{"id":232339,"date":"2026-01-17T12:50:29","date_gmt":"2026-01-17T10:50:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232339"},"modified":"2026-01-17T12:50:29","modified_gmt":"2026-01-17T10:50:29","slug":"hezen-hegemon-u-rojhilata-navin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=232339","title":{"rendered":"H\u00eaz\u00ean hegemon \u00fb Rojhilata Nav\u00een"},"content":{"rendered":"<p><strong>Viyan Eg\u00eed\/Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een h\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek y\u00ean c\u00eehan\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee ji bo parastina berjewendiy\u00ean xwe plan\u00ean xwe y\u00ea stratej\u00eek dewam dikin. Li ser rijandina xw\u00eena gelan pol\u00eet\u00eekay\u00ean xwe didin me\u015fandin \u00fb nirx\u00ea mirovahiy\u00ea bin p\u00ea dikin.<\/strong><\/p>\n<p>J\u00eaderka mirovahiy\u00ea Rojhilata Nav\u00een, wek t\u00ea zan\u00een ku herdem b\u00fbye navenda h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb kad\u00ee. Ev der ji ber hevbir\u00een a ol, n\u00eejad, kom \u00fb \u00e7anda ye her dem b\u00fbye cih\u00ea \u015fer \u00fb dijber\u00ee y\u00ea. Ev der li d\u00fb \u015fer\u00ea \u00eemperyal \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea yekem de bi t\u00eak \u00e7\u00fby\u00eena qayser\u00eeyan Rom\u00ea bi dest dewlet\u00ean \u00eemperyal hatin parvekirin \u00fb s\u00eenor li gor\u00ee berjewendiy\u00ean xwe dan\u00een. Bi gelemper\u00ee s\u00eenor\u00ean em t\u00ea de dij\u00een hatine avakirin. L\u00ea bi taybet\u00ee bi lihevkirina Lozan \u00fb Sykes-P\u00eecot \u00ea ev her\u00eam hate tevl\u00eehevkirin \u00fb bingeha \u015fer\u00ean b\u00ea daw\u00ee hat\u00ea avakirin.<\/p>\n<p>Hegemon\u00ean kad\u00ee( DYA, R\u00fbsya, \u00c7\u00een) \u00ea herem\u00ee (Tirkiy\u00ea, \u00cesra\u00eel, \u00ceran) di heman dem\u00ea de \u00e7i stratejiya p\u00eak t\u00eene \u00fb bandora stratej\u00eey\u00ean wa li ser pirsgir\u00eaka Kurdan \u00e7i ne? Ji bil\u00ee v\u00ea yek\u00ea ev \u015fer\u00ean hegemon\u00ee li rojhilat\u00ea nav\u00een w\u00ea \u00e7i p\u00ea\u015feroj\u00ea \u00fb \u00e7i r\u00ea\u00e7\u00ea veke?<\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea 2`em\u00een de \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Bi destp\u00eakirina \u015fer\u00ean 2`em\u00een \u00ea c\u00eehan\u00ea li Rojhilata Nav\u00een gelek dewlet\u00ean m\u00eat\u00eengeh\u00ee serbixwe b\u00fb. Di dema \u015fer\u00ea sar de ev dewlet di bin bandora her d\u00fb dewlet\u00ean hegemon\u00ee de mane. Lewma hegemon\u00ee y\u00ean her\u00eam\u00ee wek \u00ceran, \u00cesra\u00eel, Tirkiy\u00ea, Ereb\u00eestana Se\u00fbd\u00ee projey\u00ean xwe hem\u00fb li gor van hegemon\u00ean mezintir diafirand \u00fb amadekariy\u00ean wana dikir.