{"id":230996,"date":"2025-12-17T07:06:10","date_gmt":"2025-12-17T05:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230996"},"modified":"2025-12-17T07:06:10","modified_gmt":"2025-12-17T05:06:10","slug":"sucen-di-bin-nave-namuse-de-feraseta-ku-pe-te-kirin-ki-dike-u-cima","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230996","title":{"rendered":"S\u00fbc\u00ean di bin nav\u00ea nam\u00fbs\u00ea de; feraseta ku p\u00ea t\u00ea kirin, k\u00ee dike \u00fb \u00e7ima?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nam\u00fbs, s\u00fbc\u00ean di bin nav\u00ea nam\u00fbs\u00ea de, paqijkirina nav\u00ea malbat\u00ea \u00fb hwd. Ev diyarde h\u00ea j\u00ee di nava civak\u00ea de didomin. Bi taybet di Rojhilata Nav\u00een \u00fb Ba\u015f\u00fbr\u00ea Asya<\/strong> <strong>t\u00ea kirin. Di Rojhilata Nav\u00een de terbiye \u00fb taybetmendiya malabatan z\u00eade ji hev ne cuda ye, hema b\u00eaje hem\u00fb li ser heman firik \u00fb kevne\u015fopiy\u00ea hatine mezinkirin. Her \u00e7end\u00ee ol \u00fb mezheb\u00ean wan cuda bin j\u00ee, l\u00ea di xeta pergl\u00ea de hem\u00fb digh\u00eenin hev. <\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00eag\u00eena nam\u00fbs<\/strong><\/p>\n<p>Di gelek waran de, nam\u00fbs wek\u00ee ti\u015ftek\u00ee er\u00ean\u00ee t\u00ea d\u00eetin. Civak\u00ean ferdperest nam\u00fbs\u00ea bi taybetmendiy\u00ean wek\u00ee durust\u00ee, rast\u00ee \u00fb dadperweriy\u00ea ve gir\u00ea didin. Taybetmendiy\u00ean ku hem\u00fb kes\u00ean civak\u00ea dikarin ev hebin. Di civakeke ku li ser ferdiyet\u00ea hatiye avakirin de her kes dikare serbilind be. Helbet, di civak\u00ean kom\u00ee de, ten\u00ea m\u00ear t\u00eane r\u00eaz girtin. Li gor\u00ee van civakan, ji bo ku m\u00ear di jiyana xwe de xwed\u00ee nam\u00fbs bib\u00eenin div\u00ea jin pir sernizim bin \u00fb la\u015f\u00ea xwe e\u015fkere nekin. Bi gotinek din di \u00e7anda nam\u00fbs\u00ea de \u015ferm serdest e.<\/p>\n<p>Di vir de gelo nam\u00fbs ten\u00ea parastina jintiy\u00ea \u00fb nederketina dervey\u00ee p\u00eevan\u00ean civak\u00ee, ol\u00ea, malbat\u00ee \u00fb kevne\u015fopiye? Ger wisa be \u00e7ima nav\u00ea nam\u00fbs\u00ea ten\u00ea li jin\u00ea t\u00ea barkirin, gelo m\u00ear nikare bar\u00ea nam\u00fbs\u00ea rake yan j\u00ee nam\u00fbsa w\u00ee b\u00ea jin n\u00eene?<\/p>\n<p><strong>Bi xw\u00eensar\u00ee t\u00ean ku\u015ftin<\/strong><\/p>\n<p>Li quncik\u00ean tar\u00ee y\u00ean civakan ku h\u00een j\u00ee bi t\u00eageh\u00ean kevne\u015fop\u00ee y\u00ean \u015fa\u015f ve d\u00eelgirt\u00ee ne, jin her sal bi nav\u00ea &#8220;nam\u00fbs\u00ea&#8221; t\u00eane ku\u015ftin. Tawaneke bi temam\u00ee p\u00eak hatiye \u00fb bi xw\u00eensar\u00ee hatiye kirin, pir caran di bin hincet\u00ean civak\u00ee \u00fb qan\u00fbn\u00ee y\u00ean nerm de hatiye ve\u015fartin, \u00fb pirs\u00ean bi \u00ea\u015f li d\u00fb xwe dih\u00eale: K\u00ee jinan dipar\u00eaze? \u00db k\u00ee kujer hesab dike?