{"id":231711,"date":"2026-01-07T08:22:14","date_gmt":"2026-01-07T06:22:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=231711"},"modified":"2026-01-07T08:22:14","modified_gmt":"2026-01-07T06:22:14","slug":"peyvsazi-di-rezimna-kurmanci-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=231711","title":{"rendered":"Peyvsaz\u00ee di r\u00eazimna Kurmanc\u00ee de"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Peyvsaz\u00ee \u015faxek\u00ee r\u00eaziman\u00ee ye, ji du peyv\u00ean xwed\u00ee wateyeke serbixwe p\u00eakt\u00ea, peyv t\u00ea wateya gotin anj\u00ee b\u00eaje\u00a0ku ew h\u00eamana zim\u00ean ya her\u00ee bi\u00e7\u00fbk\u00ee watedar e. Herwiha nav, da\u00e7ek, l\u00eaker, hoker, rengd\u00ear \u00fb hwd\u2026 saz\u00fbman dike hev da ku peyveke n\u00fb di ziman de biafir\u00eene.\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Peyvsaz\u00ee\u00a0be\u015fek ji be\u015f\u00ea zimanasiy\u00ea ye, ku ew zanistek e li ser cure, away\u00ea sazkirina pevan l\u00eakol\u00een dike.<\/p>\n<p>Herwiha li ser kok \u00fb biniyada peyvan \u00fb ferheng\u00ean curbecur y\u00ean taybet \u00fb \u00ean gi\u015ft\u00ee \u00e7\u00ea dike ji bil\u00ee v\u00ee kar\u00ee j\u00ee; peyvsaz\u00ee zanisteke berhemdar e ku di war\u00ea \u00e7\u00eakirina peyv\u00ean n\u00fb de \u00e7\u00eaker \u00fb sazker e, em \u015f\u00eawey\u00ea sazkirina peyv\u00ean nexwer\u00fb \u015f\u00eerove bikin \u00fb ji bo ron\u00eekirin\u00ea m\u00eenakek\u00ea binv\u00eesin (di sazkirina peyv\u00ean p\u00eakhat\u00ee de y\u00ean ku \u00e7i bi p\u00ea\u015fgir bin \u00fb \u00e7i bi pa\u015fgir bin, bi al\u00eekariya peyv\u00ean xwer\u00fb dibin xwed\u00ee wate \u00fb te\u015feyek\u00ee n\u00fb ji peyv\u00ea, m\u00eena peyva (\u00e7av). \u00db dema me pa\u015fgira (d\u00ear) z\u00eade kir b\u00fb (\u00e7avd\u00ear) bi v\u00ee away\u00ee me peyvek ji peyveke din bi riya pa\u015fgirek\u00ea \u00e7\u00eakir ku v\u00ea da\u00e7ek\u00ea peyva xwer\u00fb ji wateya kevin guherand herwiha li gor r\u00eazman ji erka peyveke normal \u00fb xwer\u00fb kire kirdeyek.<\/p>\n<p><strong>Ppeyvsaz\u00ee li gor Sam\u00ee Tan<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<p>Peyvzan\u00ee anku morfoloj\u00ee di zimanzaniy\u00ea de be\u015fek e. Bi riya v\u00ea be\u015fa za<\/p>\n<p>nist\u00ea, mirov reng \u00fb dir\u00fbv\u00ea b\u00eajeyan, r\u00eaz \u00fb r\u00eazik\u00ean p\u00eakan\u00eena b\u00eajeyan nas<\/p>\n<p>dike. Di v\u00ea mijar\u00ea de em \u00ea li ser van aliy\u00ean b\u00eajey\u00ean kurmanc\u00ee rawe<\/p>\n<p><strong>Danas\u00eena Peyvsaziy\u00ea li gor His\u00ean Mihemed<\/strong><strong>: <\/strong><\/p>\n<p>Di derbar\u00ea \u015f\u00eerovekirin, danas\u00een \u00fb zelalkirina peyvsaziy\u00ea de zimanzan His\u00ean Mihemed weha