{"id":230952,"date":"2025-12-14T07:43:00","date_gmt":"2025-12-14T05:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230952"},"modified":"2025-12-14T07:43:00","modified_gmt":"2025-12-14T05:43:00","slug":"sere-rusya-u-ukraniya-heri-zede-sivil-dibin-qurban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230952","title":{"rendered":"\u015eer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukraniya; her\u00ee z\u00eade siv\u00eel dibin qurban"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ji sala 2022\u2019an ve \u00fb heta niha \u015fer\u00ea di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraniyay\u00ea de b\u00eanavber dewam dike, bandora v\u00ee \u015fer\u00ee li ser asta tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea heb\u00fb. Li gor\u00ee rapor\u00ean navnetewey\u00ee ji destp\u00eaka \u015fer ve z\u00eadey\u00ee 500 hezar kes ji herd\u00fb aliyan hatine ku\u015ftin.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea R\u00fbsiya \u00fb Ukrayinya<\/strong><\/p>\n<p>Ji sala 2022\u2019an ve \u015fer\u00ea di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraniyay\u00ea de berdewam dike, herwiha \u015fer\u00ea bi tel\u00eemata Serok\u00ea Dewleta R\u00fbsyay\u00ea Vladimir Put\u00een va dest p\u00ea kir bi taybet\u00ee li her\u00eama Donetsk\u00ea bi tund\u00ee didome. Di heman dem\u00ea de, Kr\u00eeza \u015fer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukrayna bandor li ser aboriya hem\u00fb welatan bi taybet Ewropay\u00ea kiriye. R\u00fbsya, Ukranya di \u00e7ar\u00e7oveya serweriya xwe ya xwezay\u00ee de dib\u00eene. Piraniya w\u00ea bi sedsalan be\u015fek ji \u00cemparatoriya R\u00fbsyay\u00ea b\u00fb \u00fb be\u015fek\u00ee mezin ji Ukraniyan bi ziman\u00ea R\u00fbs\u00ee diaxivin. Herwiha welat be\u015fek ji Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea b\u00fb heya ku di 1991\u2019an de serxweb\u00fbna xwe bi dest xist. Li Ukranya y\u00ea j\u00ee nif\u00fbseke mezin a R\u00fbsan heye. Li gor\u00ee serjim\u00eariya ku di sala 2001\u2019\u00ea de hatiye kirin, n\u00eaz\u00ee 8 milyon R\u00fbs li Ukranyay\u00ea dij\u00een \u00fb bi piran\u00ee li ba\u015f\u00fbr \u00fb rojhilat dij\u00een. Ji bil\u00ee hesta R\u00fbsyay\u00ea ya ji bo Kiyv, rastiyek nif\u00fbs j\u00ee heye ku ji bo Mosko pir gir\u00eeng e. Pi\u015ft\u00ee \u015eore\u015fa 1917\u2019an \u00fb \u015fer\u00ea c\u00eehan\u00ea y\u00ea duyem\u00een, R\u00fbsyay\u00ea N\u00eevgirava Balqan\u00ea, ji bil\u00ee Yewnan\u00eestan\u00ea, bi r\u00eaya hevpeymanya Var\u015fovay\u00ea bi dest xist. Bi v\u00ea yek\u00ea, di dema \u015eer\u00ea Sar de Derya Re\u015f veguhir\u00ee her\u00eamek bi piran\u00ee Sovyet\u00ea, l\u00ea be\u015fa ba\u015f\u00fbr\u00ea Deryaya Re\u015f li dervay\u00ee serweriya w\u00ea ma ku ew be\u015f j\u00ee di nava Tirkiy\u00ea de, endam\u00ea NATO`y\u00ea ye.