{"id":232684,"date":"2026-01-21T08:43:19","date_gmt":"2026-01-21T06:43:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232684"},"modified":"2026-01-21T08:43:19","modified_gmt":"2026-01-21T06:43:19","slug":"candiniya-zivistane-u-rola-we-di-aboriya-suriye-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232684","title":{"rendered":"\u00c7andiniya zivistan\u00ea \u00fb rola w\u00ea di aboriya S\u00fbriy\u00ea de"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7andiniy\u00ean zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea st\u00fbneke abor\u00ee ya giring p\u00eak t\u00eenin, ji ber rola wan a rasterast di bidestxistina ewlehiya xwarin\u00ea \u00fb peydakirina derfet\u00ean kar. Nemaze di \u00e7ar\u00e7oveya pirsgir\u00eak\u00ean avheway\u00ee \u00fb abor\u00ee ku wel\u00eat t\u00ea de derbas dibe.<\/strong><\/p>\n<p>Cewhera \u00e7andiniya zivistan\u00ea li gor\u00ee j\u00eengeh\u00ean erdn\u00eegar\u00ee \u00fb avheway\u00ee t\u00ea guhertin, l\u00ea giringiya w\u00ea ya abor\u00ee li welat\u00ean \u00e7andiniy\u00ea sab\u00eet dim\u00eene. Li S\u00fbriy\u00ea, berhem\u00ean zivistan\u00ea ji bo hilber\u00een\u00ea demsalek stratej\u00eek tems\u00eel dikin, ku serkeftina wan bi plansaziyek ba\u015f, pabendb\u00fbna bi bernamey\u00ean \u00e7andiniy\u00ea \u00fb r\u00eaveberiya bi bandor a \u00e7avkaniy\u00ean s\u00eenorkir\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ye.<\/p>\n<p>Zivistan demsala her\u00ee sar a sal\u00ea ye, ji ber ku germah\u00ee dadikeve asta her\u00ee nizm, tev\u00ee \u015fert \u00fb merc\u00ean dijwar \u00fb sar, gelek sebze \u00fb f\u00eak\u00ee hene ku dikarin di zivistan \u00fb pay\u00eez\u00ea de werin \u00e7andin \u00fb di bihar\u00ea de bigih\u00eejin, her \u00e7end hin ji wan demek dir\u00eajtir dibe, heta dawiya hav\u00een\u00ea. Ji ber v\u00ea yek\u00ea, zivistan ji bo dab\u00eenkirina m\u00eeqdar\u00ean mezin \u00ean xwarin\u00ea ji bo mirovan gir\u00eeng e. \u00c7andiniya zivistan\u00ea bi z\u00eadekirina karbona organ\u00eek \u00fb enerjiya ku bi r\u00eaya nebatan diherike nav ax\u00ea, al\u00eekariya ba\u015ftirkirina ax\u00ea \u00fb kal\u00eeteya w\u00ea ya k\u00eemyew\u00ee, f\u00eez\u00eek\u00ee \u00fb biyoloj\u00eek dike, ji ber v\u00ea yek\u00ea zivistan ji bo \u00e7andiniy\u00ea pir gir\u00eeng e.<\/p>\n<p><strong>Rola \u00e7andiniy\u00ea di aboriya S\u00fbriy\u00ea de<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7andiniya zivistan\u00ea yek ji giringtir\u00een sektor\u00ean berhemdar li S\u00fbriy\u00ea ye, ji ber ku be\u015fek mezin ji gel\u00ea w\u00ea wek\u00ee \u00e7avkaniyek sereke ya dahat \u00fb xwarin\u00ea dib\u00eene. Di \u015fert \u00fb merc\u00ean hey\u00ee de, ev \u00e7andin\u00ee du qat giringiya abor\u00ee bi dest xistiye, ji ber ku ew be\u015fdar\u00ee z\u00eadekirina xweseriya di kel\u00fbpel\u00ean xwarin\u00ea y\u00ean bingeh\u00een de dibe, zexta li ser bazaran sivik dike \u00fb guher\u00een\u00ean bihay\u00ea k\u00eam dike.