gotiye:Peyvsaz\u00ee \u015faxek ji \u015fax\u00ean zimannasiy\u00ea ye\u00a0 t\u00ea wateya \u00e7\u00eakirina peyvan. \u00c7end\u00een r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean \u00e7\u00eakirina peyvan anku peyvsaziy\u00ea di Kurd\u00ee \u00fb ziman\u00ean din de j\u00ee hene. Li v\u00ea der\u00ea em \u00ea t\u00ea biko\u015fin<\/p>\n<p>wan bi awayek\u00ee tedarik\u00ee \u00fb s\u00eestemat\u00eek peyvsaziya Kurd\u00ee bidin nas\u00een. Piraniya van r\u00ea \u00fb r\u00eabazan di<\/p>\n<p>peyvsaziy\u00ea de gerd\u00fbn\u00ee ne anku di gelek ziman\u00ean din de j\u00ee l\u00ea ne hem\u00fb di her ziman\u00ee de hene.<\/p>\n<p>Em \u00ea p\u00ea\u015f\u00ee van away\u00ean cuda bi kurt\u00ee bidin nas\u00een \u00fb pa\u015f\u00ee bi k\u00fbrah\u00ee herin nav her yek\u00ea ji wan \u00fb bi h\u00fbr\u00ee<\/p>\n<p>behsa bikaran\u00eena wan r\u00ea \u00fb r\u00eabazan di peyvsaziya Kurd\u00ee de bikin. R\u00eabaz\u00ean peyvsaziy\u00ea li gor giringiya wan di Kurd\u00ee de hatine r\u00eazkirin: y\u00ean destp\u00eak\u00ea di peyvsaziya Kurd\u00ee de (\u00fb gelek ziman\u00ean din de j\u00ee) pir<\/p>\n<p>giring in, y\u00ean dawiy\u00ea roleke k\u00eam heye yan hema-hema tine ye. L\u00ea bila hejmarkirina van r\u00eabazan ne<\/p>\n<p>wek ti\u015ftek\u00ee mutleq \u00fb absolut were hesibandin. Dibe ku, bo nim\u00fbne, di Kurd\u00ee de niha wergirtin ji<\/p>\n<p>guhastin\u00ea giringtir be.<\/p>\n<p><strong>Curey\u00ea peyv\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di zaravaya kurmanciy\u00ea de deh curey\u00ean peyv\u00ea k\u00eam z\u00eade hen in,\u00a0ev cure j\u00ee ev in: Navd\u00ear, l\u00eaker, gihanek, c\u00eenav, veqetandek, jimarnav, rengd\u00ear, Hoker, bang \u00fb da\u00e7ek. Her peyvek ji nav van be\u015f\u00ean peyv\u00ea roleke taybet \u00fb c\u00fbda di ristina hevok\u00ea \u00fb wateya w\u00ea de heye, herwiha hin cure hene ku bi al\u00eekariya hev te\u015fe \u00fb wateya xwe diguher\u00eenin \u00fb rengek\u00ee peyv\u00ea y\u00ea n\u00fb \u00e7\u00ea dikin m\u00eena peyva (kuj) ku rayeka dema niha ye ji l\u00eakera ku\u015ftin\u00ea\u00a0\u00fb hatiye \u00fb tevl\u00ee peyva (mirov) b\u00fbye ji bo ku navd\u00earek\u00ee nuh saz bibe \u00fb bibe xwed\u00ee wateyeke nuh ango(mirovkuj) \u00fb hwd&#8230;<\/p>\n<p><strong>Navd\u00earsaz\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Li gor pirt\u00fbka His\u00ean Mihemed a tabet gir\u00eaday\u00ee peyvsaziy\u00ea; away\u00ea bi destxistina\u00a0navd\u00earan\u00a0dabe\u015f\u00ee he\u015ft r\u00eagezan kiriye, (ji ber ev mijar gelek\u00ee berfireh e \u00fb demeke gelek j\u00ea re div\u00ea heya ku li ser were xebit\u00een,<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eakirina navd\u00earan ji rengd\u00earan<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<p>Ev awa gelek\u00ee berbi\u00e7av, diyar\u00a0\u00fb h\u00easan e di Kurdiya kurmanc\u00ee de ku hin pa\u015fgir hene dema bi rengd\u00ear re dicivin piroseyeke r\u00eazman\u00ee \u00e7\u00ea dibe ku navd\u00earek saz dibe. Ev pirose dibe sedem ku neh\u00eale em herin peyveke biyan\u00ee derbas\u00ee nav ziman\u00ea xwe bikin \u00fb bibe cih\u00ea aloziy\u00ea bo ziman.