00ea hundir fatorey\u00ean elektr\u00eek\u00ea ye, ku ji milyonek l\u00eerey\u00ean S\u00fbr\u00ee derbas dibin di demek\u00ea de ku piraniya gel di bin xeta xizaniy\u00ea de dij\u00een \u00fb nikarin p\u00eadiviy\u00ean her\u00ee bingeh\u00een j\u00ee peyda bikin.<\/p>\n<p>Ev nakokiya e\u015fkere di navbera xerckirina li ser pev\u00e7\u00fbn\u00ea \u00fb pa\u015fguhkirina p\u00eadiviy\u00ean bingeh\u00een de aloziyeke k\u00fbr a r\u00eaveberiy\u00ea e\u015fkere dike, civak\u00ea bi pirsgir\u00eak\u00ean heb\u00fbn\u00ee re r\u00fb bi r\u00fb dih\u00eale ku hesabpirs\u00een \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean alternat\u00eef \u00ean ku r\u00fbmet \u00fb r\u00eazgirtina maf\u00ean mirovan vediger\u00eenin, hewce dike.<\/p>\n<p><strong>Pirsgir\u00eaka elktr\u00eek\u00ea li S\u00fbriy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Rew\u015fa jiyan\u00ee li S\u00fbriy\u00ea bi sepandina fatorey\u00ean n\u00fb y\u00ean elektr\u00eek\u00ea re pir xirab b\u00fbye. Ji bo gelek malbat\u00ean S\u00fbriy\u00ea, l\u00ea\u00e7\u00fbna elektr\u00eek\u00ea niha ji l\u00ea\u00e7\u00fbna xwarin\u00ea z\u00eadetir e, ku ev j\u00ee cudahiya mezin di navbera dahata malbat\u00ea \u00fb bar\u00ea z\u00eade y\u00ea l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean enerjiy\u00ea de n\u00ee\u015fan dide.<\/p>\n<p>Ev pirsgir\u00eak ne ten\u00ea encama k\u00eamkirina al\u00eekariy\u00ea ye, l\u00ea di heman dem\u00ea de ji t\u00eak\u00e7\u00fbna hik\u00fbmet\u00ea ya p\u00ea\u015fxistina stratejiyek abor\u00ee ya berfireh ku jiyanek ba\u015f ji bo welatiy\u00ean S\u00fbriy\u00ea garant\u00ee dike j\u00ee t\u00ea, nemaze ji ber asta dahata k\u00eam, k\u00eamb\u00fbna derfet\u00ean kar \u00fb veqetandina \u00e7avkaniyan ji bo sektor\u00ean ewleh\u00ee \u00fb le\u015fker\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Fatorey\u00ean elktr\u00eek\u00ea bar\u00ea gel girantir dike<\/strong><\/p>\n<p>Fatorey\u00ean elektr\u00eek\u00ea li S\u00fbriy\u00ea b\u00fbne mijara n\u00eeqa\u015feke berfireh li ser medyaya civak\u00ee, bi derxistina fat\u00fbrey\u00ean yekem pi\u015ft\u00ee biryara Wezareta Enerjiy\u00ea ya z\u00eadekirina bihay\u00ean elektr\u00eek\u00ea ji sed\u00ee 600 z\u00eadetir di dawiya sala bor\u00ee de, gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea dest bi parvekirina w\u00eaney\u00ean fat\u00fbrey\u00ean xwe y\u00ean n\u00fb kirin li gor\u00ee dahata xwe ya mehane ferq\u00ea behs dikin, ku gelek fatore giha\u015ftine 4 milyonan.<\/p>\n<p>Ev fatore, ku vedigerin serdem\u00ean fatorey\u00ean Mijdar \u00fb Kan\u00fbna 2025\u2019an, ji h\u00eala welatiyan ve wek\u00ee b\u00eahempa \u00fb ne mentq\u00ee hatine wesifandin, ku m\u00eeqdar\u00ean wan gih\u00ee\u015ftine ast\u00ean ku gelek kes ji derfet\u00ean xwe y\u00ean daray\u00ee w\u00eadetir dib\u00eenin.<\/p>\n<p>Daney\u00ean navnetewey\u00ee n\u00ee\u015fan didin ku bi qas\u00ee %90\u2019\u00ea ji gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea di bin xeta xizaniy\u00ea de dij\u00een, di heman dem\u00ea de n\u00eaz\u00eek\u00ee s\u00eayeka wan ji xizaniyek dijwar diki\u015f\u00eenin, ku fatorey\u00ean n\u00fb y\u00ean elektr\u00eek\u00ea barek\u00ee z\u00eade li ser malbatan dike.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rew\u015f\u00ean ku di medyay\u00ea de hatine ragihandin, fatore ji sed hezaran heta bi m\u00eelyonan l\u00eerey\u00ean S\u00fbr\u00ee diguherin.<\/p>\n<p>Her ku h\u00ears z\u00eade dib\u00fb, bang li ser medyaya civak\u00ee belav b\u00fbn \u00fb ji mirovan xwestin ku fatoreyan nedin, di heman dem\u00ea de y\u00ean din j\u00ee banga xwep\u00ea\u015fandanan li dij\u00ee ti\u015ft\u00ean ku wan wek\u00ee bihay\u00ean ne maq\u00fbl bi nav kirin ku ji rastiy\u00ea d\u00fbr in, kirin.