{"id":230508,"date":"2025-11-30T07:58:06","date_gmt":"2025-11-30T05:58:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230508"},"modified":"2025-11-30T07:58:06","modified_gmt":"2025-11-30T05:58:06","slug":"hisyariya-zedebuna-bircibune-di-cihane-de","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/?p=230508","title":{"rendered":"Hi\u015fyariya z\u00eadeb\u00fbna bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea di c\u00eehan\u00ea de"},"content":{"rendered":"<p><strong>L\u00eeloz His\u00ean<\/strong><\/p>\n<p><strong>R\u00eaxistina Xurek \u00fb \u00c7andiniy\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (FAO) \u00fb Bernameya Xwarin\u00ea ya C\u00eehan\u00ea (WFP) bi raporeke hevbe\u015f hi\u015fyar\u00ee dan ku bi m\u00eelyonan mirov\u00ean li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea w\u00ea bi metirsiya xelay\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb bim\u00eenin.<\/strong><\/p>\n<p>Di Raporteke hevbe\u015f de ku di 12\u2019\u00ea mijdara 2025\u2019an ji aliy\u00ea R\u00eaxistina Xurek \u00fb \u00c7andiniy\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (FAO) \u00fb Bernameya Xwarin\u00ea ya C\u00eehan\u00ea (WFP) hatiiye we\u015fan t\u00ea de e\u015fkere kirin ku b\u00eaewlehiya xwarin\u00ea li 16 dever\u00ean kir\u00eet\u00eek bil lez xirabtir dibe \u00fb gef\u00ea li m\u00eelyonan kes\u00ean din dixwe ku bikevin nav bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea an j\u00ee ber bi bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea ve di\u00e7in.<\/p>\n<p><strong>\u015eer \u00fb tund\u00fbt\u00fbj\u00ee sedema sereke ya bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea ne<\/strong><\/p>\n<p>Dem ji bo p\u00ea\u015f\u00eegirtina li bir\u00e7\u00eeb\u00fbna berfireh li dever\u00ean her\u00ee xeternak bi awayek\u00ee bilez diqede, ku pev\u00e7\u00fbn, hilwi\u015f\u00eena abor\u00ee, hewaya dijwar \u00fb k\u00eamasiy\u00ean giran \u00ean f\u00eenansman\u00ea rew\u015f\u00ea xirabtir dikin. Tev\u00ee hewcdariya z\u00eade ya p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fkirina al\u00eekariy\u00ean ku parastina jiyan\u00ea bi awayek\u00ee befireh dike, l\u00ea f\u00eenansman bi awayek\u00ee xeternak s\u00eenordar dim\u00eene.<\/p>\n<p>Rapora <strong>Navend\u00ean Bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea <\/strong>ya v\u00ea dawiy\u00ea hat\u00ee we\u015fandin, ku serdema ji Mijdara 2025\u2019an heta Gulana 2026\u2019an vedihew\u00eene, e\u015fkere dike ku pev\u00e7\u00fbn \u00fb tund\u00fbt\u00fbj\u00ee sedem\u00ean sereke y\u00ean bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea ne li 14 ji 16 dever\u00ean bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea hatine destn\u00ee\u015fankirin<\/p>\n<p>Di rapor\u00ea de 6 welat \u00fb her\u00eam\u00ean her\u00ee bi fikar dstn\u00ee\u015fan dike: Hay\u00eet\u00ee, Mal\u00ee, Filest\u00een, Ba\u015f\u00fbr\u00ea S\u00fbdan, S\u00fbdan \u00fb Yemen, ku mirov\u00ean van deveran bi gefa b\u00fbr\u00e7\u00eeb\u00fbna kar\u00eeset\u00ea a n\u00eaz\u00eek r\u00fb bi r\u00fb ne.<\/p>\n<p>\u015ee\u015f welat\u00ean din j\u00ee wek\u00ee &#8221; Fikareke pir z\u00eade&#8221; hatin destn\u00ee\u015fankirin: Afxanistan, Komara Demokrat\u00eek a Kongoy\u00ea, Myanmar, N\u00eejerya, Somal \u00fb S\u00fbriy\u00ea.<\/p>\n<p>\u00c7ar dever\u00ean din \u00ean bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea Bork\u00eena Faso, Ti\u015fad, K\u00eeniya \u00fb rew\u015fa penaber\u00ean Roh\u00eenca li Banglade\u015f\u00ea ne.