<\/p>\n<p>Berhem\u00ean zivistan\u00ea xwed\u00ee taybetmendiyeke ku l\u00ea\u00e7\u00fbna hilber\u00een\u00ea k\u00eamtir e li gor\u00ee berhem\u00ean hav\u00een\u00ea, ev yek di encama germahiy\u00ean nerm \u00fb r\u00eajey\u00ean d\u00fbman\u00ea y\u00ean k\u00eamtir e, ku xerckirina av \u00fb enerjiy\u00ea k\u00eam dike. Herwiha ev berhem di demek\u00ea de t\u00eane \u00e7andin ku li gor\u00ee avhewaya S\u00fbriy\u00ea ye, nemaze li dever\u00ean \u00e7andiniy\u00ea y\u00ean sereke y\u00ean wek\u00ee her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea, De\u015fta Xab, gundewar\u00ea Heleb\u00ea \u00fb gundewar\u00ea \u015eam\u00ea.<\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea abor\u00ee ve, \u00e7andiniya zivistan\u00ea derfet\u00ean kar \u00ean demsal\u00ee \u00fb da\u00eem\u00ee peyda dike, \u00e7i di \u00e7andin\u00ee, \u00e7i berhevkirin, hem j\u00ee veguhestin \u00fb depokirin\u00ea de be, ku \u00e7alakiya abor\u00ee li gundan z\u00eade dike \u00fb ko\u00e7beriya ber bi bajaran k\u00eam dike.<\/p>\n<p><strong>Genim: \u00c7andiniyeke stratej\u00eek e<\/strong><\/p>\n<p>Genim giringtir\u00een berhema zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea ye, ji ber ku ew xwarineke sereke ye ji bo nif\u00fbs\u00ea \u00fb rola w\u00ea ya giring di pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00e7andin\u00ee \u00fb abor\u00ee y\u00ean wel\u00eat de ye. \u00c7andina genim bi gelemper\u00ee di Mijdar \u00fb Kan\u00fbn\u00ea de dest p\u00ea dike, li gor\u00ee her\u00eam\u00ea \u00fb m\u00eeqdara baran\u00ea.<\/p>\n<p>\u00c7andiniya genim ji h\u00eala abor\u00ee ve giringiyeke w\u00ea ya mezin heye, ji ber ku berfirehkirina hilber\u00eena navxwey\u00ee dibe al\u00eekar ku fatoreya an\u00eena w\u00ea k\u00eam bibe herwiha perey\u00ea biyan\u00ee were parastin \u00fb ewlehiya xwarin\u00ea ya netewey\u00ee z\u00eade bibe. Di heman dem\u00ea de Genim ji bo hejmareke mezin ji cotkaran, nemaze li her\u00eam\u00ean Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea, \u00e7avkaniyek sereke ya dahat\u00ea p\u00eak t\u00eene. Ba\u015ftirkirina hilber\u00eena genim yek ji giringtir\u00een pirsgir\u00eak\u00ean abor\u00ee ye, ji ber ku ew bi dab\u00eenkirina kel\u00fbpel\u00ean hilber\u00een\u00ea, ba\u015ftirkirina tovan \u00fb pejirandina r\u00eabaz\u00ean \u00e7andiniy\u00ea y\u00ean n\u00fbjen ve gir\u00eaday\u00ee ye ku l\u00ea\u00e7\u00fbnan k\u00eam dikin \u00fb vegerandin z\u00eade dikin.