<\/p>\n<p>Bi v\u00ee nav\u00ee hate kirin, da ku ji suc\u00ean din y\u00ean t\u00ean kirin cuda be. V\u00ea yek\u00ea j\u00ee bi gir\u00eadana (Suc\u00ea) bi sedema kujer dib\u00eaje ji ber w\u00ea ku\u015ftiye (nam\u00fbs)t\u00ea rewa kirin.<\/p>\n<p><strong>Ji aliy\u00ea k\u00ea ve her\u00ee z\u00eade t\u00ea kirin \u00fb \u00e7ima<\/strong><\/p>\n<p>S\u00fb\u00e7a nam\u00fbs\u00ea wek\u00ee ku\u015ftina jinek\u00ea ji aliy\u00ea endamek\u00ee malbat\u00ea ve li ser nav\u00ea &#8220;parastina nam\u00fbs\u00ea&#8221; t\u00ea p\u00eanasekirin. Ev yek dibe ku b\u00ea kirin b\u00ea ku ti pi\u015ftrastiyek ango heq\u00eeqeta w\u00ea tewana ku l\u00ea hatiye barkirin hebe yan n\u00een be, b\u00ea kirin. Pir\u00ee caran j\u00ee li ser bingeha tewra gotegotek\u00ea yan\u00ee ji dev\u00ea hin \u00eensana bih\u00eestin; Jin bi nav\u00ea nam\u00fbs\u00ea t\u00ea ku\u015ftin. Hevj\u00een, bira, bav \u00fb her wiha xal \u00fb mam j\u00ee xwe li ber kirina v\u00ea s\u00fbc\u00ea berpirisyar dib\u00eenin \u00fb dikin weke ku ti\u015ftek\u00ee her\u00ee serkeft\u00ee ye. Div\u00ea em ji b\u00eer nekin ku her \u00e7iqas cezaya w\u00ea ya qan\u00fbn\u00ee di hin welatan de giran be j\u00ee, l\u00ea bel\u00ea bi serbilind\u00ee \u00fb xw\u00eensar\u00ee dikin. Ji ber ku s\u00fbcdar difikirin \u00fb bawer dikin ku q\u00fbrban\u00ee (helbet jin) \u015ferm \u00fb b\u00ear\u00fbmet\u00ee aniye ser nav\u00ea malbat\u00ea \u00fb p\u00eevan\u00ean civak \u00fb ol binp\u00eakirine. Ji ber va hi\u015fmendiy\u00ean hi\u015fk, olperest, zayendperest \u00fb rad\u00eekal jin dibin qurban\u00ee ku di encam\u00ea de bi r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean ne diyar b\u00ean ku\u015ftin.<\/p>\n<p><strong>Li gor\u00ee daney\u00ean c\u00eehan\u00ee jin her\u00ee z\u00eade bi van tewanan \u00fb sedeman t\u00ean ku\u015ftin. \u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ji hevj\u00een\u00ea xwe veqetandin, redkirina raz\u00eeb\u00fbna zewac\u00ea, t\u00eakiliyeke ku ji aliy\u00ea malbat\u00ee ve nay\u00ea pejirandin, t\u00eakiliya cins\u00ee y\u00ea ber\u00ee zewac\u00ea yan dervey\u00ee zewac\u00ea, b\u00fby\u00eena qurban\u00ea tecaw\u00eez an j\u00ee \u00eari\u015fa cins\u00ee, lixwekirina cil\u00ean ne li gor malbat\u00ea, derketina dervey\u00ee ol\u00ea..hwd. Ev hem\u00fb j\u00ee t\u00ean kirin ten\u00ea da ku b\u00eajin &#8220;me ji bo parastina \u015feref\u00ea ku\u015ft, ango me \u015ferefa xwe paqij kir.