<\/p>\n<p><strong>K\u00eamasiy\u00ean f\u00eenansman\u00ea dibin sedema k\u00eamkirina al\u00eekariy\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>Di n\u00eaz\u00eekb\u00fbna van deveran li ber \u015fert \u00fb merc\u00ean kar\u00eesetbar an j\u00ee bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea derbas dibin, f\u00eenansmana mirov\u00ee pir k\u00eam e. Heta dawiya Cotmeha 2025\u2019an, ten\u00ea 10.5 milyar dolar\u00ea Amer\u00eek\u00ee ji esl\u00ea 29 milyar dolar\u00ea Amer\u00eek\u00ee ku ji bo pi\u015ftgiriya kes\u00ean her\u00ee lawaz hewce b\u00fb, hatib\u00fb wergirtin.<\/p>\n<p>K\u00eamasiy\u00ean giran \u00ean f\u00eenansman\u00ea bersiv\u00ean awarte asteng dikin, ku k\u00eamkirina rasyon\u00ean xwarin\u00ea y\u00ean tund ferz dikin \u00fb gih\u00ee\u015ftina xwarin\u00ea ji bo kes\u00ean her\u00ee lawaz s\u00eenordar dikin di heman dem\u00ea de al\u00eekariya xwarin\u00ea ji bo penaberan n\u00eaz\u00eek\u00ee xala \u015fikestin\u00ea ye.<\/p>\n<p>Bergirtina al\u00eekariy\u00ea li piraniya dever\u00ean bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea k\u00eam b\u00fbye, Bernameya Xwarin\u00ea ya C\u00eehan\u00ea ne\u00e7ar maye ku p\u00eevan\u00ean hedefgirtin\u00ea hi\u015fk bike \u00fb al\u00eekariya ji bo penaber \u00fb kes\u00ean ku ji hundir ve ko\u00e7ber b\u00fbne k\u00eam bike. Di v\u00ea navber\u00ea de, bernamey\u00ean xwarina dibistanan \u00fb pi\u015ftgiriya xwarin\u00ea y\u00ean p\u00eaw\u00eest li hin welatan hatine rawestandin lewma zarok \u00fb malbat\u00ean ko\u00e7ber di xetereyek mezin de dih\u00eale.<\/p>\n<p>FAO hi\u015fyar\u00ee dide ku k\u00eamasiy\u00ean f\u00eenansman\u00ea hewl\u00ean parastina debara \u00e7andiniy\u00ea j\u00ee t\u00eak dibin, ku ji bo aramkirina hilber\u00eena xwarin\u00ea \u00fb p\u00ea\u015f\u00eegirtina li kr\u00eez\u00ean dubare gir\u00eeng in. B\u00eay\u00ee f\u00eenansmana lezg\u00een, al\u00eekariy\u00ean gir\u00eeng &#8211; wek\u00ee tov, kar\u00fbbar\u00ean tenduristiya ajalan \u00fb tedb\u00eer\u00ean \u00e7andiniy\u00ea ber\u00ee demsal\u00ean \u00e7andiniy\u00ean \u00fb \u015fikestin\u00ean n\u00fb nagih\u00eejin civakan, dibe ku xetera kir\u00eez\u00ean p\u00ea\u015froj\u00ea z\u00eade bikin \u00fb qidreta berxwdan\u00ea k\u00eam bike.<\/p>\n<p>Li welat\u00ean ku bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea dij\u00een, hilber\u00eena xwarin\u00ea li ser asta malbat \u00fb dahat\u00ea ji bo p\u00eakan\u00eena hewcedariy\u00ean bingeh\u00een ne bes e. Bernamey\u00ean ku r\u00fb bi r\u00fby\u00een\u00ea xurt dike niha ji bo parastina debara jiyan\u00ea gir\u00eeng in di heman dem\u00ea de k\u00eamkirina gir\u00eaday\u00eeb\u00fbna bi al\u00eekariya awarte.<\/p>\n<p><strong>P\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina Bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea <\/strong><\/p>\n<p>FAO \u00fb Bernameya Xwarin\u00ea ya C\u00eehan\u00ea tekez dikin ku bir\u00e7\u00eeb\u00fbn her gav p\u00ea\u015fb\u00een\u00eekir\u00ee ye \u00fb dibe ku p\u00ea\u015fgirtina w\u00ea b\u00ea kirin. Ew bang li civaka navnetewey\u00ee dikin ku bala gerd\u00fbn\u00ee ji n\u00fb ve li ser p\u00ea\u015f\u00eel\u00eagirtina bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea bik\u015f\u00eene \u00fb z\u00eadekirina \u00eest\u00eesmarkirina ewlehiya xwerin\u00ea ya dem dir\u00eaj \u00fb avakirina qidreta r\u00fb bi r\u00fby\u00een\u00ea sekinandin.