<\/p>\n<p><strong>Fatorey\u00ean bilind <\/strong><\/p>\n<p>Ber\u00ee \u00e7end mehan, hik\u00fbmeta demik\u00ee ya \u015eam\u00ea biryar derxist ku tar\u00eefeya elktr\u00eek\u00ea z\u00eade bike, di \u00e7ar\u00e7oveya hewildan\u00ean k\u00eamkirina windahiyan \u00fb reformkirina sektora elktr\u00eek\u00ea. L\u00ea bel\u00ea p\u00eakan\u00eena prat\u00eek\u00ea ya biryar\u00ea di r\u00eaya dewrey\u00ean daw\u00ee y\u00ean fatoreyan, valahiyeke zelal e\u015fkere kirin di navbera x\u00eetaba ferm\u00ee \u00fb rastiya jiyan\u00ee de.<\/p>\n<p>Bi hezaran welat\u00ee matmay\u00ee mane ji ber fatorey\u00ean ku du qat z\u00eadetir\u00ee wek\u00ee ku ber\u00ea didan, heta di mal\u00ean ku ten\u00ea di \u00e7end demjim\u00ear\u00ean pir k\u00eam de elektr\u00eek werdigirin de j\u00ee.<\/p>\n<p><strong>Bey\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean welatiyan bigrin guhertin hatin p\u00eakan\u00een<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee \u00e7end pispor\u00ean abor\u00ee, div\u00ea her reformek di sektora elektr\u00eek\u00ea de li ser bingeha hevsengiyek\u00ea be ku di navbera l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean hilber\u00een\u00ea, kapas\u00eeteya daray\u00ee ya dewlet\u00ea \u00fb h\u00eaza kir\u00eena welatiyan li ber \u00e7avan bigire. L\u00eabel\u00ea, ev reform bi r\u00eak\u00fbp\u00eak nehat p\u00eakan\u00een, ji ber ku guhertin b\u00eay\u00ee ku \u015fert \u00fb merc\u00ean civak\u00ee \u00fb abor\u00ee y\u00ean welatiyan li ber \u00e7avan bigirin hatin bicihan\u00een, ev yek di navbera xizmeta ku t\u00ea p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f kirin \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbna p\u00eaw\u00eest de valahiyek e\u015fkere \u00e7\u00eakir.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee \u00c7avd\u00eariya Maf\u00ean Mirovan a S\u00fbriy\u00ea, Di v\u00ea \u00e7ar\u00e7ovey\u00ea de \u00ea\u015fa welatiyan h\u00een b\u00eatir e\u015fkere dibe, ji ber ku saet\u00ean elektr\u00eek\u00ea y\u00ean ku ew dist\u00eenin bi tevah\u00ee ne li gor\u00ee m\u00eeqdara fatoreya wan in, ev yek j\u00ee cudahiya di navbera xerckirina rast\u00een \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ea de neheq dike. Wek\u00ee din, gelek malbat ne\u00e7ar dim\u00eenin ku ten\u00ea ji bo \u00e7end saetan elektr\u00eek\u00ea perey\u00ean pir z\u00eade bidin, ev yek j\u00ee hesta neheqiy\u00ea di nav welatiyan de z\u00eade dike.<\/p>\n<p>Ji ber v\u00ea rew\u015fa dijwar, gelek welatiyan dest bi alternat\u00eefan kirine, wek\u00ee pergal\u00ean enerjiya roj\u00ea, da ku bar\u00ea xwe y\u00ea daray\u00ee sivik bikin. L\u00eabel\u00ea, welatiy\u00ean S\u00fbr\u00ee careke din bi l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean pir z\u00eade y\u00ean sazkirina van pergalan re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eenin, ku ji ber bihay\u00ean bilind \u00ean alav \u00fb am\u00fbr\u00ean p\u00eaw\u00eest, d\u00ea gelek malbat nikaribin peyda bikin.<\/p>\n<p>Malbat\u00ean k\u00eamdahat ji van guhertinan her\u00ee z\u00eade bandor dibin. Bi k\u00eamb\u00fbna m\u00fb\u00e7eyan re, dab\u00eenkirina p\u00eadiviy\u00ean bingeh\u00een \u00ean wek\u00ee xwarin, xan\u00ee, veguhastin \u00fb perwerde pir dijwar b\u00fbye, ev yek fatorey\u00ean elektr\u00eek\u00ea dike barek\u00ee z\u00eade ku aramiya wan a rojane dixe xeter\u00ea.