{"id":232843,"date":"2026-01-25T08:28:54","date_gmt":"2026-01-25T06:28:54","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232843"},"modified":"2026-01-25T08:28:54","modified_gmt":"2026-01-25T06:28:54","slug":"neteweyen-yekbuyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232843","title":{"rendered":"Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee"},"content":{"rendered":"<p>Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee an Netewey\u00ean Yekgirt\u00ee (NY), r\u00eaxistina navnetewey\u00ee ya her\u00ee mezin \u00fb naskir\u00ee ya c\u00eehan\u00ea ye. Navenda w\u00ea ya sereke li New York\u00ea ye \u00fb of\u00ees\u00ean din \u00ean sereke li bajar\u00ean wek\u00ee Jenev, Nairob\u00ee, Viyana \u00fb Den Haag hene. Armanca w\u00ea j\u00ee parastina a\u015fit\u00ee \u00fb ewlekariya navnetewey\u00ee, p\u00ea\u015fxistina t\u00eakiliy\u00ean dostanenya di navbera gelan de \u00fb p\u00eakan\u00eena\u00a0 hevkariya navnetewey\u00ee ye.<\/p>\n<p>Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee pi\u015ft\u00ee \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea y\u00ea Duyem bi armanca p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina \u015fer\u00ean p\u00ea\u015feroj\u00ea, li cih\u00ee Komela Gelan a ku b\u00eabandor b\u00fb hate damezrandin. Di 25\u2019\u00ea N\u00eesana sala 1945\u2019an de 50 kes li bajar\u00ea San Franciscoy\u00ea ji bo konferansek\u00ea li hev civiyan \u00fb dest bi amadekirina Peymana Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee kirin ku di 25\u2019\u00ea Hez\u00eerana sala 1945\u2019an de hat qeb\u00fblkirin \u00fb di 24\u00ea Cotmeha sala 1945\u2019an de dema ku Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee dest bi xebat\u00ean xwe kir, ket meriyet\u00ea. Li gor\u00ee Peymannamey\u00ea, armanc\u00ean r\u00eaxistin\u00ea parastina a\u015ft\u00ee \u00fb ewlehiya navnetewey\u00ee, parastina maf\u00ean mirovan, gihandina al\u00eekariy\u00ean mirov\u00ee, p\u00ea\u015fvebirina ge\u015fedaniya domdar \u00fb parastina hiq\u00fbqa navnetewey\u00ee ye. Di desp\u00eaka damezrandina saziy\u00ea de 51 dewlet\u00ean endam heb\u00fbn. Bi be\u015fdariya S\u00fbdana Ba\u015f\u00fbr di sala 2011an de, endam\u00ean r\u00eaxistin\u00ea gihi\u015ftin 193 dewletan ku hema hema hem\u00ee dewlet\u00ean serwer \u00ean li c\u00eehan\u00ea ne.<\/p>\n<p><strong>D\u00eerok<\/strong><\/p>\n<p>R\u00eaxistina navnetewey\u00ee ya n\u00fb di navbera \u015fandey\u00ean \u00c7ar\u00ean Mezin \u00ean Hevalbendan de li Konferansa Dumbarton Oaks ji 21\u2019\u00ea \u00eelon\u00ea heya 7\u2019\u00ea \u00e7iriya p\u00ea\u015f\u00een a sala 1944\u2019an de hate got\u00fbb\u00eaj kirin. Di konferans\u00ea de di navbera wan de li ser p\u00ea\u015fniyar\u00ean ji bo armanc, avah\u00ee \u00fb xebata r\u00eaxistina navnetewey\u00ee ya n\u00fb li hevhatinek p\u00eak hat. Beriya ku hem\u00ee pirsgir\u00eak b\u00ean \u00e7areserkirin, konferansa li Yaltay\u00ea, p\u00ea re got\u00fbb\u00eaj\u00ean din \u00ean bi Moskoy\u00ea re p\u00eak hatin.