<\/p>\n<p><strong>\u00c7andiniy\u00ean \u00eam\u00ean sewalan \u00fb bandora wan li ser sewaldariy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7andiniy\u00ean \u00eam\u00ean sewalan y\u00ean zivistan\u00ea, bi taybet\u00ee Pers\u00eem, roleke abor\u00ee ya nerasterast a giring li S\u00fbriy\u00ea dil\u00eezin. Ew \u00e7avkaniya sereke ya \u00eam\u00ea sewaldariy\u00ea ye, ku ew bi xwe sektoreke temamker a aboriya \u00e7andiniy\u00ea ye. \u00c7andiniya \u00eam\u00ea sewalan dibe al\u00eekar ku l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean \u00e7andiniya ajalan k\u00eam bibin, ku ev yek di bihay\u00ean go\u015ft, berhem\u00ean \u015f\u00eer \u00fb berhem\u00ean wan \u00ean li bazar\u00ean her\u00eam\u00ee de j\u00ee n\u00ee\u015fan dide. Herwiha ev \u00e7andin\u00ee berhemdariya ax\u00ea ba\u015ftir dikin \u00fb hewcedariya bi semada k\u00eemyew\u00ee k\u00eam dikin, ku ev yek ji bo cotkaran xerciy\u00ean abor\u00ee y\u00ean z\u00eadetir, k\u00eam dike.<\/p>\n<p><strong>N\u00eesk: Nirxa xurek\u00ee \u00fb vegera abor\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Ji ber nirxa wan a xurek\u00ee ya bilind \u00fb l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean hilber\u00een\u00ea y\u00ean nisbeten k\u00eam, n\u00eesk li S\u00fbriy\u00ea berhem\u00ean zivistan\u00ea y\u00ean giring in. Fas\u00fbl\u00ee di v\u00ea kategoriy\u00ea de wek\u00ee berhemeke bingeh\u00een derdikeve p\u00ea\u015f, di heman dem\u00ea de be\u015fek ji s\u00eestema xwarin\u00ea ya rojane ji bo hejmareke mezin ya malabatan e.<\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea abor\u00ee ve, hilber\u00eena n\u00eeskiyan dibe al\u00eekar ku \u00e7avkaniy\u00ean dahata cotkaran pirreng bibin \u00fb xeterey\u00ean gir\u00eaday\u00ee xwesiparatina yek \u00e7andiniy\u00ea k\u00eam dike. L\u00eabel\u00ea, hesasiyeta van \u00e7andiniyan li hember d\u00eerok\u00ean \u00e7andiniy\u00ea, dih\u00eale ku pabendb\u00fbna bi dem\u00ean guncav re ji bo d\u00fbrketina ji windahiy\u00ean ji ber k\u00eazik \u00fb nexwe\u015fiyan sektoreke giring be.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>Kartol <\/strong><\/p>\n<p>Kartol di nav berhem\u00ean zivistan\u00ea de li S\u00fbriy\u00ea cihek\u00ee giring digire, ji ber ku ew berhemeke perey\u00ee ye ku di demek kurt de vegera abor\u00ee ya ba\u015f \u00e7\u00eadike. Kartol di meh\u00ean pay\u00eez \u00fb destp\u00eaka zivistan\u00ea de t\u00eane \u00e7andin \u00fb di navbera 100 \u00fb 120 rojan de digih\u00eaje pileya berhem\u00ea. Giringiya abor\u00ee ya kartolan di pirrengiya wan de ye, \u00e7i ji bo vexwarina rasterast an j\u00ee ji bo hilberandina xwarin\u00ea be, ji bil\u00ee rola w\u00ea di te\u015fw\u00eeqkirina bazirganiy\u00ea de y\u00ean t\u00eakildar\u00ee hilan\u00een, veguhastin \u00fb bazar\u00ea, bi v\u00ee reng\u00ee nirxa \u00e7andiniy\u00ea xurt dikin.