{"id":230618,"date":"2025-12-03T08:24:25","date_gmt":"2025-12-03T06:24:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230618"},"modified":"2025-12-03T08:24:25","modified_gmt":"2025-12-03T06:24:25","slug":"ji-navderen-jinen-kurd-adile-xatun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230618","title":{"rendered":"Ji navd\u00ear\u00ean jin\u00ean Kurd; Ad\u00eele Xat\u00fbn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Esma Mistefa<\/strong><\/p>\n<p>Ew jina navdar sala 1895\u2019an li gel kesek\u00ee naskir\u00ee y\u00ea devera Helebc\u00ea y\u00ea bi nav\u00ea \u201cOsman\u201d dizewice. Pi\u015ft\u00ee mirina Mehm\u00fbd Pa\u015fay\u00ea Caf serokayetiya e\u015f\u00eera Cafan dikeve st\u00fby\u00ea Osman Pa\u015fay\u00ea Caf \u00fb Ad\u00eele Xanim j\u00ee dibe hevkara hevj\u00een\u00ea xwe.<\/p>\n<p>Jin\u00ean Kurd her ji serdem\u00ean ber\u00ea ve xwediy\u00ea b\u00eer \u00fb hi\u015fmendiy\u00ean taybet b\u00fbne \u00fb di nav civata Kurdan de j\u00ee gelek jin\u00ean zana \u00fb z\u00eerek derket\u0131ne \u00fb bala civata Kurd\u00ee \u00fb bala gelek d\u00eerokniv\u00ees \u00fb rojhilatnas\u00ean biyan\u00ee ki\u015fandine \u00fb b\u00fbne cih\u00ea serbilindiya netewa Kurd.<\/p>\n<p><strong>Navd\u00ear\u00ean biyan\u00ee \u00e7i li ser jin\u00ean Kurd gotine<\/strong><\/p>\n<p>Di v\u00ea derbar\u00ea de Kurdnas\u00ea R\u00fbs\u00ee, \u201cViladim\u00eer Fiyodorv\u00ee\u00e7 M\u00eenorisk\u00ee\u201d, Kurd wek p\u00ea\u015fkeft\u00eetir\u00een \u00fb \u015faristaniyetir\u00een netewe daye zan\u00een.<\/p>\n<p>Mistir R\u00ee\u00e7 j\u00ee jin\u00ean Ereb, Tirk \u00fb Fars li gel jin\u00ean Kurd helsengandin kiriye \u00fb gotiye, jin\u00ean Kurd derheq pile \u00fb serbest\u00ee \u00fb z\u00eerekatiya \u00fb damenpakiya xwe li jin\u00ean netew\u00ean din p\u00ea\u015fkeft\u00eetirin.<\/p>\n<p>Herwisa jin\u00ean Kurd cih\u00ea r\u00eaz \u00fb pesindana gelek gerok \u00fb rojhilatnas\u00ean din \u00ean biyan\u00ee b\u00fbne.<\/p>\n<p>M\u00eacerson, Efser\u00ea Siyas\u00ee \u00fb Rojhilatnas \u00ea Br\u00eetan\u00ee derbar\u00ea Ad\u00eele Xanim\u00ea de wiha gotiye: Ad\u00eele Xanim jineke desthilatdar, civak\u00ee \u00fb bazirgan\u00ee ye \u00fb ew hewla \u015faristaniyetsaz\u00ee \u00fb b\u00eenasaziy\u00ea di Helebc\u00ea de dide\u201d.<\/p>\n<p>Yek ji wan jinan ku cih\u00ea serbilindiya netewa Kurd e \u00fb z\u00eerekat\u00ee \u00fb payebilindiya w\u00ea ketiye ser ziman\u00ea biyaniyan, <strong>Ad\u00eele Xanim e<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>Ev jine k\u00ee b\u00fbye ku wiha kes\u00ean bi nav\u00fbbang \u00ean biyan\u00ee behsa w\u00ea kirine.