<\/p>\n<p>Ji aliy\u00ea stratej\u00eek ve, gih\u00ee\u015ftina Deryaya Sp\u00ee ji bo h\u00eaz\u00ean Sovyet\u00ea zehmet b\u00fb, l\u00ea ji bo yek\u00eeney\u00ean NATO`y\u00ea zehmet b\u00fb ku derbas\u00ee Deryaya Re\u015f j\u00ee bibin \u00fb t\u00ea de bixebitin. Di encam\u00ea de, hevsengiya h\u00eaz\u00ean deryay\u00ee ku xizmeta herdu aliyan dike, derket hol\u00ea. Di Kan\u00fbna 2021\u2019an de, z\u00eadetir\u00ee sed hezar le\u015fker\u00ean R\u00fbs li n\u00eaz\u00ee s\u00eenor\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukranya bi cih b\u00fbn. Di heman dem\u00ea de, rayedar\u00ean ist\u00eexbarata Amer\u00eekay\u00ea hi\u015fyar\u00ee dan ku dibe R\u00fbsya di destp\u00eaka sala 2022\u2019an de dest bi \u00eari\u015f\u00ean dagirkeriy\u00ea bike.<\/p>\n<p><strong>\u015eer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukrayna di d\u00eerok\u00ea ya t\u00eakiliy\u00ean navnetewey\u00ee ye <\/strong><\/p>\n<p>\u015eer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukrayna di d\u00eerok\u00ea ya t\u00eakiliy\u00ean navnetewey\u00ee y\u00ean nuh\u00een de xeyaleke gir\u00eeng e. Ev ne ten\u00ea t\u00eakiliyek di navbera du dewletan de ye, l\u00ea j\u00ee testeke li ser kar\u00een\u00eeya h\u00eaz\u00ean c\u00eehan\u00ee \u00fb her\u00eam\u00ee ye da ku balans\u00ean stratej\u00eek bipar\u00eazin \u00fb p\u00eavajoy\u00ean siyas\u00ee, abor\u00ee \u00fb civak\u00ee li Ewropa \u00fb c\u00eehan\u00ea biguher\u00eenin. R\u00eak\u00fbp\u00eak\u00ean v\u00ea t\u00eakiliy\u00ea dir\u00eaj in \u00fb di demek pi\u015ft\u00ee \u015fikandina Yek\u00eetiya Sovy\u00eat\u00ee de derdikevin, dema ku Ukrayna dest bi ava kirina dewletek modern kir ku bi norm\u00ean demokrat\u00eek re gir\u00eaday\u00ee b\u00fb \u00fb hewl da ku bi Yek\u00eetiya Ewropay\u00ea \u00fb NATO re t\u00eakiliy\u00ean n\u00eaz\u00eek\u00ee ava bike. R\u00fbsya l\u00ea, v\u00ea p\u00eavajoya wek\u00ee biryar\u00ee rast\u00ee ji bo xwe y\u00ean stratej\u00eek t\u00ea hesibandin \u00fb di v\u00ea watey\u00ea de berfirehkirina NATO\u2019y\u00ea rojava wek\u00ee tahd\u00eed ji bo ewlehiya netewey\u00ee \u00fb siyas\u00ee ya xwe t\u00ea d\u00eetin. Ev tens\u00eeyon\u00ean d\u00eerok\u00ee, civak\u00ee \u00fb siyas\u00ee daw\u00ee b\u00fbn ku \u015fer di qada mezin de bidest xistin, dema ku h\u00eaz\u00ean R\u00fbsya her\u00eam\u00ean Ukraynay\u00ea dagirin da ku armanc\u00ean stratej\u00eek\u00ean pir\u00e7and\u00ee bigirin, di nav de kontrola her\u00eam\u00ean sinor\u00ee, preskerdina r\u00eak\u00fbp\u00eak\u00ean serokatiya Ukrayna \u00fb xwestina r\u00eaxistina real\u00eetya geopolit\u00eek ya n\u00fb di her\u00eam\u00ea de b\u00fbn.<\/p>\n<p>\u015eer dimen\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean pir kompleks\u00ee y\u00ean xwe girt. R\u00fbsya stratejiy\u00ean h\u00easan \u00fb parastin\u00ea y\u00ean p\u00ea\u015fkeft\u00ee bikar an\u00een, t\u00ea de h\u00eaza hewa, operasyona takt\u00eek\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna z\u00fb ya erd\u00ee li her\u00eam\u00ean taybet\u00ee hatin. Ukrayna j\u00ee li dij\u00ee wan stratejiyeke parastin\u00ea ya berhemhat\u00ee bi hewandina \u00e7ar\u00e7ovey\u00ean avanser a xwe y\u00ean Rojavay\u00ee \u00fb pi\u015ftgir\u00eeya loj\u00eest\u00eek\u00ee ya domdar kar kir. Ferq\u00ean li dij\u00ee le\u015fker\u00ee hatine xuyang kirin \u00fb xeta frontekan g\u00fbher\u00ee, ku \u015fer b\u00fb \u015fer\u00ea dir\u00eaj a t\u00eaki\u015f\u00een\u00ea, bi encam\u00ean xw\u00eenperest \u00fb xebat\u00ean bingeha civak\u00ee. V\u00ea rew\u015f\u00ea de \u015fer ne ten\u00ea \u015fer li ser erd\u00ea b\u00fb, l\u00ea j\u00ee \u015fer li ser nasnameya netewey\u00ee, \u00a0xelasiy\u00ean siyas\u00ee \u00fb civak\u00ee b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>Ziyan\u00ean Abor\u00ee<\/strong><\/p>\n<p>Li ser abor\u00ee, \u015fer bandoreke mezin li R\u00fbsya, Ukrayna \u00fb Ewropa kir. R\u00fbsya di encam\u00ea de xerc\u00ean mezin ji ber sanksiyona navnetewey\u00ee t\u00eak \u00e7\u00fbn, t\u00ea de sinor\u00ean li ser sermay\u00ea, qada teknolojiya p\u00ea\u015fkeft\u00ee \u00fb asteng\u00ean mal\u00ee hatine girtin. Ev \u00e7alak\u00ee, bi z\u00eadeb\u00fbna xerc\u00ean le\u015fker\u00ee re, nirxa drav\u00ea ji ber xwar \u00fb pergal\u00ean hilber\u00eena end\u00fcstriyel dijwar b\u00fbn, ku R\u00fbsya bi stratejiy\u00ean xwe bo adapta\u00e7\u00e3o \u00fb stab\u00eelkerdina abor\u00ee hat destn\u00ee\u015fan kirin. Ukrayna j\u00ee ji h\u00eala \u015fer\u00ea ve qezaya abor\u00ee ya gir\u00eeng xistin; bingeha civak\u00ee t\u00eak \u00e7\u00fb, bazirganiya domdar girtin \u00fb hilber\u00eena end\u00fcstr\u00ee \u00fb cotkar\u00ee rawest\u00ee. Ev tes\u00eer\u00ean abor\u00ee qada kar \u00fb be\u015f\u00ean end\u00fcstriy\u00ea destabil\u00eeze kirin, b\u00eakar\u00ee \u00fb fukar\u00ee z\u00eade kirin \u00fb hewceyeke z\u00fb ji bo pi\u015ftgir\u00eeya navnetewey\u00ee \u00fb xebat\u00ean vegerandina bingeha abor\u00ee hatin.<\/p>\n<p><strong>\u015eer bandoreke mezin li gelan kir<\/strong><\/p>\n<p>Li dor civak\u00ee \u00fb mirovah\u00ee \u015fer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukraniya bandoreke mezin li ser gelan kir, wek xwep\u00ea\u015fandin, rawestina kar\u00fbbar\u00ean bingeh\u00een \u00fb z\u00eadeb\u00fbna fukar\u00ee. Ev kr\u00eeza mirovah\u00ee hewceyeke pi\u015ftgir\u00eeya navnetewey\u00ee ye, da ku al\u00eekariya g\u00eehandin \u00fb plan\u00ean dir\u00eaj a vegerandina civaka siv\u00eel li her\u00eam\u00ean t\u00eakildar \u00fb ba\u015fkirina xwe\u015fb\u00een\u00ee \u00fb civak\u00ee ya gelan ku ji t\u00eako\u015f\u00eena rast\u00ee \u00fb ne rast\u00ee \u015fer\u00ea hatine xetandin p\u00eak b\u00eene.<\/p>\n<p><strong>Bi hezaran kes ko\u00e7ber b\u00fbn<\/strong><\/p>\n<p>Di navbera sal\u00ean 2022\u20132023\u2019yan de, bi hezaran kes ji her\u00eam\u00ea ko\u00e7ber b\u00fbn \u00fb li her\u00eam\u00ean cude \u00ean Ukranya bar kirin. Di bin p\u00ea\u015fandana UNHCR de, hat e\u015fkerekirin ku heta 2024\u2019an ji 6\u20137 mil\u00eeon mirov wek\u00ee p\u00eanaberan li Ewropa \u00fb her\u00eam\u00ean din cih digirin. Ewqas ji ko\u00e7beran dike ku hijmara ni\u015ftecihan k\u00eam bibe, bi v\u00ea yek\u00ea kontrola xwe li ser jiyana mirovan t\u00eenin ku bibin kole, ev rew\u015f bi gi\u015ft\u00ee bandora xwe li ser abor\u00ee j\u00ee pir mezin heye. Bi awayek\u00ee gi\u015ft\u00ee, \u015fer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukranya di 21\u2019\u00ea sedsal\u00ea de ko\u00e7beriyeke mezin da \u00e7\u00eakirin. H\u00ears \u00fb qetandina jiyan\u00ean mirovan, bi taybet\u00ee penaber\u00ee \u00fb ko\u00e7ber\u00ee, ne ten\u00ea rew\u015fa civak\u00ee, l\u00ea demograf\u00eek \u00fb abor\u00ee diyar dikin.