<\/p>\n<p><strong>Sebzey\u00ean pel\u00ee \u00fb aramiya bazar\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7andiniy\u00ean zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea c\u00fbrbec\u00fbr sebzey\u00ean pel\u00ee y\u00ean wek\u00ee xes, cerc\u00eer, sebanix \u00fb lehane dihew\u00eene. Ev \u00e7andin\u00ee kurtb\u00fbna dewreya xwe ya hilber\u00een\u00ea xwed\u00ee taybetmendiye, ku vegera abor\u00ee ya bilez peyda dike. Sebzey\u00ean pel\u00ee di demsala zivistan\u00ea de be\u015fdar\u00ee aramiya bazar\u00ean her\u00eam\u00ee dibin di heman dem\u00ea de dibin al\u00eekar ku k\u00eamasiy\u00ean xwarin\u00ea werin \u00e7areser kirin \u00fb berhem\u00ean teze bi bihay\u00ean maq\u00fbl peyda bikin, ku bandorek er\u00ean\u00ee li ser xer\u00eedaran dike.<\/p>\n<p>Sebanix \u00e7andiniyeke ku dikare li hember germahiy\u00ean nizm li ber xwe bide, l\u00ea lehane hewcey\u00ea avhewayek nerm \u00fb sar e, ji ber v\u00ea yek\u00ea ew ji bo avhewaya S\u00fbriy\u00ea di zivistan\u00ea de guncav e.<\/p>\n<p><strong>S\u00eer<\/strong><\/p>\n<p>S\u00eer yek ji giringtir\u00een berhem\u00ean zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea ye, bi gelemper\u00ee di pay\u00eez\u00ea de t\u00ea \u00e7andin da ku s\u00fbd\u00ea ji sermaya zivistan\u00ea werbigire. Ew li gelek dever\u00ean \u00e7andiniy\u00ea, bi taybet\u00ee li erd\u00ean berhemdar \u00ean bi hewakirina ba\u015f a ax\u00ea, belav e.<\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea abor\u00ee ve, ji ber pirrengiya w\u00ea di xwarin \u00fb dermanan de, s\u00eer li gor\u00ee gelek berhem\u00ean din \u00ean zivistan\u00ea xwed\u00ee nirxek bilind a bazar\u00ea ye. Di heman dem\u00ea de ew berhemeke ku dikare ji bo dem\u00ean dir\u00eaj b\u00eay\u00ee windab\u00fbna gir\u00eeng a kal\u00eetey\u00ea were hilan\u00een, ev yek di dema firotan\u00ea de nermb\u00fbn\u00ea dide cotkaran \u00fb dibe al\u00eekar ku windahiy\u00ean ji guher\u00een\u00ean bihay\u00ean demsal\u00ee k\u00eam bikin.<\/p>\n<p>S\u00eer di p\u00ee\u015fesaziya xwarin\u00ea de wek\u00ee madeyek sereke j\u00ee t\u00ea bikar an\u00een herwiha dikeve \u00e7\u00eakirina derman \u00fb p\u00ee\u015fesaziy\u00ean kevne\u015fop\u00ee de j\u00ee, ku derfet\u00ean ji bo hilber\u00eena her\u00eam\u00ee vedike d\u00ea dikare nirxa z\u00eadekir\u00ee ya \u00e7andiniy\u00ea z\u00eade bike. Wek\u00ee din, s\u00eer bi \u015fiyana xwe ya li hember germahiy\u00ean nisb\u00ee ya nizm xwed\u00ee taybetmendiyeke, ku ew ji bo \u00e7andiniya zivistan\u00ea li piraniya her\u00eam\u00ean S\u00fbriy\u00ea guncan dike.<\/p>\n<p><strong>P\u00eevaz\u00ean kesk<\/strong><\/p>\n<p>P\u00eevaz\u00ean kesk \u00e7andiniyeke zivistan\u00ea ya z\u00fb mezin \u00fb dubare dibe, di pay\u00eez \u00fb destp\u00eaka zivistan\u00ea de t\u00ea \u00e7andin, dikare di demek kurt de gav bi gav were berhevkirin. Giringiya wan di \u015fiyana wan a \u00e7\u00eakirina dahatiyek bilez de ye, nemaze ji bo cotkar\u00ean ku xwe disp\u00earin herik\u00eena drav a domdar. Ji h\u00eala abor\u00ee ve, p\u00eevaz\u00ean kesk di seranser\u00ea zivistan\u00ea de ji ber karan\u00eena wan a berfireh di xwarina rojane de daxwazek mezin li bazar\u00ean her\u00eam\u00ee heye. Wek\u00ee din, \u00e7andina wan li gor\u00ee \u00e7andiniy\u00ean din l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean z\u00eade hewce nake, ku wan dike vebijarkek guncav ji ber l\u00ea\u00e7\u00fbn\u00ean z\u00eade y\u00ean t\u00eaketin\u00ean hilber\u00een\u00ea.