<\/p>\n<p>Di sedsala 21`an de bandora h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb kad\u00ee li Rojhilata Nav\u00een \u00a0peris\u00ee ye. Di salan 2011`an de bi destp\u00eakirina \u201cBiharan Ereb\u00ee\u201d rej\u00eem\u00ean otor\u00eeter t\u00eak \u00e7\u00fbn. Li L\u00eebya, S\u00fbr\u00eey\u00ea \u00fb Yemen \u00ea \u015fer\u00ean navxwey\u00ee destp\u00eakir. Bi mezinb\u00fbna v\u00ee \u015fer\u00ee hem\u00fb hez\u00ean kad\u00ee wek gur\u00ea har \u00eari\u015f\u00ean her\u00eam\u00ea kir. Bi taybet\u00ee \u015fer\u00ean S\u00fbriy\u00ea di v\u00ea m\u00eenak\u00ea de ji ber ku heb\u00fbna hem\u00fb h\u00eaz\u00ean kad\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee b\u00fbye wek texteye k\u00ee ki\u015fik e (Setrenc). V\u00ea rew\u015fa avay\u00ee yan jeopol\u00eet\u00eek a Rojhilata Nav\u00een qurfbartir kir\u00eeye. Di 7`\u00ea Cotmehan 2023`an de \u00eari\u015fa Hamas ya li dij\u00ea \u00cesra\u00eel\u00ea \u00fb pi\u015ftre \u00eari\u015fa \u00cesra\u00eel\u00ea bi firewan\u00ee li ser Xezay\u00ea ev qurfbar\u00ee k\u00fbrtir kir. Serok wez\u00eer \u00ea \u00cesra\u00eel\u00ea Binyamin Netanyahu got: \u201cEv 11 \u00celona \u00cesra\u00eel\u00ea ye.\u201d Li d\u00fb v\u00ea gotin \u00ea, \u00eari\u015f\u00ea ser Xezay\u00ea kir \u00fb hevsengiy\u00ea Rojhilat\u00ea Nav\u00een ser \u00fb bin kir. \u00cesra\u00eel\u00ea bi ten\u00ea \u00eari\u015f\u00ea Hamas nekir. L\u00ea bel\u00ea eri\u015f\u00ea H\u00eezb\u00fbllah\u00ean L\u00eebyay\u00ea, \u00ceran \u00fb S\u00fbriy\u00ea j\u00ee kir. Ev \u00eari\u015fa \u00cesra\u00eel\u00ea gih\u00ee\u015fta asta ku her\u00eam tevde da be \u015fikandin nav \u015ferek\u00ee mezintir\u00een. Di heman dem\u00ea de li S\u00fbr\u00eey\u00ea bi pilana dewlet\u00ean navnetewy\u00ee ku digotin HT\u015e`\u00ea rej\u00eema Esed t\u00eak bir, l\u00ea ya rast\u00ee pilanek b\u00fb \u00fb li ser erd\u00ea p\u00eak an\u00een. Bi v\u00ea b\u00fbyer\u00ea der\u00ee li demek n\u00fb yan hevseng\u00ee yan her\u00eam\u00ea vekir. Ji bil\u00ee v\u00ea yak\u00ea bandora veguher\u00eenen her\u00eam\u00ea li ser pirsgir\u00eaka Kurdan j\u00ee z\u00eadetir kr\u00eet\u00eek b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een pol\u00eet\u00eekay\u00ean DYA y\u00ea: Ewlehy\u00ee, Enerj\u00ee \u00fb Tek\u00eel\u00eey\u00ean \u00cesra\u00eel\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Wek t\u00ea zan\u00een ku ji sedsala 20`an \u00fb p\u00eade DYA`y\u00ea eleqedariya xwe y\u00ean di Rojhilata Nav\u00een de z\u00eadetir kir\u00eeye \u00fb di dema \u015fer\u00ea sar de li ser hevsengiy\u00ean ewlehi yan her\u00eam\u00ea bi bandor b\u00fbye. Pol\u00eet\u00eekay\u00ean DYA`y\u00ea ku Rojhilata Nav\u00een li ser parastina s\u00eestema ya herem\u00ea, ewlehiya \u00e7avkaniy\u00ean xwerist\u00ee bi avayek\u00ee stratej\u00eek \u00fb bi pi\u015ftgir\u00ee ya \u00cesrail \u00ea bilind dibe.