{"id":230833,"date":"2025-12-10T08:04:31","date_gmt":"2025-12-10T06:04:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230833"},"modified":"2025-12-10T08:04:31","modified_gmt":"2025-12-10T06:04:31","slug":"li-suriye-kiriza-abori-kurtir-dibe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230833","title":{"rendered":"Li S\u00fbriy\u00ea kir\u00eeza abor\u00ee kurtir dibe"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00eak\u00e7\u00fbna abor\u00ee li S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de bi destp\u00eaka kir\u00eez\u00ea re dest p\u00ea kir \u00fb her ku \u00e7\u00fb aloziya kurtir b\u00fb \u00fb l\u00eereya S\u00fbr\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fb. Bi hilwe\u015fandina r\u00eaj\u00eema Bass \u00fb hatina hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea di rew\u015fa abor\u00ee de tu guhertin p\u00eaknehatin, berovaj\u00ee w\u00ea rew\u015fa aboriy\u00ea xerabtir b\u00fb.<\/strong><\/p>\n<p>S\u00fbr\u00ee ber\u00ee kir\u00eez\u00ea di aliy\u00ea Abor\u00ee de weletek\u00ee berhemdar b\u00fb, p\u00ea\u015fket\u00ee b\u00fb, w\u00ea ji sed\u00ee 75 heta 85 xwarin, derman, cil \u00fb p\u00ealav\u00ean xwe berhem dikir, di heman dem\u00ea de berhem\u00ean xwe hinardey\u00ee z\u00eadey\u00ee 60 welat\u00ee dikr.<\/p>\n<p>Berhem betrola S\u00fbriy\u00ea a rojane ji p\u00eaw\u00eestiya bazara xwe z\u00eadetir b\u00fb \u00fb rojane n\u00eaz\u00eek\u00ee 150 hezar berm\u00eel dihat hilbirandin. Herwiha di aliy\u00ea pemb\u00fb \u00fb xwed\u00eekirina lawiran de j\u00ee di nava 50 welat\u00ean c\u00eehan\u00ea de b\u00fb, hilber\u00eena w\u00ea ya genim j\u00ee, pir salan ji gerekiya bazar\u00ean xwe y\u00ea navxwey\u00ee z\u00eadetir dida. Ji aliyek\u00ee din ve j\u00ee l\u00eereya S\u00fbr\u00ee bi nirx b\u00fb \u00fb yek dolar bi k\u00eam\u00ee 50 l\u00eereyan b\u00fb. Ji ber v\u00ea yek\u00ea em dikarin bib\u00eajin aboriya S\u00fbriy\u00ea \u00fb rew\u015fa jiyan\u00ee ya rojane ji ber\u00ee kir\u00eez\u00ea ba\u015f tir b\u00fb.<\/p>\n<p><strong>T\u00eak\u00e7\u00fbna abor\u00ee li S\u00fbriy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>T\u00eak\u00e7\u00fbna Abor\u00ee li S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de bi destp\u00eakirina xwep\u00ea\u015fandan\u00ean gel \u00fb gurb\u00fbna \u015fer\u00ea li S\u00fbriy\u00ea dest p\u00ea kir. Bi sedema \u015fer \u00e7alakiy\u00ean abor\u00ee rawestiyan, ziyan gihe\u015ftin saman\u00ean dewlet\u00ea y\u00ean stratej\u00eek, ko\u00e7ber\u00ee z\u00eade b\u00fb. Di heman dem\u00ea de lawaziya mekan\u00eezma bikaran\u00eena binsaziy\u00ea, wek sektor\u00ean tendirust\u00ee \u00fb y\u00ean xizmetguzariy\u00ea, b\u00fbne sedema t\u00eak\u00e7\u00fbna proseya gera abor\u00ee \u00fb t\u00eak\u00e7\u00fbna bazara berheman\u00een\u00ea, li gel lawazb\u00fbna h\u00eaza kir\u00een\u00ea ya be\u015fek berfireh ji civak\u00ea. Ji w\u00ea z\u00eadetir \u00eari\u015f\u00ean dewleta Tirk a dagrker li ser\u00a0 binesaziya S\u00fbriy\u00ea \u00fb bi taybet Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea hi\u015ft\u00ee ku kir\u00eeza Abor\u00ee li S\u00fbriy\u00ea z\u00eade bibe, di encama \u00eari\u015f\u00ean dewleta Tirk de binesaziya Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea ziyan\u00ean mezin d\u00eet.