<\/strong><\/p>\n<p>Malbatek pi\u015ft\u00ee jinav\u00e7\u00fbna m\u00eerni\u015f\u00eena Baban di sala 1851\u2019an de li bajar\u00ea Sil\u00eaman\u00ee ber bi bajar\u00ea Sin\u00ea ve ku w\u00ea dem\u00ea ew bajar di bin desthilata Erdelan de b\u00fbye, n\u00ee\u015ftec\u00ee dibe \u00fb ew malbat j\u00ee ya Ebdullqadir Beg\u00ea kur\u00ea Hem\u00eed Beg b\u00fb. Ad\u00eele Xanim ji w\u00ea malbata naskir\u00ee li sala 1859\u2019an di v\u00ee bajar\u00ee de ji day\u00eek b\u00fbye. Jiyana Adile Xan di bajar\u00ea Sine de derbas dibe.<\/p>\n<p>Ew jina navdar sala 1895\u2019an li gel kesek\u00ee naskir\u00ee y\u00ea devera Helebc\u00ea y\u00ea bi nav\u00ea \u201cOsman\u201d dizewice. Pi\u015ft\u00ee mirina Mehm\u00fbd Pa\u015fay\u00ea Caf serokayetiya e\u015f\u00eera Cafan dikeve st\u00fby\u00ea Osman Pa\u015fay\u00ea Caf \u00fb Ad\u00eele Xanim j\u00ee dibe hevkar\u00ea m\u00ear\u00ea xwe.<\/p>\n<p>Dema ku Osman Pa\u015fa sala 1905\u2019an di\u00e7e ser dilovaniya xwe \u00fb ko\u00e7a daw\u00ee dike, Ad\u00eele Xan hem\u00fb kar\u00fbbar\u00ea e\u015f\u00eera Caf bir\u00eave dibe \u00fb nav \u00fb bang\u00ea w\u00ea li hem\u00fb dever\u00ea \u015earezor \u00fb Hewreman \u00fb cih\u00ean din \u00ean Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea belav dibe \u00fb herwisa r\u00eazeke z\u00eade j\u00ee di nav xelk\u00ea Rojhilat\u00ea Kurdistan\u00ea de li hember w\u00ea t\u00ea n\u00ee\u015fandan.<\/p>\n<p>Ew jine di dawiya sedsala 19\u2019an \u00fb destp\u00eaka sedsala 20\u2019an de roleke gir\u00eeng li d\u00eeroka civata Kurd\u00ee ya w\u00ea serdem\u00ea \u00fb nemaze li nav\u00e7eya Helebce \u00fb \u015earezor \u00fb Hewraman\u00ea de dil\u00eeze.<\/p>\n<p>Bir\u00eavebirina kar\u00fbbar\u00ea e\u015f\u00eereteke mezin li devera Helebce \u00fb de\u015fta \u015earezor \u00fb afirandina p\u00eawendiy\u00ean bih\u00eaz li gel \u00cengil\u00eeziyan kar\u00ea herkes\u00ea neb\u00fb, l\u00ea w\u00ea jina Kurd a z\u00eerek ew erk da ser mil\u00ea xwe.<\/p>\n<p>Pi\u015ft\u00ee serkirdayet\u00eekirina e\u015f\u00eereteke mezin a wek\u00ee e\u015f\u00eereta Caf, desthilata w\u00ea ewqas mezin b\u00fb ku bi \u015eajina b\u00ea Tac a \u015earezor\u00ea hatib\u00fb nas\u00een.<\/p>\n<p>Bajar\u00ea Helebce bajarek ku niha bi bajar\u00ea k\u00eemyabarankir\u00ee t\u00ea naskirin, bi saya ser\u00ea Ad\u00eele Xanim, Osman Pa\u015fay\u00ea hevj\u00een\u00ea w\u00ea \u00fb Tahirbeg \u00fb Ehmed moxtar Beg\u00ea kur\u00ean w\u00ea, gelek b\u00eena \u00fb gelek avedaniy\u00ean din bi xwe ve d\u00eetin. Bajar\u00ea Helebce di serdema Ad\u00eele Xanim\u00ea de ji gundek\u00ea hat\u00ee pi\u015ftguh kirin, gav\u00ean ber bi bajarek avedan \u00fb p\u00ea\u015fkeft\u00ee ve av\u00eatin.