<\/p>\n<p>Pa\u015fgir\u00ean ku navd\u00earan ji rengd\u00earan saz dikin ev in:<\/p>\n<p>A)Pa\u015fgira (\u00ce)<\/p>\n<p>Bo nim\u00fbne:<\/p>\n<p>Rast+\u00ee \u300brast\u00ee<\/p>\n<p>Qenc+\u00ee\u300bqenc\u00ee<\/p>\n<p>P\u015fgira (ah\u00ee, ay\u00ee)<\/p>\n<p>Bo nim\u00fbne:<\/p>\n<p>Bilind+ah\u00ee\u300bbilindah\u00ee<\/p>\n<p>Zuha+ ay\u00ee\u300b zuhay\u00ee<\/p>\n<ol>\n<li>C)\u00a0 Pa\u015fgira (T\u00ee, \u00eet\u00ee)<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bo nim\u00fbne: \u015fa\u015f+\u00eet\u00ee\u300b\u015fa\u015f\u00eet\u00ee<\/p>\n<p>Zane+ t\u00ee\u300bzanet\u00ee<\/p>\n<ol>\n<li>D) Pa\u015fgira (van, an\u00ee)<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bo nim\u00fbne: h\u00eele+van \u300b h\u00eelevan<\/p>\n<p>Dost+an\u00ee\u300b dostan\u00ee<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eakirina navd\u00earan ji hokeran<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<p>Ev rew\u015f b\u00eatir bi al\u00eekariya hoker\u00ean cih\u00ee bi saya pa\u015fgir\u00ean m\u00eena (\u00ee, ah\u00ee, ay\u00ee) navd\u00ear t\u00ean bidestxistin.<\/p>\n<p>Bo nim\u00fbne :<\/p>\n<p>Jor+ah\u00ee \/ay\u00ee\u300bjorah\u00ee\/ joray\u00ee<\/p>\n<p>P\u00ea\u015f+ \u00ee \u300b p\u00ea\u015f\u00ee (p\u00ea\u015fiya gotar\u00ea:<\/p>\n<p>Daw + \u00ee\u300b daw\u00ee<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u00eakirina navd\u00earan ji l\u00eakeran<\/strong><strong>: <\/strong><\/p>\n<p>Ev pirose p\u00eak t\u00ea dema ku hin pa\u015fgir t\u00ean gel rayek\u00ean l\u00eaker\u00ean dema niha \u00fb dema b\u00fbr\u00ee navd\u00ear \u00e7\u00ea dibin.<\/p>\n<p><strong>Rayeka l\u00eakera dema niha \u00fb pa\u015fgir<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n<p>A: Rayeka dema niha + er<\/p>\n<p>Nim\u00fbne: xw\u00eener<\/p>\n<p>B: Rayeka dema niha +ok<\/p>\n<p>Nim\u00fbne: revok<\/p>\n<p>C: Rayeke dema niha + van<\/p>\n<p>Nim\u00fbne: par\u00eazvan<\/p>\n<p>D: Rayeka dema niha +kar<\/p>\n<p>Nim\u00fbne: niv\u00eeskar<\/p>\n<p>T\u00eab\u00een\u00ee: Ji bil\u00ee van rew\u015fan rew\u015fne din hene l\u00ea wek navd\u00ear k\u00eam t\u00ean d\u00eetin \u00fb ev away\u00ea ku min li jor an\u00ee ser zim\u00ean y\u00ean her\u00ee derbasdar in di nav niv\u00ees \u00fb axaftin\u00ea de.