<\/p>\n<p>P\u00eevaz\u00ea kesk ji aliy\u00ea bazarkirin\u00ea ve berhemeke nerm e, ji ber ku ew dikarin pi\u015ft\u00ee \u00e7in\u00een\u00ea yekser teze werin firotin, b\u00eay\u00ee ku hewcedariya wan bi depoyeke dir\u00eaj an operasyon\u00ean p\u00eavajoy\u00ea y\u00ean tevlihev hebe, ku ev yek windahiy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea k\u00eam dike \u00fb qezenca tam ji bo cotkaran z\u00eade dike.<\/p>\n<p><strong>\u015eewender Siker\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>\u015eewender Siker\u00ee li S\u00fbriy\u00ea \u00e7andiniyeke zivistan\u00ea ya di piraliyan de t\u00ea bikar an\u00een, ji bo hilber\u00eena \u015fekir t\u00ea bikaran\u00een. \u015e\u00eeyana w\u00ea ya ge\u015fb\u00fbna di avheway\u00ean sar de dih\u00eale ku ew ji bo \u00e7andina zivistan\u00ea li gelek her\u00eaman guncav be.<\/p>\n<p>\u00c7andiniy\u00ean zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea st\u00fbneke abor\u00ee ya giring p\u00eak t\u00eenin, \u00e7i ji aliy\u00ea ewlehiya xwarin\u00ea ve, \u00e7i ji aliy\u00ea pi\u015ftgiriya dahata gundan ve, \u00e7i j\u00ee ji aliy\u00ea aramkirina bazaran ve. Di \u00e7ar\u00e7oveya pirsgir\u00eak\u00ean abor\u00ee \u00fb avheway\u00ea, p\u00eawistiya xurtkirina v\u00ea sektor\u00ea bi r\u00eaya plansaziya \u00e7andiniy\u00ea ya ba\u015f, pi\u015ftgiriya cotkaran \u00fb ba\u015ftirkirina hilber\u00een\u00ea heye, da ku domdariya \u00e7andiniya zivistan\u00ea wek\u00ee yek ji bingeh\u00ean aboriya S\u00fbriy\u00ea were misogerkirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean\/Qami\u015flo \u00c7andiniy\u00ean zivistan\u00ea li S\u00fbriy\u00ea st\u00fbneke abor\u00ee ya giring p\u00eak t\u00eenin, ji ber rola wan a rasterast di bidestxistina ewlehiya xwarin\u00ea \u00fb peydakirina derfet\u00ean kar. Nemaze di \u00e7ar\u00e7oveya pirsgir\u00eak\u00ean avheway\u00ee \u00fb abor\u00ee ku wel\u00eat t\u00ea de derbas dibe. Cewhera \u00e7andiniya zivistan\u00ea li gor\u00ee j\u00eengeh\u00ean erdn\u00eegar\u00ee \u00fb avheway\u00ee t\u00ea guhertin, l\u00ea giringiya w\u00ea ya abor\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232685,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-232684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232686,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232684\/revisions\/232686"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/232685"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}