<\/p>\n<p>Ad\u00eele Xanim di v\u00ee bajar\u00ee de r\u00eaya bazirganiy\u00ea li gel bajar\u00ean ku c\u00eeran\u00ean wan b\u00fbn vekir \u00fb gelek dukan \u00fb bazar avedan kir.<\/p>\n<p>Her wek t\u00ea zan\u00een, Ad\u00eele Xanim yekem\u00een Qaymeqama jin di d\u00eeroka Iraq\u00ea de b\u00fbye \u00fb di sala 1909\u2019an ew b\u00fbye Qaymeqama Helebcey\u00ea.<\/p>\n<p>Ew ne ten\u00ea Fermanreway\u00ea rasteq\u00eene ya w\u00ea dever\u00ea b\u00fb, belk\u00ee ew di asteke bilind a siyas\u00ee de b\u00fb; w\u00ea dadgeha taybet bi xwe heb\u00fb \u00fb girt\u00eegehek \u00e7\u00eakirib\u00fb \u00fb bi xwe serpere\u015ftiya dadgeh\u00ea dikir \u00fb kes\u00ean xirabkar siza dida, herwisa ko\u015fk \u00fb talar\u00ean xwe\u015fik \u00e7\u00eakirib\u00fb \u00fb r\u00eak\u00fbp\u00eakiyek di Helebcey\u00ea de afirandib\u00fb \u00fb ew gund\u00ea ku di serdema dag\u00eerkeriya Osmaniyan de hatib\u00fb jib\u00eerkirin, b\u00fb bi bajarek\u00ee siyas\u00ee \u00fb bazirgan\u00ee \u00fb heta wisa l\u00ea hat ku pex\u00eelatiya Osmaniyan bi v\u00ee bajar\u00ee re dihat, l\u00ea heta bo carek\u00ea j\u00ee Ad\u00eele Xanim\u00ea \u00eezin neda ku Osman\u00ee baregeh\u00ean xwe di devera w\u00ea de damezr\u00eenin.<\/p>\n<p>\u201cM\u00ees B\u00eal\u201d w\u00ea serdem\u00ea n\u00fb\u00e7egehaneka Bir\u00eetan\u00ee li Rojhilata Nav\u00een b\u00fb \u00fb sala 1921\u2019an bo serdanek\u00ea di\u00e7e Helebcey\u00ea \u00fb \u00e7av\u00ea w\u00ea bi Ad\u00eele Xanim dikeve \u00fb bi bejin \u00fb bala Ad\u00eele Xanim\u00ea re niv\u00eesiye: \u201cEm wek\u00ee Br\u00eetaniyan nabe hesab\u00ea bo Ad\u00eele Xanim\u00ea nekin, ew di dever\u00ea de baladest e, fermanreway\u00ea e\u015f\u00eera Caf e, bi \u015fiyan e \u00fb \u015fiyana w\u00ea di astek\u00ea de ye ku mirov nikare heta b\u00eer j\u00ee l\u00ea bike, herwisa ew jineke balk\u00ea\u015f e \u00fb bi kinc\u00ean Kurd\u00ee rind \u00fb xwe\u015fik e\u201d.<\/p>\n<p>W\u00ea jina navdar di war\u00ea abor\u00ee de geleg xizmet\u00ean mezin bi xelk\u00ea xwe kir, w\u00ea bi desthilatdariya xwe ev yeka n\u00ee\u015fan\u00ea welat\u00ean c\u00eehan\u00ea da ku jin\u00ean Kurd di w\u00ea serdem\u00ea de j\u00ee li gel m\u00earan wekhev in \u00fb dikarin di nav civata Kurdan de bigihin bi desthilat\u00ea \u00fb heta dikarin di nav kar\u00ean siyas\u00ee de j\u00ee be\u015fdar\u00ee bikin.<\/p>\n<p>Di v\u00ea derbar\u00ea de Kurdnas\u00ea R\u00fbs\u00ee, Viladim\u00eer Fiyodorv\u00ee\u00e7 M\u00eenorisk\u00ee, sala 1909\u2019an serdana Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea kiriye \u00fb herwiha ber bir Helebc\u00ea ve j\u00ee di\u00e7e \u00fb dibe m\u00eavan\u00ea Ad\u00eele Xanim\u00ea \u00fb di b\u00eereveriy\u00ean xwe de wiha gotiye: \u201cAd\u00eele Xanim jineke b\u00eam\u00eenak b\u00fbye \u00fb ew kesek t\u00eagih\u00ee\u015ft\u00ee \u00fb xwediy\u00ea kesayetiyeke bih\u00eaz b\u00fbye\u201d.