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Civak \u00e7i dike, gelo refleksa civak \u00fb r\u00eaxistin\u00ean parastina maf\u00ea mirovan \u00fb jinan derdikeve yan na?<\/strong><\/p>\n<p>Ger di sedsala 21\u2019em\u00een de ewqas ku\u015ftin, \u015fidet, revandin \u00fb bi taybet ku\u015ftin\u00ean di bin nav\u00ea \u015feref \u00fb nam\u00fbs\u00ea de t\u00eane kirin w\u00ea dem\u00ea tu kes\u00ee \u00fb tu r\u00eaxistin\u00ean parstina maf\u00ea mirovan \u00fb y\u00ean jinan rola xwe nel\u00eestine \u00fb xwe berpirsyar nab\u00eenin. Ji ber w\u00ea ev b\u00fbyer\u00ean ku\u015ftin\u00ea di bin \u00e7i sernav\u00ee \u00fb tewan\u00ea de dibin bila bibin, l\u00ea tu maf\u00ea kes\u00ee n\u00eene ku jiyana jinek\u00ea bidaw\u00ee bike. Gelek ji van jin\u00ean ku hatine ku\u015ftin day\u00eek b\u00fbn, gelo rew\u015fa wan zarokan pi\u015ft\u00ee mirina day\u00eek\u00ea \u00e7awa b\u00fbn? k\u00eejan zagon \u00fb qan\u00fbn, k\u00eejan urf \u00fb ol r\u00eadide ku tu weke mirov li hember ku\u015ftina \u00eensanek\u00ee bila ne jin be j\u00ee b\u00eadeng bim\u00eenin?<\/p>\n<p>Em di civak\u00ea de refleks nab\u00eenin, civak z\u00eade lihember van ku\u015ftinan deng\u00ea xwe nake. Li gor n\u00ear\u00eena min ji ber ew j\u00ee bi heman hi\u015fmeniy\u00ea hatine mezinkirin \u00fb perwerdekirin. Di Rojhilata Nav\u00een de terbiye \u00fb taybetmendiya malabatan z\u00eade ji hev ne cuda ye, hema b\u00eaje her kes li ser heman firik \u00fb kevne\u015fopiy\u00ea hatine mezinkirin \u00fb di\u015fibin hev. Her \u00e7end\u00ee ol \u00fb mezheb\u00ean wan cuda bin j\u00ee, l\u00ea di xeta pergl\u00ea de hem\u00fb digh\u00eenin hev. Ji ber w\u00ea ev b\u00eadengiya civak\u00ea bi taybet di Rojhilata Nav\u00een de \u015ferm \u00fb heqarete li hember mirovahiy\u00ea.<\/p>\n<p><strong>Bikuje pi\u015ftre tekez bike<\/strong><\/p>\n<p>Piraniya ku\u015ftin\u00ean nam\u00fbs\u00ea y\u00ean ku hatine kirin, ten\u00ea li ser guman\u00ea t\u00eane kirin. B\u00eay\u00ee ku ti pi\u015ftrastiyek hebe ka qurban\u00ee bi rast\u00ee tewana ku l\u00ea hatiye kirin \u00fb ew j\u00ea hatiye cezakirin, kiriye an na. Piraniya jin\u00ean ku bi van hincetan hatine ku\u015ftin di dawiya l\u00eakol\u00een \u00fb l\u00eapirs\u00eenan de dur be yan n\u00eaz\u00eek be hatiye tesb\u00eatkirin ku ew b\u00ea guneh \u00fb bakir b\u00fbn. Li ser v\u00ea bingeh\u00ea gelek m\u00eenak\u00ean jin\u00ean ciwan \u00fb xwendekar b\u00ea l\u00eapirs\u00een \u00fb l\u00eakol\u00eenkirin ka \u00e7i p\u00ea re hatiye kirin di bin tewan\u00ean cur be cur de hatine ku\u015ftin.