{"id":231685,"date":"2026-01-07T08:11:09","date_gmt":"2026-01-07T06:11:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=231685"},"modified":"2026-01-07T08:11:09","modified_gmt":"2026-01-07T06:11:09","slug":"yemen-ji-dagirkeriye-ber-bi-yekitiye-heya-bi-parcbune-ve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=231685","title":{"rendered":"Yemen; ji dagirkeriy\u00ea, ber bi yek\u00eetiy\u00ea heya bi par\u00e7b\u00fbn\u00ea ve"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yemen ji sedsala 19\u2019an ve b\u00fbye \u015fahid\u00ea par\u00e7eb\u00fbn \u00fb tevl\u00eeheviy\u00ea. Ew di sedsala 21\u2019\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya nex\u015fer\u00eaya Rojhilata Nav\u00een ya hemdem de ji ber pilan \u00fb berjewendiyan dibe s\u00ea be\u015f.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yemen di serdem\u00ean dagirker\u00ee \u00fb serweriya h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee de:<\/strong><\/p>\n<p>Di sedsala 19\u2019an de Yemena Ba\u015f\u00fbr di nav de paytexta w\u00ea Eden di bin desthilatdariya Bir\u00eetaniya de b\u00fb, herwiha be\u015fa din a Bakur di bin dagirkeriya \u00cemperatoriya Osman\u00ee de b\u00fb. W\u00ea serdem\u00ea, Yemen di rew\u015feke wiha de b\u00fb ku par\u00e7ekir\u00ee b\u00fb di navbera h\u00eaz\u00ean desthilatdar, ji aliyek\u00ee ve Bir\u00eetaniya \u00fb aliy\u00ea din ve dagirkeriya Osman\u00ee. Ev rew\u015f bi deh\u00ean sala dewam kir, heya \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea yekem\u00een, bi t\u00eak\u00e7\u00fbna dewleta Osman\u00ee re, di sala 1918\u2019an de Osmaniyan xwe ji bakur\u00ea Yemen\u00ea veki\u015fand. Pi\u015ftre Yehiya Hem\u00eedded\u00een, memlekeya Mitewekliye ya Yemen\u00ee ragihand. L\u00ea serweriya Bir\u00eetan\u00ee li ser aliy\u00ea ba\u015f\u00fbr h\u00eena berdewam b\u00fb heya sala 1967\u2019an, pi\u015ft\u00ee ku \u015fer r\u00fbda \u00fb Bir\u00eetaniya xwe ji Yemen\u00ea veki\u015fand, di encam\u00ea de j\u00ee Komara Yemen a Demokrat\u00eek a Gelan hat ragihandin. Di w\u00ea dem\u00ea de ew meyldar b\u00fb bi aliy\u00ea yek\u00eetiya Soviy\u00eat\u00ea, herwiha b\u00fb hevbenda w\u00ea. Tev\u00ee ku dan\u00fbstandin\u00ean di navbera herdu aliyan de j\u00ee, d\u00eesa di sal\u00ean 70 \u00fb 80\u2019\u00ee \u015fer r\u00fb da.<\/p>\n<p><strong>Yekb\u00fbna Yemen\u00ea: <\/strong><\/p>\n<p>Di sala 1986&#8217;an de, Yemena Ba\u015f\u00fbr b\u00fb \u015fahid\u00ea \u015ferek\u00ee navxwey\u00ee y\u00ea xw\u00een\u00ee ku be\u015feke mezin a serokatiya w\u00ea ya siyas\u00ee ji hol\u00ea t\u00eak\u00e7\u00fbn, ji ber ku Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea al\u00eegir\u00ea sereke y\u00ea Ba\u015f\u00fbr ket qonaxeke par\u00e7eb\u00fbn\u00ea. Pi\u015ftre, hewldan\u00ean ji bo yekitiy\u00ea bileztir b\u00fbn heta ku di 22\u2019\u00ea Gulana 1990\u2019an de ala Komara Yemen\u00ea li Eden\u00ea hate bilindkirin, El\u00ee Abdullah