<\/p>\n<p>Rayeka dema b\u00fbr\u00ee ji l\u00eaker\u00ea \u00fb pa\u015fgir:<\/p>\n<p><strong>Rayeka dema b\u00fbr\u00ee + ar<\/strong><\/p>\n<p>Nim\u00fbne:<\/p>\n<p>Gotar<\/p>\n<ol>\n<li>B) Rayeka dema b\u00fbr\u00ee + ok<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nim\u00fbne: bih\u00eestok:<\/p>\n<ol>\n<li>D) Rayeka dema b\u00fbr\u00ee +Yar<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nim\u00fbne: biryar<\/p>\n<p>E)Rayeka dema b\u00fbr\u00ee +ox<\/p>\n<p>PA\u015ePIRTIKA -OX<\/p>\n<p>Pa\u015fpirtika \u2013ox li gel reh\u00ea dem\u00ean bor\u00ee di zazak\u00ee de hin peyvan \u00e7\u00eadike:<\/p>\n<p>&#8211; wendox (xwandevan), vatox (b\u00eajer), rotox (firo\u015fer, firo\u015fkar)73\u2026<\/p>\n<p>Ne diyar e ka \u00e7end ji peyv\u00ean wiha di zazak\u00ee de bi rast\u00ee bi \u00e7alak\u00ee di nav xelk\u00ea de li kar in \u00fb \u00e7end j\u00ee ten\u00ea .<\/p>\n<p>\u00e7\u00eakiriy\u00ean r\u00eazimanniv\u00eesan in.<\/p>\n<p>Di Kurmanc\u00ee de j\u00ee hewl hatiye ku ev pa\u015fpirtik b\u00ea nasandin \u00fb akt\u00eevkirin. Li gor Amed T\u00eegr\u00ees \u201cajotox.<\/p>\n<p>\u00e7\u00eakirox, firotox, gotox, kirox, ku\u015ftox, \u015f\u00eeretkirox, vegirtox..<\/p>\n<p>\u00ca) R.D.B+er<\/p>\n<p>Nim\u00fbn: b\u00fbyer<\/p>\n<ol>\n<li>F) R.D.B +navgira (e)+van<\/li>\n<\/ol>\n<p>Nim\u00fbne: xwendevan.<\/p>\n<p>\u00c7\u00eakirina navd\u00earan ji hejmaran:<\/p>\n<p>Ev pirose \u00e7\u00ea bibe dema hin pa\u015fgir t\u00ean gel hejmaran \u00fb peyveke nuh saz dikin<\/p>\n<p>J\u00eader:<\/p>\n<p>_ R\u00eazmana Sam\u00ee Tan \u00e7apa 3an<\/p>\n<p>_pirt\u00fbka Peyvsaziy\u00ea _ His\u00ean Mihemed<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo Peyvsaz\u00ee \u015faxek\u00ee r\u00eaziman\u00ee ye, ji du peyv\u00ean xwed\u00ee wateyeke serbixwe p\u00eakt\u00ea, peyv t\u00ea wateya gotin anj\u00ee b\u00eaje\u00a0ku ew h\u00eamana zim\u00ean ya her\u00ee bi\u00e7\u00fbk\u00ee watedar e. Herwiha nav, da\u00e7ek, l\u00eaker, hoker, rengd\u00ear \u00fb hwd\u2026 saz\u00fbman dike hev da ku peyveke n\u00fb di ziman de biafir\u00eene.\u00a0 Peyvsaz\u00ee\u00a0be\u015fek ji be\u015f\u00ea zimanasiy\u00ea ye, ku ew zanistek e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":231712,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-231711","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cand-u-huner"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=231711"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":231713,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231711\/revisions\/231713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/231712"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=231711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=231711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=231711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}