<\/p>\n<p>Bi kurt\u00ee qetl\u00ean bi nav\u00ea \u201c\u015feraf\u00ea\u201d her sal li \u00e7end welatan t\u00eane tomar kirin, l\u00ea gelek caran ev b\u00fbyer ji raya gi\u015ft\u00ee t\u00ean ve\u015fartin \u00fb bi ferm\u00ee nay\u00ean tomar kirin. Ev hindik welat\u00ean ku z\u00eadetir bi nav\u00ea v\u00ea diyardey\u00ea t\u00eane naskirin:<\/p>\n<p><strong>Her\u00eam\u00ea Rojhilata Nav\u00een \u00fb Ba\u015f\u00fbr Asya (z\u00eadetir r\u00fbdan):<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Pakistan, <\/strong>ji welat\u00ean her\u00ee z\u00eade y\u00ean ku li wir qetl\u00ean bi nav\u00ea \u015feraf\u00ea bi fireh\u00ee t\u00eane tomar kirin. her sal bi sedan jin ji ber li hember malabat\u00ea derketine, yan j\u00ee bi buyer\u00ean \u015fubhet\u00ea, yan j\u00ee ji ber zewac\u00ea t\u00eane ku\u015ftin.<\/li>\n<li><strong> Afghanistan, <\/strong>bi taybet\u00ee li her\u00eam\u00ean gundewar\u00ee. Bi nav\u00ea ol t\u00ea rewakirin, r\u00fbxm\u00ee ku ji aliy\u00ea ol\u00ee \u00fb zagon\u00ee ve qedexekir\u00ee ye.<\/li>\n<li><strong> \u00ceran, <\/strong>gelek caran bi ferm\u00ee wek \u201cqetl\u00ean malbat\u00ee\u201d t\u00eane tomar kirin, ne wek qetl\u00ean \u015feraf\u00ea \u00fb rewa ye li gel hikumet\u00ea.<\/li>\n<li><strong> \u00ceraq,<\/strong> r\u00fbxm\u00ee qan\u00fbn\u00ean n\u00fbjen, l\u00ea di sal\u00ean bor\u00ee de gelek b\u00fbyer hatine tomar kirin.<\/li>\n<li><strong> S\u00fbriya, <\/strong>ji ber \u015fer, b\u00eaasay\u00ee, \u00fb desthilat\u00eeya misilman\u00ean xwecih \u015fert\u00ean v\u00ea diyardey\u00ea z\u00eade kirine. Raport n\u00ee\u015fan didin ku ji destp\u00eaka sala 2024\u2019an vir ve 38 b\u00fbyer\u00ean belgekir\u00ee li gelek her\u00eaman hatine tomar kirin.<\/li>\n<li><strong> Tirkiye, <\/strong>r\u00fbxm\u00ee ku ev b\u00fbyer bi zagonan t\u00ean cezakirin, l\u00ea bel\u00ea h\u00ea j\u00ee jin t\u00ean ku\u015ftin. pir\u00ee caran bi nav\u00ea xweku\u015ftin\u00ea t\u00ea tepisandin.<\/li>\n<li><strong> Misir \u00fb Urdin, <\/strong>her \u00e7iqas ne z\u00eade ye j\u00ee l\u00ea bel\u00ea di sal\u00ean dawiy\u00ea de hatine tomarlkirin.<\/li>\n<li><strong> Hindistan, <\/strong>li van deveran jin z\u00eade t\u00eane ku\u015ftin, her\u00ee z\u00eade j\u00ee bi tewan\u00ean weke zeweca ji dervey\u00ee qeb\u00eele yan mezheb t\u00ea kirin.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Div\u00ea em ba\u015f bizanibin ku S\u00fbc\u00ea \u015eeref\u00ea li tu welat yan dewletek\u00ee di aliy\u00ea zagon\u00ee de nehatiye rewakirin. L\u00ea bel\u00ea li welat\u00ean ku t\u00ea de zihniyeta m\u00earperest, olperest, cinsperest, hizir \u00fb hi\u015fmendiya qelskirin \u00fb tunekirina rol \u00fb maf\u00ea jin\u00ea dib\u00eenin, t\u00ea bikaran\u00een. H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku gelek qetl\u00ean bi nav\u00ea \u015feraf\u00ea nay\u00ean tomar kirin \u00fb gelek caran ev kes di nava malbat\u00ea de t\u00ea parastin \u00fb b\u00fbyer\u00ea bi xweku\u015ftin\u00ea didin der.