Salih b\u00fb serok\u00ea dewleta n\u00fb \u00fb El\u00ee Salim Elbeyd b\u00fb c\u00eegir\u00ea serok\u00ea w\u00ea. Herwiha dest\u00fbreke n\u00fb ji bo Yemena yekb\u00fby\u00ee hate ragihandin \u00fb di referand\u00fbm\u00ea de di sala 1991\u2019\u00ea de hate pejirandin. L\u00ea bel\u00ea, yekitiya Yemen\u00ea di demeke kurt de rast\u00ee ezm\u00fbneke dijwar hat, ji ber ku di 5\u2019\u00ea Gulana 1994\u2019an de \u015ferek\u00ee navxwey\u00ee di navbera her du aliyan de dest p\u00ea kir, sedem j\u00ee ew b\u00fb ku\u00a0 nakok\u00ee di navbera r\u00eaber\u00ean her du aliyan de li ser parvekirina desthilat\u00ea \u00fb entegrasyona art\u00ea\u015f\u00ea derketin. \u015eer heta T\u00eermeha heman sal\u00ea berdewam kir \u00fb di encam\u00ea de 7 hezar heya 10 hezar kes hatin ku\u015ftin. \u015eer bi serketina h\u00eaz\u00ean El\u00ee Abdullah Salih \u00fb t\u00eak\u00e7\u00fbna h\u00eaz\u00ean ba\u015f\u00fbr \u00fb reva r\u00eaber\u00ea wan \u00ea \u015fore\u015fger El\u00ee Sel\u00eem Elbeyd bi daw\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Tevgera Ba\u015f\u00fbr:<\/strong><\/p>\n<p>Serkeftina ba\u015f\u00fbr\u00ea Yemen\u00ea daw\u00ee li pev\u00e7\u00fbn\u00ea nean\u00ee, l\u00ea bel\u00ea ew k\u00fbrtir kir. Welatiy\u00ean ba\u015f\u00fbr\u00ea Yemen\u00ea w\u00ea dem\u00ea bawer dikirin ku yek\u00eetiya a\u015ftiyane ya her du aliyan di w\u00ea roj\u00ea de bi daw\u00ee b\u00fb \u00fb li \u015f\u00fbna w\u00ea dagirker\u00ee cih hat guhertin \u00fb b\u00fb sedema derxistina bi hezaran kadroy\u00ean ba\u015f\u00fbr ji karan \u00fb talankirina erd \u00fb milkan. Ev rew\u015f di sala 2007\u2019an de b\u00fb sedema ku wek\u00ee Tevgera Ba\u015f\u00fbr derkeve hol\u00ea \u00fb daxwaz\u00ean par\u00e7eb\u00fbn\u00ea were kirin. L\u00ea z\u00fb veguher\u00ee tevgereke siyas\u00ee ya gel\u00ear\u00ee ku banga serxweb\u00fbn\u00ea \u00fb vegerandina dewleta Ba\u015f\u00fbr bike.<br \/>\nDi sala 2011\u2019an de, bi destp\u00eakirina xwep\u00ea\u015fandan\u00ean gelan a ku ji T\u00fbnis\u00ea dest p\u00ea kir, daxwaza veqet\u00een\u00ea bi demk\u00ee di axaftina Tevger\u00ea de pa\u015fve \u00e7\u00fb\u00fb ba\u015f\u00fbr\u00ee tevl\u00ee xwep\u00ea\u015fandan\u00ean gel\u00ear\u00ee b\u00fbn ku li bajar\u00ean Yemen\u00ea belav bibin, daxwaza hilwe\u015fandina rej\u00eema El\u00ee Abdullah Salih kirin, da ku di sala 2017\u2019an de hilwe\u015fe. Da ku Yemen ber bi s\u00ea her\u00eam\u00ean par\u00e7eb\u00fby\u00ee ve here, aliyek j\u00ea di bin dest\u00ea H\u00fbsiyan de be, aliy\u00ea din y\u00ea ba\u015f\u00fbr e \u00fb aliy\u00ea din y\u00ea bakur be.