<\/p>\n<p>Amer\u00eekay\u00ea ji \u00eari\u015fa 11 \u00celona salan 2001`an de \u00fb virde bandor\u00eeyan xwe li Rojhilata Nav\u00een z\u00eadetir kir. Di heman dem\u00ea de mudaxaleya le\u015fker\u00ee him li Iraq \u00ea him j\u00ee li Afganistan \u00ea kir. Bi van mudaxaleya Rojhilata Nav\u00een ket bi bandora DYA`y\u00ea de. \u015eer\u00ea Iraq`\u00ea ne bi ten\u00ea ewlehiya Rojhilata Nav\u00een e, di heman dem\u00ea de hevseng\u00ee yan h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee j\u00ee veguherand\u00ee ye. Wek bi mudaxaleya, \u00ceran\u00ea j\u00ee li her\u00eam\u00ea ji al\u00ee le\u015fker\u00ee ve tes\u00eera xwe z\u00eadetir kir\u00eeye \u00fb li hember DYA`y\u00ea b\u00fbye xetereke stratej\u00eek.<\/p>\n<p>Di van \u00e7end sal\u00ean n\u00eaz de DYA`y\u00ea stratejiy\u00ean xw\u00ea guhert \u00fb ji her\u00eam\u00ea m\u00eenak Afganistan \u00ea cih\u00ea ku h\u00eaz\u00ean w\u00ea y\u00ean le\u015fker\u00ee l\u00ea hene pa\u015fve ki\u015f\u00eeya. Trump ji bo berjewend\u00eey\u00ean Amer\u00eekay\u00ea ev stratej\u00ee bikaran\u00ee \u00fb bi v\u00ea stratejiy\u00ea h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee j\u00ee veguherandin. L\u00ea li ser \u00eari\u015fan Hamas, DYA d\u00eesa mecb\u00fbr ma ku tevl\u00ee pirsgir\u00eaka Rojhilata Nav\u00een bibe. \u00a0Her wiha peymana w\u00ea y\u00ean li Rojhilata Nav\u00een bi dewlet\u00ean wek \u00cesra\u00eel\u00ea, Tirkiy\u00ea, Ereb\u00eestan a Se\u00fbd\u00ee re hegemon\u00ee yan w\u00ea li hember\u00ea R\u00fbsya \u00fb \u00c7\u00een\u00ea dest xurt dike.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een pol\u00eet\u00eekay\u00ean R\u00fbsa y\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Li d\u00fb t\u00eak \u00e7\u00fbna Yekit\u00eeya Sovyet an, R\u00fbsyay\u00ea li Rojhilata Nav\u00een bandora xwe winda kir. L\u00ea di sala 2000`\u00ee de bi r\u00eaveber\u00ee yan Put\u00een ji bo tes\u00eere xwe d\u00eesa mezintir bike stratej\u00ee p\u00eak an\u00eene. Armanca R\u00fbsya y\u00ea li hember\u00ea hegemoniy\u00ean kad\u00ee a DYA`y\u00ea li c\u00eehan\u00ea bibe hevseng \u00fb \u00e7avkaniy\u00ean xwerist\u00ee an enerj\u00eey\u00ea bi par\u00eaze.<\/p>\n<p>Di sala 2011`an de tevl\u00eeb\u00fbna \u015fer\u00ean navxwey\u00ee y\u00ea S\u00fbr\u00eey\u00ea \u00fb pi\u015ftgir\u00eeya Esed kir. Ev gav \u00fb tek\u00eel\u00eey\u00ean w\u00ea y\u00ean bi \u00ceran\u00ea re li Rojhilata Nav\u00een bandora R\u00fbsyay\u00ea d\u00eesa \u00e7\u00eab\u00fb. \u00a0Her wiha di sala 2022`an de bi destp\u00eakirina \u015fer\u00ean \u00dbkranya y\u00ea h\u00eaz \u00fb d\u00ean a w\u00ea yan li ser Rojhilata Nav\u00een qels kir\u00eeye. L\u00ea d\u00eesa j\u00ee R\u00fbsya tek\u00eel\u00eey\u00ean xwe y\u00ea Rojhilata Nav\u00een didom\u00ee \u00fb ji bo dewlet\u00ean her\u00eam\u00ee \u00a0li hember\u00ee DYAy\u00ea \u00a0rola xwe yan alternat\u00eef \u00ea parast\u00ee ye.