<\/p>\n<p><strong>Li gor\u00ee amar\u00ean Banka C\u00eehan\u00ee li S\u00fbr\u00ee ji sed 90 welat\u00ee di bin xeta hejariy\u00ea de dij\u00een<\/strong><\/p>\n<p>Li gor\u00ee amar\u00ean Banka C\u00eehan\u00ee ji sed 90 \u00a0kes di bin xeta hejariy\u00ea de dij\u00een, di heman dem\u00ea de r\u00eajeya enflasyon\u00ea di \u00e7ileya 2025\u2019an de gih\u00ee\u015ftiye ji sed 6.4, r\u00eajeya b\u00eakariy\u00ea j\u00ee berdewam e \u00fb ev yek b\u00fbye sedema hilwe\u015f\u00eena h\u00eaza kir\u00een\u00ea ji ber bilindb\u00fbna bihay\u00ean kel\u00fbpel \u00fb madey\u00ean bingeh\u00een. Herwiha ji ber dorp\u00ea\u00e7\u00ean abor\u00ee y\u00ean ku di sal\u00ean \u015fer de li ser S\u00fbriy\u00ea hatine sepandin, rew\u015f aloz tir b\u00fb \u00fb \u00ea\u015f\u00ean gel\u00ea S\u00fbriy\u00ea du qat z\u00eade b\u00fbn. Tev\u00ee hilwe\u015f\u00eena rej\u00eema Baas \u00fb hatina hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea li ser deshildariya S\u00fbriy\u00ea rew\u015fa S\u00fbriy\u00ea z\u00eadetir aloz b\u00fb. Berevaj\u00ee v\u00ea, trajediy\u00ean li welatek\u00ee ku feq\u00eer bi k\u00eamtir\u00ee dolarek\u00ee di roj\u00ea de dij\u00een \u00fb b\u00eakar\u00ee ji sed\u00ee 50\u00ee derbas dibe, z\u00eade b\u00fbn.<\/p>\n<p><strong>Aboriya S\u00fbriy\u00ea pi\u015ft\u00ee hatina hikumeta vegh\u00eaz<\/strong><\/p>\n<p>Hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea bi hevkariya h\u00eaz\u00ean navdewlet\u00ee hate li ser desthildariya S\u00fbriy\u00ea, ji w\u00ea dem\u00ea heta niha tu guhertin di S\u00fbriy\u00ea de ne hatine \u00e7\u00eakirin. Herwiha kir\u00eeza abor\u00ee j\u00ee h\u00een z\u00eade tir b\u00fb, herwiha aboriya S\u00fbriy\u00ea ber bi qonaxeke nezelal ve di\u00e7e.<\/p>\n<p>S\u00fbriy\u00ea sala 2024\u2019an bi pa\u015fve\u00e7\u00fbneke abor\u00ee ya bi r\u00eajeya n\u00eaz\u00eek\u00ee ji sed\u00ee 1,5 bi daw\u00ee kir l\u00ea saziy\u00ean c\u00eehan\u00ee y\u00ean wek\u00ee Banka c\u00eehan\u00ee p\u00ea\u015fb\u00een\u00ee dikin ku di sala 2025\u2018an de ge\u015fedana abor\u00ee bigih\u00eaje ji sed\u00ee yek. Pirsgir\u00eak ew e ku ev ge\u015fedan ne ji sektora p\u00ee\u015fesaz\u00ee \u00fb kargehan an j\u00ee ji zeviy\u00ean \u00e7andiniy\u00ea t\u00ea, belk\u00ee bi piran\u00ee pi\u015fta xwe bi wan welatiy\u00ean S\u00fbriy\u00ea gir\u00eadaye ku li dervey\u00ee wel\u00eat in \u00fb ten\u00ea di nav 6 mehan de n\u00eaz\u00eek\u00ee milyarek dolar \u015fandine hundir\u00ea S\u00fbriy\u00ea.