<\/p>\n<p><strong>Zanista Jineoloj\u00ee wiha nam\u00fbs\u00ea p\u00eanase dike<\/strong><\/p>\n<p>\u015eeref \u00fb nam\u00fbs du peyv\u00ean ser jinan t\u00ean barkirin, ruxm\u00ee ku herdu j\u00ee peyv\u00ean ji bo mirovahiy\u00ea derketine. Di roja \u00eeroy\u00een de di bin nav\u00ea nam\u00fbs de gelek jin t\u00eane ku\u015ftin. Barkirina van s\u00fbcan ten\u00ea ser mil\u00ea jinan j\u00ee p\u00eakan\u00eeneke bi aqil\u00ea baviksalariy\u00ea hatiye. Da ku ev t\u00eag\u00een b\u00ea f\u00eamkirin ihtiyacek heye em vegerin \u00catmeolojiya w\u00ea (zanist koka peyvan). Ev peyv \u00e7awa hat? ji bo \u00e7i peyveke gir\u00eeng e? \u00e7ima jin t\u00ea b\u00eera me dema gotina nam\u00fbs derbas dibe ?<\/p>\n<p>Koka peyva &#8220;nam\u00fbs&#8221; ji peyva Yewnan\u00ee Nomos t\u00ea, ku t\u00ea wateya qan\u00fbn, adet, an kevne\u015fop\u00ee. Pi\u015ftra h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee ev peyv derbas\u00ee ziman \u00fb \u00e7and\u00ean c\u00fbda c\u00fbda dibe, \u00fb \u00e7ar\u00e7oveya gotin\u00ea teng dibe heta digih\u00eaje Bekareta jin\u00ea. Helbet ev ji bo k\u00fbrkirina hi\u015fmendiya kirde \u2013 biraser , div\u00ea kesek ji ya din bi h\u00eaztir be, div\u00ea yek bi\u00e7\u00fbk be yek mezin be. Heta zilam her tim jinan ji xwe re nam\u00fbs dib\u00eene. Dr. Newal Seidaw\u00ee di pirt\u00fbka xwe bi nav\u00ea &#8220;jin \u00fb cinis&#8221; de dib\u00eaje &#8220;eger nam\u00fbsa jin\u00ea bekareta w\u00ea be, nam\u00fbsa zilam \u00e7i ye?&#8221; \u00fb dib\u00eaje &#8220;nam\u00fbsa jin j\u00ee m\u00ear j\u00ee rast\u00ee ye&#8221;.<\/p>\n<p>Ji bo em ji \u015firovey\u00ean \u015fa\u015f ser jiyana me hatine kirin rizgar bibi, div\u00ea em her vegerin kok \u00fb rastiy\u00ean ve\u015fart\u00ee, div\u00ea jin her di l\u00eager\u00eena xwe \u00fb xweb\u00fbn\u00ea de be.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Nam\u00fbs, s\u00fbc\u00ean di bin nav\u00ea nam\u00fbs\u00ea de, paqijkirina nav\u00ea malbat\u00ea \u00fb hwd. Ev diyarde h\u00ea j\u00ee di nava civak\u00ea de didomin. Bi taybet di Rojhilata Nav\u00een \u00fb Ba\u015f\u00fbr\u00ea Asya t\u00ea kirin. Di Rojhilata Nav\u00een de terbiye \u00fb taybetmendiya malabatan z\u00eade ji hev ne cuda ye, hema b\u00eaje hem\u00fb li ser heman firik \u00fb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230997,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[229],"tags":[],"class_list":["post-230996","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230996"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230998,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230996\/revisions\/230998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}