<\/p>\n<p>Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee di sala 1945 de: endam\u00ean damezr\u00eener bi \u015f\u00eena vekir\u00ee, parastin \u00fb her\u00eam\u00ean endam\u00ean damezr\u00eener bi \u015f\u00eena tar\u00ee hatiye diyarkirin.<\/p>\n<p>Di 1\u2019\u00ea Adara 1945an de 21 dewlet\u00ean din Danezana Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee \u00eemze kirib\u00fbn. Pi\u015ft\u00ee \u00e7end mehan Konferansa Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ya li ser R\u00eaxistina Navnetewey\u00ee li San Francisco, di 25\u2019\u00ea n\u00eesana sala 1945\u2019an de, bi be\u015fdariya 50 endam \u00fb hejmarek ji r\u00eaxistin\u00ean nehik\u00fbm\u00ee veb\u00fbn. \u00c7ar welat\u00ean mezin \u00ean sponsor welat\u00ean din vexwendib\u00fbn ku be\u015fdar bibin \u00fb serok\u00ean \u015fand\u00ean her \u00e7aran serokatiya civ\u00een\u00ean gi\u015ft\u00ee kirin. Winston Churchill ji Roosevelt xwest ku pi\u015ft\u00ee rizgarkirina Par\u00ees\u00ea di tebaxa sala 1944an de, Fransay\u00ea veger\u00eene statuya h\u00eazeke mezin. Amadekirina Peymana Netewey\u00ean Yekgirt\u00ee di nav du meh\u00ean p\u00ea\u015f de bi daw\u00ee b\u00fb \u00fb di 26\u00ea hez\u00eerana sala 1945\u2019an de ji aliy\u00ea n\u00fbner\u00ean 50 welatan ve hat \u00eemzekirin. Jan Smuts niv\u00eeskar\u00ea sereke y\u00ea p\u00ea\u015fn\u00fbmey\u00ea b\u00fb. Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee di 24\u2019\u00ea Cotmeha sala 1945\u2019an de bi er\u00eakirina peymannamey\u00ea ji aliy\u00ea p\u00eanc endam\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean Konseya Ewlekariy\u00ea-Amer\u00eeka, Br\u00eetanya, Fransa, Yek\u00eetiya Sovyetan \u00fb Komara \u00c7\u00een \u00fb ji aliy\u00ea piraniya welat\u00ean din ve \u00fb bi piraniya 46 \u00eemzekaran ve, bi awayek\u00ee ferm\u00ee hate damezrandin.<\/p>\n<p>Civ\u00een\u00ean yekem \u00ean Civata Gi\u015ft\u00ee, bi n\u00fbnertiya 51 welatan \u00fb Enc\u00fbmena Ewlekariy\u00ea di destp\u00eaka \u00e7ileya sala 1946an de li bajar\u00ea London\u00ea p\u00eak hat. Got\u00fbb\u00eajan bi yekcar\u00ee dest p\u00ea kir, mijar\u00ean akt\u00eev \u00ean wek\u00ee heb\u00fbna le\u015fker\u00ean R\u00fbs\u00ee li Azerbaycana \u00ceran\u00ea, h\u00eaz\u00ean Br\u00eetanya li Yewnanistan\u00ea \u00fb di nav \u00e7end rojan de vetoya yekem hate p\u00eakhatin. Di v\u00ee dem\u00ea de d\u00eeplomat\u00ea Br\u00eetan\u00ee Gladwyn Jebb bi wekalet sekreter\u00ea gi\u015ft\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p>Civata Gi\u015ft\u00ee bajar\u00ea New York\u00ea ji bo navenda Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee hilbijart, avakirin di 14\u2019\u00ea \u00celona sala 1948\u2019an de dest p\u00ea kir \u00fb tes\u00eesa r\u00eaxistin\u00ea di 9\u2019\u00ea Cotmeha sala 1952\u2019an de qediya. Cih\u00ea m\u00eena avahiy\u00ean baregeh\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean li bajar\u00ean Jenev, Viyana \u00fb li bajar\u00ea Naiobiy\u00ea, wek\u00ee erd\u00ea navnetewey\u00ee hatiye destn\u00ee\u015fankirin. Wez\u00eer\u00ea Derve y\u00ea Norw\u00eac\u00ea Trygve Lie wek yekem sekreter\u00ea gi\u015ft\u00ee y\u00ea Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee hatiye hilbijartin.