<\/p>\n<p>Soz\u00ean hilber\u00een\u00ea li S\u00fbriy\u00ea, ji aliy\u00ea welat\u00ean Kendava Ereb\u00ee ve b\u00fbne man\u015fet\u00ean n\u00fb\u00e7eyan, 14 milyar dolar di Tebaxa 2024\u2019an de \u00fb 6 milyar dolar\u00ean din di meha t\u00eermeha heman \u00eesal de. Ev hejmar\u00ean mezin in l\u00ea piraniya van sozan bi kompanya \u00fb kesayetiy\u00ean nenaskir\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee ne ku p\u00eawendiya wan bi berpirs\u00ean hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea re hene.<\/p>\n<p>H\u00een j\u00ee \u00e7end aliy\u00ean er\u00ean\u00ee y\u00ean S\u00fbriyey\u00ea hene ku dikarin al\u00eekariya vej\u00eena w\u00ea bikin, wek\u00ee cihek\u00ee stratej\u00eek, \u00e7avkaniy\u00ean xwezay\u00ee y\u00ean cih\u00eareng \u00fb nif\u00fbseke xweragir. Ev xal\u00ean bih\u00eaz ketine bin siya rastiy\u00ean tal. Li gor\u00ee rapora meha sibata \u00eesal a Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee, hejar\u00ee niha ji sed\u00ee 90 ji nif\u00fbs\u00ea girtiye, b\u00eakar\u00ee j\u00ee ji sed\u00ee 30 e \u00fb be\u015feke mezin ji binesaziya wel\u00eat h\u00een j\u00ee w\u00earan e.<\/p>\n<p><strong>Aboriya S\u00fbriyey\u00ea ya \u00eero ne li ser hilber\u00eena navxwey\u00ee ye\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Aboriya S\u00fbriy\u00ea ya \u00eero ne li ser hilber\u00eena navxwey\u00ee ye, belk\u00ee li ser wan perey\u00ean ku ji derve t\u00ean \u015fandin \u00fb li ser bazirganiya neferm\u00ee berdewam dike. Ev yek peykerek\u00ee lerzok ava dike ku her qutb\u00fbneke di van \u00e7avkaniy\u00ean derve de, dikare bibe sedema aloziy\u00ea \u00fb p\u00ealeke n\u00fb ya ne aramiy\u00ea.<\/p>\n<p>Vej\u00eena aboriya S\u00fbriy\u00ea gir\u00eaday\u00ee siyaset \u00fb aramkirina nakokiy\u00ean navxwey\u00ee ye. Tund\u00fbt\u00fbjiy\u00ean mezheb\u00ee y\u00ean v\u00ea dawiy\u00ea, nemaze \u00eari\u015f\u00ean xw\u00eendar \u00ean li ser civak\u00ean Elew\u00ee \u00fb Durziyan, aramiya siyas\u00ee ya S\u00fbriy\u00ea hejandine \u00fb baweriya hilber\u00eeneran a bi hikumeta veguh\u00eaz re lawaz kir\u00ee ye. Berovaj\u00ee v\u00ea yek\u00ea, peymana d\u00eerok\u00ee ya 8 \u00ea\u2019Adar\u00ea ya di navbera Fermandar\u00ea H\u00eaz\u00ean S\u00fbriya Demokrat\u00eek HSD\u2019\u00ea Mezl\u00fbm Ebd\u00ee \u00fb Serok\u00ea hikumeta veguh\u00eaz Ehmed El-\u015eera de, dikare bibe sedema \u00e7\u00eab\u00fbna \u00e7ar\u00e7oveyek\u00ea ji bo kontrola hevbe\u015f a s\u00eenor\u00ean zev\u00ee gaz \u00fb petrol\u00ea.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u00c7areserkirina rew\u015fa abor\u00ee bi aramiya siyas\u00ee p\u00eakan e\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Hin \u00e7avkan\u00ee dib\u00eajin ku \u00e7areserkirina rew\u015fa abor\u00ee bi aramiya siyas\u00ee \u00fb p\u00eakan\u00eena reform\u00ean rad\u00eekal ji bo ba\u015ftirkirina j\u00eengeha karsaz\u00ee \u00fb veberh\u00eanan\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye, herwiha gir\u00eengiya dab\u00eenkirina pi\u015ftgiriya navnetewey\u00ee ji bo ji n\u00fb ve avakirina binesaziy\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye.<\/p>\n<p>\u00c7avkaniy\u00ean ku ber\u00ea ajokera sereke ya aboriy\u00ea b\u00fb, niha bi piran\u00ee bi kel\u00fbpel\u00ean bingeh\u00een \u00ean wek\u00ee xwarin\u00ea ve s\u00eenordar e, di heman dem\u00ea de bazirganiya kel\u00fbpel\u00ean p\u00ee\u015fesaziy\u00ea k\u00eamb\u00fbnek gir\u00eeng d\u00eetiye.Lewma ji bil\u00ee hilwe\u015f\u00eena abor\u00ee, rew\u015fa mirov\u00ee li S\u00fbriy\u00ea h\u00een j\u00ee karesatbar e. N\u00eaz\u00eek\u00ee 16.7 milyon kes ji du s\u00eayan z\u00eadetir nif\u00fbsa wel\u00eat hewcedar\u00ea hin away\u00ean al\u00eekariya mirov\u00ee ne.<\/p>\n<p>Netew\u00ean Yekb\u00fby\u00ee NY ragihand ku p\u00eaw\u00eestiya aboriya S\u00fbriy\u00ea bi 55 salan heye da ku vegere asta ku di sala 2010\u2019an de b\u00fb, \u00fb bang li civaka navdewlet\u00ee kir ku veberh\u00eanan\u00ean li v\u00ee welat\u00ee bike ji bo lezkirina \u00e7erxa ge\u015fb\u00fbn\u00ea.<\/p>\n<p>P\u00ea\u015feroja aboriya S\u00fbriy\u00ea gir\u00eaday\u00ee w\u00ea yek\u00ea ye ka gelo hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea dikare xwe ji wan nexwe\u015fiy\u00ean kevn \u00ean ku reh\u00ean xwe di S\u00fbriy\u00ea de k\u00fbr berdane d\u00fbr bigire yan na?<\/p>\n<p>N\u00fbjenb\u00fbneke rast\u00een a S\u00fbriyey\u00ea eger \u00e7\u00eabibe, ne ten\u00ea d\u00ea \u00e7areniv\u00eesa l\u00eereyey\u00ea S\u00fbriy\u00ea diyar bike, mikine d\u00ea ji bo sal\u00ean d\u00fbr \u00fb dir\u00eaj cih\u00ea S\u00fbriy\u00ea li ser nex\u015feya aboriya her\u00eam\u00ea j\u00ee destn\u00ee\u015fan bike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00eelan Mulhim\\Qami\u015flo T\u00eak\u00e7\u00fbna abor\u00ee li S\u00fbriy\u00ea di sala 2011\u2019an de bi destp\u00eaka kir\u00eez\u00ea re dest p\u00ea kir \u00fb her ku \u00e7\u00fb aloziya kurtir b\u00fb \u00fb l\u00eereya S\u00fbr\u00ee t\u00eak\u00e7\u00fb. Bi hilwe\u015fandina r\u00eaj\u00eema Bass \u00fb hatina hikumeta veguh\u00eaz a S\u00fbriy\u00ea di rew\u015fa abor\u00ee de tu guhertin p\u00eaknehatin, berovaj\u00ee w\u00ea rew\u015fa aboriy\u00ea xerabtir b\u00fb. S\u00fbr\u00ee ber\u00ee kir\u00eez\u00ea di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230834,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[242],"tags":[],"class_list":["post-230833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-abori-u-ekoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230833"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230835,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230833\/revisions\/230835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}