<\/p>\n<p><em><strong>Konseya (Meclisa) Veguh\u00eaz:<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Pi\u015ft\u00ee desthilata H\u00fbsiyan li paytext Senay\u00ea \u00fb dever\u00ean din di sala 2014\u2019an de, hevsengiya h\u00eaz\u00ea \u00fb serseriy\u00ea li ser erd\u00ea hat guhertin. Di sala 2017\u2019an de, Konseya Veguh\u00eaz ya Ba\u015f\u00fbr bi serokatiya Idar\u00fbs Elzubeyd\u00eehate ragihandin. Ev meclis Eden \u00fb dever\u00ean berfireh \u00ean li ba\u015f\u00fbr kontrol kir. Di Gulana 2023\u2019an de, Meclisa Veguh\u00eaz a Ba\u015f\u00fbr li Eden\u00ea serokatiya xwe ji n\u00fb ve saz kir, 25 endam p\u00eakdihatin, ji bil\u00ee destn\u00ee\u015fankirina serok\u00ean destey\u00ean gir\u00eaday\u00ee w\u00ea. Herweha meclisa \u015f\u00eawirmendiy\u00ea ya ku ji 392 endaman p\u00eakt\u00ea hat avakirin, li gel Meclisa Netewey\u00ee wek\u00ee odeya duyem\u00een a zagonsaziy\u00ea ya meclis\u00ea kar kir. Di heman sal\u00ea de, Meclisa Veguh\u00eaz ya Ba\u015f\u00fbr konferansek li dar xist da ku serok \u00fb n\u00fbner\u00ean p\u00eakhatey\u00ean siyas\u00ee y\u00ean ba\u015f\u00fbr be\u015fdar bibin \u00fb &#8220;Peymana Netewey\u00ee&#8221; ya ji bo par\u00e7eb\u00fbn\u00ea bi daw\u00ee \u00eemze bikin. Ev yek j\u00ee bi sedama pa\u015fguhkirin \u00fb d\u00fbrxistina par\u00eazgeh\u00ean ba\u015f\u00fbr ji r\u00eavebirina siyas\u00ee \u00fb abor\u00ee. \u00a0Di destp\u00eaka sala 2026\u2019an de, Konseya Veguh\u00eaz ya Yemen\u00ea ragihandina dest\u00fbr\u00ee we\u015fand, t\u00ea de j\u00ee ji bo avakirina dewleta Erebistana Ba\u015f\u00fbr heyama du salan e\u015fkere kir. Di ragihandina dest\u00fbra bingeh\u00een de t\u00ea gotin ku dewleta Erebistana Ba\u015f\u00fbr dewleteke serbixwe ye \u00fb s\u00eenor\u00ean w\u00ea y\u00ean Komara Demokrat\u00eek a Gel a Yemen\u00ea ya ber\u00ea ku paytexta w\u00ea Eden\u00ea ye. Herwiha di qada navnetewey\u00ee de t\u00ea naskirin. Ew be\u015fek ji c\u00eehana Ereb\u00ee \u00fb \u00ceslam\u00ee ye, ziman\u00ea w\u00ea Ereb\u00ee ye, ola w\u00ea \u00ceslam e, hem j\u00ee \u00ceslam \u00e7avkaniya sereke ya zagonsaziy\u00ea ye.<br \/>\nDi daxuyaniy\u00ea de hat destn\u00ee\u015fankirin ku s\u00eestema siyas\u00ee li dewleta Erebistana Ba\u015f\u00fbr li ser prens\u00eeba cudakirina di navbera destey\u00ean c\u00eebc\u00eekar \u00fb destey\u00ean din, pergaleke demokrat\u00eek a siv\u00eel a li ser \u00eeradeya gel, serweriya dadweriy\u00ea, pirreng\u00ee \u00fb r\u00eaveberiyeke ba\u015f w\u00ea were avakirin. Bi v\u00ee reng\u00ee gel d\u00ea pi\u015ft\u00ee qonaxa veguhestin\u00ea bi referand\u00fbma gi\u015ft\u00ee cewher\u00ea s\u00eestema siyas\u00ee diyar bike. Ragihandina dest\u00fbr\u00ee, qonaxeke veguhestin\u00ea ya du salan diyar kir, hem j\u00ee dikare ji bo demeke ku ji dema bingeh\u00ee derbas nebe. Armanc j\u00ea ew e ku peywir\u00ean p\u00eaw\u00eest p\u00eakwerin ji bo avakirina dewleteke demokart\u00eek bi v\u00eena gel li ser bingeha dadwer\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea. <\/em><\/p>\n<p><strong>Hedremewt \u00fb pi\u015ftperdeya par\u00e7eb\u00fbn\u00ea:<\/strong><\/p>\n<p>B\u00ea guman par\u00e7eb\u00fbna Yemen\u00ea di hemdemiya ragihandina xweseriya dewleta Xaka Somal \u00fb qeb\u00fblkirina Isra\u00eel