<\/p>\n<p>R\u00eaveber\u00ea Gi\u015ft\u00ee y\u00ea FAO \u015eo Dongyo got: \u201cPergal\u00ean hi\u015fyariy\u00ea y\u00ean z\u00fb dixebitin, ev ji bo girtina tedb\u00eer\u00ean proakt\u00eef gir\u00eeng e. Div\u00ea em ji bersivday\u00eena kr\u00eezan ber bi p\u00ea\u015f\u00eegirtina wan ve bi\u00e7in. \u00cest\u00eesmarkirina ji bo derbara jiyan\u00ea, r\u00fb bi r\u00fby\u00een\u00ea \u00fb parastina civak\u00ee ber\u00ee ku bir\u00e7\u00eeb\u00fbn bigih\u00eeje l\u00fbtkey\u00ean bilind dikare jiyan \u00fb \u00e7avkaniyan bipar\u00eaze. P\u00ea\u015f\u00eegirtina li bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea ne ten\u00ea erkek exlaq\u00ee ye ew di heman dem\u00ea de \u00eest\u00eesmarek j\u00eer e di a\u015ft\u00ee \u00fb aramiya demdir\u00eaj de. A\u015ft\u00ee ji bo ewlehiya xwarin\u00ea \u015fertek bingeh\u00eene \u00fb maf\u00ea xwarin\u00ea mafek bingeh\u00een \u00ea mirovan e<\/p>\n<p>Her du r\u00eaxistin ji hik\u00fbmetan, bex\u015fkeran \u00fb hevkar\u00ean xwe daxwaz dikin ku bibin bersiv ji hi\u015fyariy\u00ean ku t\u00ean destn\u00ee\u015fan kirin ji h\u00eala Dabe\u015fkirina Qonaxa Ewlekariya Xwarin\u00ea ya Yekgirt\u00ee (IPC) \u00fb S\u00eestema Hevr\u00eazkir\u00ee (HS) \u00fb ber\u00ee ku rew\u015f bigih\u00eeje ast\u00ean kar\u00eeset\u00ea bi lez tevbigerin.<\/p>\n<p>Her du r\u00eaxistin tekez\u00ee dikin li ser hewcdariya lezg\u00een a misogerkirina giha\u015ftina mirov\u00ee b\u00eay\u00ee asteng\u00ee ji bo dever\u00ean bi bandor \u00ean pev\u00e7\u00fbn\u00ea herwiha dibe ku karibin al\u00eekariy\u00ean xwarin, xurek \u00fb \u00e7andiniy\u00ea ku parastina jiynan hewcdaran bike, bigh\u00eenin wan.<\/p>\n<p>R\u00eavebira Gi\u015ft\u00ee ya WFP Cindy McKean got: &#8220;Em li ber karesatek bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea ne ku dibe ku em p\u00ea\u015f\u00eegirtina w\u00ea bigrin, ku gef\u00ea li \u00e7end welatan dike, dayik xwarin\u00ea naxwin da ku zarok\u00ean wan bixwin \u00fb malbat j\u00ee ew k\u00eamasiya ku ji wan re maye dixwin \u00fb ji bo jiyan\u00ea t\u00eadiko\u015fin. Em bi lezg\u00een\u00ee hewcey\u00ea f\u00eenansmana n\u00fb \u00fb gih\u00ee\u015ftina b\u00ea asteng in, nikar\u00eenb\u00fbna tevgera niha d\u00ea bibe sedema z\u00eadeb\u00fbna b\u00ea\u00eest\u00eeqrar\u00ee, ko\u00e7ber\u00ee \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ea.\u201d<\/p>\n<p>FAO \u00fb WFP tekez dikin ku p\u00ea\u015f\u00eegirtina li bir\u00e7\u00eeb\u00fbn\u00ea mimkun e, l\u00ea ten\u00ea bi \u00eeradeya siyas\u00ee, p\u00ea\u015fengt\u00ee, f\u00eenansmana t\u00ear \u00fb berpirsiyariya kolekt\u00eef. Bi milyonan giyan xwedisp\u00earin tedb\u00eer\u00ean biryardar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u00eeloz His\u00ean R\u00eaxistina Xurek \u00fb \u00c7andiniy\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee (FAO) \u00fb Bernameya Xwarin\u00ea ya C\u00eehan\u00ea (WFP) bi raporeke hevbe\u015f hi\u015fyar\u00ee dan ku bi m\u00eelyonan mirov\u00ean li \u00e7araliy\u00ea c\u00eehan\u00ea w\u00ea bi metirsiya xelay\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb bim\u00eenin. Di Raporteke hevbe\u015f de ku di 12\u2019\u00ea mijdara 2025\u2019an ji aliy\u00ea R\u00eaxistina Xurek \u00fb \u00c7andiniy\u00ea ya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":230509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[233],"tags":[],"class_list":["post-230508","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cihan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=230508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230510,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/230508\/revisions\/230510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/230509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=230508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=230508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ronahi.net\/ku\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=230508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}