<\/p>\n<p><strong>H\u00fbrgiliy\u00ean fatorey\u00ean n\u00fb<\/strong><\/p>\n<p>Derbar\u00ea h\u00fbrgiliy\u00ean bihay\u00ea n\u00fb de, l\u00ea\u00e7\u00fbna her k\u00eelowat-saet\u00ea ji bo asta yekem a xerckirin\u00ea gih\u00ee\u015ftiye n\u00eaz\u00eek\u00ee 600 l\u00eerey\u00ean S\u00fbr\u00ee, l\u00ea l\u00ea\u00e7\u00fbna asta duyem gih\u00ee\u015ftiye 1400 l\u00eereyan. Ev t\u00ea wateya ku malbat\u00ean S\u00fbr\u00ee y\u00ean dahat\u00ean wan k\u00eame w\u00ea di navbera 800,000 \u00fb 3 milyon l\u00eerey\u00ean S\u00fbr\u00ee (perey\u00ea kevin) de ji bo her dewreyek fatorey\u00ea bidin, ku \u015fert \u00fb merc\u00ean jiyan\u00ea y\u00ean jixwe dijwar bi giring\u00ee xirabtir dike, nemaze ji ber h\u00eaza kir\u00een\u00ea ya k\u00eam a welatiyan.<\/p>\n<p>Bandora v\u00ea guhertin\u00ea ne ten\u00ea bi malbatan ve s\u00eenordar b\u00fb; ew gihi\u015ft sektor\u00ean p\u00ee\u015fesaz\u00ee \u00fb bazirgan\u00ee j\u00ee, di heman dem\u00ea de dibe ku gef li ser bihab\u00fbna kelpelan bike, ger bazar ney\u00ea dispil\u00eenkirin \u00fb li hember yekdestdariy\u00ea b\u00eane seikandin. Wek\u00ee din, rew\u015fa der\u00fbn\u00ee \u00fb civak\u00ee ya welatiyan ji ber fikara domdar a li ser l\u00ea\u00e7\u00fbna z\u00eade ya her dewreya fatorey\u00ea xirabtir b\u00fbye, ku barek\u00ee z\u00eade li jiyana wan a rojane z\u00eade kiriye.<\/p>\n<p>Ev fatore di demek\u00ea de t\u00ean ku m\u00fb\u00e7e \u00fb fon h\u00een j\u00ee di ast\u00ean nizm de ne ku bi l\u00ea\u00e7\u00fbna mehane ya elektr\u00eek\u00ea re li hev nay\u00ean, di ronahiya demjim\u00ear\u00ean dab\u00eenkirina navber de ku hewcedariy\u00ean rojane nagirin, d\u00ea dewreya fat\u00fbreya yekem pi\u015ft\u00ee bilindkirina tar\u00eef\u00ea vediguher\u00eene barek\u00ee n\u00fb ku li r\u00eaze aloziy\u00ean jiyan\u00ea y\u00ean berhevkir\u00ee z\u00eade dibe. Di heman dem\u00ea de tehd\u00eed\u00ea li \u015fiyana malbatan dike ji bo xweragirtin\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Daxwaz\u00ean welatiyan ku buhay\u00ea fatorey\u00ean elektir\u00eek\u00ea ji n\u00fb ve b\u00ea nirxandin<\/strong><\/p>\n<p>Welat\u00ee daxwaz dikin ku Wezareta Elektr\u00eek\u00ea fatorey\u00ean elektr\u00eek\u00ea y\u00ean hey\u00ee ji n\u00fb ve binirx\u00eene da ku h\u00eaza kir\u00eena welatiy\u00ean S\u00fbriy\u00ea \u00fb hejmara rast\u00een a saet\u00ean xerckirina elektr\u00eek\u00ea \u00e7\u00eatir n\u00ee\u015fan bide. Ew tekez dikin ku z\u00eadeb\u00fbna z\u00eade ya l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean elektr\u00eek\u00ea b\u00fbye barek\u00ee z\u00eade y\u00ea netehem\u00fblbar li ser malbatan. Daxwaz\u00ean wan li ser p\u00eaw\u00eestiya reform\u00ean rast\u00een di sektor\u00ea de ne, da ku dab\u00eenkirina enerjiya erzan misoger bikin ku \u015fert \u00fb merc\u00ean abor\u00ee y\u00ean dijwar li ber \u00e7avan bigire \u00fb bar\u00ea daray\u00ee y\u00ea li ser welatiy\u00ean S\u00fbriy\u00ea sivik bike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo Bilindb\u00fbna fatorey\u00ean elektir\u00eek\u00ea ji aliy\u00ea hikumeta demik\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea ve b\u00fbye cih\u00ea neraz\u00eeb\u00fbna gel, ji ber ku ev kiryar bar\u00ea welatiyan girantir dike \u00fb bandoreke ney\u00ean\u00ee li jiyana wan dike. Di nava \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar \u00fb zehmet \u00ean ku gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea t\u00ea de derbas dibe, bi taybet pi\u015ft\u00ee hilwi\u015f\u00eena r\u00eaj\u00eema ber\u00ea, pol\u00eet\u00eekay\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232969,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-232968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232968"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232970,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232968\/revisions\/232970"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/232969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}