<\/p>\n<p><strong>Endam<\/strong><\/p>\n<p>Ji xeyn\u00ee Vat\u00eekan\u00ea, hem\u00ee dewlet\u00ean serbixwe y\u00ean c\u00eehan\u00ea y\u00ean b\u00ea n\u00eeqa\u015f endam\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ne. S\u00fbdana Ba\u015f\u00fbr ku di 14\u00ea t\u00eermeha sala 2011\u2019an de tevl\u00ee r\u00eaxistin\u00ea b\u00fb, bi tevay\u00ee 193 welat\u00ean endam\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, ya her\u00ee daw\u00ee ye. Peymana Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ku qa\u00eedey\u00ean endamtiy\u00ea destn\u00ee\u015fan dikin ev in:<\/p>\n<p>-Endametiya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ji hem\u00ee dewlet\u00ean din \u00ean a\u015ft\u00eexwaz re vekir\u00ee ye ku erk\u00ean ku di v\u00ea \u015fertnamey\u00ea de cih digirin qeb\u00fbl dikin \u00fb li gor\u00ee biryara r\u00eaxistin\u00ea, dikarin \u00fb dixwazin van erkan bi cih b\u00eenin.<\/p>\n<p>-Qeb\u00fblkirina her dewletek\u00ea ji bo endamtiya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee d\u00ea bi biryara Lijneya Gi\u015ft\u00ee ya li ser p\u00ea\u015fniyara Konseya Ewlekariy\u00ea p\u00eak were.<\/p>\n<p>-Her wiha du dewlet\u00ean \u00e7avd\u00ear \u00ean Civata Gi\u015ft\u00ee ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee y\u00ean ne endam hene. Yek ji van serweriya Vat\u00eekan\u00ea ye \u00fb yeka din j\u00ee Dewleta Filist\u00een\u00ea.[11] Girav\u00ean Cook \u00fb Niue, her du dewlet\u00ean ku bi N\u00fb Zelenda re di nav hevkariyek azad de ne, endam\u00ean tam \u00ean gelek ajans\u00ean pispor \u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee ne \u00fb &#8220;kapas\u00eeteya wan a bi tevah\u00ee peyman kirina&#8221; ji aliy\u00ea Sekreteriyay\u00ea ve hatiye pejirandin.<\/p>\n<p>-\u00cendonezya yekem \u00fb tekane welat e ku endametiya xwe ji Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee veki\u015fand, ji bo protestokirina hilbijartina Malezyay\u00ea wek\u00ee endamek ne-da\u00eem\u00ee ya Encumena Ewlekariy\u00ea di sala 1965an de di dema nakokiy\u00ean di navbera her du welatan de p\u00eak hatib\u00fb. Pi\u015ft\u00ee ku CONEFO wek\u00ee hevrikek demkurt a Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee hate damezrandin, \u00cendonezya di sala 1966an de endamtiya xwe ya tam ji n\u00fb ve da destp\u00eakirin.<\/p>\n<p><strong>Civata gi\u015ft\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Civata Gi\u015ft\u00ee ji welat\u00ean endam \u00ean r\u00eaxistin\u00ea p\u00eak t\u00ean. N\u00fbner\u00ean her endamek\u00ee di Lijneya Gi\u015ft\u00ee de nikarin ji 5 kesan z\u00eadetir bin. Kar\u00ean Lijneya Gi\u015ft\u00ee ev in:<\/p>\n<p>-Di derbar\u00ea b\u00ea\u00e7ekkirin \u00fb kontrolkirina \u00e7ekan de p\u00ea\u015fniyaran bidin.<\/p>\n<p>-Ji bo dan\u00fbstandin\u00ean ku bandor\u00ea li a\u015ft\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea bike, di her mijar\u00ea de p\u00ea\u015fniyaran bikin.