j\u00ea re, t\u00ea wateya ku pilan\u00ean nex\u015fer\u00eaya Rojhilata Nav\u00een dest p\u00ea dike \u00fb bi prat\u00eek\u00ee ev yek t\u00ea p\u00eakan\u00een. Di heman dem\u00ea de li ser bingeha rew\u015fa siyas\u00ee \u00fb berjewendiy\u00ean abor\u00ee y\u00ean kap\u00eetal\u00eezma n\u00fbjen w\u00ea ev nex\u015fer\u00ea b\u00ea p\u00eakan\u00een. Mijara Hedremewt\u00ea \u00fb par\u00e7eb\u00fbn\u00ea ji ber mijareke abor\u00ee, desthilatdar\u00ee \u00fb berjewendiyan e, bi destwerdana Siw\u00fbdiy\u00ea \u00fb \u00cemarat\u00ea. <em>Par\u00eazgeha Hadhramaut bi tena xwe ji sed\u00ee 75 r\u00fbbera Yemen\u00ea ye, ji ber ku r\u00fbbera w\u00ea n\u00eaz\u00eek\u00ee 193,000 k\u00eelometreyan e. Li ser Deryaya Ereb\u00ee 360 k\u00eelometre dir\u00eaj e \u00fb li bakur bi Erebistana Si\u00fbd\u00ee \u00fb li rojhilat\u00ea w\u00ea Uman e. Ew di navbera Deryaya Ereb\u00ee \u00fb hundir\u00ea Erebistana Si\u00fbd\u00ee de pireke bejah\u00ee p\u00eakt\u00eene, di heman dem\u00ea de bender\u00ean mezin \u00ean wek\u00ee Mukla \u00fb Elddeba ji bo hinardekirina petrol\u00ea hene. Li par\u00eazgeha Hedremewt\u00ea 80 ji sed\u00ee petrola Yemen\u00ea bi gi\u015ft\u00ee t\u00ea derxistin. Ji ber v\u00ea sedem\u00ea ji aliyek\u00ee ve \u00cemarat pi\u015ftgiriya serxweb\u00fbna be\u015fa Ba\u015f\u00fbr\u00ea Yemen dike, da ku w\u00ea bixe bin serweriya xwe \u00fb ji aliy\u00ea din ve S\u00fbdiya Erebistan dixwaze v\u00ea be\u015fa zeng\u00een ji \u00e7eng\u00ean \u00cemarat biki\u015f\u00eene. Ev yek j\u00ee w\u00ea bih\u00eale ku \u015fer\u00ea ji bo serweriy\u00ea di navbera her du aliyan de gurtir bibe \u00fb Yemena Ba\u015f\u00fbr ber bi kir\u00eezeke mezin ve here.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hemza S\u00eavo\/ Qami\u015flo Yemen ji sedsala 19\u2019an ve b\u00fbye \u015fahid\u00ea par\u00e7eb\u00fbn \u00fb tevl\u00eeheviy\u00ea. Ew di sedsala 21\u2019\u00ea di \u00e7ar\u00e7oveya nex\u015fer\u00eaya Rojhilata Nav\u00een ya hemdem de ji ber pilan \u00fb berjewendiyan dibe s\u00ea be\u015f. Yemen di serdem\u00ean dagirker\u00ee \u00fb serweriya h\u00eaz\u00ean her\u00eam\u00ee de: Di sedsala 19\u2019an de Yemena Ba\u015f\u00fbr di nav de paytexta w\u00ea Eden di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":231686,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[231],"tags":[],"class_list":["post-231685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polotika"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=231685"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":231687,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/231685\/revisions\/231687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/231686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=231685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=231685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=231685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}