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een Pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00c7\u00een \u00ea<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u00een li Rojhilata Nav\u00een stratej\u00ee y\u00ean xwe li gor abor\u00ee \u00fb binesaz\u00ee y\u00ea ava dike. Lewma t\u00eakiliy\u00ean \u00c7\u00een \u00ea ne wek R\u00fbsya \u00fb DYA y\u00ea ne. \u00c7\u00een armanca w\u00eana yekem li Rojhilata Nav\u00een wek cihek\u00ee h\u00eazan xwe yan kad\u00ee y\u00ean abor\u00ee \u00a0biperis\u00eene m\u00eaze dike. Projeyan w\u00ea ya ku bi nav\u00ea \u201c r\u00ea \u00fb qu\u015fak\u201d li gor van stratej\u00eey\u00ea w\u00ea p\u00eak hat\u00eeye. Rojhilata Nav\u00een di navbera \u00c7\u00een \u00fb Ewropay\u00ea de wek pire k\u00ea ye. Armanca w\u00ea \u00a0wek me li jor got ne le\u015fker\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek e armanca w\u00ea bi gelemper\u00ee abor\u00ee ye. \u00c7\u00een \u00ea li her\u00eam\u00ea bi hilber\u00eener\u00ean enerjiy\u00ea re peyman\u00ean dir\u00eajtir \u00eemze kirin e. L\u00ea \u00e7iqas armanca \u00c7\u00eene ne le\u015fker\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eek be j\u00ee ji bo berjewend\u00eey\u00ean abor\u00ee dixwaze ku li vir bi quwet be. Heb\u00fbna \u00c7\u00een \u00ea ji bo her\u00eam\u00ea b\u00fb ye r\u00ea\u00e7 \u00fb alternat\u00eefek n\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Hegemoniy\u00ean Her\u00eam\u00ee: Tirkiy\u00ea, \u00ceran \u00fb \u00cesra\u00eel<\/strong><\/p>\n<p>Rojhilata Nav\u00een \u00e7iqas bi bandora hegemon\u00ean kad\u00ee te\u015fe bigre j\u00ee l\u00ea li her\u00eam\u00ea j\u00ee hinek dewlet dixwazin ku hegemoniya xwe ava bikin. Li Rojhilata Nav\u00een em dikarin \u00cesra\u00eel, Tirkiy\u00ea \u00fb \u00ceran \u00ea m\u00eenak bidin. Ev hers\u00ea dewlet j\u00ee dixwaze ku li her\u00eam\u00ea peyv\u00ean w\u00ea b\u00ea guhdarkirin \u00fb wek r\u00eaber\u00ean dewlet\u00ean din b\u00ea qeb\u00fblkirin.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een pol\u00eet\u00eekay\u00ean Tirkiy\u00ea\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Tirkiy\u00ea dinav dewlet\u00ean li her\u00eam\u00ea de ji h\u00eaza her\u00ee xurttir yek e. Stratej\u00ee \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean Tirkiye ji ber ku pirsgir\u00eaka Kurd li gor v\u00ea pirsgir\u00eak\u00ea te\u015fe digire. Lewma stratej\u00ee xwe li ser ewlehiy\u00ea \u00fb abor\u00ee dime\u015f\u00eenin.<\/p>\n<p>Tirkiy\u00ea him ji ber ku poz\u00eesyona xwe yan jeopol\u00eet\u00eek \u00fb him ji endam\u00ean NATO`y\u00ea ye her tim bi dewlet\u00ean Rojava y\u00ean C\u00eehan\u00ea re t\u00eakildar b\u00fbye. L\u00ea van \u00e7end sal\u00ean daw\u00een de ji ber ku bandoriya xwe li Rojhilata Nav\u00een z\u00eadetir bike pol\u00eet\u00eekay\u00ean xwe guhertin \u00fb biryar\u00ea serbixwe girtin. Tirkiy\u00ea ji ber ku dinav xwe de pirsgir\u00eaka Kurdan \u00e7areser nekir, naxwaze li Rojhilat\u00a0\u00fb Bakur\u00ea S\u00fbriy\u00ea j\u00ee Kurd bibin xwed\u00ee stat\u00fb \u00fb li hember\u00ee wan \u015fer \u00fb hereketa dime\u015f\u00eene.