<\/p>\n<p>-Ji bo \u00e7areseriya a\u015ftiyane ya pirsgir\u00eak\u00ean ku t\u00eakiliy\u00ean ba\u015f \u00ean di navbera welatan de xera dikin p\u00ea\u015fniyaran bikin.<\/p>\n<p><strong>Konseya ewlekariy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Konseya ewlekariy\u00ea di qada siyas\u00ee de desteyek r\u00eaveber e. 5 endam\u00ean da\u00eem\u00ee y\u00ean Konseya ewlekariy\u00ea DYA, \u00c7\u00een, \u00cenglistan, Fransa \u00fb R\u00fbsya xwed\u00ee maf\u00ea vetoy\u00ea ne. 10 endam\u00ean demk\u00ee ji bo heyama du salan t\u00eane hilbijartin \u00fb her sal 5 endam\u00ean demk\u00ee t\u00eane n\u00fbkirin. Endamtiya demk\u00ee di 1\u2019\u00ea \u00c7iley\u00ea de dest p\u00ea dike \u00fb di 31\u2019\u00ea Kan\u00fbna p\u00ea\u015f\u00een a sala din de bi daw\u00ee dibe. Hilbijartina wan li ser hevsengiya erdn\u00eegar\u00ee ye. Kar\u00ean konseya ku ji 15\u2019e endaman p\u00eak t\u00ea ev in:<\/p>\n<p>-Li gor\u00ee armanc \u00fb prens\u00eeb\u00ean Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee parastina a\u015ft\u00ee \u00fb ewlehiy\u00ea b\u00ea parastin.<\/p>\n<p>-L\u00eakol\u00eenkirina her rew\u015fek nakokiy\u00ean ku dibe sedema nakokiyek navnetewey\u00ee.<\/p>\n<p>-Amadekirina plan\u00ean kontrolkirina \u00e7ekan.<\/p>\n<p>R\u00eaya ku div\u00ea were \u015fopandin bi l\u00eakol\u00eena ka xetereyek an \u00ear\u00ee\u015fa li dij\u00ee a\u015ftiy\u00ea heye p\u00ea\u015fniyar dike.<\/p>\n<p>-Li dij\u00ee \u00ear\u00ee\u015fkaran bi avakirina yek\u00eeney\u00ean le\u015fker\u00ee tedb\u00eeran bigirin.<\/p>\n<p><strong>P\u00eavajoya biryaradayina konseya ewlekariy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Ji bo ku Encumena Ewlekariy\u00ea biryar\u00ea bide, r\u00eajeya 9\/15 p\u00eaw\u00eest e \u00fb div\u00ea yek ji endam\u00ean da\u00eem\u00ee deng\u00ea xwe nede. Li gor\u00ee hiq\u00fbqa Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, dema ku Encumena Ewlekariy\u00ea biryarek dist\u00eene, yek an j\u00ee \u00e7end endam\u00ean xwed\u00ee maf\u00ea veto be\u015fdar\u00ee dengdan\u00ea nebin, nay\u00ea w\u00ea watey\u00ea ku ev endam biryar\u00ea veto dikin. Her wiha b\u00ealayetiya endam\u00ean da\u00eem\u00ee t\u00ea wateya heman encam\u00ea.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee an Netewey\u00ean Yekgirt\u00ee (NY), r\u00eaxistina navnetewey\u00ee ya her\u00ee mezin \u00fb naskir\u00ee ya c\u00eehan\u00ea ye. Navenda w\u00ea ya sereke li New York\u00ea ye \u00fb of\u00ees\u00ean din \u00ean sereke li bajar\u00ean wek\u00ee Jenev, Nairob\u00ee, Viyana \u00fb Den Haag hene. Armanca w\u00ea j\u00ee parastina a\u015fit\u00ee \u00fb ewlekariya navnetewey\u00ee, p\u00ea\u015fxistina t\u00eakiliy\u00ean dostanenya di navbera gelan de \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-232843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232845,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232843\/revisions\/232845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/232844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}