<\/p>\n<p>\u201cEdmondiz\u201d Efserek\u00ee art\u00ea\u015fa Br\u00eetanya li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea, derbar\u00ea Ad\u00eele Xanim\u00ea de wiha gotiye: \u201cHem\u00fb desthilata Osman Pa\u015fa pi\u015ft\u00ee mirina w\u00ee ket dest\u00ea jina w\u00ee, ku di rast\u00ee de ew jin \u015fajina tac p\u00ea neday\u00ee ya \u015earezor\u00ea b\u00fbye\u201d.<\/p>\n<p>Ad\u00eele Xanim\u00ea gelek hez ji p\u00ea\u015fxistina xwendin\u00ea kiriye \u00fb her lewma j\u00ee \u00e7endin dibistan avedan kirin. Pi\u015ft\u00ee xizmetek z\u00eade bi xelk\u00ea xwe re, ev jina navdar li roja 11\u2019\u00ea N\u00eesana 1924\u2019an di\u00e7e ser dilovaniya xwe \u00fb ko\u00e7a daw\u00ee dike \u00fb li goristana Ebabeyl li bajar\u00ea Helebc\u00ea bi axa p\u00eeroz a Kurdistan\u00ea t\u00ea spartin.<\/p>\n<p>W\u00ea jina navdar bi an\u00eena \u015faristaniyeke modern di nav xelk\u00ea xwe de \u00fb bi kar \u00fb xizmet\u00ean ku bo netewa xwe kir, bo m\u00eenakek bo hem\u00fb jin\u00ean li d\u00fb xwe \u00fb da xuya ku jin j\u00ee dikare bandorek mezin li ser civata xwe ava bike \u00fb dikare di gelek waran de bo p\u00ea\u015fxistina netewa xwe xizmet\u00ea bike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esma Mistefa Ew jina navdar sala 1895\u2019an li gel kesek\u00ee naskir\u00ee y\u00ea devera Helebc\u00ea y\u00ea bi nav\u00ea \u201cOsman\u201d dizewice. Pi\u015ft\u00ee mirina Mehm\u00fbd Pa\u015fay\u00ea Caf serokayetiya e\u015f\u00eera Cafan dikeve st\u00fby\u00ea Osman Pa\u015fay\u00ea Caf \u00fb Ad\u00eele Xanim j\u00ee dibe hevkara hevj\u00een\u00ea xwe. Jin\u00ean Kurd her ji serdem\u00ean ber\u00ea ve xwediy\u00ea b\u00eer \u00fb hi\u015fmendiy\u00ean taybet b\u00fbne \u00fb di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230619,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[241],"tags":[],"class_list":["post-230618","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serbest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230618","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230618"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230618\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230620,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230618\/revisions\/230620"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230618"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230618"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230618"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}