<\/p>\n<p>Tirkiy\u00ea daxwaze ku li Rojhilata Nav\u00een roleke serokatiy\u00ea bi dest xwe bixe. Lewma dema Bihara Ereb\u00ee de mudaxaley\u00ean L\u00eebya, Yemen, S\u00fbriy\u00ea \u00fb Misir \u00ea kir \u00fb tevl\u00ea p\u00eavajoy\u00ean s\u00eeyas\u00ee b\u00fb. Tirkiy\u00ea dixwaze ku dinav t\u00eakiliy\u00ean Rojava c\u00eehan\u00ea \u00fb bandor\u00ee ya xwe ya Rojhilata Nav\u00een de hevseng\u00eeyek\u00ea \u00e7\u00ea bike. L\u00ea ji ber ku pol\u00eet\u00eeka \u00fb stratej\u00eey\u00ean w\u00ea li ser dij\u00ee Kurdan p\u00eak t\u00ean dem dem t\u00eakiliy\u00ean w\u00ea bi Rojavay\u00ea c\u00eehan\u00ea re qut dibin.<\/p>\n<p><strong>Li Rojhilata Nav\u00een pol\u00eet\u00eekay\u00ean \u00ceran\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>\u00ceran li Rojhilata Nav\u00een xwediy\u00ea h\u00eazeke giring e. Him dixwaz e li cih\u00ea ku hejmara \u015e\u00ee\u00eean z\u00eadetir e bi bandor bibe him j\u00ee dixwaze hegemoniya ku her\u00eam\u00ee ava bike. Pol\u00eet\u00eeka \u00fb stratej\u00eey\u00ean xwe li ser van herd\u00fb xalan p\u00eak t\u00eene. \u00ceran ji bo parastina berjewend\u00eey\u00ean xwe li Rojhilata Nav\u00een dixwaze tes\u00eera DYA`y\u00ea bi\u015fk\u00eene. Lewma li Rojhilata Nav\u00een h\u00eazen le\u015fker\u00ee, abor\u00ee \u00fb d\u00eeplomat\u00eek bikart\u00eene.\u00a0Her wih Stratej\u00eeyan w\u00ea y\u00ean her\u00ee giringt\u00eer \u201cHeyva \u015e\u00ee\u00ee\u201d ye. Bi v\u00ea armanc\u00ea \u00ceran dixwaze ku him li Rojavay\u00ea Asyay\u00ea him j\u00ee li Rojhilata Nav\u00een hegemon\u00ee yan xwe xurttir bike. Bikaran\u00eena w\u00ea yan \u015ferkar\u00ean wek h\u00eezb\u00fbllah \u00fb mil\u00ees\u00ean Iraq\u00ea li her\u00eam\u00ea bandora w\u00ea z\u00eade dike \u00fb li hember\u00ee tifaqa Ereb\u00eestan a S\u00fb\u00fbd\u00ee \u00fb \u00cesra\u00eel\u00ea wek alternat\u00eefeke p\u00ea\u015fte derdikeve. Bi pi\u015ftgiriya Esed ya ku di \u015fer\u00ea navxwey\u00ee y\u00ean S\u00fbr\u00eey\u00ea de ev armanca xweya her\u00eam\u00ee di bin van stratej\u00eeyan de an\u00ee cih.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Viyan Eg\u00eed\/Qami\u015flo Li Rojhilata Nav\u00een h\u00eaz\u00ean hegemon\u00eek y\u00ean c\u00eehan\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee ji bo parastina berjewendiy\u00ean xwe plan\u00ean xwe y\u00ea stratej\u00eek dewam dikin. Li ser rijandina xw\u00eena gelan pol\u00eet\u00eekay\u00ean xwe didin me\u015fandin \u00fb nirx\u00ea mirovahiy\u00ea bin p\u00ea dikin. J\u00eaderka mirovahiy\u00ea Rojhilata Nav\u00een, wek t\u00ea zan\u00een ku herdem b\u00fbye navenda h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee \u00fb kad\u00ee. Ev der ji [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":232340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-232339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nuce"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232339"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":232341,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/232339\/revisions\/232341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/232340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=232339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=232339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}