<\/p>\n<p><strong>Bandora \u015fer\u00ea R\u00fbsiya \u00fb Ukraniya li ser mirovan<\/strong><\/p>\n<p>\u015eer\u00ea R\u00fbsya \u00fb Ukray\u00eena ku ji sal\u00ea 2022\u2019yan ve dest p\u00ea kir, ne ten\u00ea li her\u00eam\u00ea, l\u00ea belk\u00ee li ser ast\u00ea c\u00eehan\u00ea j\u00ee bandora gir\u00eeng \u00e7\u00eakir. Ev \u015fer bandora xwe di nav \u00e7ar \u00e7ar\u00e7oveyan de n\u00ee\u015fan da; \u00e7anda mirov\u00ee, rew\u015fa civak\u00ee, abor\u00ee \u00fb demograf\u00eek. Bi bombebaran \u00fb \u015fer\u00ea berhevkir\u00ee, gelek bajar \u00fb gund\u00ean li Ukranya hatin hewle\u015fandin. Herwiha bi miloynan mirov ji tirsa jiyaneke b\u00eaewle \u00fb p\u00ea\u015ferojeke winda, deroniya wan xerab\u00fbye \u00fb hatine windakirin. Ev rew\u015f j\u00ee ji bo zarokan \u00fb jinan pir giran e. y\u00ean di bin qurban\u00ee ji \u015fer \u00fb pev\u00e7\u00fbnan, gel e ku jiyan \u00fb p\u00ea\u015feroja wan ber bi tar\u00eetiy\u00ea ve di\u00e7e \u00fb gelek ji wan dibin qurban\u00ee.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rojnameya Amer\u00eek\u00ee The New York Times ku art\u00ea\u015fa R\u00fbsyay\u00ea li hem\u00fb eniy\u00ean \u015fer \u00ean Ukraynay\u00ea p\u00ea\u015fve di\u00e7e, di demek\u00ea de ku Serok\u00ea R\u00fbsyay\u00ea Vladimir Putin ji daxwaz\u00ean xwe y\u00ean ji bo \u00e7areserkirina nakokiyan pa\u015fve gav nav\u00eaje.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rayedar\u00ean Ukrayn\u00ee, R\u00fbsyay\u00ea ji \u015feva 5\u2019\u00ea berfenbar\u00ea z\u00eadetir\u00ee 650 dron \u00fb 51 m\u00fb\u015fekan \u00ear\u00ee\u015feke berfireh li bajar \u00fb bajarok\u00ean Ukraynay\u00ea dane destp\u00eakirin.<\/p>\n<p>Li gor\u00ee rayedar\u00ean Ukrayn\u00ee, R\u00fbsyay\u00ea ji 5 \u2019\u00ea Berfanbar\u00ea ve z\u00eadetir\u00ee 650 dron \u00fb 51 m\u00fb\u015fekan \u00ear\u00ee\u015feke berfireh li bajar \u00fb bajarok\u00ean Ukraynay\u00ea da destp\u00eakirin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo Ji sala 2022\u2019an ve \u00fb heta niha \u015fer\u00ea di navbera R\u00fbsya \u00fb Ukraniyay\u00ea de b\u00eanavber dewam dike, bandora v\u00ee \u015fer\u00ee li ser asta tevah\u00ee c\u00eehan\u00ea heb\u00fb. Li gor\u00ee rapor\u00ean navnetewey\u00ee ji destp\u00eaka \u015fer ve z\u00eadey\u00ee 500 hezar kes ji herd\u00fb aliyan hatine ku\u015ftin. \u015eer\u00ea R\u00fbsiya \u00fb Ukrayinya Ji sala 2022\u2019an ve \u015fer\u00ea di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230953,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-230952","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230952"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230954,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230952\/revisions\/230954"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230953"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}